Магілёўская вобласць хваліць Лукашэнку. Не толькі масава, але і сінхронна. Журналісты выявілі, што ў сацсеткі хлынула армія чыноўнікаў, каб хваліць уладу. Пераважна з Магілёўшчыны.
Магілёўшчына зноў апынулася ў беларускіх топах. Праўда, падставы для гонару – на вялікага аматара. У нас па-ранейшаму самая нізкая сярэдняя зарплата ў краіне: у сакавіку 2026 года яна склала 2453,2 рубля, ніжэй, чым ва ўсіх іншых абласцях і Мінску. Тут жа, паводле даных Белстата за 2023 год (пазней дадзеныя былі засакрэчаны), быў самы высокі ўзровень спажывання алкаголю сярод рэгіёнаў – 12,5 літра абсалютнага алкаголю на чалавека ў год. А цяпер вобласць засвяцілася яшчэ і як адзін з самых прыкметных рэзерваў публічнай любові да Аляксандра Лукашэнкі.
Актыўнасць мутных акаўнтаў
Падставай стала навіна пра абмен зняволенымі паміж Беларуссю і Польшчай. 28 красавіка на беларуска-польскай мяжы прайшоў абмен у фармаце «пяць на пяць»: Беларусь перадала Польшчы палітвязня Анджэя Пачобута, двух грамадзян Польшчы і двух грамадзян Малдовы. У адваротны бок уехалі двое беларускіх шпіёнаў, двое грамадзян Расіі і яшчэ адзін чалавек, асоба якога публічна не раскрывалася.
Пасля гэтага ў Threads раптам ажывіліся каментатары, якія пачалі масава пісаць пра «гуманізм», «мудрасць» і «канструктыўны дыялог».
На першы погляд – звычайная хваля падтрымкі. Але журналісты «Зеркала», якія вывучылі гэтыя акаўнты, заўважылі цікавую дэталь: многія з іх не падобныя на жывую грамадскую дыскусію. Адны профілі былі амаль пустымі, але раптам пакідалі па некалькі аднатыпных каментароў у розных галінках. Іншыя, наадварот, аказаліся цалкам рэальнымі людзьмі – чыноўнікамі, ідэолагамі, работнікамі бюджэтнай сферы і раённых медыя.
І тут зноў усплыла Магілёўшчына. Сярод тых, хто нахвальваў Лукашэнку, «Зеркало» выявіла намесніка дырэктара па выхаваўчай рабоце Горацкага педагагічнага каледжа, начальніц аддзелаў ідэалагічнай работы са Шклова і Быхава, рэдактараў раённых газет з Крычава і Краснаполья, а таксама супрацоўнікаў камунальных і дзяржаўных структур.
Гэта значыць гэта былі не толькі ананімныя акаўнты з нулявой гісторыяй, а цалкам пазнавальныя прадстаўнікі той самай вертыкалі, якая ў звычайным жыцці адказвае за «ідэалогію», выхаванне, раённую прэсу і бадзёры настрой на месцах.
П’ём за здароўе старога
Выглядае гэта асабліва паказальна на фоне афіцыйных электаральных лічбаў. Паводле агучаных даных Магілёўскай абласной камісіі, на «прэзідэнцкіх» выбарах 2025 года за Лукашэнку ў рэгіёне нібыта прагаласавалі 675 114 чалавек – 92,45% тых, хто галасаваў. У цэлым па краіне ЦВК абвясціў вынік Лукашэнкі на ўзроўні 86,82%, хаця заходнія палітыкі і назіральнікі называлі гэтыя выбары несвабоднымі і фіктыўнымі.
Супадзенне выглядае яшчэ больш дзіўным з-за часу. Усяго за некалькі дзён да гэтай хвалі каментароў першы намеснік кіраўніка адміністрацыі Лукашэнкі Уладзімір Перцаў на з’ездзе партыі «Белая Русь» адкрыта заклікаў праўладную моладзь больш актыўна ўдзельнічаць у грамадскіх дыскусіях у сацсетках і «ўступаць у палеміку ў каментарыях» да пастоў, дзе, паводле яго слоў, «нядобразычліўцы разганяюць сацыяльную, камунальную або іншую праблему».
Пасля такога закліку ў Threads сапраўды з’явіліся людзі, якія пачалі спрачацца не толькі пра абмен зняволенымі. Яны хвалілі раддом і школу, якія наведваў Лукашэнка, падтрымлівалі пазіцыю Міністэрства аховы здароўя ў гісторыі Ксюшы Маісеенка, якой беларусы збіралі грошы на лячэнне, абаранялі добраахвотна-прымусовыя падпіскі на дзяржаўныя газеты і прыносілі ў абмеркаванні афіцыйныя версіі Міністэрства абароны.
Зарплата за адданасць
Атрымліваецца амаль ідэальная карціна беларускай «грамадскай дыскусіі»:
знізу – незадаволенасць зарплатамі, падпіскамі, бальніцамі, камуналкай і бяспраўем;
зверху – інструкцыя больш актыўна каментаваць;
пасярэдзіне – бюджэтнікі, ідэолагі і рэдактары раёнак, якія ідуць у Threads тлумачыць усім, што насамрэч усё добра.
Галоўнае пытанне тут нават не ў тым, боты гэта ці не боты. У Беларусі мяжа паміж ботам і бюджэтнікам даўно стала размытая. Бот піша па метадычцы, бо яго для гэтага стварылі. Бюджэтнік піша па метадычцы, бо занадта добра разумее, дзе працуе, хто яго начальнік і што бывае з тымі, хто публічна сумняваецца.
Таму масавая любоў да Лукашэнкі – гэта не столькі любоў, колькі службовы абавязак асоб, якія атрымліваюць зарплату за адданасць.
Фармальна гэта клопат пра блізкіх. Але за асобнымі судовымі гісторыямі відаць вялікая праблема: па апошняй адкрытай рэгіянальнай статыстыцы Белстата, менавіта Магілёўская вобласць была самым пітушчым рэгіёнам краіны. А свежую рэгіянальную статыстыку за 2024 год улады грамадству ўжо не паказалі.
Суд як фінансавы тормаз для п’янства
Пракуратура Бялыніцкага раёна праз суд абмежавала ў дзеяздольнасці двух жыхароў раёна з-за злоўжывання алкаголем. Адзін з іх – 71-гадовы жыхар Бялынічаў, на працягу 20 гадоў траціў на спіртное ўсе даходы, уключаючы пенсію. Другі, 43-гадовы мужчына, жыў з маці і ўвесь заробак таксама траціў на алкаголь. На гэтай глебе ў сем’ях узнікалі канфлікты, а блізкія фактычна аказваліся закладнікамі чужой залежнасці.
