Пробашч рыма-каталіцкай парафіі ў Бялынічах ксёндз Юзаф Сярпейка, з’язджаючы з арэндаванай кватэры, раздаў свае рэчы людзям.
Прычына пераезду аказалася даволі простай. У Бялынічах у каталіцкай парафіі няма ўласнай плябаніі, таму святару даводзіцца жыць у здымным жыллі. Нядаўна гаспадыня кватэры паведаміла, што знайшла пакупнікоў на жыллё, і ксяндзу прыйшлося шукаць новае месца.
Замест таго каб перавозіць мэблю і бытавую тэхніку, святар вырашыў развітацца амаль з усім, што меў. «Усё раздаў. Пакінуў толькі тое, што неабходна святару і што дазволена мець, а таксама кнігі. Усё астатняе пайшло людзям», – расказаў ксёндз Юзаф.
Паводле яго, новыя гаспадары знайшліся практычна для кожнай рэчы. Парафіяне атрымалі вопратку, посуд, шкло, халадзільнік, шафы, ложкі, сталы, крэслы, пральную і посудамыйную машыны, дробную бытавую тэхніку, а таксама гаспадарчыя сродкі. «Хто чаго меў патрэбу, тое і атрымаў», – кажа святар.
Сам ксёндз ставіцца да гэтай сітуацыі як да важнага жыццёвага досведу. Ён прызнаецца, што пераезд стаў значна прасцейшым, калі высветлілася, што большасць рэчаў больш не трэба перавозіць. «Добра не мець нічога, апрача дзвюх вопратак. Вельмі зручна пры пераездзе», – жартуе святар.
Пасля выезду з Бялынічаў ён адправіўся ў суседняе Беразіно, дзе таксама служыць пробашчам. З-за недахопу каталіцкіх святароў на Магілёўшчыне ксёндз Юзаф ужо даўно апякуецца адразу дзвюма парафіямі.
Там яго чакала яшчэ адна сустрэча, якая прымусіла задумацца. Святар наведаў найстарэйшую парафіянку, каб павіншаваць яе з 95-годдзем, і расказаў пра сваю гісторыю з пераездам. Адказ жанчыны ён запомніў надоўга.
«Добра, што рана зразумелі, што памрэце. Па жыцці мучацца не прыйдзецца, цягаючы ўсё за сабою», – сказала юбілярка. Гэтыя словы, прызнаецца святар, сталі для яго своеасаблівым працягам урока, які ён атрымаў праз вымушаны пераезд.
1655 год. Пасля апошняга няўдалага штурму Магілёва скончылася блакада горада войскамі ВКЛ (аблога доўжылася з 12 лютага).
Апошні штурм ужо фактычна прыкрываў адыход польска-літоўскага войска ад горада. Войскі Радзівіла вывелі з сабой да 10 000 гараджан, частка з якіх – да 2 000 чалавек – была адбітая пад Талачынам казакамі Яўхіма Каробкі.
Дакладныя страты ўсяго рускага гарнізона невядомыя, але стралецкія і салдацкія палкі страцілі палову свайго складу. Калі праецыраваць гэтыя страты на агульную колькасць, то беззваротныя страты гарнізона склалі каля 2 000 чалавек.
Страты польска-літоўскага войска падчас усёй кампаніі маглі дасягаць 5 000 чалавек, большая частка якіх была страчана падчас працяглай аблогі крэпасці. Аблога Магілёва, такім чынам, стала адной з самых кровапралітных кампаній за час вайны 1654-1667 гадоў.
1720 год. Нарадзіўся Карл Фрыдрых Іеранім фон Мюнхгаўзен (1720-1797).
Саксонскі барон, фантазёр і апавядальнік, які стаў літаратурным персанажам. Імя Мюнхгаўзена стала намінальным, як абазначэнне чалавека, які расказвае неверагодныя гісторыі.
У беларускім горадзе Глыбокае на могілках пахаваны Фердынанд і Вільгельміна фон Мюнхгаўзен, якія памерлі 31 сакавіка 1871 года, іх лічуць нашчадкамі знакамітага фантазёра.
Барон быў на расійскай службе ў 1738-1754 гадах, як паж герцага А. Ульрыха – мужа прынцэсы Ганны Леапольдаўны, удзельніка турэцкай кампаніі ў войску фельдмаршала Мініха, афіцэра Браўншвейгскага кірасірскага палка.
Ажаніўся з рыжскай дваранкай Якабін фон Дунтэн, жыў у маёнтку ў Дунце пад Рыгай.
Апавяданні барона пра жыццё ў Расіі шырока разыходзіліся па наваколлях і нават праніклі ў друк.
У 1781 годзе збор пацешных гісторый быў апублікаваны ў берлінскім альманаху «Даведнік для вясёлых людзей». У 1785 годзе была апублікавана кніга Р. Распе пра прыгоды барона.
Памятнікі барону ўстаноўлены ў Глыбокім, ва ўкраінскіх Хмяльніцкім і Крэменчузе, у Маскве, у Калінінградзе і Гур’еўску, нямецкім Бадэнвердэры, у малдаўскіх Бэндэрах, у Браціславе.
У латвійскім Дунце і на радзіме ў Бадэнвердэры працуюць музеі Мюнхгаўзена.
Помнік Мюнхаузену ў Глыбокім
1820 год. Магілёў наведаў А. Пушкін.
Гэта адбылося падчас яго шляху ў ссылку. Пасля Магілёва прыпыняўся ў Прапойску. Другі раз славуты паэт наведаў горад у 1824 годзе.
У гонар А. Пушкіна ў 1967 годзе вуліца Новачарнігаўская перайменавана ў Пушкінскі праспект, усталяваны мемарыяльная дошка на вул. Ленінская, 33, тры помнікі: у скверы 700-годдзя Магілёва, на тэрыторыі гарвадаканала і каля былога будынка бібліятэчнага каледжа па вуліцы Касманаўтаў.
Апошні быў адкрыты 6 чэрвеня 2015 года і выклікаў скандал з вершам на пастаменце – урывак з “Паклёпнікам Расіі” на задушэнне нацыянальнага паўстання 1830-1831 гадоў.
Магілёўскія гісторыкі А. Агееў і І. Пушкін адзначылі, што тэкст на помніку ў парушэнне працэдуры не разглядаўся тапанімічнай камісіяй.
Пасля шырокага розгаласу радкі верша «Паклёпнікам Расіі» былі прыбраныя з помніка.
Помнік у скверы 700-годдзя Магілёва.
1833 год. Нарадзіўся Бенедыкт Дыбоўскі (1833-1930).
Расійскі, беларускі і польскі заолаг, прыродазнавец, урач. Член-карэспандэнт АН СССР, акадэмік Кракаўскай акадэміі, даследчык Сібіры.
Доктар медыцыны, прафесар заалогіі i палеанталогіі ў Варшаве. За ўдзел у паўстанні ў 1864 годзе асуджаны на 15 гадоў катаргі i сасланы ў Сібір.
Даследаваў жывёльны i раслінны свет возера Байкал, рэк Амур i Ангара, узбагаціў заалогію шэрагам новых адкрыццяў, вывучаў Камчатку.
