Дзень у гісторыі. 12 снежня. Нарадзіўся Сімяон Полацкі. СССР уводзіць войскі ў Афганістан

1586 год. Памёр Стэфан Баторый

Кароль польскі і вялікі князь літоўскі.

Зрабіў значны ўклад ва ўмацаванне Рэчы Паспалітай, спрыяў падняццю яе аўтарытэту ў Еўропе. Умацаваў армію. Прывёў Лівонскую вайну да задавальняльнага для Рэчы Паспалітай выніку.

Пры ім кожны трэці сойм праходзіў у Гродне, там жа меў і рэзідэнцыю. Памёр у Гродне.

Адна з цэнтральных вуліц Гродна носіць імя Стэфана Баторыя.

Стэфан Баторый

1629 год. Нарадзіўся  Сімяон Полацкі (Самуіл Пятроўскі-Сітняновіч). 

Паэт, пісьменнік, энцыклапедыст-асветнік, рэлігійны дзеяч, іераманах ордэна базыльян. 

Аўтар вершаў, п’есаў, падручнікаў, філасофскіх твораў.

Скончыў Кіева-Магілянскую, Віленскую езуіцкую акадэміі. Выкладаў у брацкай школе ў Полацку.

Лічыў, што сапраўдны цар – той, хто дбае аб грамадзянах, думае пра іх патрэбы. Тыран – рабуе і крыўдзіць падданых.

У Маскве вучыў царскіх дзяцей Аляксея Цішайшага, у тым ліку будучага імператара Пятра.

Прынёс у Расію заходнюю філасофію і эстэтыку, высокую кніжную паэзію і мастацтва школьнай драматургіі. Арганізаваў друкарню ў Крамлі, у якой выйшлі «Буквар языка славенска», «Псалтыр рыфматворная» .

Па яго ініцыятыве была заснавана Славяна-грэка-лацінская акадэмія, 

У Полацку з 1994 года працуе Музей-бібліятэка Сімяона Полацкага. Пастаўлены яму помнік.

Памёр 25 жніўня 1680 года ў Маскве.

Сімяон Полацкі

1796 год. Ліквідавана Магілёўскае намесніцтва і ўтворана Беларускaя губернія

12 снежня 1796 г. імператарскі ўказ скасоўвае Магілёўскае намесніцтва, якое існавала з 1778 г. Магілёўскае і Полацкае намесніцтвы аб’ядноўваюцца ў Беларускую губернію з цэнтрам у Віцебску. Магілёў пры гэтым становіцца цэнтрам Магілёўскага павета ў складзе новай губерніі.

Магілёўскае намесніцтва

1875 год. Вынайдзена дугавая лямпа без рэгулятара – “электрычная свечка” Паўла Яблачкава. 

Сваё вынаходніцтва інжынер прадставіў на лонданскай выставе фізічных прыбораў, якая праходзіла 15 красавіка 1876 года ў Лондане. У многіх краінах свету былі заснаваны кампаніі па камерцыйнай эксплуатацыі “свечкі Яблачкава”. Яны з’явіліся ў продажы і пачалі разыходзіцца ў вялікай колькасці. Кожная свечка каштавала каля 20 капеек і гарэла 1,5 гадзіны. Па заканчэнні гэтага часу даводзілася ўстаўляць у ліхтар новую. Пасля былі прыдуманы ліхтары з аўтаматычнай заменай свечак.

лямпа дугавая

1901 год. Італьянскі вынаходнік Гульельма Марконі праводзіць першы сеанс трансатлантычнай радыёсувязі. 

У канадскім Сэнт-Джоне, а 12:30 Марконі са сваім асістэнтам Джорджам Кемпам з дапамогай прыёмніка з правадной антэнай, якая была прымацавана да паветранага шара, прынялі тры слабыя сігналы брытанскай радыёстанцыі. Упершыню радыёпаведамленне перасекла акіян – 3500 км. Эксперымент паказаў, што радыёсігналы могуць распаўсюджвацца далёка за межы гарызонту.

