Tag: статыстыка

Шклоў пахваліўся ростам тавараабароту, але амаль 70% пакупак прыйшлося на ежу

Навіна ад

Шклоўскія ўлады з гонарам паведамілі, што рознічны тавараабарот Шклоўскага раёна ў першым квартале 2026 года вырас на 4,8 працэнта.

Аднак радавацца рана. Паказчык рознічнага тавараабароту паказвае, на якую суму жыхары і госці раёна купілі тавараў у крамах за пэўны перыяд.

У дадзеным выпадку:

  • за студзень-сакавік 2026 года праз крамы і гандлёвыя арганізацыі Шклоўскага раёна было прададзена тавараў на 42,2 мільёна рублёў;
  • з улікам інфляцыі і змянення цэн аб’ём продажаў аказаўся на 4,8 працэнта большым, чым за той жа перыяд 2025 года;
  • з гэтых 42,2 мільёна рублёў на харчовыя тавары прыпала 27,9 мільёна рублёў;
  • на нехарчовыя тавары прыпала 12,3 мільёна рублёў.

Аднак гэта не азначае, што землякі Лукашэнкі сталі багацейшымі на 4,8 працэнта.

Рост тавараабароту можа быць звязаны з рознымі прычынамі:

  • павелічэннем рэальных даходаў насельніцтва;
  • ростам колькасці пакупнікоў з іншых раёнаў;
  • развіццём гандлёвай сеткі;
  • змяненнем структуры спажывання;
  • адкрыццём новых крам.

Акрамя таго, Шклоўскі раён невялікі. Калі падзяліць 42,2 мільёна рублёў на колькасць насельніцтва раёна (каля 22 тысяч чалавек), атрымаецца прыкладна 1900 рублёў пакупак на аднаго жыхара за квартал або каля 630 рублёў у месяц. Гэта ўжо дазваляе прыкладна ацаніць маштабы спажывання.

Самая цікавая лічба ў гэтай хітрай статыстыцы нават не рост тавараабароту, а тое, што 69,4 працэнта ўсіх пакупак прыпала на харчовыя тавары. 

Гэта вельмі высокая доля. У развітых эканоміках па меры росту дабрабыту доля выдаткаў на ежу звычайна змяншаецца, а больш грошай ідзе на паслугі, адпачынак, тэхніку, жыллё і іншыя нехарчовыя тавары. Таму такая структура выдаткаў ускосна паказвае, што для большасці жыхароў раёна прадукты харчавання застаюцца асноўным артыкулам спажывецкіх выдаткаў.

Фота ілюстрацыйнага характару.

Магілёўшчына абагнала Брэсцкую вобласць па ўзроўні пенсій

Навіна ад

У Беларусі назвалі рэгіёны з самымі высокімі сярэднімі прызначанымі пенсіямі. Адпаведныя даныя апублікавалі галоўныя статыстычныя ўпраўленні Мінска і абласцей.

Сярэдні памер прызначанай пенсіі разлічваецца шляхам дзялення агульнай сумы прызначаных пенсій на колькасць пенсіянераў.

Паводле даных на канец 2025 года, сярэдні памер прызначаных пенсій у Беларусі склаў 922,9 рубля.

Лідарам па гэтым паказчыку стаў Мінск. У сталіцы сярэдняя прызначаная пенсія дасягнула 998,3 рубля. Далей у тройку рэгіёнаў з найбольш высокімі пенсіямі ўвайшлі Гомельская і Мінская вобласці.

Рэгіёны-лідары выглядаюць так:

  1. Мінск – 998,3 рубля.
  2. Гомельская вобласць – 918,1 рубля.
  3. Мінская вобласць – 914,4 рубля.

Астатнія рэгіёны размясціліся ніжэй за агульнарэспубліканскі ўзровень. Пры гэтым розніца паміж шэрагам абласцей аказалася невялікай.

Далей у спісе ідуць:

  • Віцебская вобласць – 907,1 рубля;
  • Гродзенская вобласць – 905,8 рубля;
  • Магілёўская вобласць – 904,5 рубля;
  • Брэсцкая вобласць – 877,5 рубля.

Нарэшце Магілёўская вобласць не толькі не замкнула спіс беднякоў, але нават абагнала росквітную Брэстчыну. 