3 1882 года прафесар заалогіі ў Львоўскім універсітэце, у якім арганізаваў музей заалогіі з камчацкіх экспанатаў. Вывучаў беларускія азёры Любань, Свіцязь, Чорнае i іншыя, гісторыю і этнаграфію беларусаў.
Пахаваны на Лычакоўскіх могілках у Львове.
Першым сур’ёзным даследчыкам спадчыны Дыбоўскага стаў ураджэнец Дрыбінскага раёна, дацэнт Магілёўскага педінстытута географ Гаўрыла Вінкевіч (1918–2001).
Польская манета ў 10 злотых.
1888 год. У Магілёве(?) нарадзіўся Ірвінг Берлін (1888-1989).
Амерыканскі кампазітар і паэт-песеннік, адзін з «вялікай пяцёркі» амерыканскіх кампазітараў ХХ стагоддзя.
Аўтар каля 700 песень, музыкі для 13 драматычных спектакляў і 7 кінафільмаў.
Сярод найбольш вядомых твораў – «Божа, блаславі Амерыку», якая лічыцца другім, неафіцыйным гімнам ЗША пасля выканання на прэзідэнцкіх выбарах у 1940 годзе.
У розныя часы сам Берлін называў розныя гарады месцам свайго нараджэння – Магілёў, Талачын, Табольск, Цюмень.
1910 год. Прэідэнт ЗША У. Говард Тафт адкрыў помнік Тадэвушу Касцюшку ў Вашынгтоне.
Пастаўлены непадалёк ад Белага дому, у паўночна-ўсходнім канцы парку Лафаета, на авеню Пенсільваніі. З’яўляецца адным з элементаў Скульптурнага комплексу Амерыканскай рэвалюцыі, размешчанага на пляцах і ў скверах Вашынгтона.
16 лістапада 2010 года ў Варшаве адкрыта копія вашынгтонскага помніка.
1939 год. Загінуў у ГУЛАГу Павел Жаўрыд (1889-1939).
Беларускі грамадска-палітычны дзеяч, журналіст, адзін з кіраўнікоў Слуцкага збройнага чыну.
Скончыў Слуцкую гімназію, Віленскую вайсковую вучэльню, вучыўся на юрыдычным факультэце Варшаўскага ўніверсітэта. Удзельнік 1 Сусветнай вайны. Удзельнік Усебеларускага з’езда 1917 года.
Працаваў у Слуцкім павятовым зямельным аддзеле, быў членам камісіі па праверцы дзейнасці Слуцкай ЧК. Жаўрыд выкрыў шматлікія злоўжыванні, за што быў у 1919 года арыштаваны ЧК, быў зняволены.
У 1920 годзе Найвышэйшай радай БНР прызначаны камісарам Случчыны, уваходзіў у склад Беларускай рады Случчыны. Адзін з кіраўнікоў Слуцкага паўстання 1920 года.
Арыштаваны ДПУ 18 ліпеня 1930 года, асуджаны да 5 гадоў лагераў. Зноў арыштаваны ў 1937 годзе і асуджаны на 10 гадоў лагераў.
1944 год. Загінуў у баі з нямецкімі захопнікамі 14-гадовы Марат Казей (1929-1944).
Беларускі піянер-герой, партызан. Разам з украінцам Валем Коцікам з’яўляецца самым юным Героем Савецкага Саюза.
Ажыццяўляючы аперацыю ў варожым тыле, апынуўся ў коле фашысцкіх салдатаў і падарваў сябе і іх гранатай.
У 1965 годзе пасмяротна атрымаў званне Героя Савецкага Саюза.
У 1959 годзе ў Мінску ў Піянерскім парку, што на скрыжаванні вуліц Я. Купалы і Куйбышава, усталяваны помнік – Марат Казей за некалькі імгненняў да гібелі.
1944 год. Пачалася чацвёртая і апошняя атака войск саюзнікаў падчас бітвы пад Монтэ-Касіна.
У складзе 2-га польскага корпусу генерала Андэрса беларусы складалі 30%.
З 924 забітых жаўнераў корпусу каля падножжа Монтэ-Касіна пахаваны 264 беларусы. 10 000 беларусаў корпуса ўзнагароджаны Памятным крыжам Монтэ-Касіна.
1952 год. Памёр ураджэнец г. Бялынічы Міхаіл Юшкевіч (1899-1952).
Савецкі ваенаначальнік, генерал-маёр (1941).
Ад 1919 году ў Чырвонай Арміі, удзельнік баёў на Заходнім фронце, камандзір узводу, роты.
Скончыў бранятанкавую школу, курсы «Выстрал».
У Вялікую Айчынную вайну служыў на Далёкім Усходзе: камандзір дывізіі, корпусу, намеснік камандуючага войскамі Далёкаўсходняга фронту.
Ад 1946 года на камандных пасадах у вайсковых акругах.
1953 год. Памёр Гасан Канапацкі (1879-1953)
Беларускі вайсковец, дзеяч нацыянальна-вызвольнага руху, палкоўнік расійскай арміі, член Беларускай вайсковай камісіі, гетман Беларускіх вайсковых аддзелаў у польскім войску (1919-1921).
Паходзіў з шляхецкага роду татарскага паходжання.
Скончыў Полацкі кадэцкі корпус, Пецярбургскую артылерыйскую школу. Служыў у Мінску, на Далёкім Усходзе, Калузе. Удзельнічаў ва ўсіх трох галоўных сухапутных бітвах руска-японскай вайны, у Першай сусветнай вайне. За гераізм стаў уладальнікам ўсіх асноўных обер-афіцэрскіх ордэнаў таго часу.
У верасні 1919 года кіраваў вайсковым аддзелам Беларускай вайсковай камісіі, магчыма браў удзел у Слуцкім паўстанні.
Браў актыўны ўдзел у беларускім руху, кіраваў рэдакцыяй часопіса «Беларускі радны».
У 1941-1943 гадах быў старшынёй бацькоўскага камітэта Віленскай беларускай гімназіі, пісаў фельетоны ў «Беларускі голас».
1994 год. У Тураве на Замкавай гары ўсталяваны помнік у гонар Кірылы Тураўскага (1110-1182).
Царкоўны дзеяч, епіскап тураўскі, Святы праваслаўнай царквы, які таксама шануецца ў грэка-каталікоў Беларусі. Аўтар вядомых царкоўна-асветніцкіх і царкоўна-літаратурных твораў. Быў першым на Русі «стоўпнікам» (самазачынення ў келлі, у «стаўпе»).
Яму належаць 8 слоў-казанняў, 2 прытчы, 2 казанні, 2 пасланні да Васіля ігумена Пячорскага, 2 каноны і каля 30 спавядальных малітваў, дзе выявіліся яго духоўныя перажыванні.
Дні памяці: 28 красавіка і 4 чэрвеня (па юліянскім календары).
Існуе некалькі праваслаўных цэркваў, асвечаных у імя свяціцеля Кірылы: у Мінску, Тураве, Светлагорску, Лондане (2), Таронта, Нью-Ёрку.
Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага – узнагарода Беларускай праваслаўнай царквы.
Фармальна гэта клопат пра блізкіх. Але за асобнымі судовымі гісторыямі відаць вялікая праблема: па апошняй адкрытай рэгіянальнай статыстыцы Белстата, менавіта Магілёўская вобласць была самым пітушчым рэгіёнам краіны. А свежую рэгіянальную статыстыку за 2024 год улады грамадству ўжо не паказалі.