радыё

1928 год. У Бабруйску нарадзіўся Уладзімір Санін (Рыўкін).  

Савецкі пісьменнік, сцэнарыст, драматург, палярнік, падарожнік.

 Працаваў на радыё, пісаў для перадачы “З добрай раніцай!”.

Неаднаразова ўдзельнічаў у экспедыцыях у Арктыку, у тым ліку на дрэйфуючую станцыю “Паўночны полюс-15”, у Антарктыку (1970/1971), па акіянах уздоўж экватара.

Аўтар гумарыстычных аповесцей, аповесцей-падарожжаў, цыклаў раманаў аб Арктыцы, Антарктыцы, аб прадстаўніках гераічных прафесій (пажарныя, лётчыкі, маракі, палярнікі), некалькіх дзясяткаў аповесцяў, апавяданняў, зборнікаў прозы, п’ес, шматлікіх артыкулаў.

Яго аповесці прасякнуты добрым тонкім гумарам і іроніяй. Аўтара адрозніваюць цікавасць да выпрабаванняў чалавека ў цяжкіх умовах, маральна-псіхалагічныя праблемы.

Па яго творах зняты фільмы “Мужчыны не плачуць”, “72 градусы ніжэй за нуль”, “Антарктычная аповесць” (тры серыі), “Кропка вяртання”, “Белы праклён”.

санін

1968 год.  Нарадзіўся Усевалад Гарачка. Беларускі паэт.

Адзін са стваральнікаў літаратурнага руху «Бум-Бам-Літ» (1994). Член Беларускага ПЭН-цэнтра.

Аўтар вершаў, крытычных артыкулаў, эсэ, апавяданняў, кніг паэзіі «Пралетарскія песні», «Даты», сааўтар некалькіх кніг, у т.л. «Тазік беларускі».

Друкаваўся ў газетах «Літаратура і мастацтва», «Наша Ніва», часопісе «Крыніца».

Усевалад Гарачка

1966 год. У эксплуатацыю быў уведзены першы комплекс “Белшыны”.

Будаўніцтва Беларускага шыннага камбіната пачалося ў Бабруйску ў верасні 1965 года.

У 1968 годзе пачаў дзейнічаць блок механічных вытворчасцяў (пасля – механічны завод), дзе збіралася і выраблялася абсталяванне для будучых цэхаў вытворчасці, адпрацоўваліся новыя метады зборкі шын, праходзіла практычнае навучанне.

Белшына

1979 год. Палітбюро ЦК КПСС афіцыйна прыняло рашэнне аб уводзе савецкіх войскаў у Афганістан. 

Рашэнне было прынята ў вузкім коле – на сустрэчы Л. Брэжнева з Ю. Андропавым, Дз. Усцінавым, А. Грамыкай, К. Чарненкам – пяццю членамі палітбюро з 12.

Першыя савецкія часткі перасеклі мяжу 25 снежня 1979 года а 18:00 па мясцовым часе. Першым мяжу перасек 781-й разведбат 108 мотастралковай дывізіі (Узбекістан). 

На аэрадромы Кабула і Баграма па паветры былі перакінуты віцебскія (103 дывізія), полацкія (350 полк палкоўніка Г. Шпака, ураджэнца Асіповічаў) дэсантнікі. Пры пасадцы разбіўся Іл-76 разам з вайскоўцамі – загінула 10 летчыкаў і 37 дэсантнікаў. 

Увечары 27 снежня спецгрупамі КДБ і атрадам Галоўнага разведвальнага ўпраўлення была ажыццёўлена спецаперацыя “Шторм-333”. У выніку яе быў захоплены палац Тадж-Бек, дзе размяшчалася рэзідэнцыя новага кіраўніка Аўганістана Х. Аміна, а сам ён быў забіты. Было спешна аформлена абранне генеральным сакратаром кіруючай партыі Б. Кармаля, які напярэдадні нелегальна прыбыў з СССР.

афган

1991 год.  Расія выйшла са складу СССР. 