Аднак гэтая статыстыка вельмі і вельмі адносная. Найхутчэй у Магілёўскай вобласці да пенсіі дажывае менш людзей.

Фота ілюстрацыйнага характару.

Шлюбы і разводы на Магілёўшчыне: хто часцей стварае сем’і

Навіна ад

Жыхары Магілёўскай вобласці працягваюць актыўна ствараць сем’і, аднак узрост тых, хто ўступае ў шлюб, паступова павялічваецца. Пра гэта сведчаць даныя Галоўнага статыстычнага ўпраўлення рэгіёна па выніках 2025 года.

За мінулы год у вобласці было зарэгістравана 5723 шлюбы. Найбольш актыўнымі ў стварэнні сем’яў застаюцца маладыя людзі ва ўзросце ад 20 да 29 гадоў. Менавіта на гэтую ўзроставую групу прыпала амаль палова ўсіх зарэгістраваных шлюбаў.

Сярод маладажонаў:

  • 43 працэнты мужчын уступілі ў шлюб ва ўзросце ад 20 да 29 гадоў;
  • 45,5 працэнта жанчын зарэгістравалі шлюб у гэтай жа ўзроставай катэгорыі.

Пры гэтым сямейнае жыццё пачынаюць не толькі маладыя людзі. У Магілёўскай вобласці працягваюць ствараць сем’і і прадстаўнікі старэйшага пакалення.

Ва ўзроставай групе 60 гадоў і старэй шлюб зарэгістравалі:

  • 268 мужчын;
  • 189 жанчын.

Большасць жыхароў рэгіёна, якія вырашылі стварыць сям’ю ў 2025 годзе, зрабілі гэты крок упершыню. Сярод усіх, хто ўступіў у шлюб:

  • 63 працэнты мужчын упершыню зарэгістравалі адносіны;
  • 58,5 працэнта жанчын упершыню ўступілі ў шлюб.

Пераважная большасць саюзаў заключаецца паміж грамадзянамі Беларусі. На такія шлюбы прыпадае амаль 94 працэнты ад агульнай колькасці зарэгістраваных сем’яў.

Разам з тым захоўваецца і міжнародны характар шлюбных адносін. Цягам года былі зарэгістраваны:

  • 169 шлюбаў, у якіх замежным грамадзянінам быў жаніх;
  • 177 шлюбаў, у якіх замежнай грамадзянкай была нявеста.

Статыстыка паказвае яшчэ адну ўстойлівую тэндэнцыю. Жыхары рэгіёна ўсё пазней прымаюць рашэнне пра стварэнне сям’і.

За апошнія 10 гадоў сярэдні ўзрост уступлення ў першы шлюб павялічыўся:

  • у мужчын на 1,5 года і дасягнуў 29,3 года;
  • у жанчын на 1,1 года і склаў 26,8 года.

Прыкметна вырас узрост і тых, хто ўступае ў паўторны шлюб. Калі дзесяць гадоў таму мужчыны ў сярэднім стваралі новую сям’ю ў 41,9 года, то сёння гэты паказчык дасягнуў 44 гадоў. У жанчын сярэдні ўзрост паўторнага ўступлення ў шлюб павялічыўся з 38,5 да 40,9 года.

Адначасова з рэгістрацыяй новых сем’яў фіксуюцца і разводы. У 2025 годзе ў Магілёўскай вобласці афіцыйна скасавалі шлюб 3876 сем’яў, а гэта 67,7% ад колькасці новых сем’яў за гэты ж год.

Найбольш высокі ўзровень разводнасці быў зафіксаваны сярод мужчын і жанчын ва ўзросце ад 35 да 44 гадоў. Менавіта на гэты перыяд жыцця прыпадае пік сямейных расставанняў.

Такім чынам, статыстыка паказвае адразу некалькі важных тэндэнцый. Жыхары Магілёўшчыны па-ранейшаму актыўна ствараюць сем’і, аднак робяць гэта ў больш сталым узросце. Пры гэтым значная частка шлюбаў застаецца трывалай, хаця праблема разводаў сярод людзей сярэдняга ўзросту працягвае заставацца актуальнай.

Фота ілюстрацыйнага характару.