Суд як фінансавы тормаз для п’янства
Пракуратура Бялыніцкага раёна праз суд абмежавала ў дзеяздольнасці двух жыхароў раёна з-за злоўжывання алкаголем. Адзін з іх – 71-гадовы жыхар Бялынічаў, на працягу 20 гадоў траціў на спіртное ўсе даходы, уключаючы пенсію. Другі, 43-гадовы мужчына, жыў з маці і ўвесь заробак таксама траціў на алкаголь. На гэтай глебе ў сем’ях узнікалі канфлікты, а блізкія фактычна аказваліся закладнікамі чужой залежнасці.
Цяпер гэтыя мужчыны могуць самастойна здзяйсняць толькі дробныя бытавыя здзелкі. Атрымаць зарплату, пенсію і іншыя даходы, а таксама распараджацца імі яны змогуць толькі са згоды папячыцеля.
Гэта не турма, не лячэнне і не пазбаўленне грамадзянскіх правоў. Гэта фінансавы абмежавальнік: чалавек можа жыць, працаваць, купляць хлеб і аплачваць праезд, але не можа свабодна распараджацца грашыма, якія раней ішлі на бутэльку.
Такая мера прадугледжана артыкулам 30 Грамадзянскага кодэкса Беларусі: грамадзяніна, які з-за злоўжывання спіртнымі напоямі, наркотыкамі або псіхатропнымі рэчывамі ставіць сям’ю ў цяжкае матэрыяльнае становішча, суд можа абмежаваць у дзеяздольнасці. Над ім устанаўліваецца папячыцельства.
Магілёўская вобласць – не выпадковы фон
Гісторыя з Бялынічаў – частка абласной статыстыкі. Спачатку дзяржаўныя медыя са спасылкай на Белстат назвалі Магілёўскую вобласць самым пітушчым рэгіёнам краіны – 12,5 літра алкаголю на чалавека старэй за 15 гадоў. Потым свежая афіцыйная статыстыка алкагалізацыі насельніцтва па рэгіёнах знікла зусім. У 2024 годзе грамадству паказалі толькі сярэднюю «тэмпературу» па краіне – 11,1 літра, але не далі самага цікавага: што стала з Магілёўскай вобласцю.
Калі рэгіён перастаў быць лідарам, то чаму б не паказаць лічбы? Калі не перастаў, тым больш зразумела, чаму іх схавалі.
Па сутнасці – грамадства пазбавілі магчымасці праверыць, ці змянілася сітуацыя ў самым праблемным рэгіёне, які даў Беларусі Лукашэнку.
Абмежаванне дзеяздольнасці: дапамога сям’і або фінансавая латка?
Сама мера можа быць карыснай. Калі чалавек гадамі прапівае пенсію або зарплату, пакутуе не толькі ён сам. Абмежаванне дзеяздольнасці ў такіх выпадках дае сям’і хаця б адзін рэальны інструмент абароны. Грошы перастаюць аўтаматычна ператварацца ў алкаголь. Папячыцель атрымлівае магчымасць кантраляваць бюджэт. У чалавека становіцца менш шанцаў за адзін дзень спусціць пенсію або зарплату.
Але важна не падманвацца: гэта не лячэнне алкагалізму.
Суд можа абмежаваць доступ да грошай, але не можа адмяніць залежнасць. Чалавек можа пазычаць, прасіць, працаваць неафіцыйна, знаходзіць спіртное праз знаёмых. Калі побач няма лячэння, сацыяльнай работы, кантролю і рэабілітацыі, абмежаванне дзеяздольнасці ператвараецца ў фінансавую латка на велізарнай сацыяльнай дзірцы.
Так, сям’я можа перастаць жыць у поўнай галечы. Але сам чалавек ад гэтага не перастае быць залежным.
Польшча: можна абмежаваць, але гэта павінна быць дапамогай, а не пакараннем
Падобныя механізмы існуюць і ў іншых краінах. Але важна глядзець не толькі на сам факт абмежавання, а на філасофію закона.
У Польшчы ёсць інстытут частковай недзеяздольнасці – ubezwłasnowolnienie częściowe. Па артыкуле 16 польскага Грамадзянскага кодэкса, паўналетняга чалавека можна часткова абмежаваць у дзеяздольнасці з-за псіхічнага захворвання, разумовага парушэння або іншых псіхічных расстройстваў, у прыватнасці п’янства або наркаманіі, калі яго стан не патрабуе поўнага абмежавання, але яму патрэбна дапамога ў вядзенні спраў. Для такога чалавека ўстанаўліваецца куратарства.
Гэта значыць польская логіка блізкая да беларускай, але акцэнт іншы: гаворка не проста пра тое, што чалавек п’е і шкодзіць сям’і. Суд павінен усталяваць, што з-за стану чалавеку сапраўды патрэбна дапамога ў кіраванні справамі.
Часткова недзеяздольны чалавек у Польшчы захоўвае частку самастойнасці. Ён можа вырашаць бытавыя пытанні, але больш сур’ёзныя маёмасныя і юрыдычныя дзеянні патрабуюць згоды куратара. Польскія юрысты прама тлумачаць: частковае абмежаванне азначае абмежаваную дзеяздольнасць, а значныя рашэнні, асабліва маёмасныя і прававыя, патрабуюць згоды прызначанага куратара.
І гэта прынцыпова: мера павінна абараняць чалавека і яго маёмасць, а не станавіцца зручным спосабам прыбраць нязручнага сваяка з сямейных рашэнняў.
Германія: не адабраць правы, а ўмяшацца мінімальна
Германія пайшла яшчэ далей. Там сучасная мадэль будуецца не вакол ідэі «пазбавіць чалавека дзеяздольнасці», а вакол прававой падтрымкі – Betreuung. Чалавеку могуць прызначыць памочніка для канкрэтных сфер: фінансы, жыллё, медыцына, дакументы. Але сама па сабе такая падтрымка не пазбаўляе чалавека дзеяздольнасці. Нямецкі суд прама тлумачыць: Betreuung у прынцыпе не ўплывае на дзеяздольнасць падапечнага.
Калі патрэбна больш жорсткая мера, суд можа ўвесці так званы Einwilligungsvorbehalt – рэзерв згоды. Гэта азначае, што па пэўных пытаннях чалавек не можа здзяйсняць юрыдычна значныя дзеянні без згоды прызначанага памочніка. Але і тут ёсць абмежаванні: нямецкі Грамадзянскі кодэкс прадугледжвае, што нават пры рэзерве згоды чалавек не мае патрэбы ў згодзе памочніка для дзеянняў, якія даюць яму толькі прававую выгаду, а таксама, калі суд не ўстанавіў іншае, для нязначных паўсядзённых спраў.
Нямецкая мадэль задае правільнае пытанне: не «як пакараць п’ючага чалавека», а «у якой менавіта сферы ён не спраўляецца і якое мінімальнае ўмяшанне трэба, каб прадухіліць шкоду».
Гэта важны момант. У нармальнай сістэме абмежаванне дзеяздольнасці не павінна быць кляймом. Яно павінна быць кропкавай абаронай – для сям’і, для маёмасці і для самога чалавека.