Расія ратыфікуе  Белавежскія пагадненні, якія былі падпісаны 8 снежня 1991 года, ставіць кропку ў існаванні СССР і ўваходзіць у склад Садружнасці Незалежных Дзяржаў. 

Да гэтага пагадненні ратыфікавалі Беларусь і Україна (10 снежня), пазней – Казахстан (23 снежня), Таджыкістан (25 снежня), Арменія і Туркменістан (26 снежня 1991), Узбекістан (4 студзеня 1992), Кыргызстан (6 сакавіка 1992), Азербайджан (24 верасня 1993), Грузія (3 снежня 1993), Малдова (8 красавіка 1994).

У палітвязня шклоўскай калоніі з’явіўся сімвалічны хросны з Германіі

Дэпутат нямецкага парламента ад Сацыял-дэмакратычнай партыі Парса Марві стаў “хросным” палітвязня Аляксандра Шабаліна, які знаходзіцца ў шклоўскай калоніі №17.

“Аляксандр Шабалін знаходзіцца ў турме, бо ён мужна адстойваў дэмакратыю ў Беларусі. Ён працаваў у перадвыбарчым штабе Святланы Ціханоўскай і збіраў подпісы, за што быў арыштаваны і асуджаны да шасці гадоў пазбаўлення волі нібыта за “арганізацыю масавых беспарадкаў” і “захоп будынкаў”.
Аляксандр – бацька чацвярых дзяцей, якім цяпер даводзіцца спраўляцца без яго. Падтрымліваючы Аляксандра, я хачу паказаць, што ён не застаўся адзін. Яго мужнасць заслугоўвае прызнання, а яго турэмнае зняволенне несправядлівае. 

Мы не мусім адводзіць позірк, калі людзей караюць за іх прыхільнасць свабодзе і дэмакратыі. Я заклікаю да неадкладнага вызвалення ўсіх палітвязняў у Беларусі, асабліва Аляксандра Шабаліна, і заклікаю міжнародную супольнасць не кідаць яго і ягоную сям’ю” – патлумачыў нямецкі дэпутат сваё далучэнне да акцыі #WeStandBYyou ў якасці сімвалічнага хроснага палітвязня.

Да свайго зняволення Аляксандр Шабалін працаваў таксістам і падтрымліваў кандыдата ў прэзідэнты Святлану Ціханоўскую ў Гомелі вясной 2020 года ў складзе яе ініцыятыўнай групы. Пасля, 7 чэрвеня 2020 года, ён быў арыштаваны, абвінавачаны ў “арганізацыі масавых беспарадкаў” і “захопе будынкаў”.

4 траўня 2021 суд Чыгуначнага раёну Гомеля асудзіў палітвязня на шэсць гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму.

Фотаздымак: ПЦ “Вясна”

За значны ўнёсак. Клімавіцкую чыноўніцу ўзнагародзілі медалём

Начальніка аддзела статыстыкі Клімавіцкага раёна ўзнагародзілі медалём «За працоўныя заслугі».

Працоўныя заслугі начальніка аддзела статыстыкі Клімавіцкага раёна Рыты Дасюлі па заслугах ацаніў галоўны працаўнік Беларусі. Лукашэнка падпісаў указ аб узнагароджанні чыноўніцы, а медаль клімаўчанцы ўручыў прэм’ер-міністр Аляксандр Турчын.

Сярод мноства заслуг Дасюлі – дакладнасць інфармацыі па вытворчасці і рэалізацыі прадукцыі сельскагаспадарчымі і іншымі арганізацыямі Клімавіччыны.

Нагода для заахвочвання, без слоў, важкая: Рыта Дасюля шмат гадоў працавала на розных пасадах, шчыра выконвала свае службовыя абавязкі і атрымлівала за гэта зарплату.

Адкрытым застаецца адно і тое ж пытанне: чаму ўсе, больш-менш значныя ўзнагароды ў Беларусі раздаюцца толькі чыноўнікам, а даяркам і механізатарам даводзіцца задавальняцца падачкамі ў выглядзе пахвальных артыкулаў у раённай прэсе?