У Магілёўскай вобласці, аказваецца, больш за 250 прадпрыемстваў лёгкай прамысловасці

Навіна ад

Напярэдадні прафесійнага свята – Дня работнікаў лёгкай прамысловасці, які ў 2026 годзе адзначаецца 14 чэрвеня, Галоўнае статыстычнае ўпраўленне Магілёўскай вобласці прадставіла даныя пра стан галіны ў рэгіёне.

Паводле інфармацыі статупраўлення, лёгкая прамысловасць Магілёўшчыны сёння прадстаўлена больш чым 250 арганізацыямі. У 2025 годзе ў іх было занята 12,5 тысясячы чалавек, прычым 80 працэнтаў работнікаў – жанчыны. Сярэдні ўзрост занятых у галіне – 41,4 года.

Адукацыйны ўзровень работнікаў:

  • прафесійна-тэхнічная адукацыя – 60,3 працэнта;
  • сярэдняя спецыяльная – 21,7 працэнта;
  • вышэйшая – 11,9 працэнта.

Намінальная налічаная сярэднемесячная заработная плата работнікаў лёгкай прамысловасці ў студзені – красавіку 2026 года склала 1 975,2 рубля, што на 9,5 працэнта вышэй за паказчык за аналагічны перыяд мінулага года.

Структура вытворчасці

У 2025 годзе аб’ём выпускаемай прадукцыі галіны размеркаваўся наступным чынам:

  • тканіны і тэкстыльныя вырабы – 55,9 працэнта;
  • пашыў адзення – 34,2 працэнта;
  • вытворчасць абутку – 6,2 працэнта;
  • дубленне і выраб скуры, вырабы са скуры – 3,7 працэнта.

Да ліку вядучых вытворцаў рэгіёна статупраўленне адносіць «Магатекс», «Стужку», «Легпрамразвіццё», «Славянку», «Махіну-ТСТ», «ГроссТэкс», Бабруйскі гарбарны камбінат, «Проммаш», вытворча-тэхналагічную кампанію «Мадэрам-Захад» і «Бабруйсктрыкатаж».

Але ў галіне не ўсё так бясхмарна. Увосень 2025 года Лукашэнка зняў з пасады старшыню канцэрна «Беллегпрам» Таццяну Лугіну і прызначыў на яе месца Надзею Лазарэвіч, былую першую намесніцу старшыні Мінскага гарвыканкама. Лугіну перавялі на праблемнае прадпрыемства «Камволь», у якога назапасіліся даўгі ў 200 мільёнаў рублёў.

Тады ж Лукашэнка, які некалі раіў красці лекалы ў замежных вытворцаў, не выключыў, што канцэрн можа быць пераўтвораны ў паўнавартаснае міністэрства.

Фота ілюстрацыйнага характару з адкрытых крыніц.

Сярэдні заробак на Магілёўшчыне – найменшы па краіне

Навіна ад

У Магілёўскай вобласці намінальны налічаны сярэдні заробак у красавіку 2026 года склаў 2473 рублі, што з’яўляецца найменшым паказчыкам па рэгіёнах Беларусі.

У сярэднім за перыяд са студзеня па красавік на Магілёўшчыне таксама быў найменшы паказчык – 2373 рублі.

Пры гэтым рост рэальнага заробку, згодна даных Белстата, на Магілёўшчыне быў адзін з набольшых. У параўнанні да красавіка 2025 года – 7,3%, а да студзеня-красавіка мінулага года – 7,1%.

Найбольшы намінальны сярэдні заробак у прайшоўшым красавіку быў у Мінску – 3889 рублёў. Сярод іншых абласцей бліжэй за ўсё да Магілёўскай па заробку Віцебская – 2519 рублёў. Далей па нарастаючай ідуць Гомельская (2600 руб.), Брэсцкая (2610 руб.), Гродзенская (2650 руб.) і Мінская (2990 руб.) вобласці.

У сярэдні па Беларусі гэты паказчык складае 2953 рублі, што амаль на 500 рублёў больш за ўзровень сярэдняга заробку ў красавіку на Магілёўшчыне.

Фотаздымак: БелТА

У Магілёве за 30 гадоў змяншалася насельніцтва і слаба раслі заробкі

Навіна ад

За тры дзясяткі гадоў Магілёў стаў адзіным з абласных цэнтраў, які страціў насельніцтва, а таксама стаў малапрывабным па заробках.