Цяпер гэтыя мужчыны могуць самастойна здзяйсняць толькі дробныя бытавыя здзелкі. Атрымаць зарплату, пенсію і іншыя даходы, а таксама распараджацца імі яны змогуць толькі са згоды папячыцеля.
Гэта не турма, не лячэнне і не пазбаўленне грамадзянскіх правоў. Гэта фінансавы абмежавальнік: чалавек можа жыць, працаваць, купляць хлеб і аплачваць праезд, але не можа свабодна распараджацца грашыма, якія раней ішлі на бутэльку.
Такая мера прадугледжана артыкулам 30 Грамадзянскага кодэкса Беларусі: грамадзяніна, які з-за злоўжывання спіртнымі напоямі, наркотыкамі або псіхатропнымі рэчывамі ставіць сям’ю ў цяжкае матэрыяльнае становішча, суд можа абмежаваць у дзеяздольнасці. Над ім устанаўліваецца папячыцельства.
Магілёўская вобласць – не выпадковы фон
Гісторыя з Бялынічаў – частка абласной статыстыкі. Спачатку дзяржаўныя медыя са спасылкай на Белстат назвалі Магілёўскую вобласць самым пітушчым рэгіёнам краіны – 12,5 літра алкаголю на чалавека старэй за 15 гадоў. Потым свежая афіцыйная статыстыка алкагалізацыі насельніцтва па рэгіёнах знікла зусім. У 2024 годзе грамадству паказалі толькі сярэднюю «тэмпературу» па краіне – 11,1 літра, але не далі самага цікавага: што стала з Магілёўскай вобласцю.
Калі рэгіён перастаў быць лідарам, то чаму б не паказаць лічбы? Калі не перастаў, тым больш зразумела, чаму іх схавалі.
Па сутнасці – грамадства пазбавілі магчымасці праверыць, ці змянілася сітуацыя ў самым праблемным рэгіёне, які даў Беларусі Лукашэнку.
Абмежаванне дзеяздольнасці: дапамога сям’і або фінансавая латка?
Сама мера можа быць карыснай. Калі чалавек гадамі прапівае пенсію або зарплату, пакутуе не толькі ён сам. Абмежаванне дзеяздольнасці ў такіх выпадках дае сям’і хаця б адзін рэальны інструмент абароны. Грошы перастаюць аўтаматычна ператварацца ў алкаголь. Папячыцель атрымлівае магчымасць кантраляваць бюджэт. У чалавека становіцца менш шанцаў за адзін дзень спусціць пенсію або зарплату.
Але важна не падманвацца: гэта не лячэнне алкагалізму.
Суд можа абмежаваць доступ да грошай, але не можа адмяніць залежнасць. Чалавек можа пазычаць, прасіць, працаваць неафіцыйна, знаходзіць спіртное праз знаёмых. Калі побач няма лячэння, сацыяльнай работы, кантролю і рэабілітацыі, абмежаванне дзеяздольнасці ператвараецца ў фінансавую латка на велізарнай сацыяльнай дзірцы.
Так, сям’я можа перастаць жыць у поўнай галечы. Але сам чалавек ад гэтага не перастае быць залежным.
Польшча: можна абмежаваць, але гэта павінна быць дапамогай, а не пакараннем
Падобныя механізмы існуюць і ў іншых краінах. Але важна глядзець не толькі на сам факт абмежавання, а на філасофію закона.
У Польшчы ёсць інстытут частковай недзеяздольнасці – ubezwłasnowolnienie częściowe. Па артыкуле 16 польскага Грамадзянскага кодэкса, паўналетняга чалавека можна часткова абмежаваць у дзеяздольнасці з-за псіхічнага захворвання, разумовага парушэння або іншых псіхічных расстройстваў, у прыватнасці п’янства або наркаманіі, калі яго стан не патрабуе поўнага абмежавання, але яму патрэбна дапамога ў вядзенні спраў. Для такога чалавека ўстанаўліваецца куратарства.
Гэта значыць польская логіка блізкая да беларускай, але акцэнт іншы: гаворка не проста пра тое, што чалавек п’е і шкодзіць сям’і. Суд павінен усталяваць, што з-за стану чалавеку сапраўды патрэбна дапамога ў кіраванні справамі.
Часткова недзеяздольны чалавек у Польшчы захоўвае частку самастойнасці. Ён можа вырашаць бытавыя пытанні, але больш сур’ёзныя маёмасныя і юрыдычныя дзеянні патрабуюць згоды куратара. Польскія юрысты прама тлумачаць: частковае абмежаванне азначае абмежаваную дзеяздольнасць, а значныя рашэнні, асабліва маёмасныя і прававыя, патрабуюць згоды прызначанага куратара.
І гэта прынцыпова: мера павінна абараняць чалавека і яго маёмасць, а не станавіцца зручным спосабам прыбраць нязручнага сваяка з сямейных рашэнняў.
Германія: не адабраць правы, а ўмяшацца мінімальна
Германія пайшла яшчэ далей. Там сучасная мадэль будуецца не вакол ідэі «пазбавіць чалавека дзеяздольнасці», а вакол прававой падтрымкі – Betreuung. Чалавеку могуць прызначыць памочніка для канкрэтных сфер: фінансы, жыллё, медыцына, дакументы. Але сама па сабе такая падтрымка не пазбаўляе чалавека дзеяздольнасці. Нямецкі суд прама тлумачыць: Betreuung у прынцыпе не ўплывае на дзеяздольнасць падапечнага.
Калі патрэбна больш жорсткая мера, суд можа ўвесці так званы Einwilligungsvorbehalt – рэзерв згоды. Гэта азначае, што па пэўных пытаннях чалавек не можа здзяйсняць юрыдычна значныя дзеянні без згоды прызначанага памочніка. Але і тут ёсць абмежаванні: нямецкі Грамадзянскі кодэкс прадугледжвае, што нават пры рэзерве згоды чалавек не мае патрэбы ў згодзе памочніка для дзеянняў, якія даюць яму толькі прававую выгаду, а таксама, калі суд не ўстанавіў іншае, для нязначных паўсядзённых спраў.
Нямецкая мадэль задае правільнае пытанне: не «як пакараць п’ючага чалавека», а «у якой менавіта сферы ён не спраўляецца і якое мінімальнае ўмяшанне трэба, каб прадухіліць шкоду».
Гэта важны момант. У нармальнай сістэме абмежаванне дзеяздольнасці не павінна быць кляймом. Яно павінна быць кропкавай абаронай – для сям’і, для маёмасці і для самога чалавека.
Асноўны інструмент у краінах ЕС – дарагі алкаголь.