Статыстыка – статыстыкай, але ж ці дыхаюць “пралетарыі разумовай працы” пылам на палях і стаяць па калена ў гразі на фермах?

Бо, калі па шчырасці, без гэтых людзей і статыстыкі ніякай бы не было.

Фота раённай газеты.

Магілёўскі адвакат: закон не забараняе дзецям купляць цукеркі з алкаголем унутры

Прадаўцы не могуць адмовіць непаўналетнім у пакупцы цукерак з алкагольным начыннем, сцвярджае адвакат Магілёўскай абласной калегіі адвакатаў Уладзімір Гарбачоў.

Раней у Інтэрнэце з’явілася інфармацыя, нібыта падлеткі ў Расіі купляюць беларускія шакаладныя цукеркі ў форме маленькіх бутэлек з лікёрам ці каньяком унутры. Хтосьці ўбачыў у гэтым парушэнне заканадаўства ў выглядзе продажу алкагольнай прадукцыі непаўнагадовым.

Насамрэч, гэта не так. Як патлумачыў магілёўскі адвакат, у беларускім заканадаўстве няма норм, якія абмяжоўваюць продаж цукерак з алкагольным начыннем, таму забараніць прадаваць непаўналетнім такія цукеркі не атрымаецца.

Забарона на продаж алкаголю непаўналетнім прымяняецца толькі да сапраўднай алкагольнай прадукцыі, а не да кандытарскіх вырабаў.

“Шакалад горкі з начыннем “Шакаладныя бутэлечкі з каньяком” і “Шакаладныя бутэлечкі з лікёрам” выпускаецца па рэцэптурах, узгодненым Міністэрствам аховы здароўя РБ. Дадзеная прадукцыя адносіцца да групы “кандытарскія вырабы” і не адносіцца да алкагольнай прадукцыі, у дачыненні да якой ўсталёўваюцца ўзроставыя абмежаванні” – заявілі ў сваю чаргу на кандытарскай фабрыцы “Камунарка”. Там таксама адзначылі, што пытанне ўжывання дзецьмі кандытарскіх вырабаў з алкагольным начынннем адносіцца да зоны адказнасці бацькоў.

Фотаздымак: ТГ “Камунарка”

Беларускамоўная эмблема з Магілёва перамагла ў прафсаюзным конкурсе

Лагатып аўтарства магіляўчанкі Марыны Бяляевай стаў пераможцам ў конкурсе да 105-ай гадавіны Беларускага прафсаюза работнікаў адукацыі і навукі.

Паводле інфармацыі тэлеграм-канала “Прафсаюзы Магілёўшчыны”, з больш чым 300 заявак эмблема з Магілёва абраная лепшай да 105-годдзя арганізацыі. Марына Бяляева прадстаўляе першасную прафсаюзную арганізацыю Беларуска-Расійскага універсітэта. Такім чынам, яе праца са слоганам «105 гадоў з людзьмі і для людзей!» стала галоўным сімвалам гэтага года для гэтага прафсаюза.

Разам з тым, можа падацца даволі дзіўным, што прафсаюзныя босы выбралі менавіта беларускамоўную эмблему. Бо калі паглядзець на сайты Магілёўскага абласнога аб’яднання прафсаюзаў, Магілёўскай абласной арганізацыі прафсаюза работнікаў адукацыі і навукі, ФПБ і таго ж Беларускага прафсаюза работнікаў адукацыі і навукі, то знайсці там нешта беларускамоўнае, акрамя асобных назваў, вельмі цяжка. Сайты нават не маюць беларускіх версій. Відаць, праўладныя прафсаюзнікі вызначылі ролю беларускай мовы згодна маркетынгу – чалавек звычайна звяратае ўвагу на нешта нязвыклае і рэдкае.

Фотаздымак: obkom.by

На Ленінскай у Магілёве з’явіліся прыгожыя коцікі

Вуліцу Ленінскую ў Магілёве ўпрыгожылі два мілых коцікі – іх можна пагладзіць і “пачаставаць” манеткай.