Асноўны інструмент у краінах ЕС – дарагі алкаголь.
Але ёсць і яшчэ адзін інструмент, якім на ўсю моц карыстаюцца краіны Еўрапейскага Саюза. Усё тое, што наносіць значную шкоду здароўю чалавека, павінна каштаваць так дорага, каб чалавек задумваўся кожны раз, калі купляе бутэльку алкаголю або пачак цыгарэт.
Вядома, у гэтых краінах сярэдняя зарплата ў разы большая, чым па Магілёўскай вобласці, але ўсё роўна пакупнік кожны раз задумваецца, калі бачыць бутэльку ў магазіне па цане зімовай курткі.
Ці прыносіць гэта станоўчы эфект? Цяжка сказаць. Магчыма, зусім не з-за цаны на спіртное, а ў выніку нейкіх паводніцкіх зрухаў, але ў краінах Еўропы ў апошнія гады прыкметна зменшылася колькасць тых, хто ўжывае алкаголь сярод моладзі. Гэта прывяло да таго, што вытворцы спіртнога забілі трывогу – цэлая галіна апынулася пад ударам з-за незапатрабаванасці.
Можа быць, і беларусам трэба вырашаць праблему неяк так – сістэмна, пачынаючы з адукацыі і цэннікаў, і заканчваючы альтэрнатывай хатняму п’янству ў выглядзе добрага адпачынку. А лепш за ўсё было б – стварыць у краіне такую атмасферу, калі рука не цягнецца сама сабой за чаркай з-за дэпрэсіі.
У чым праблема беларускага падыходу
У беларускай гісторыі ёсць рацыянальнае зерне: калі чалавек прапіў усе грошы, сям’я павінна мець інструмент абароны. Абмежаванне дзеяздольнасці можа выратаваць жонку, маці або дзяцей ад галечы.
Але ёсць і небяспечная падмена. Дзяржава паказвае асобныя судовыя рашэнні як клопат пра грамадзян, але пры гэтым не паказвае грамадству свежую карціну самой праблемы:
Колькі людзей абмяжоўваюць у дзеяздольнасці з-за алкаголю?
Колькі з іх потым праходзяць лячэнне?
Колькі абмежаванняў адмяняецца, бо чалавек сапраўды перастаў злоўжываць?
І нарэшце, што ж усё-такі адбываецца з абласной статыстыкай пасля таго, як Магілёўшчына стала лідарам па спажыванні алкаголю?
Фармальна ўсё прыгожа
Пракуратура звярнулася, суд задаволіў, папячыцель прызначаны. Сям’ю абаранілі.
Але калі рэгіён п’е больш за ўсіх, а свежыя рэгіянальныя лічбы знікаюць з публічнай прасторы, гэта ўжо не клопат. Гэта кіраванне грамадскай думкай праз асобныя паказальныя выпадкі замест адкрытай размовы пра маштаб бяды.
Таму пытанне трэба ставіць жорстка: калі ўлады сапраўды змагаюцца з п’янствам, чаму грамадства не бачыць зводак пра поспехі на гэтым фронце?
Суд можа абмежаваць аднаго алкаголіка ў распараджэнні пенсіяй. Але хто абмяжуе беларускія ўлады ў звычцы хаваць нязручную статыстыку?
Міжнародны дзень дачкі (International Daughter’s Day).
Дзень дачкі – выдатны час, каб не толькі павіншаваць сваіх дачок, але і задумацца аб тым, як выправіць праблему з уплывам знешняга свету на ўяўленне дзяўчынак аб іх вобразе, а галоўнае іх ролі ў свеце.
Свята звяртае ўвагу бацькоў на тое, наколькі важная для іх дачок іх любоў і ўвага, як важна быць лепшай мадэллю для пераймання, лепшым прыкладам паспяховага чалавека, які заўсёды гатовы прыйсці на дапамогу іншым.
Сусветны дзень ДНК (World DNA Day, з 2010 года).
Адзначаецца ў гонар таго, што ў гэты дзень у 1953 годзе, Джэймс Уотсан, Фрэнсіс Крык, Марыс Уілкінс, Разалінд Франклін і калегі апублікавалі артыкулы ў навуковым часопісе «Nature», у якіх апісалі структуру ДНК. У гэты ж дзень у 2003 было абвешчана, што Праект геному чалавека вельмі блізкі да завяршэння.
Штогадовае святкаванне арганізавана Нацыянальным інстытутам даследавання геному чалавека ЗША з 23 красавіка 2010 года.
Адкрыццё структуры ДНК стала для ўсяго навуковага свету сапраўды рэвалюцыйным. Выяўленне гэтай малекулы дазволіла расшыфраваць код спадчыннасці, ідэнтыфікаваць генетычную пагрозу.
Цікавыя факты.
Арганізм людзей уключае 40 трыльёнаў клетак, кожная з якіх захоўвае 1,5 гігабайта генетычных дадзеных.
ДНК усіх жыхароў планеты на 99,9% аднолькава. Унікальнасць кожнага складае толькі 0,1%.
Адзіныя клеткі арганізма, у якіх адсутнічае дадзеная малекула – гэта чырвоныя крывяныя цельцы.
Генны код людзей ідэнтычны кодам асобных прадстаўнікоў жывёльнага і расліннага свету: з шымпанзэ гэтая сувязь складае 95%, мышшу – 70%, бананам – 50%.
Сусветны дзень пінгвінаў (World Penguin Day).
Заклікае людзей памятаць аб неабходнасці захавання жывёльнай разнастайнасці нашай планеты ў цэлым і разнастайнасці яе асобных рэгіёнаў і прадстаўнікоў у прыватнасці.
Пінгвін – сімвал Антарктыды, нелятаючая марская птушка, якая добра плавае і нырае.
Самы вялікі – імператарскі пінгвін, яго рост можа дасягаць 120 см, а вага – больш за 40 кг. Самы маленькі прадстаўнік віда – малы пінгвін, які не вышэй калена дарослага чалавека, а яго вага не перавышае 2,5 кг.
Дата святкавання Сусветнага дня пінгвінаў выпадае на перыяд, калі праходзіць міграцыя пінгвінаў на мацярык з мэтай спарвання і выседжвання яек.
Дзень евангеліста Святога Марка.
Марк – адзін з чацвярых евангелістаў, аўтар Евангелля ад Марка. Уключаны ў лік апосталаў ад сямідзесяці і атаясамліваецца з Маркам-Янам, вучнем апостала Пятра. Яму прыпісваецца роля заснавальніка александрыйскай царквы, якая пазней стала адным з найважнейшых біскупскіх пасадаў. Сімвалам святога Марка з’яўляецца крылаты леў.
Дзень абраза Бялыніцкай Божай Маці– Каралевы Беларусі.
Шануецца каталіцкім, праваслаўным і ўніяцкім насельніцтвам Усходняй Беларусі як цудатворны.
Існуюць розныя паданні, якія апавядаюць пра гісторыю абраза: манахі прынеслі яго пасля разгрому Кіева татарскімі войскамі Батыя, перанесена з Аршанскага Куцеінскага манастыра ў кармеліцкі манастыр, ікона была намалявана анёлам на аконнай аканіцы, абраз напісаў пілігрым-жывапісец падчас спеваў манахамі літаніі Божай Маці.