Але ёсць і яшчэ адзін інструмент, якім на ўсю моц карыстаюцца краіны Еўрапейскага Саюза. Усё тое, што наносіць значную шкоду здароўю чалавека, павінна каштаваць так дорага, каб чалавек задумваўся кожны раз, калі купляе бутэльку алкаголю або пачак цыгарэт.
Вядома, у гэтых краінах сярэдняя зарплата ў разы большая, чым па Магілёўскай вобласці, але ўсё роўна пакупнік кожны раз задумваецца, калі бачыць бутэльку ў магазіне па цане зімовай курткі.
Ці прыносіць гэта станоўчы эфект? Цяжка сказаць. Магчыма, зусім не з-за цаны на спіртное, а ў выніку нейкіх паводніцкіх зрухаў, але ў краінах Еўропы ў апошнія гады прыкметна зменшылася колькасць тых, хто ўжывае алкаголь сярод моладзі. Гэта прывяло да таго, што вытворцы спіртнога забілі трывогу – цэлая галіна апынулася пад ударам з-за незапатрабаванасці.
Можа быць, і беларусам трэба вырашаць праблему неяк так – сістэмна, пачынаючы з адукацыі і цэннікаў, і заканчваючы альтэрнатывай хатняму п’янству ў выглядзе добрага адпачынку. А лепш за ўсё было б – стварыць у краіне такую атмасферу, калі рука не цягнецца сама сабой за чаркай з-за дэпрэсіі.
У чым праблема беларускага падыходу
У беларускай гісторыі ёсць рацыянальнае зерне: калі чалавек прапіў усе грошы, сям’я павінна мець інструмент абароны. Абмежаванне дзеяздольнасці можа выратаваць жонку, маці або дзяцей ад галечы.
Але ёсць і небяспечная падмена. Дзяржава паказвае асобныя судовыя рашэнні як клопат пра грамадзян, але пры гэтым не паказвае грамадству свежую карціну самой праблемы:
Колькі людзей абмяжоўваюць у дзеяздольнасці з-за алкаголю?
Колькі з іх потым праходзяць лячэнне?
Колькі абмежаванняў адмяняецца, бо чалавек сапраўды перастаў злоўжываць?
І нарэшце, што ж усё-такі адбываецца з абласной статыстыкай пасля таго, як Магілёўшчына стала лідарам па спажыванні алкаголю?
Фармальна ўсё прыгожа
Пракуратура звярнулася, суд задаволіў, папячыцель прызначаны. Сям’ю абаранілі.
Але калі рэгіён п’е больш за ўсіх, а свежыя рэгіянальныя лічбы знікаюць з публічнай прасторы, гэта ўжо не клопат. Гэта кіраванне грамадскай думкай праз асобныя паказальныя выпадкі замест адкрытай размовы пра маштаб бяды.
Таму пытанне трэба ставіць жорстка: калі ўлады сапраўды змагаюцца з п’янствам, чаму грамадства не бачыць зводак пра поспехі на гэтым фронце?
Суд можа абмежаваць аднаго алкаголіка ў распараджэнні пенсіяй. Але хто абмяжуе беларускія ўлады ў звычцы хаваць нязручную статыстыку?
1441 год. Мітрапаліт Кіеўскі і ўсяе Русі, Папскі легат для Польшчы, ВКЛ і Інфлянтаў грэк Ісідар (1380-1463) прыбыў у Маскву.
Праз тры дні быў узяты пад варту і зняволены ў Чудаў манастыр. Уцёк з Масквы і прыбыў у Літву ў 1442 годзе. Падарожнічаў па Беларусі.
Удзельнік Ферара-Фларэнційскага сабора, актыўны прыхільнік уніі з Рымскай каталіцкай царквой. Кардынал Рымскай царквы, арцыбіскуп Нікасіі (1456-1463), тытулярны патрыярх Канстанцінопальскі (1458-1463), дэкан Свяшчэннай калегіі кардыналаў.
У маі 1453 года ўдзельнічаў у абароне Канстанцінопаля, быў узяты ў палон асманамі, але пазбег смерці, збег у Рым. У 1458 годзе перадаў уладу над мітраполіяй Кіеўскай і ўсяе Русі свайму вучню Рыгору (Балгарыну).
1612 год. Памерла Соф’я Слуцкая (1585-1612).
Княгіня, праваслаўны дзеяч з роду Алелькавічаў, апошні яго прадстаўнік.
У 1592 годзе да Соф’і адышло ўсё Слуцкае княства з гарадамі Слуцк і Капыль.
У 11 гадоў сасватана, у 15 гадоў выйшла замуж за нясвіжскага князя Януша Радзівіла.
Апекавала праваслаўе ў ВКЛ, фундавала сродкі для пабудовы храмаў і шпіталёў для бедных, рабіла паломніцтвы ў святыя мясціны. Соф’і ўдалося пры дапамозе мужа атрымаць каралеўскую грамату, якая забараняла далучэнне праваслаўных вернікаў да Уніі ў яе ўладаннях.
Памерла ў час родаў, пахаваная ў Слуцкім Траецкім манастыры. Хутка сярод гараджан пайшлі чуткі пра цуды, якія адбываліся каля яе труны. Менавіта тады Соф’ю пачалі ўшаноўваць як святую, але кананізавалі толькі ў 1984 годзе. Цяпер мошчы Соф’і Слуцкай захоўваюцца ў Свята-Духавым кафедральным саборы ў Мінску. Дзень яе памяці адзначаецца 1 красавіка.
Персанаж рамана Ю. Крашэўскага «Апошняя са слуцкіх князёў» і гістарычнай драмы У. Сыракомлі «Магнаты і сірата».
1633 год. Каралеўскім Прывелеем Уладзіслава IV Магілёўскаму праваслаўнаму брацтву дадзена права на адкрыццё друкарні і друкаванне кніг на беларускай, польскай, лацінскай і грэчаскай мовах.
Фота. Богаяўленская царква і званіца манастыра. Магілёў, 1909 год.
1814 год. Рускія войскі ўвайшлі ў Парыж.
Сярод іх і 26 Магілёўскі пяхотны полк. Салдаты і афіцэры былі ўзнагароджаны медалём “За ўзяцце Парыжа 9 сакавіка 1814 года” (9 – па старым стылі).
Для ўвекавечання памяці аб вайне, у пабудаваным маскоўскім Храме Хрыста Збавіцеля, на сцяну было занесена імя Магілёўскага пяхотнага палка з абазначэннем забітых і параненых афіцэраў.
Полк сфарміраваны 5 жніўня 1805 года ў Навагрудку як мушкецёрскі, складаўся з грэнадзёрскага батальёна і 2 мушкецёрскіх батальёнаў 4-ротнага складу. З 1806 года ўвашоў у 5-ю дывізію.