У двары дома № 26 па вуліцы Ленінскай у Магілёве з’явіліся два прыгожыя металічныя каты. Адзін загінае спіну, як бы заклікаючы: пагладзь мяне. Другі відавочна напрошваецца на пачастунак.

Мы часта крытыкуем магілёўскіх камунальнікаў, але калі ў іх нешта атрымліваецца – чаму б і не пахваліць?

Такія каты-прыгажуны, вядома, паднімуць настрой магілёўцам.

Хочацца спадзявацца, што такое стаўленне да добраўпарадкавання не спыніцца на цэнтры Магілёва, а дакоціцца і да ўскраін.

Фота: “Магілёўскія ведамасці”.

У Касцюковічах прааналізавалі лужыну і адклалі да вясны

Лужына каля шматпавярховага дома ў Касцюковічах стала “прычынай для хвалявання”, дэтальнага аналіза і стратэгічных рашэнняў.

Касцюковіцкія журналісты, вядомыя сваёй настойлівасцю, правялі чарговае расследаванне. На гэты раз яго прадметам стала лужына ў двары дома № 1 мікрараёна, які ў горадзе называюць АБВГДэйкай.

Нягледзячы на тое, што жыхары Касцюковічаў, звыклыя да зменлівасцяў лёсу, на лужыну не скардзіліся (“лужына не перашкаджае жыхарам перасоўвацца па двары, але ўсё ж псуе знешні выгляд шматпавярхоўкі”) газетчыкі ўсё ж вырашылі разабрацца ў праблеме і запрасілі ў якасці эксперта намесніка старшыні райвыканкама Аляксандра Сідарэнку.

Ён прааналізаваў лужыну і адразу зразумеў, што “вада з лужыны нікуды не сыходзіць, бо тут гліністыя грунты, а не пясчаныя”.

Чыноўнік паабяцаў, што да канца тыдня будзе зроблены адвод вады “ў выглядзе латка або траншэі, каб па існуючым рэльефе вада магла сцякаць ніжэй па ўзроўні”.

Канчаткова ж з лужынай разберуцца вясной – завязуць грунт, выраўняюць яго і засеюць праблемную тэрыторыю травой.

Вось такая касцюковіцкая пятрушка, а дакладней – АБВГДэйка: чыноўнікі вырашаюць праблемы па меры іх паступлення, на вока. Аб тым, што глеба гліністая, даведваюцца толькі пасля з’яўлення лужыны, або, як кажуць, хрысцяцца пасля таго, як грымне гром.

Фота раённай газеты.

Магілёўліфтмаш праваліў экспарт – чырвоныя стужачкі не дапамаглі

Вымовы і заўвагі атрымалі кіраўнікі буйных прадпрыемстваў Беларусі. Сярод іх – дырэктары «Магілёўліфтмаша» і «Бабруйскаграмаша».

Міністэрства прамысловасці выказала абурэнне працай прамысловых гігантаў Беларусі. Паводле дакументаў, атрыманых BELPOL, «моцныя гаспадарнікі» Лукашэнкі не выканалі ключавыя паказчыкі, даведзеныя ім на пачатку года.

«Прыляцела», у тым ліку, і магілёўскім летуценнікам, якія кожны год абвяшчаюць пра тое, што вось-вось выберуцца з дрыгвы стратаў планавай эканомікі.

ААТ «Магілёўліфтмаш» Руслана Страхара, нягледзячы на ўсе піяр-хады, што прадпрымае дырэктар, не змагло пераканаць пакупнікоў у тым, што выпускае добрыя ліфты.

Аднак, для беларусаў гэта не навіна – да якасці прадукцыі прадпрыемства заўсёды ўзнікала шмат пытанняў.

У той час як Руслан Страхар пераразаў чырвоныя стужкі на адкрыцці новых вытворчасцяў і пакояў у інтэрнаце, гучна абвяшчаў пра працоўныя перамогі і тэхналагічныя прарывы, ліфты ездзілі куды ім уздумаецца, білі людзей дзвярамі, у іх даводзілася класці цэглу, бо датчыкі не “бачылі” дзяцей з-за іх малой вагі.