Большасць гісторыкаў схільныя лічыць, што цудатворны абраз у Бялынічах быў напісаны ў 1634-1635 гг. невядомым мастаком.
1901 год. У штаце Нью-Ёрк упершыню ў свеце ўвялі аўтамабільныя нумары.
Першы аўтамабіль у Беларусі з’явіўся ў 1895 годзе.
У 1970–1992 гадах на нумарах першыя дзве з трох літар паказвалі рэгіён: Брэсцкая вобласць – БН, Віцебская – ВТ, Гомельская – ГС, Гродзенская – ГК, Магілёўская МГ, Мінская – МО, Мінск – МН.
У 1992-2000-х гадах нумары мелі чырвоныя літары і лічбы на белым фоне, у 1992-1996 гадах на знакі дадавалася выява герба “Пагоня”. На сучасных нумарах прыналежнасць аўтамабіля да пэўнага рэгіёна абазначаецца лічбай, напрыклад, Магілёўская вобласць – 6, Мінск – 7.
Сучасная вытворчасць аўтазнакаў знаходзіцца ў Ваўкавыску на базе папраўчай калоніі №11.
1926 год. У в. Равячына Горацкага раёна нарадзіўся Яфрэм Сакалоў (1926–2022).
Апошні кіраўнік ЦК КПБ, Герой Сацыялістычнай працы, дэпутат Вярхоўнага савета СССР (1979–1989), Народны дэпутат СССР (1989–1991).
Выхаванец Горацкай сельскагаспадарчай акадэміі.
А. Фядута некалі пра яго напісаў наступнае: “Сакалоў – амаль ідэал кіраўніка. Ніхто ніколі не чуў, каб ён узвысіў голас на падначаленага. Ніхто не бачыў яго нецвярозым. Ніхто не мог падазраваць яго ў хабарніцтве”.
У Горках на алее Славы Герояў у яго гонар устаноўлены мемарыяльны знак, пасаджаны імянны каштан.
1939 год. У Мінску нарадзілася Зінаіда Бандарэнка.
Беларуская тэлезорка, народная артыстка. Палымяная патрыётка і прапагандыстка роднага слова, мужная змагарка за незалежную і беларускую Беларусь.
Скончыла БДУ. Працавала дыктарам Гомельскай абласной студыі тэлебачання, на Беларускай рэспубліканскай студыі тэлебачання
Яе творчую дзейнасць вызначаюць артыстызм, абаяльнасць, нацыянальны характар. Прадстаўляла Беларусь на фестывалях СССР i за мяжой.
У 1996 годзе рэзка выказалася на адрас А. Лукашэнкі, які вырашыў сустрэцца з журналістамі, каб аддзячыць іх за падтрымку на рэфэрэндуме па пашырэнню ягоных паўнамоцтваў. Хутка пасля гэтага была вымушана звольніцца з тэлебачання.
Была вядучай урачыстай часткі «Свята незалежнасці» ў Мінску, якое адбылося 25 сакавіка 2018 года ў гонар 100-годдзя БНР.
1942 год. У Магілёве а 16:00 на плошчы Савецкай (зараз – Славы) акупанты павесілі падпольшчыкаў.
Былі павешаны Міхаіл (Георгій) Мяцёлкін (Каровін), Анатоль Ражкоў (Рыжкоў), Павел Хахлоў (Пяхоцін).
Лічыцца, што ўсе трое пакараных былі афіцэрамі Чырвонай Арміі. Але спроба атрымаць больш інфармацыі, зыходзячы з імёнаў і прозвішчаў, не мела поспеху. Лейтэнант (капітан) Міхаіл Мяцёлкін і старшы лейтэнант-лётчык Анатоль Рыжкоў зніклі без вестак у 1941 годзе і ў пачатку 1942 года ў базе «Мемарыял» не лічыліся. Магчыма ў мэтах канспірацыі яны назвалі немцам выдуманыя імёны і прозвішчы, пад якімі і ўвайшлі ў гісторыю Магілёва.
Пад шыбеніцай стаяць злева направа Міхаіл Мяцёлкін, Павел Пяхоцін, Анатоль Ражкоў.
1949 год. Нарадзілася Ядвіга Паплаўская.
Савецкая і беларуская эстрадная спявачка, клавішніца, кампазітар, удзельніца першага складу ансамбля “Верасы”. Народная артыстка. Жонка А. Ціхановіча.
Скончыла Беларускую кансерваторыю.
Сузаснавальніца і ўдзельніца ВІА “Верасы” (1971–1987), удзельніца Дзяржаўнага аркестра Беларусі пад кіраўніцтвам М. Фінберга, групы «Шчаслівы выпадак».
Гастралявала ў Расіі, Беларусі, Балгарыі, Чэхаславакіі, Германіі, Югаславіі, Польшчы, Венгрыі, Фінляндыі, Францыі, Канадзе і Ізраілі.
Суарганізатар (1988) Тэатра песні Ядвігі Паплаўскай і Аляксандра Ціхановіча, праз студыю якога прайшло шмат маладых беларускіх выканаўцаў – Аляксандр Саладуха, гурт «Ляпіс Трубяцкой» і іншыя.
1964 год. Магілёўская карова Любік ацялілася сям’ю цялятамі.
Рэкорд Кнігі Гінэса. Такі ж рэкорд паставіла, але толькі ў 2005 годзе, харвацкая карова “Златуле”.
Каровы целяцца звычайна адным цялём на год.
Нават двайняты ў кароў рэдкасць. Тройні бываюць адна на 367 000 ацёлаў, чацвёра цялят нараджаюцца раз у 310 000. Пяцёра цялят – гэта адзінкавыя выпадкі, як напрыклад ў Ленінградскай вобласці ў 2012 годзе.
1980 год.Указам прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР Магілёў узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны Першай ступені.
Горад ўзнагароджаны за ратныя і працоўныя подзвігі. Гэта як бы кампенсацыя за тое, што горад не атрымаў ганаровае званне “Горад-герой” за 23-дзённую абарону ў ліпені 1941 года.
1980 год. Званне Ганаровы грамадзянін Магілёва прысвоена Міхаілу Максімцаву (1909–1994).
Падчас Магілёўскай аперацыі 1944 года ўдзельнік фарсіравання Проні, Басі, Расты, пры вызваленні Магілёва – начальнік перапраў праз Днепр войскаў 2-га Беларускага фронта.
Падведзены вынікі года добраўпарадкавання ў Беларусі. Адпаведную пастанову падпісаў Турчын. На Магілёўшчыне ёсць пераможцы.
Сярод лепшых раёнаў краіны адзначаны Шклоўскі раён Магілёўскай вобласці – ён стаў пераможцам у сваёй катэгорыі.
Тут ужо, як у беларускім хакеі – каманда-пераможца вядомая на трыццаць гадоў наперад.Таксама ў ліку пераможцаў рэспубліканскага агляду санітарнага стану і добраўпарадкавання апынуліся два населеныя пункты Магілёўскай вобласці.
У катэгорыі гарадоў з насельніцтвам да 10 тысяч жыхароў найлепшымі прызнаны Чэрыкаў і Бялынічы.