Калі глядзець на дынаміку апошніх 30 гадоў, то колькасць жыхароў павялічылася ва ўсіх абласных цэнтрах, апроч Магілёва. У 1996 годзе ў горадзе жылі 356 тысяч чалавек супраць амаль 353 тысяч цяпер, піша “Наша ніва”, грунтуючыся на сваім аналізе статыстычных даных.

За студзень-люты 2026 года Магілёў быў на чацвёртым месцы па сярэдніх заробках (2487 рублёў) сярод абласных цэнтраў, абганяючы толькі Віцебск. На першым месцы Брэст – 2726 рублёў. Аднак яшчэ ў 1996 годзе розніца ў заробках сярод абласных гарадоў амаль адсутнічала. У 2006‑м у топ-10 гарадаў і раёнаў Беларусі, апроч Гродна і Брэста, усё яшчэ можна было ўбачыць Магілёў.

Фотаздымак: dolevoe.by

Краснапольшчына сярод раёнаў з найменшым сярэднім заробкам

Навіна ад

Сярэдні заробак у Краснапольскім раёне трэці з канца ў агульным спісе раёнаў з самымі малымі заработнымі платамі ў Беларусі.

Паводле даных Белстата, на якія спасылаецца banki24.by, у Краснапольскім раёне ў сярэднім зарабляюць 1993 рублі. Менш толькі ў Кармянскім на Гомельшчыне (1984 рублі) і ў Шаркаўшчынскім на Віцебшчыне (1952 рублі).

Сярод 27 раёнаў з сярэднім заробкам 2158 рублёў і менш Магілёўская вобласць прадстаўлена 11 раёнамі. Гэта больш за палову ўсіх негарадскіх раёнаў у рэгіёне, колькасць якіх складае 21 тэрытарыяльную адзінку.

Адметна, што сярод тых 27 раёнаў, няма ні аднаго з Мінскай і Брэсцкай абласцей. Гродзенская прадстаўлена толькі адным – Іўеўскім. Такім чынам большасць у гэтым пераліку – раёны Магілёўшчыны.

Сярэдні заробак у Беларусі ў сакавіку вырас да 2975,8 рубля – сума да выплаты падаткаў і іншых збораў. 

Фотаздымак: “Зеркало”

Магілёўшчына зноў у топах. Цяпер – яшчэ і па любові да Лукашэнкі

Навіна ад

Магілёўская вобласць хваліць Лукашэнку. Не толькі масава, але і сінхронна. Журналісты выявілі, што ў сацсеткі хлынула армія чыноўнікаў, каб хваліць уладу. Пераважна з Магілёўшчыны.

Магілёўшчына зноў апынулася ў беларускіх топах. Праўда, падставы для гонару – на вялікага аматара. У нас па-ранейшаму самая нізкая сярэдняя зарплата ў краіне: у сакавіку 2026 года яна склала 2453,2 рубля, ніжэй, чым ва ўсіх іншых абласцях і Мінску. Тут жа, паводле даных Белстата за 2023 год (пазней дадзеныя былі засакрэчаны), быў самы высокі ўзровень спажывання алкаголю сярод рэгіёнаў – 12,5 літра абсалютнага алкаголю на чалавека ў год. А цяпер вобласць засвяцілася яшчэ і як адзін з самых прыкметных рэзерваў публічнай любові да Аляксандра Лукашэнкі.

Актыўнасць мутных акаўнтаў

Падставай стала навіна пра абмен зняволенымі паміж Беларуссю і Польшчай. 28 красавіка на беларуска-польскай мяжы прайшоў абмен у фармаце «пяць на пяць»: Беларусь перадала Польшчы палітвязня Анджэя Пачобута, двух грамадзян Польшчы і двух грамадзян Малдовы. У адваротны бок уехалі двое беларускіх шпіёнаў, двое грамадзян Расіі і яшчэ адзін чалавек, асоба якога публічна не раскрывалася.

Пасля гэтага ў Threads раптам ажывіліся каментатары, якія пачалі масава пісаць пра «гуманізм», «мудрасць» і «канструктыўны дыялог».

На першы погляд – звычайная хваля падтрымкі. Але журналісты «Зеркала», якія вывучылі гэтыя акаўнты, заўважылі цікавую дэталь: многія з іх не падобныя на жывую грамадскую дыскусію. Адны профілі былі амаль пустымі, але раптам пакідалі па некалькі аднатыпных каментароў у розных галінках. Іншыя, наадварот, аказаліся цалкам рэальнымі людзьмі – чыноўнікамі, ідэолагамі, работнікамі бюджэтнай сферы і раённых медыя.