Намаганні Страхара былі ацэнены вымовай за правал экспарту.

Нагадаем, што цяперашні дырэктар «Магілёўліфтмаша» ўсяго год таму кіраваў усёй эканомікай вобласці на пасадзе намесніка старшыні аблвыканкама. Там у Страхара таксама нешта не склалася. Папярэдні дырэктар “Ліфтмаша” паспеў падняцца на паверх вышэй, заняўшы крэсла старшыні Магілёўскага гарвыканкама.

Дасталося на арэхі і кіраўніцтву «Бабруйскаграмаша» – прадпрыемства спрацавала ў чысты мінус.

Дзіўна, што ў спісах пакараных няма ААТ «Магілёўхімвалакно» – яшчэ аднаго традыцыйна стратнага прадпрыемства.

Хутчэй за ўсё, гэта тлумачыцца не тым, што завод стаў прыбытковым, а проста таму, што там зусім нядаўна змяніўся дырэктар.

У цэлым сітуацыю ў прамысловасці Магілёўшчыны можна назваць стабільнай. Вось ужо трыццаць гадоў прадпрыемствы трымаюцца на плаву толькі за кошт фінансавых ін’екцый ад дзяржавы, а чыноўнікі старанна засакрэчваюць дакументы, што сведчаць пра правалы любых іх планаў.

Але шыла беднасці шторазу пратыкае мяшок беларускага росквіту.

Фота ілюстрацыйнага характару з адкрытых крыніц.

Дзень у гісторыі. 11 снежня. ВКЛ страціла калонію Табага. У Магілёве – першыя аўтобусы

Міжнародны дзень танга (International Tango Day). 

Святкуецца ў дзень нараджэння аргенцінскага спевака і кінаакцёра, “Караля танга” Карласа Гардэля (1887-1935). 

Слова “танга” адразу асацыюецца ў нас са словам “запал”. У гэтым танцы ёсць гісторыя кахання і жыцця, выяўленая целам пад музыку. 

Слова “танга” з’явілася значна раней, чым сам танец. Першапачаткова гэтае слова выкарыстоўвалася на адным з Канарскіх астравоў для пазначэння “сходы афрыканцаў для танцаў, для ігры на барабанах”, дарэчы, гэтыя барабаны таксама зваліся “танга”.

Танга нарадзілася ў Буэнас-Айрэсе як танец бедных кварталаў, імігрантаў.

Яно было забаронена ў Германіі і СССР у 1920-1930-я гады.

У Аргенціне ў гэты дзень праводзіцца чэмпіянат свету па танга. Чэмпіянат вельмі ганаровы, і каб патрапіць на яго, пары праходзяць адборачныя туры на сваёй радзіме – у Амерыцы, Еўропе.

танго

Міжнародны дзень гор  (International mountain day, з 2003 года). 

Заснаваны ААН. Горы – найпрыгажэйшы твор прыроды. У горных раёнах, якія займаюць каля 22% тэрыторыі сушы, пражываюць каля 1 мільярда чалавек – кожны восьмы жыхар Зямлі. Горы, гэта крыніца прэснай вады, карысных выкапней, запаведнік для многіх відаў флоры і фауны, месца адпачынку і турызму. Народы, якія насяляюць горную мясцовасць, часта пакутуюць ад прыродных катастроф.

Міжнародны дзень гор спрыяе прыцягненню ўвагі грамадскасці да надзённых праблем горных раёнаў.

Дзень гор

1659 год. Курляндыя саступіла галандцам востраў Табага ў Карыбскім моры. 

“Дваранская рэспубліка” Курляндскае герцагства знаходзілася ў леннай залежнасці ад ВКЛ і Рэчы Паспалітай. Курляндыя, а адпаведна і ВКЛ, мела свае калоніі Табага ў Амерыцы і востраў Джэймс у вусці Гамбіі на Гвінейскім ўзбярэжжы Афрыі.

Табага разам з востравам Трынідад зараз уваходзіць у склад дзяржавы Трынідад і Табага. Востраў плошчай 303 км² належыў Курляндыі ў 1654-1659 гадах пад назвай Новая Курляндыя. Саступлены больш шматлікім галандскім пасяленцам. 