Як пехотны полк ўдзельнічаў у Айчыннай вайне 1812 года, Замежных кампаніях 1813 і 1814 гадоў, у кампаніі 1828-1829 гадоў супраць туркаў, у падаўленні паўстання 1830-1831, у прыватнасці ў аблозе Замосця. У кампаніі 1849 супраць венграў і ў Крымскай вайне, у Першай Сусветнай вайне, у тым ліку ў Нарачскай аперацыі 1916 года. Расфарміраваны ў 1918 годзе.
1887 год. У Жэневе памёр Юзаф Крашэўскі (1812-1887).
Беларускі і польскі пісьменнік, гісторык і фалькларыст. “Польскі Дзюма”.
Лічыцца адным з найвялікшых польскіх пісьменнікаў. Пачынальнік польскай рэалістычнай прозы. Член Польскай Акадэміі навук у Кракаве, Ганаровы член Чэшскай акадэміі. У Польшчы яго творы ўваходзяць у канон школьнай праграмы. Брат Люцыяна і Каятана Крашэўскіх.
Удзельнік паўстання 1830 – 1831 гадоў.
Аўтар больш за 600 тамоў твораў: 223 раманы і аповесці, навуковыя працы па розных галінах ведаў, падарожныя нарысы «Пінск і Піншчына», «Успаміны пра Палессе, Валынь і Літву», «Карціны з жыцця і падарожжаў», «Друскенікі», этнаграфічны нарыс «Адзенне сялян і мяшчан з ваколіц Брэста, Кобрына, Пружан», гістарычныя працы «Вільня ад яе пачатку да 1750 г.», «Старажытная Літва. Яе гісторыя, законы, мова, вера, звычаі, песні…», «Барысаў», «Польшча ў час трох падзелаў».
Быў прафесійным мастаком, музыкантам.
Паўплываў на творчасць Э. Ажэшкі, Б. Пруса, Г. Сянкевіча, Я. Купалы. Два вершы Юзафа Крашэўскага пераклаў на беларускую мову Янка Купала. На беларускую мову яго творы таксама перакладалі П. Бітэль, В. Сёмуха, М. Кенька, Л. Казлоў, М. Папека.
1895 год. Нарадзіўся Тамаш Грыб.
Беларускі грамадска-палітычны і культурны дзеяч.
У Пецярбургу ўваходзіў у беларускі навукова-літаратурны гурток Б. Эпімах-Шыпілы.
Дэлегат І Усебеларускага з’езда (1917), адзін з аўтараў Устаўных грамат БНР, сябра Рады БНР.
Арыштоўваўся ДПУ, польскімі ўладамі за беларускую незалежніцкую дзейнасць.
Дзеяч беларускага руху ў Празе, стваральнік Беларускага (Крывіцкага) культурнага таварыства імя Ф. Скарыны.
Прататып аднаго з галоўных герояў дакументальна-аўтабіяграфічнага рамана В. Вальтара «Роджаныя пад Сатурнам». Выведзены ў рамане Г. Далідовіча «Свой дом» пад імем Баравік.
Аўтар прац па гісторыі, нацыянальна-палітычнаму жыццю Беларусі.
Перакладаў публіцыстыку з рускай і чэшскай моў. Складаў бібліяграфію беларусазнаўства.
Памёр 25 студзеня 1938 года.
1900 год. Нарадзіўся Севярын Віславух.
Польскі гісторык, даследчык гісторыі Беларусі. Доктар габілітаваны, прафесар.
Служыў у Літоўска-Беларускай дывізіі генерала Л. Жалігоўскага, удзельнічаў у баях за Гродна, у польскай арміі.
Скончыў Віленскі ўніверсітэт, выкладаў у ім і ў Віленскай беларускай гімназіі. Загадваў кафедрамі ў Лодзінскім, Уроцлаўскім універсітэтах, быў прарэктарам, дэканам факультэта ўніверсітэта Уроцлава.
Заснавальнік і дырэктар Уроцлаўскага філіяла Заходняга інстытута, адзін з заснавальнікаў Сілезскага інстытута ў Аполе.
Вывучаў гісторыю ВКЛ, рэлігійныя адносіны, працэсы русіфікацыі і паланізацыі ў Заходняй Беларусі. Крытыкаваў урадавую палітыку асіміляцыі, выступаў у друку ў абарону беларускай культуры, выкладаў гісторыю ў беларускіх школах.
Памёр 28 лютага 1968 года ва Уроцлаве.
1921 год. Нарадзіўся Язэп Юхо.
Беларускі правазнаўца, гісторык права, заснавальнік беларускай навуковай школы дзяржавы і права. Доктар юрыдычных навук, прафесар. Сябар Рады Згуртавання беларусаў свету «Бацькаўшчына».
Удзельнічаў у падрыхтоўцы праекту Канстытуцыі 1994 года. Адзін з ініцыятараў перавыдання Статута ВКЛ 1588 года.
Памёр 29 ліпеня 2004 года.
1931 год. Нарадзіўся Генадзь Кісялёў.
Беларускі літаратуразнавец, архівіст, пісьменнік, гісторык, археограф. Доктар філалагічных, кандыдат гістарычных навук.
Працаваў у архіўных установах Літоўскай ССР, у Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы Акадэміі навук БССР.
Аўтар зборнікаў гісторыка-літаратурных нарысаў, гісторыка-літаратурных матэрыялаў, літаратуразнаўчых даследаванняў, гістарычных нарысаў.
Даследаваў беларускую літаратуру, гісторыю грамадскай думкі і нацыянальна-вызваленчага руху ў Беларусі XIX стагоддзя, жыццё і дзейнасць К. Каліноўскага, В. Дунін-Марцінкевіча, Ф. Багушэвіча, А. Вярыгі-Дарэўскага, П. Шпілеўскага, Я. Коласа і Я. Купалы.
Атрыбутаваў аўтарства «Энэіды навыварат» і «Тараса на Парнасе».
Працаваў і над скарыназнаўчымі тэмамі.
Памёр 14 лістапада 2008 года.
1954 год. Заснавана Беларускае геаграфічнае таварыства (1954-1991 – Геаграфічнае таварыства БССР). Дзень геаграфічнага таварыства.
Геаграфічнае таварыства вядзе сваю гісторыю ад 18 жніўня 1845 года, калі было створана Імператарскае Рускае геаграфічнае таварыства. Адным з 17 чальцоў-заснавальнікаў быў ураджэнец Беларусі, выпускнік Магілёўскай гімназіі Міхал Урончанка (1801–1855).
У 1867–1876 і ў 1910–1917 гадах дзейнічаў Паўночна-Заходні аддзел геаграфічнага таварыства (г. Вільня) з якім супрацоўнічалі магілёўцы Я. Раманаў, І. Насовіч, П. Шэйн, М. Азбукін, К. Анікіевіч, Г. Аненкаў, Н. Арнольд, А. Казлоўскі, П. Мурамцаў, І. Сілініч, А. Смоліч, К. Чалоўскі і многія іншыя даследчыкі.