Усяго па выніках года добраўпарадкавання вызначаны лепшая вобласць – Гомельская, сем раёнаў – па адным у кожнай вобласці і Мінску – а таксама 15 населеных пунктаў у розных катэгорыях.
Пераможцы агляду традыцыйна ўзнагароджваюцца пераходнымі вымпеламі і грашовымі прэміямі з рэспубліканскага бюджэту.
1869 год. Дз. Мендзялееў публічна прадставіў сваю перыядычную сістэму элементаў.
Перыядычная сістэма хімічных элементаў (табліца Мендзялеева) – класіфікацыя хімічных элементаў, якая ўстанаўлівае залежнасць розных уласцівасцей элементаў ад зарада атамнага ядра. Сістэма з’яўляецца графічным выразам перыядычнага закона, які ўстанавіў рускі хімік Дз. Мендзялееў.
Усяго прапанавана некалькі соцень варыянтаў малюнка перыядычнай сістэмы (аналітычных крывых, табліц, геаметрычных фігур і іншых). У сучасным варыянце сістэмы мяркуецца звядзенне элементаў у двухмерную табліцу, у якой кожны слупок (група) вызначае асноўныя фізіка-хімічныя ўласцівасці, а радкі ўяўляюць сабой перыяды, у пэўнай меры падобныя адзін аднаму.
1896 год. Нарадзіўся Ізі (Ісак) Харык.
Беларускі габрэйскі паэт. Член-карэспандэнт Беларускай акадэміі навук.
Друкаваўся ў габрэйскіх газэтах, працаваў рэдактарам менскага часопіса «Штэрн». Быў членам ЦВК БССР. Аўтар вершаў, 13 кніг вершаў на габрэйскай мове, артыкулаў, нарысаў у беларускамоўных выданнях. Перакладаў на габрэйскую мову творы Якуба Коласа, Міхася Чарота.
Яго паэзія перакладалася на беларускую мову, вершы «Над Бярозай», «Хлеб», «У шэрым змроку», «Век настане такі…» пакладзены на музыку. Паэзію Харыка выконвала Т. Гвердцытэлі (на музыку Мотла Палянскага).
Арыштаваны НКУС і асуджаны ў 1937 годзе як «сябар трацкісцка-зіноўеўскай арганізацыі» да вышэйшай меры пакарання з канфіскацыяй маёмасці.
Расстраляны ў «Чорную ноч» 29 кастрычніка 1937 году ва ўнутранай турме НКУС у Менску ў ходзе масавага расстрэлу, які таксама атрымаў назву «Ноч расстраляных паэтаў».
5 лістапада 1937 года была арыштавана, потым саслана ў лагер у Казахстан і яго жонка, маці дваіх сыноў, ураджэнка Бабруйска Дзіна Харык (Матліна).
1899 год. Нямецкі хімік Фелікс Хофман з кампаніі Bayer атрымаў патэнт на ацэтыльсаліцылавую кіслату пад камерцыйнай назвай “аспірын”.
Аспірын – адны з галоўных лекаў XX стагоддзі.
Па традыцыі нашы продкі зніжалі жар і здымалі боль воднай настойкай кары вярбы.
У 1763 годзе святар Эдвард Стоўн зрабіў у Каралеўскім таварыстве Лондана даклад аб лячэнні ліхаманкавых дрыжыкаў настойкай кары вярбы. А ў 1838 годзе было паказана, што актыўным кампанентам кары вярбы з’яўляецца саліцылавая кіслата. Італьянскі хімік Рафаэль Пірыа вылучыў з вярбовай кары саліцылавую кіслату, вызначыў хімічны склад гэтага рэчыва і паспяхова сінтэзаваў яго. Яно атрымала назву саліцылавай кіслаты.
Каб атрымаць іншыя віды саліцылавай кіслаты, лячэбная ўласцівасць якіх магла б быць яшчэ больш дзейснай, Ф. Хофман распрацаваў тэхналогію вытворчасці ацэтыльсаліцылавай кіслаты.
1910 год. Нарадзіўся Аляксандр Мазалёў.
Беларускі савецкі жывапісец, графік, педагог.
Скончыў Ленінградскі інстытут пралетарскага мастацтва. Выкладаў у Віцебскім, Мінскім мастацкіх вучылішчах, Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце.
Падчас вайны за ўдзел у дзейнасці падпольнай арганізацыі акупантамі быў адпраўлены ў канцлагер. Пасля вызвалення з яго ў 1944 годзе ваяваў у Чырвонай Арміі.
Працаваў у галіне станковых жывапісу і графікі, у пейзажным, партрэтным, бытавым і батальным жанрах. Быў аўтарам тэматычных карцін, у якіх вельмі ёміста ўвасабляліся характэрныя прыкметы таго часу і галоўныя грамадскія ідэалы.
Сярод творчай спадчыны мастака таксама шмат эцюдаў, накідаў і замалёвак. Творы мастака захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі.
Памёр 1 жніўня 1970 года.
А. Мазалёў. На канікулах. 1966 год.
1913 год. Падчас святкавання 300-годдзя дома Раманавых у Санкт-Пецярбургу з-за цісканіны загінулі сотні людзей, пасля чаго Мікалай II атрымаў мянушку “Крывавы”.
За 19 гадоў да гэтага, 18 траўня 1894 года, на Хадынскім полі ў Маскве, падчас раздачы царскіх падарункаў з нагоды каранацыі Мікалая II з-за халатнасці ўлад адбылася цісканіна. Па афіцыйных дадзеных, загінула 1389 чалавек, знявечана было 1300. Слова Хадынка стала намінальным для гібелі людзей у цісканіне.
1923 год. Нарадзіўся АнатольЛяляўскі.
Беларускі тэатральны рэжысёр. Народны артыст.
У 1956-1986 гадах працаваў рэжысёрам Беларускага дзяржаўнага тэатра лялек, выкладаў у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце.
Сярод яго лепшых пастановак па творах беларускіх аўтараў «Дзед і жораў» В.Вольскага, «Сярэбраная табакерка» паводле Змітрака Бядулі, «Ліпавічкі» У.Галубка, «Сымон-музыка» паводле Якуба Коласа і іншыя. Ставіў таксама – «Кот у ботах» Г. Уладычынай, «Канёк-гарбунок» паводле П. Яршова, «Доктар Айбаліт» паводле К. Чукоўскага, «Зорны хлопчык» паводле О. Уайлда.
Памёр 7 студзеня 1995 года.
1937 год. Нарадзілася Валянціна Церашкова.
Першая жанчына-касманаўт (1963), першая беларуска-касманаўт, генерал-маёр авіацыі, Герой Савецкага Саюза, кандыдат тэхнічных навук. Старшыня Камітэта савецкіх жанчын, Расійскага цэнтра міжнароднага навуковага і культурнага супрацоўніцтва пры расійскім урадзе.
Нарадзілася ў в. Вялікае Масленікава Яраслаўскай вобласці ў сялянскай сям’і выхадцаў з Беларусі. Бацька – з Бялыніцкага, маці — з Дубровенскага раёна. Па сведчанні самой Валянціны Церашковай, у дзяцінстве яна гаварыла па-беларуску.
1937 год. У Асіповічах нарадзіўся Уладзімір Крукоўскі.