Табага

1879 год. У Мінску заснавана першая  бясплатная «лякарня для прыходных бедных хворых» – першая мінская «паліклініка».

Адкрылася на сродкі Мінскага таварыства лекараў. Ініцыятар адкрыцця і першы кіраўнік установы – доктар медыцыны, адзін з заснавальнікаў унутраполасцевай хірургіі ў Беларусі Сігізмунд Свянціцкі (1836-1910). Яму дапамагаў Іван Стржалка. Прыём вялі каля 15 урачоў і 10 фельчараў. Установа была закрыта праз недахоп фінансавання ў 1881 годзе.

Фота: Дом доктара Свянціцкага ў Мінску.

лякарня

1917 год. Зямельная рэформа ў Магілёўскай губерні

Магілёўскі ваенна-рэвалюцыйны камітэт выдае дэкрэт аб нацыяналізацыі памешчыцкіх маёнткаў у губерні і перадачы зямлі зямельным камітэтам. Гэта сталы вынікам рэалізацыі бальшавіцкага “Дэкрэта аб зямлі”. Ён быў прыняты на Другім усерасійскім з’ездзе саветаў 26 кастрычніка (8 лістапада па новым стылі) 1917 года. Гэтым дэкрэтам канфіскоўваліся памешчыцкія землі, якія перадаваліся мясцоваму самакіраванню для наступнай перадачы сялянам. Аднак, насамрэч перадачы земляў ва ўласнасць сялян не адбылося. З пачатку 1920-га па 1930-ы гады пачатку ўзмоцнена праводзіцца калектывізацыя, пераважная маса працалюбівых сялян была рэпрэсіравана, пазбаўлена маёмасці, саслана ў лагеры і ссылку.

зямля

1920 год. У Беларусі была створана Надзвычайная камісія па ліквідацыі непісьменнасці. 

У ліквідацыі непісьменнасці актыўна ўдзельнічалі культармейцы – асобы, якія ўмеюць пісаць. Імі з’яўляліся рабочыя, інтэлігенцыя, студэнты, навучэнцы. 

Непісьменнасць сярод дарослага насельніцтва ў Беларусі была ў асноўным ліквідавана да 1932 года.

грамотность

1924 год. У Магілёве запускаюцца першы аўтобусныя рэйсы

11 снежня 1924 г. у Магілёве стартуюць першыя рэгулярныя аўтобусныя перавозкі.  У горадзе працуюць два аўтобусы, яны ходзяць па маршруце «Вакзал – Плошча» даўжынёй каля 4 км. Расклад руху пры гэтым быў узгоднены з графікам цягнікоў.

Да канца 1925 г. у горадзе ўжо працавалі два аўтобусныя маршруты («Вакзал – Плошча» і «Плошча – Лупалава») і тры аўтобусы.

аўтобусы

1946 год. Пры ААН арганізаваны ЮНІСЕФ

Дзіцячы фонд (UNICEF, United Nations International Children’s Emergency Fund) – міжнародны надзвычайны фонд дапамогі дзецям ААН. Мэтай фонду было аказанне дапамогі дзецям, якія пацярпелі падчас Другой сусветнай вайны, тэрмін дзеяння фонду быў абмежаваны.

У 1953 годзе ААН пашырыла круг дзейнасці арганізацыі і падоўжыла тэрмін яе паўнамоцтваў на нявызначаны час. Фонд атрымаў новую назву – Дзіцячы фонд ААН з захаваннем абрэвіятуры ЮНІСЕФ. Штаб-кватэра фонду размешчана ў Нью-Ёрку. У 1965 годзе Дзіцячы фонд ААН атрымаў Нобелеўскую прэмію міру.

2002 год. Памёр Сяргей Грахоўскі

Беларускі паэт, празаік і перакладчык.

Заслужаны работнік культуры.