19 студзеня 1959 года быў заснаваны першы рэгіянальны аддзел – Магілёўскі. Найбуйнейшы па колькасці членаў – Гомельскі. Працуюць таксама аддзелы ў Брэсце, Віцебску, Мінску.
Усяго ў Таварыстве каля 600 географаў, эканамістаў, прыродазнаўцаў, краязнаўцаў, гісторыкаў.
1990 год. Нарадзіўся Сяргей Астапчук.
Беларускі хакеіст, левы нападнік.
Выхаванец наваполацкага «Хіміка», гуляў у «Дынама Масква», «Спартак», «Лакаматыў», «Rouyn-Noranda Huskies», «Лока».
Загінуў 7 верасня 2011 года ў катастрофе Як-42 пад Яраслаўлем пры ўзлёце з аэрапорта «Тунашна» разам з камандаю «Лакаматыў Яраслаўль».
2001 год. Зацверджаны Том 1 выпуск 1 новага рэгіянальнага геаграфічнага часопіса “Магілёўскі мерыдыян” Магілёўскага аддзела Беларускага геаграфічнага таварыства.
Найбольш вядомае беларускае геаграфічнае выданне ў свеце. За 20 гадоў выдадзена 20 тамоў і 52 выпускі часопіса.
2004 год. У Магілёўскім музеі этнаграфіі адкрыта экспазіцыя “Магілёў губернскі”, прысвечаная жыццю гарадскіх саслоўяў.
Музей этнаграфіі – філіял абласнога гісторыка-краязнаўчага музея. Адкрыты ў 1981 годзе.
Мае плошчу экспазіцыі 760 м², 5 000 прадметаў асноўнага фонду. Матэрыялы музея знаёмяць са станам матэрыяльнай і духоўнай культуры сялян Магілёўскага Падняпроўя гарадскога побыту магілёўцаў канца XIX – пачатку XX стагоддзяў. Сярод экспанатаў – прылады працы, прадметы побыту, нацыянальнае адзенне магілёўскіх і краснапольскіх касцюмаў, калекцыя сапраўдных магілёўскіх ручнікоў, абразы, кафля і драўляная скульптура XVII – XIX стагоддзяў, царкоўныя кнігі, часопісы XIX – пачатку XX стагоддзяў.
Будынак музея стаіць на падмурку Магілёўскага езуіцкага калегіума. Унутраная сцяна, якая выходзіць у двор музея, з’яўляецца аўтэнтычнай сцяной XVIII стагоддзя, былой часткай калегіума.
2006 год. Адбыліся трэція Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі.
Уладу захаваў А. Лукашэнка.
Заявы аб рэгістрацыі ініцыятыўных груп падавалі А. Вайтовіч, С. Гайдукевіч, А. Казулін, А. Лукашэнка, А. Мілінкевіч, З. Пазняк, С. Скрабец, В. Фралоў. Мелі намер балатавацца, але адмовіліся ад удзелу П. Краўчанка і Н. Машэрава (дачка П. Машэрава).
У бюлетэні для галасавання патрапілі 4 прозвішчы: С. Гайдукевіча, А. Лукашэнкі, А, Казуліна і А. Мілінкевіча.
Уладныя структуры арганізавалі ціск на сваіх супернікаў. Перад выбарамі былі зачыненыя многія незалежныя газеты, арганізавана інфармацыйная вайна супраць апазіцыі.
А. Мілінкевіч і А. Казулін адмовіліся прызнаваць вынікі галасавання. Увечары каля Палаца Рэспублікі на Кастрычніцкай плошчы ў цэнтры Мінска пачалі збірацца іх прыхільнікі. У мітынгу ўзялі ўдзел ад 5-8 да 30 тысяч удзельнікаў.
1562 год. Беларускі асветнік Сымон Будны (1530-1593) у Нясвіжы надрукаваў свой “Катэхізіс”.
Яго Катэхізіс перавыдаваўся 2 разы: у Стакгольме (1628), у Мінску (2005). Да 2005 года бібліятэкі Беларусі не мелі ніводнага асобніка гэтай кнігі, а пазнаёміцца з ёй маглі толькі даследчыкі, у аддзеле рэдкай кнігі Нацыянальная бібліятэкі і толькі з ксеракопіяй.
С. Будны – філосаф і гісторык, актыўны ўдзельнік рэфармацыйнага руху, адзін з заснавальнікаў навуковай крытыкі Бібліі, прыхільнік кальвінізму, антытрынітарызму. Адзін з заснавальнікаў кальвінісцкай друкарні ў Нясвіжы. Акрамя Катэхізісу, выдаў Бібліію, Новы Запавет у перакладзе на старабеларускую і польскую мовы.
Памёр з клятвай, што не ведае ніякага Бога і ніякага Хрыста.
Помнікі асветніку ўсталяваны ў Нясвіжы і ва ўнутраным дворыку БДУ (кампазіцыя «Дыспут: Цяпінскі і Будны»).
1757 год. Пад Прапойскам (зараз – Слаўгарад) нарадзіўся Восіп Казлоўскі.
Беларускі, польскі і расійскі кампазітар, арганіст. Класік рускай музыкі даглінкаўскай пары.
Вучыўся ў Варшаўскай капэле пры касцёле Святога Яна. Настаўнік музыкі Міхала Клеафаса Агінскага, Караля Ельскага. Выдавец твораў Агінскага. Аўтар неафіцыйнага гімна Расійскай імперыі паланэза «Гром перамогі, гучы», «інспектар музыкі» імператарскіх тэатраў, фактычны кіраўнік музычнага і тэатральнага жыцця Пецярбурга.
Пасля 1819 года жыў у Прапойску, дзе працаваў кіраўніком хору і аркестра графа Мурамцава.
Аўтар музыкі да спектакля «Дажынкі ў Залессі», «Рэквіема» (на смерць караля С. Панятоўскага), аркестравых і фартэпіянных паланэзаў, песен-рамансаў, меладрам.
Ён наблізіў жанр «трагедыі на музыцы» да оперы. Адзін з пачынальнікаў рускага раманса. Аўтар уверцюр і антрактаў для аркестра, якія падрыхтавалі глебу для рускага праграмнага сімфанізму.
Памёр 11 сакавіка 1831 года.
З ушанаваннем памяці кампазітара на радзіме ўтварылася кур’ёзная сітуацыя: на мемарыяльнай шыльдзе замест яго партрэта размешчана выява яго аднафамільца – дыпламата, паэта, князя Пятра Казлоўскага (1783–1840).