Беларускі мастак-плакатыст. Суаўтар эталона дзяржаўнага герба «Пагоня», аўтар сцяга і малой эмблемы БНФ.
Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута.
Працаваў у часопісах «Маладосць», «Мастацтва Беларусі», «Спадчына», бюлетэні Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. Член БНФ з дня заснавання.
Асноўная тэматыка плакатаў – гісторыя, культура, экалогія, антываенныя і юбілейныя тэмы, афішы. Аўтар публікацый па гісторыі беларускай прыватнай геральдыкі.
Творы захоўваюцца ў музеях Беларусі, Польшчы, Літвы і Расіі.
Узнагароджаны медалём «За заслугі ў выяўленчым мастацтве», медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.
Памёр 3 красавіка 2022 года.
1944 год. Пачалося фарміраванне Беларускай краёвай абароны (БКА).
БКА – вайсковае фарміраванне на тэрыторыі генеральнай акругі «Беларусь», якое планавалася зрабіць ядром Нацыянальных узброеных сіл незалежнай Беларусі. Рашэнне аб стварэнні БКА было прынята 23 лютага 1944 года выконваючым абавязкі генеральнага камісара Беларусі К. фон Готбергам і прэзідэнтам Беларускай цэнтральнай рады Р. Астроўскім. Кіраўніком стаў маёр Ф. Кушаль.
Аснову фарміравання складала мабілізаванае мужчынскае насельніцтва 1908-1924 гадоў нараджэння – усяго каля 25 000 чалавек, з якіх планавалася стварыць 48 батальёнаў па 450-500 чалавек. Да сярэдзіны красавіка было створана 39 пяхотных і 6 сапёрна-будаўнічых батальёнаў.
Пад уплывам агітацыі партызанаў і падпольшчыкаў, поспехаў Чырвонай Арміі частка вайскоўцаў БКА перайшла са зброяй да партызанаў. У той жа час, частка насельніцтва з раёнаў, якія знаходзіліся пад кантролем партызанаў, дабраахвотна ішла служыць у БКА.
Частка жаўнераў БКА вырашылі ісці з немцамі на захад. Ва Усходняй Прусіі і Польшчы было каля 10 000 жаўнераў БКА.
На базе частак БКА на пачатку 1945 года была ўтворана 1-я беларуская грэнадзёрская брыгада, пазней —30-я грэнадзёрская дывізія, якая ўдзел у баях не брала і здалася ў палон да амерыканцаў.
Пасля вайны значная частка ўдзельнікаў БКА апынулася ў эміграцыі.
1964 год. Нарадзіўся Уладзімір Міхно.
Беларускі журналіст і пісьменнік.
Скончыў факультэт журналістыкі БДУ. Працаваў у Чашніцкай раённай газеце «Чырвоны прамень», у «Чырвонай змене», «Настаўніцкай газеце».
Аўтар кніг, зборнікаў прозы, аповесцей. З апавяданнямі выступаў у беларускім друку, на радыё.
Памёр 26 лістапада 2019 года.
1972 год. Заснавана выдавецтва «Мастацкая літаратура».
Утворана на аснове рэдакцый мастацкай і дзіцячай літаратуры выдавецтва «Беларусь». Гэта быў час, калі інтэлектуальны і эстэтычны ўзровень грамадства патрабаваў выдання велізарнай колькасці мастацкай літаратуры розных кірункаў і жанраў, а ў адукацыйных дзяржаўных праграмах было прадугледжана глыбейшае вывучэнне класікаў беларускай і сусветнай літаратуры.
У савецкія часы ў выдавецтве існавалі рэдакцыі паэзіі і прозы, збораў твораў, выбраных твораў і перакладной літаратуры, крытыкі і драматургіі, літаратуры народаў СССР, гісторыка-дакументальных кніг «Памяць». Штогод выдавалася каля двухсот кніг, якія былі адрасаваны шырокаму кругу чытачоў. Тыраж кніг арыгінальнай паэзіі быў не меней трох тысяч, а арыгінальнай прозы – не меней шасці тысяч асобнікаў.
Выходзілі серыі «Першая кніга паэта», «Першая кніга празаіка», «Паэзія народаў», «Бібліятэка замежнай прозы», «Скарбы сусветнай літаратуры», «Бібліятэка беларускай класікі».
У выдавецтве выйшлі Зборы твораў амаль усіх буйных беларускіх пісьменнікаў.
Выдаюцца серыі «Беларуская паэзія ХХ стагоддзя», «Беларуская проза ХХ стагоддзя», «Беларуская паэзія ХХІ ст.», «Беларуская проза ХХІ ст.», «Жыццё знакамітых людзей Беларусі».
1975 год. Памёр ураджэнец беларускага г. Рэчыца Яфім Капелян (1912-1975).
Акцёр тэатра і кіно, адзін з вядучых акцёраў Вялікага драматычнага тэатра ў Ленінградзе. Народны артыст СССР.
Скончыў Рэчыцкую школу. Працаваў мастаком пры Рэчыцкім кінатэатры, у Вялікім драматычным тэатры імя М. Горкага. У гады вайны быў акцёрам франтавога Тэатра народнага апалчэння.
Адначасова шмат здымаўся ў кіно, выканаў мноства яркіх характэрных роляў у фільмах «Няўлоўныя мсціўцы», «Інтэрвенцыя», «Даўрыя», «Вечны кліч», «Саламяны капялюшык». Адна з найбольш вядомых работ – аўтарскі тэкст у тэлесерыяле “Семнаццаць імгненняў вясны”. Браў удзел у дубляжы замежных фільмаў на кінастудыі “Ленфільм”, агучыў адну із роляў у фільме “Паласаты рэйс”. Спрабаваў сябе ў рэжысуры, паставіў некалькі спектакляў на Ленінградскім тэлебачанні.
1990 год. У Мінску створана Згуртаванне беларусаў свету “Бацькаўшчына” (1990-2021).
Міжнароднае грамадскае аб’яднанне. Створана дзеля захавання беларускай прысутнасці ў свеце, яднання ў адзіную супольнасць усіх беларусаў, павышэння аўтарытэту беларускай нацыі на міжнародным узроўні.
Першым Прэзідэнтам ЗБС «Бацькаўшчына» быў абраны Васіль Быкаў, старшынёй Рады – Яўген Лецка. З’езды ЗБС праводзіліся ў 1993, 1997, 2001, 2005, 2009, 2013, 2017 гадах. Сярод наступных кіраўнікоў ЗБС былі Р. Гарэцкі, А. Грыцкевіч, А. Макоўская.
У чэрвені 2021 года павінен быў прайсці VIII з’езд, але праз распаўсюджванне COVID-19 у Беларусі Вялікая рада прагаласавала за перанос з’езда, у той час як кіраўніцтва ЗБС пракансультавалася з Міністэрствам юстыцыі, як не парушыць заканадаўства і статут арганізацыі. Аднак у рамках пагрому грамадскіх арганізацый у Беларусі Міністэрства юстыцыі выставіла прэтэнзіі да дзейнасці арганізацыі з нагоды пераносу з’езда.
20 жніўня 2021 года Следчы камітэт распачаў крымінальную справу па «прыкметах злачынства, прадугледжанага часткай 3 артыкула 361 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь» (заклікі да дзеянняў, накіраваных на прычыненне шкоды нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь).