І тут зноў усплыла Магілёўшчына. Сярод тых, хто нахвальваў Лукашэнку, «Зеркало» выявіла намесніка дырэктара па выхаваўчай рабоце Горацкага педагагічнага каледжа, начальніц аддзелаў ідэалагічнай работы са Шклова і Быхава, рэдактараў раённых газет з Крычава і Краснаполья, а таксама супрацоўнікаў камунальных і дзяржаўных структур.

Гэта значыць гэта былі не толькі ананімныя акаўнты з нулявой гісторыяй, а цалкам пазнавальныя прадстаўнікі той самай вертыкалі, якая ў звычайным жыцці адказвае за «ідэалогію», выхаванне, раённую прэсу і бадзёры настрой на месцах.

П’ём за здароўе старога

Выглядае гэта асабліва паказальна на фоне афіцыйных электаральных лічбаў. Паводле агучаных даных Магілёўскай абласной камісіі, на «прэзідэнцкіх» выбарах 2025 года за Лукашэнку ў рэгіёне нібыта прагаласавалі 675 114 чалавек – 92,45% тых, хто галасаваў. У цэлым па краіне ЦВК абвясціў вынік Лукашэнкі на ўзроўні 86,82%, хаця заходнія палітыкі і назіральнікі называлі гэтыя выбары несвабоднымі і фіктыўнымі.

Гэта значыць паводле афіцыйнай статыстыкі Магілёўская вобласць не толькі рэгіён з самымі нізкімі зарплатамі і найбольшай колькасцю п’яніц, але і адзін з самых «удзячных» Лукашэнку рэгіёнаў. І цяпер гэтая ўдзячнасць, здаецца, перамясцілася з актавых залаў, раённых газет і пратаколаў камісій проста ў Threads.

Сінхроннае захапленне

Супадзенне выглядае яшчэ больш дзіўным з-за часу. Усяго за некалькі дзён да гэтай хвалі каментароў першы намеснік кіраўніка адміністрацыі Лукашэнкі Уладзімір Перцаў на з’ездзе партыі «Белая Русь» адкрыта заклікаў праўладную моладзь больш актыўна ўдзельнічаць у грамадскіх дыскусіях у сацсетках і «ўступаць у палеміку ў каментарыях» да пастоў, дзе, паводле яго слоў, «нядобразычліўцы разганяюць сацыяльную, камунальную або іншую праблему».

Пасля такога закліку ў Threads сапраўды з’явіліся людзі, якія пачалі спрачацца не толькі пра абмен зняволенымі. Яны хвалілі раддом і школу, якія наведваў Лукашэнка, падтрымлівалі пазіцыю Міністэрства аховы здароўя ў гісторыі Ксюшы Маісеенка, якой беларусы збіралі грошы на лячэнне, абаранялі добраахвотна-прымусовыя падпіскі на дзяржаўныя газеты і прыносілі ў абмеркаванні афіцыйныя версіі Міністэрства абароны.

Зарплата за адданасць

Атрымліваецца амаль ідэальная карціна беларускай «грамадскай дыскусіі»:

знізу – незадаволенасць зарплатамі, падпіскамі, бальніцамі, камуналкай і бяспраўем;

зверху – інструкцыя больш актыўна каментаваць;

пасярэдзіне – бюджэтнікі, ідэолагі і рэдактары раёнак, якія ідуць у Threads тлумачыць усім, што насамрэч усё добра.

Галоўнае пытанне тут нават не ў тым, боты гэта ці не боты. У Беларусі мяжа паміж ботам і бюджэтнікам даўно стала размытая. Бот піша па метадычцы, бо яго для гэтага стварылі. Бюджэтнік піша па метадычцы, бо занадта добра разумее, дзе працуе, хто яго начальнік і што бывае з тымі, хто публічна сумняваецца.

Таму масавая любоў да Лукашэнкі – гэта не столькі любоў, колькі службовы абавязак асоб, якія атрымліваюць зарплату за адданасць.

Фотаклаж: «Зеркало».

У Бялынічах суд абмежаваў дзеяздольнасць двух п’яніц. Ці будзе карысць?