1890 год. Нарадзіўся Саламон Міхоэлс (Воўсі).
Акцёр, рэжысёр, яўрэйскі грамадскі і дзяржаўны дзеяч. Народны артыст СССР, лаўрэат Сталінскай прэміі. Адзін з арганізатараў і кіраўнік Дзяржаўнага яўрэйскага тэатра ў Маскве, старшыня Яўрэйскага антыфашысцкага камітэта (1942-1948).
У 1923 годзе пастановай ЦВК БССР Маскоўскаму яўрэйскаму тэатру было нададзена званне секцыі Беларускага акадэмічнага тэатра.
Здымаўся ў фільме беларускай кінастудыі «Вяртанне Нейтана Бекера», быў кансультантам фільма «Шукальнікі шчасця», здымаўся ў фільмах расійскіх кінастудый, у тым ліку, «Цырк» (роля гледача ў цырку, які спявае калыханку на ідышы).
Забіты ў Мінску супрацоўнікамі дзяржбяспекі 13 студзеня 1948 года.
У яго гонар адкрыты маскоўскі Міжнародны культурны цэнтр імя Міхоэлса, названыя плошча ў Тэль-Авіве і вуліца ў Даўгаўпілсе, яму прысвечаны фільмы, песні, у тым ліку А. Галіча, раман братоў Вайнераў «Пятля і камень у зялёной траве».
У 1998 годзе была прынята пастанова Савета міністраў Беларусі аб усталяванні мемарыяльнай дошкі С. Міхоэлсу на будынку Рускага драмтэатра імя М. Горкага ў Мінску. Але пастанова не выканана.
1928 год. Застрэлены камуністамі Міхаіл Гурын-Маразоўскі (1891-1928).
Беларускі палітык, журналіст.
Скончыў Пскоўскі настаўніцкі інстытут, настаўнічаў. Удзельнік 1-й сусветнай вайны, прапаршчык кавалерыі. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі служыў у Чырвонай Арміі, вучыўся ў Акадэміі Генштаба.
Рэдагаваў газеты «Белорусская деревня» і «Савецкая Беларусь». У 1921 годзе за крытыку Галоўпалітасветы БССР, пазбаўлены права абірацца на кіраўнічыя пасады, засланы на падпольную работу ў Заходнюю Беларусь для падрыхтоўкі ўзброенага паўстання і далучэння да БССР. Але апынуўшыся на тэрыторыі Польшчы, парваў з кампартыяй і стаў пазбаўляць Кампартыю Заходняй Беларусі ад уплыву бальшавікоў. Пачаў ствараць сваю свабодную нацыянальную партыю, стаў падпольна выдаваць віленскую газету «Чырвоны сцяг».
На “працэсе 56-і” над лідарамі БСРГ даў паказанні супраць Б. Тарашкевіча і С. Рак-Міхайлоўскага.
Сябар, паэт Міхась Чарот лічыў Гурын-Мазароўскага смелым і парывістым дзеячам пачатку 1920-х гадоў і сцвярджаў, што той быў ініцыятарам таго, што ў Беларусі з’явіўся свой першы самалёт.
Застрэлены С. Клінцэвічам і А. Капуцкім пад час правядзення серыі палітычных забойстваў па рашэнні ЦК КПЗБ.
1943 год. Нарадзіўся Леанід Кучко.
Беларускі акцёр.
Скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут.
Працаваў у тэатрах Магілёва, Мінска, Томска, Новасібірска, Бабруйска (1987-2018).
Вядомы гледачу па спектаклях: «Свае людзі – злічымся», «Лес», «Пучына» А. Астроўскага, «Выходзілі бабкі замуж», «Любіш? Не любіш?» Ф. Булякова, «Далей-цішыня» В. Дэльмара, «Добры чалавек з Сычуані» Б. Брэхта, «Страчаны лебедзь» Ю. Сохара, «Лісток на ветры» А. Дзялендзіка, «Прымакі» Я. Купалы, «Нерон» Ю. Сохара) і іншым.
Здымаўся ў расійскіх, беларускіх і сумесных праектах, сярод якіх фільмы і серыялы “Цёмная ноч”, “Чалавек вайны”, “Выклік”, “Дэтэктыўнае агенцтва “Іван ды Мар’я”, “Суд”.
Памёр 15 студзеня 2023 года. Пахаваны на могілках “Усходняе” ў Бабруйску.
1952 год. На востраве Рэюньён у Індыйскім акіяне прайшоў дождж з рэкорднай кольскасцю ападкаў.
За адны суткі (15-16 сакавіка) у мястэчку Кілаос дождж абрынуў на зямлю 1870 мм ападкаў. А за 5 дзён з 13 па 18 сакавіка гэтага года лівень праліў на зямлю 3854 мм, за сем дзён тут выпала 4110 мм ападкаў.
Увогуле, Рэюньён – уладальнік рэкордаў па моцных ліўнях.
28-29 лютага 1964 года тут быў адзначаны самы інтэнсіўны ў свеце 12-гадзінны лівень, калі выпала 1350 мм.
Для прыкладу, месячная норма ападкаў у Беларусі рэдка перавышае 100 мм.
1954 год. У Лондане заснавана Англа-беларускае таварыства.
Грамадская арганізацыя ўтворана членамі Згуртавання беларусаў у Вялікабрытаніі, дзеячамі беларускай эміграцыі і англійскімі навукоўцамі-беларусістамі для пашырэння ведаў пра Беларусь сярод грамадзян Каралеўства.
Разам з Беларускай бібліятэкай і музеем імя Ф. Скарыны ў Лондане таварыства з’яўляецца цэнтрам беларускага навукова-культурнага жыцця Вялікабрытаніі. У 1965-1988 гадах выпускала «Часопіс беларускіх даследаванняў», у якім славісты ЗША, Ізраіля, Германіі, Англіі, Польшчы друкавалі артыкулы па гісторыі, палітыцы, культурных праблемах жыцця беларускага народа.
3 1966 года арганізуе штогадовыя курсы лекцый па гісторыі літаратуры і культуры Беларусі. Выдае кнігі беларускіх аўтараў на беларускай і англійскай мовах.
Прэзідэнтамі і Старшынямі Таварыства з’яўляліся вядомыя брытанскія палітыкі, даследчыкі. Зараз арганізацыю ачольвае філолаг-славіст, прафесар, папулярызатар беларускай літаратуры, уладальнік медаля 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі Арнольд Мак-Мілін.
1964 год. Нарадзіўся Міхал Анемпадыстаў.
Беларускі дызайнер, фатограф, графік, паэт, публіцыст, перакладчык. Сябра Беларускага ПЭН-клуба.
Удзельнік Беларускай Майстроўні.