24 верасня Вярхоўны суд (суддзя – Рыма Філіпчык) прыняў рашэнне задаволіць позву Міністэрства юстыцыі і ліквідаваць згуртаванне.
2018 год. У Хоцімску паставілі скульптуру легендарнай князёўны Хацімы
Паводле меркавання некаторых даследчыкаў, хоцімцы з’яўляюцца нашчадкамі малой славянскай этнічнай групы хацімлян, што знайшло сваё адлюстраванне ў шматлікіх геаграфічных назвах – Хоцін (Украіна); Хатома (Chotoma), Хоцімна, (Chociemjno), Хоцімаў (Chocimow) – у Польшчы; вёскі Хацемля і Хацімічы ў Віцебскай вобласці, вёска Хацемка пад Магілёвам – Беларусь.
У фалклоры сфарміраваўся вобраз паўлегендарнай княжны Хацімы, ад імя якой, нібыта вядзе сваю назву горад Хоцімск.
Скульптуру князёўны Хацімы 6 сакавіка 2018 года ўстанавілі ў цэнтральным скверы Хоцімска. Графічную ідэю мясцовага мастака Аляксандра Каржова ўвасобіў у жыццё віцебскі скульптар Аляксандр Гвоздзікаў.
У бялыніцкім СПК «Калгас «Радзіма» адпачываюць па формуле «ўсё ўключана» і зарабляюць, упрыгожваючы фермы.
Мяжа паміж светам беларускіх прапагандыстаў, якія хваліцца месцамі, дзе яны адпачываюць, і светам насельнікаў фермканчаткова сцёртая.
Спецыяльныя карэспандэнты праўладнай «Беларуси Сегодня» апыталі рабочых і сялян пра тое, дзе яны адпачываюць. Аказалася, што араць не пакладаючы рук у пуле «першага» не так выгадна, як прахалоджвацца ў гумовых ботах і ватоўках на сельскіх фермах.
У бялыніцкім СПК «Калгас «Радзіма» людзі з’яўляюцца на фермах не так часта, як на экскурсіях, у тэатрах і ў Геленджыку.
Жыхарка вёскі Вішова, якая працуе ў «Радзіме» ўсяго тры гады, на самай справе паспела з’ездзіць у Геленджык разам з сям’ёй.
Дзеці гэтай жанчыны атрымліваюць стыпендыі за поспехі ў працы і спорце, а сама яна сцвярджае, што можна добра зарабіць на конкурсах па ўпрыгожванні ферм і грунтоўна нагрэць рукі на такой банальнай рэчы, як шоу талентаў.
Зрэшты, у «Радзіме» Геленджык магчымы, бо гэта – узорна-паказальны калгас, які існуе дзеля таго, каб лашчыць самалюбства айчынных «моцных гаспадарнікаў» і рабіць пастановачныя здымкі ідэолагам, якія ілюструюць імі свае байкі.
Цікава, як часта лётаюць на Азорскія астравы работнікі ААТ «Краснапольскі» і асноўнай масы беларускіх калгасаў, дзе зарабляюць на жыццё не на шоу талентаў, а крадзяжом дызельнага паліва?
Адна з падстаўных апытаных прызналася: калі распавядаю сябрам і знаёмым пра свой сацпакет, многія не вераць, што такое магчыма.
І правільна робяць. Бо гэта толькі Лукашэнка перакананы, што тыя, хто пакуль не ўцёк з Беларусі, настолькі дурнейшыя за паравоз, што здольныя верыць сумбуру Тура, шурпатасцям Гладкай і зацьменням Азаронка.
У Бялыніцкім раёне не засталося ні аднаго ўдзельніка Другой Сусветнай вайны.
Пра адсутнасць на Бялыніччынне людзей, якіх можна было б назваць удзельнікам Другой Сусветнай стала вядома на справаздачна-выбарчым сходзе раённай ветэранскай арганізацыі. Праўда, да такіх можна было б аднесці вязняў фашысцкіх канцлагераў, якіх у раёне засталося два чалавекі, але, пэўна, з бюракратычна-юрыдычных падыходаў такое званне на іх не распаўсюджваецца.
Усе астатнія сябры арганізацыі – 2875 чалавек – ветэраны працы. Па сцвярджэнні іх кіраўніка Яўгена Чарнякова, дзейнасць у наступным справаздачным перыядзе не будзе зніжана. Можна дадаць, што і пра вайну будзе каму распавядаць, прычым гэты рассказчык пойдзе амаль за сведку ваенных падзей.
Так, у лістападзе мінулага года ў Бялыніцкай сярэдняй школе №1 адкрыўся раённы Цэнтр патрыятычнага выхавання. На ўрачыстай цырымоніі ў ліку ганаровых гасцей выступіла “дачка ветэрана Вялікай айчыннай вайны”, піша Mayday.
У лясгасах трох раёнаў Магілёўскай вобласці пракуроры выявілі шэраг парушэнняў заканадаўства.
Паводле Генеральнай пракуратуры, у Касцюковіцкім лясгасе ў ходзе праверкі лесапрамысловых складоў знайшлася драўніна, якая захоўвалася без адлюстравання ў адпаведнай дзяржаўнай аўтатамызаванай інфармацыйнай сістэме.
У сваю чаргу ў Бялыніцкім і Чавускім лясгасах, як выявіла пракуратура, супрацоўнікі Дзяржаўнай лясной аховы не заўсёды прыцягвалі вінаватых у розных парушэннях да адказнасці, бо не фіксавалі гэтыя парушэннні.
Па выніках праверак на Магілёўшчыне і ў іншых рэгіёнах Беларусі ў адрас міністра лясной гаспадаркі ўнесена адпаведнае прадстаўленне.
Tэлеграм-стыкеры «Чык-Чырык» цяпер лічацца ў Беларусі экстрэмісцкімі матэрыяламі.
Рашэнне аб прызнанні 21 стыкера экстрэмізмам прыняў 19 снежня 2025 года суд Бялыніцкага раёна. Варта адзначыць, што “Чык-Чырык” – гэта іранічная мянушка Лукашэнкі.
Фраза “Чык-Чырык”, верагодна, паходзіць ад аднайменнай песні беларускага гурта “Саша і Сірожа”. У яе ўваходзілі мастак Аляксей Хацкевіч і Сяргей Міхалок, лідар “Ляпіса Трубяцкога”. Як адзначае Мemepedia, трэк з’явіўся ў 2005 годзе і ўвайшоў у альбом “Скаты!”. У 2010 годзе на Ютуб загрузілі мультыплікацыйны кліп.
Толькі праз шмат гадоў гукаперайманне стала іранічнай мянушкай Аляксандра Лукашэнкі. Як мяркуецца, усё пачалося з карыкатуры, якую 21 студзеня 2016 года апублікаваў у каментарах падпісчык суполкі “Чай з малінавым варэннем”.
У 2020 годзе на фоне пратэстаў фраза “Чык-Чырык” стала зноў папулярнай. Шмат у чым гэта адбылося дзякуючы коміку Славе Камісаранкі. Менавіта ён пачаў публічна і вельмі часта называць Лукашэнку “Чык-Чырыкам”.