У дзяцінстве выхоўваўся ў мястэчку Глуск. Працаваў на Бабруйскім дрэваапрацоўчым камбінаце, у Дзяржвыдавецтве БССР, у газетах, часопісах, на Беларускім радыё, выкладчыкам на рабфаку БДУ.

Арыштоўваўся НКУС, МДБ у 1936 і 1947 гадах, пакаранне адбываў у ГУЛАГу, ссылцы.

Аўтар 14 зборнікаў паэзіі, 5 кніг вершаў для дзяцей, у тым ліку «Ад вясны да вясны» (1959), «Знаходка» (1985), апавяданняў «Агеньчык у акне» (1972), кніг нарысаў, апавяданняў, аповесцей,  успамінаў, публіцыстыкі, перакладаў.

Аўтар вядомага верша «Ветразь», дзе не ўжыў ніводнага слова сугучнага з рускімі адпаведнікам:

У выраі ветразь знікае

За хваляй, нібы на спачын,

І змора яго не злякае,

Не спыніць тугой далячынь.

У змроку зіхоткая здрада

Завабіць хлуснёй у віры,

На золку сканае прынада

І кволы прамень на жвіры.

Раптоўна згаданыя мроі

У карунках пяшчотнай тугі

Павольна знікаюць, як строі,

У бязважкасці кволай смугі.

Знікае ўсхвалёваны ветразь:

З кунегаю пільна сачу,

Як водар аздобіў паветра,

І ў бездані знічкі лічу.

Сяргей Грахоўскі

Берасцейскага палітзняволенага анархіста перавялі ў Горацкую калонію

Стала вядома цяперашняе месца адбыцця пакарання берасцейскага палітвязня Аляксанра Казлянкі – ён знаходзіцца ў Горацкай калоніі №9.

Аб пераводзе анархіста, асуджанага па справе “Рэвалюцыйнага дзеяння”, у калонію ў Горках паведаміў тэлеграм-канал АЧК-Беларусь. Гэта адбылося пасля суда над ім па арт. 411 за нібыта непадпарадкаванне адміністрацыі выпраўленчай установы і асуджэння яго яшчэ на паўтара года зняволення. Раней Аляксандр адбываў пакаранне ў Наваполацкай калоніі №1. Там жа праходзіў суд. 

Першапачаткова, 6 верасня 2022 года, палітвязень быў асуджаны на шэсць гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму і да штрафу ў памеры 500 базавых велічынь (16 000 беларускіх рублёў ці больш за 6 300 долараў).

Паводле Праваабарончага цэнтру “Вясна”, Аляксандр Казлянка, акрамя датычнасці да анархісцкага руху, быў сябрам “Свабоднага прафсаюза”. Ён раней неаднаразова затрымліваўся за ўдзел у пратэстных акцыях, напрыклад, супраць акумулятарнага завода (АКБ) у Берасці і супраць дэкрэта “аб дармаедах” у 2017 годзе.

2 сакавіка 2021 года да Аляксандра прыйшлі з вобшукам, а затым затрымалі. 

Аляксандру прад’яўленае абвінавачванне па арт. 342 Крымінальнага кодэксу (Арганізацыя альбо актыўны ўдзел у групавых дзеяннях, груба парушаючых грамадскі парадак) і па ч. 2 арт. 285 Крымінальнага кодэкса (стварэнне злачыннай арганізацыі альбо ўдзел у ёй). У аснову абвінавачвання па арт. 342 КК лёг эпізод з перакрыццём дарог ў Берасці ажно ў 2018 годзе: 5 траўня таго году анархісты блакавалі тры паласы трасы М1, пратэстуючы супраць будаўніцтва заводу АКБ. Пры гэтым знаёмыя Казлянкі кажуць, што ўдзелу ў акцыі ён не прымаў.

З першых дзён знаходжання ў зняволенні Аляксандра абавязалі насіць жоўтую бірку, як “схільнага да экстрэмізму і іншых дэструктыўных дзеянняў” (такія біркі носяць усе палітвязні), гэта значыць, што да зняволенага асаблівае стаўленне і больш жорсткія ўмовы адбыцця пакарання.

Фотаздымак: ПЦ “Вясна”