Працаваў у жанрах ужытковай графікі, ілюстрацыі, плаката, фатаграфіі. Удзельнічаў у калектыўных і персанальных выстаўках за мяжой і на Беларусі.
Адзін з актыўных стваральнікаў беларускай рок-паэзіі 1990-х. Аўтар ідэі і тэкстаў культавага музычнага праекта «Народны альбом» (1997, «альбом года»). Песні на яго вершы выконваюцца гуртамі «Новае Неба», «N.R.M.», «IQ48», Касяй Камоцкай.
Аўтар перакладаў тэкстаў польскіх гуртоў «Brygada Kryzys», «Republika», «Chłopcy z placu broni», «Perfekt», Марка Грэхуты.
У 2006 годзе абраны «Чалавекам году» па версіі інтэрнэт-парталу «Tuzin.fm».
Памёр 23 студзеня 2018 года.
М. Анемпадыстаў, Л. Вольскі.
1964 год. Нарадзіўся Уладзімір Давыдоўскі.
Беларускі музыкант, літаратар і журналіст.
Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча імя Глебава і факультэт журналістыкі БДУ. Адзін з заснавальнікаў беларускага рок-гурта «Мроя», стваральнік гурта «Вялікае Княства».
Аўтар інфармацыйнага праекта «Сусветная служба Беларускай Маладзёжнай». Удзельнічаў у музычных і кнігавыдавецкіх праектах, тэматычна звязаных з гісторыяй Вялікага княства Літоўскага.
Працаваў у тыднёвіку «Літаратура і мастацтва», на радыёстанцыях «Беларуская маладзёжная», Радыё «Рацыя», «Радыё Свабода».
Каардынатар парталаў «Вялікае Княства. Навіны» і «Вялікае Княства. Эліта».
2000 год. Памёр ураджэнец в. Стары Дзедзін Клімавіцкага раёна Павел Пруднікаў (1911-2000).
Беларускі пісьменнік. Заслужаны работнік культуры. Стрыечны брат паэта Алеся Пруднікава.
У 15 гадоў разам з А. Пруднікавым стаў мясцовым школьным паэтам, дзеткорам, юнкорам, селькорам розных газет. Так, у прыватнасці, калі быў знойдзены скарб старажытных манет у роднай вёсцы, напісаў рэпартаж у «Беларускаю вёску».
Працаваў на будаўніцтве шаўковай фабрыкі ў Магілёве, ў БелТА.
Рэпрэсаваны ў 1937 годзе. Некалькі месяцаў утрымліваўся ў ленінградскіх «Крыжах», потым да 1945 года быў у сібірскай ссылцы.
Вярнуўся да паўнацэннай літаратурнай дзейнасці толькі ў 1959 годзе і гэтую падзею разглядаў як сваё другое нараджэнне.
Аўтар зборнікаў вершаў, выбраных твораў, кнігі для дзяцей «Заранка», кніг успамінаў аб беларускіх літаратарах, пачынаючы са Зм. Жылуновіча (Цішкі Гартнага) і канчаючы Іванам Мележам, у тым ліку якія загінулі на вайне ці падчас вялікага тэрору ў СССР, твораў на тэму сталінскіх рэпрэсій.
У Клімавіцкім і Браслаўскім краязнаўчых музеях працуюць экспазіцыі, прысвечаныя пісьменніку.
2022 год. Парламенцкая асамблея Савета Еўропы (ПАСЕ) прагаласавала за выключэнне Расійскай Федэрацыі з Савета Еўропы за ваенную агрэсію супраць Украіны.
Галасавала 216 дэпутатаў Парламенцкай асамблеі і ніводны дэпутат не прагаласаваў супраць.
У ПАСЕ лічаць, што вайна Расіі супраць Украіны вядзецца з лютага 2014 года, а 24 лютага 2022 года пачалася актыўная фаза.
1581 год. Пінск атрымаў герб «у чырвоным полі шчыта залаты лук са стралой і нацягнутай цецівой».
Пінск – сталіца Палесся, тут знаходзяцца 44 значных гістарычна-культурных помніка і жыве 125 000 чалавек. Вядомы з 1097 года. Быў цэнтрам княства, вобласці (1939-1954), меў Магдэбурсгскае права.
А. Блок параўноўваў яго з Кіцеж-градам. Тут заснавана першая ў Беларусі аптэка (1561).
Буйны транспартны вузел, рачны порт. Працуюць важныя прамысловыя прадпрыемствы: адзіны ў Беларусі суднабудаўніча–суднарамонтны завод (тут пабудаваны цеплаход “Магілёў”), “Кузлітмаш”, “Амкадор-Пінск”, хімкамбінат, “Пінскдрэў” і іншыя. Дзейнічаюць Палескі драматычны тэатр, Музей Беларускага Палесся, Палескі ўніверсітэт, вышэйшая духоўная семінарыя імя Святога Тамаша Аквінскага.
1591 год. Мінск атрымаў герб “небаўзяцце панны Марыі».
Да 29 ліпеня 1939 года меў назву Менск. Вядомы з 1067 года. Сталіца Беларусі (з 8 студзеня 1919 года), двухмільённы горад, самы вялікі прамысловы, навуковы, культурна-грамадскі, спартыўна-турыстычны цэнтр краіны.
1888 год. Нарадзіўся Язэп Каранеўскі.
Беларускі дзяржаўны дзеяч, педагог, другі рэктар БДУ (1929-1931). Правадзейны сябра Інбелкульта.
Працаваў у Менскім настаўніцкім інстытуце, у грамадска-палітычнай арганізацыі «Маладая Беларусь», школьным інспектарам і выкладчыкам геаграфіі ў Менскай беларускай гімназіі, намеснікам наркама асветы, дырэктарам педтэхнікума. Займаўся арганізацыяй БДУ, праваднік масавай беларусізацыі.
У 1931 годзе пераехаў у Маскву. 15 ліпеня 1937 года арыштаваны НКУС і перавезены ў Менск. 28 кастрычніка прыгавораны да вышэйшай меры пакарання і на другі дзень расстраляны.
1906 год. Нарадзіўся Язэп Малецкі.
Беларускі грамадскі дзеяч, рэдактар і выдавец, урач.
Скончыў Віленскі ўніверсітэт. Прымаў удзел у беларускім культурным і нацыянальным руху. Пад час вайны працаваў у Віленскім беларускім камітэце ў Гродна, кіраваў медыцынскай школай у Баранавічах, быў намеснікам прэзідэнта Беларускай Цэнтральнай Рады.
У Германіі арганізаваў «Аб’яднанне беларускіх лекараў на чужыне», рэдагаваў часопіс «Медычная думка». У Аўстраліі быў старшынёй Беларускага аб’яднання ў Новым Паўднёвым Уэльсе, удзельнікам выдання месячніка «Новае жыццё ў Сіднэі», дырэктарам Беларускага культурна-грамадскага клуба ў Сіднэі, старшынёй аўстралійскага сектара Рады БНР, Федэральнай рады беларускіх арганізацый у Аўстраліі.