Навіна ад

Магілёўская вобласць п’е больш за ўсіх. Улады з гэтым змагаюцца і пры гэтым сарамліва хаваюць статыстыку алкагалізацыі насельніцтва.

У Бялыніцкім раёне суд абмежаваў у дзеяздольнасці двух мужчын, якія гадамі прапівалі пенсію і зарплату, пакідаючы сем’і ў беднасці.

Фармальна гэта клопат пра блізкіх. Але за асобнымі судовымі гісторыямі відаць вялікая праблема: па апошняй адкрытай рэгіянальнай статыстыцы Белстата, менавіта Магілёўская вобласць была самым пітушчым рэгіёнам краіны. А свежую рэгіянальную статыстыку за 2024 год улады грамадству ўжо не паказалі.

Суд як фінансавы тормаз для п’янства

Пракуратура Бялыніцкага раёна праз суд абмежавала ў дзеяздольнасці двух жыхароў раёна з-за злоўжывання алкаголем. Адзін з іх – 71-гадовы жыхар Бялынічаў, на працягу 20 гадоў траціў на спіртное ўсе даходы, уключаючы пенсію. Другі, 43-гадовы мужчына, жыў з маці і ўвесь заробак таксама траціў на алкаголь. На гэтай глебе ў сем’ях узнікалі канфлікты, а блізкія фактычна аказваліся закладнікамі чужой залежнасці.

Цяпер гэтыя мужчыны могуць самастойна здзяйсняць толькі дробныя бытавыя здзелкі. Атрымаць зарплату, пенсію і іншыя даходы, а таксама распараджацца імі яны змогуць толькі са згоды папячыцеля.

Гэта не турма, не лячэнне і не пазбаўленне грамадзянскіх правоў. Гэта фінансавы абмежавальнік: чалавек можа жыць, працаваць, купляць хлеб і аплачваць праезд, але не можа свабодна распараджацца грашыма, якія раней ішлі на бутэльку.

Такая мера прадугледжана артыкулам 30 Грамадзянскага кодэкса Беларусі: грамадзяніна, які з-за злоўжывання спіртнымі напоямі, наркотыкамі або псіхатропнымі рэчывамі ставіць сям’ю ў цяжкае матэрыяльнае становішча, суд можа абмежаваць у дзеяздольнасці. Над ім устанаўліваецца папячыцельства.

Магілёўская вобласць – не выпадковы фон

Гісторыя з Бялынічаў – частка абласной статыстыкі. Спачатку дзяржаўныя медыя са спасылкай на Белстат назвалі Магілёўскую вобласць самым пітушчым рэгіёнам краіны – 12,5 літра алкаголю на чалавека старэй за 15 гадоў. Потым свежая афіцыйная статыстыка алкагалізацыі насельніцтва па рэгіёнах знікла зусім. У 2024 годзе грамадству паказалі толькі сярэднюю «тэмпературу» па краіне – 11,1 літра, але не далі самага цікавага: што стала з Магілёўскай вобласцю.

Калі рэгіён перастаў быць лідарам, то чаму б не паказаць лічбы? Калі не перастаў, тым больш зразумела, чаму іх схавалі.

Па сутнасці – грамадства пазбавілі магчымасці праверыць, ці змянілася сітуацыя ў самым праблемным рэгіёне, які даў Беларусі Лукашэнку.

Абмежаванне дзеяздольнасці: дапамога сям’і або фінансавая латка?

Сама мера можа быць карыснай. Калі чалавек гадамі прапівае пенсію або зарплату, пакутуе не толькі ён сам. Абмежаванне дзеяздольнасці ў такіх выпадках дае сям’і хаця б адзін рэальны інструмент абароны. Грошы перастаюць аўтаматычна ператварацца ў алкаголь. Папячыцель атрымлівае магчымасць кантраляваць бюджэт. У чалавека становіцца менш шанцаў за адзін дзень спусціць пенсію або зарплату.

Але важна не падманвацца: гэта не лячэнне алкагалізму.

Суд можа абмежаваць доступ да грошай, але не можа адмяніць залежнасць. Чалавек можа пазычаць, прасіць, працаваць неафіцыйна, знаходзіць спіртное праз знаёмых. Калі побач няма лячэння, сацыяльнай работы, кантролю і рэабілітацыі, абмежаванне дзеяздольнасці ператвараецца ў фінансавую латка на велізарнай сацыяльнай дзірцы.

Так, сям’я можа перастаць жыць у поўнай галечы. Але сам чалавек ад гэтага не перастае быць залежным.

Польшча: можна абмежаваць, але гэта павінна быць дапамогай, а не пакараннем

Падобныя механізмы існуюць і ў іншых краінах. Але важна глядзець не толькі на сам факт абмежавання, а на філасофію закона.

У Польшчы ёсць інстытут частковай недзеяздольнасці – ubezwłasnowolnienie częściowe. Па артыкуле 16 польскага Грамадзянскага кодэкса, паўналетняга чалавека можна часткова абмежаваць у дзеяздольнасці з-за псіхічнага захворвання, разумовага парушэння або іншых псіхічных расстройстваў, у прыватнасці п’янства або наркаманіі, калі яго стан не патрабуе поўнага абмежавання, але яму патрэбна дапамога ў вядзенні спраў. Для такога чалавека ўстанаўліваецца куратарства.

Гэта значыць польская логіка блізкая да беларускай, але акцэнт іншы: гаворка не проста пра тое, што чалавек п’е і шкодзіць сям’і. Суд павінен усталяваць, што з-за стану чалавеку сапраўды патрэбна дапамога ў кіраванні справамі.

Часткова недзеяздольны чалавек у Польшчы захоўвае частку самастойнасці. Ён можа вырашаць бытавыя пытанні, але больш сур’ёзныя маёмасныя і юрыдычныя дзеянні патрабуюць згоды куратара. Польскія юрысты прама тлумачаць: частковае абмежаванне азначае абмежаваную дзеяздольнасць, а значныя рашэнні, асабліва маёмасныя і прававыя, патрабуюць згоды прызначанага куратара.

І гэта прынцыпова: мера павінна абараняць чалавека і яго маёмасць, а не станавіцца зручным спосабам прыбраць нязручнага сваяка з сямейных рашэнняў.

Германія: не адабраць правы, а ўмяшацца мінімальна

Германія пайшла яшчэ далей. Там сучасная мадэль будуецца не вакол ідэі «пазбавіць чалавека дзеяздольнасці», а вакол прававой падтрымкі – Betreuung. Чалавеку могуць прызначыць памочніка для канкрэтных сфер: фінансы, жыллё, медыцына, дакументы. Але сама па сабе такая падтрымка не пазбаўляе чалавека дзеяздольнасці. Нямецкі суд прама тлумачыць: Betreuung у прынцыпе не ўплывае на дзеяздольнасць падапечнага.

Калі патрэбна больш жорсткая мера, суд можа ўвесці так званы Einwilligungsvorbehalt – рэзерв згоды. Гэта азначае, што па пэўных пытаннях чалавек не можа здзяйсняць юрыдычна значныя дзеянні без згоды прызначанага памочніка. Але і тут ёсць абмежаванні: нямецкі Грамадзянскі кодэкс прадугледжвае, што нават пры рэзерве згоды чалавек не мае патрэбы ў згодзе памочніка для дзеянняў, якія даюць яму толькі прававую выгаду, а таксама, калі суд не ўстанавіў іншае, для нязначных паўсядзённых спраў.

Нямецкая мадэль задае правільнае пытанне: не «як пакараць п’ючага чалавека», а «у якой менавіта сферы ён не спраўляецца і якое мінімальнае ўмяшанне трэба, каб прадухіліць шкоду».

Гэта важны момант. У нармальнай сістэме абмежаванне дзеяздольнасці не павінна быць кляймом. Яно павінна быць кропкавай абаронай – для сям’і, для маёмасці і для самога чалавека.

Асноўны інструмент у краінах ЕС – дарагі алкаголь.

Але ёсць і яшчэ адзін інструмент, якім на ўсю моц карыстаюцца краіны Еўрапейскага Саюза. Усё тое, што наносіць значную шкоду здароўю чалавека, павінна каштаваць так дорага, каб чалавек задумваўся кожны раз, калі купляе бутэльку алкаголю або пачак цыгарэт.

Вядома, у гэтых краінах сярэдняя зарплата ў разы большая, чым па Магілёўскай вобласці, але ўсё роўна пакупнік кожны раз задумваецца, калі бачыць бутэльку ў магазіне па цане зімовай курткі.

Ці прыносіць гэта станоўчы эфект? Цяжка сказаць. Магчыма, зусім не з-за цаны на спіртное, а ў выніку нейкіх паводніцкіх зрухаў, але ў краінах Еўропы ў апошнія гады прыкметна зменшылася колькасць тых, хто ўжывае алкаголь сярод моладзі. Гэта прывяло да таго, што вытворцы спіртнога забілі трывогу – цэлая галіна апынулася пад ударам з-за незапатрабаванасці.

Можа быць, і беларусам трэба вырашаць праблему неяк так – сістэмна, пачынаючы з адукацыі і цэннікаў, і заканчваючы альтэрнатывай хатняму п’янству ў выглядзе добрага адпачынку. А лепш за ўсё было б – стварыць у краіне такую ​​атмасферу, калі рука не цягнецца сама сабой за чаркай з-за дэпрэсіі.

У чым праблема беларускага падыходу

У беларускай гісторыі ёсць рацыянальнае зерне: калі чалавек прапіў усе грошы, сям’я павінна мець інструмент абароны. Абмежаванне дзеяздольнасці можа выратаваць жонку, маці або дзяцей ад галечы.

Але ёсць і небяспечная падмена. Дзяржава паказвае асобныя судовыя рашэнні як клопат пра грамадзян, але пры гэтым не паказвае грамадству свежую карціну самой праблемы:

  • Колькі такіх сем’яў у Магілёўскай вобласці?
  • Колькі людзей абмяжоўваюць у дзеяздольнасці з-за алкаголю?
  • Колькі з іх потым праходзяць лячэнне?
  • Колькі абмежаванняў адмяняецца, бо чалавек сапраўды перастаў злоўжываць?

І нарэшце, што ж усё-такі адбываецца з абласной статыстыкай пасля таго, як Магілёўшчына стала лідарам па спажыванні алкаголю?

Фармальна ўсё прыгожа

Пракуратура звярнулася, суд задаволіў, папячыцель прызначаны. Сям’ю абаранілі.

Але калі рэгіён п’е больш за ўсіх, а свежыя рэгіянальныя лічбы знікаюць з публічнай прасторы, гэта ўжо не клопат. Гэта кіраванне грамадскай думкай праз асобныя паказальныя выпадкі замест адкрытай размовы пра маштаб бяды.

Таму пытанне трэба ставіць жорстка: калі ўлады сапраўды змагаюцца з п’янствам, чаму грамадства не бачыць зводак пра поспехі на гэтым фронце?

Суд можа абмежаваць аднаго алкаголіка ў распараджэнні пенсіяй. Але хто абмяжуе беларускія ўлады ў звычцы хаваць нязручную статыстыку?

Фота з адкрытых крыніц.

Крычаўляне сталі больш купляць, але жыць лепш не сталі

Навіна ад

Жыхары Крычаўскага раёна ў першым квартале 2026 года сталі больш актыўна траціць грошы ў крамах.

Паводле даных Галоўнага статыстычнага ўпраўлення Магілёўскай вобласці, рознічны тавараабарот Крычаўскага раёна за студзень-сакавік склаў 55,9 мільёна рублёў. У супастаўных цэнах гэта на 4,6 працэнта больш, чым за такі ж перыяд мінулага года.

Асноўная частка продажаў прыйшлася на гандлёвыя арганізацыі. Яны рэалізавалі насельніцтву тавараў на 50,7 мільёна рублёў.

Больш за ўсё крычаўляне трацілі на прадукты. На харчовыя тавары прыйшлося 59,9 працэнта ад агульнага аб’ёму продажаў гандлёвых арганізацый, або 30,4 мільёна рублёў.

Нехарчовых тавараў за першы квартал было прададзена на 20,3 мільёна рублёў.

Рост рознічнага тавараабароту ў Крычаўскім раёне не варта аўтаматычна ўспрымаць як прыкмету рэзкага паляпшэння жыцця. Так, у першым квартале 2026 года жыхары купілі тавараў больш, чым годам раней. Аднак амаль 60 працэнтаў продажаў прыйшлося на прадукты харчавання, гэта значыць на абавязковыя штодзённыя выдаткі. Таму статыстыка хутчэй паказвае ўмеранае ажыўленне гандлю, чым прыкметны рост дабрабыту насельніцтва.

Фота: з адкрытых крыніц.