Аўтар мемуараў «Пад знакам Пагоні», медыцынскіх публіцыстычных артыкулаў.
Памёр 6 чэрвеня 1982 года ў Сіднэі.
1936 год. Заснавана добраахвотнае спартыўнае таварыства “Лакаматыў”.
Мэта – паўсядзённая праца па аздараўленні чыгуначнікаў і членаў іх сем’яў.
Пры старшыні “Лакаматыва” Беларускай чыгункі Вікенціі Раманоўскім (1964-1994) было створана 12 дзіцяча-юнацкіх спартыўных школ – больш, чым на Маскоўскай і Кастрычніцкай магістралях.
Больш за 32 выхаванцы таварыства сталі чэмпіёнамі і прызёрамі СССР, Еўропы, свету і Алімпійскіх гульняў. Сярод іх такія вядомыя спартсмены, як М. Кіраў, Н. Марыненка, С. Блоцкі, А. Бліняеў, М. Дамаросаў, А. Неўскі, І. Сумнікаў.
У 1994 годзе “Лакаматыў” стаў Дарожным фізкультурна-спартыўным камбінатам, у 2014 годзе ў кожным аддзяленні чыгункі былі створаны культурна-спартыўныя цэнтры (у Гомелі – Культурна-спартыўны комплекс).
Вялікі ўклад у развіццё спорту ўнеслі спартсмены Магілёўскага аддзялення чыгункі Таццяна Жукава і Валерый Палаўчэня.
Заўзятарам вядомая хакейная дружына «Лакаматыў-Орша».
Спарткомлексы «Лакаматыва» працуюць на ўсіх чыгуначных вузлах, у тым ліку ў Крычаве, Бабруйску, Магілёве, Асіповічах.
Культурна-спартыўны цэнтр “Лакаматыў”, Магілёў
1941 год. Нарадзіўся Уладзімір Мулявін.
Беларускі артыст, спявак, кампазітар, народны артыст БССР і СССР, Заслужаны дзеяч культуры Польшчы, заснавальнік і мастацкі кіраўнік ансамбля «Песняры».
Працаваў у Беларускай дзяржаўнай філармоніі, у ансамблі Беларускай ваеннай акругі. Стварыў ВІА «Лявоны» (1968), які ў 1970 годзе змяніў назву на «Песняры».
У 1976 годзе гастраляваў з «Песнярамі» у ЗША разам з амерыканскай кантры-групай «Нью Крысці Мінстрэлс».
У яго творчай дзейнасці своеасаблівае выканальніцкае майстэрства спалучалася з глыбокім веданнем народнай песеннай творчасці, захаваннем і ўзбагачэннем яе лепшых традыцый. Аўтар шматлікіх апрацовак беларускіх народных песень, якія вызначылі стыль і творчую накіраванасць ансамбля, арганічна спалучаюць стылістыку беларускай народнай песеннасці і эстраднай музыкі.
Узнагароджаны медалём і ордэнам Францыска Скарыны.
14 мая 2002 года трапіў у аўтакатастрофу, 26 студзеня 2003 года памёр у Маскве ў шпіталі імя Бурдэнкі.
1959 год. Нарадзілася Вераніка Чаркасава.
Беларуская журналістка.
Працавала на беларускім тэлебачанні, у газеце «Голас Радзімы», у незалежных выданнях: «Имя», «Белорусская деловая газета», «Наша Свабода», «БелГазета», «Салідарнасць».
Праводзіла журналісцкія даследаванні, пісала на сацыяльныя тэмы, напісала некалькі артыкулаў на тэму незаконнага гандлю зброяй паміж Беларуссю і Іракам.
Займалася дакументалістыкай. Самыя знакамітыя дакументальныя фільмы — пра М. Багдановіча, С. Мяржынскага, А. Чаркасава. Пэўны час працавала над праграмай «Крок».
20 кастрычніка 2004 года была забітая ва ўласнай кватэры ў Мінску. Забойца нанёс каля 20 нажавых удараў.
1989 год. Пачаўся апошні перапіс насельніцтва СССР.
Праходзіў з 12 па 19 студзеня. Паводле яго дадзеных у БССР жыло 10 200 200 чалавек.
Насельніцтва Магілёўскай вобласці склала 1 297 800 чалавек, па асобных гарадах (тысяч чалавек):
Асіповічы – 34,0,
Бялынічы – 6,6,
Бабруйск – 221,0,
Быхаў – 20,0,
Глуск – 8,6,
Дрыбін – 1,5,
Касцюковічы – 13,2,
Кіраўск – 6,7,
Клімавічы – 18,0,
Клічаў – 7,8,
Краснаполле – 6,9,
Круглае – 7,0,
Крычаў – 33,0,
Магілёў – 359,0,
Мсціслаў – 12,0,
Слаўгарад – 7,2,
Хоцімск -7,7,
Чавусы – 12,5,
Чэрыкаў – 7,7,
Шклоў – 15,0.
2000 год. Памёр Яўген Глебаў.
Беларускі кампазітар, дырыжор, педагог. Народны артыст БССР і СССР.
Кіраўнік эстрадна-сімфанічнага аркестра Дзяржтэлерадыё БССР, музычны рэдактар «Беларусьфільм», прафесар Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі.
Аўтар шмтлікіх сімфоній, балетаў, музыкі да 32 фільмаў і 40 спектакляў. Яго опера «Майстар і Маргарыта» – класіка беларускай музычнай літаратуры.
Падрыхтаваў больш за 40 вучняў, сярод якіх Л. Захлеўны, Я. Паплаўская, В. Раінчык, Э. Ханок.
Па ўспамінах В. Быкава, Глебаў доўга супраціўляўся ўступленню у КПСС, а пры прыёме не змог адказаць, у якім годзе была Кастрычніцкая рэвалюцыя.
2002 год. Памёр Яўген Кулік.
Беларускі мастак, аўтар эталона гербу «Пагоня» ў якасці дзяржаўнага герба Беларусі ў 1991-1995 гадах.
Яго майстэрня, што знаходзілася ў Мінску насупраць будынка КДБ, стала ў 1960-я гады нацыянальным асяродкамі сталіцы і атрымала назву «На паддашку».
У станковых творах распрацоўваў тэмы гісторыі і культурнай спадчыны беларускага народа: серыі «Помнікі дойлідства Гродзеншчыны», «Славутыя дзеячы гісторыі і культуры Беларусі», малюнкаў рэканструкцый «Замкі Беларусі», паводле твораў У. Караткевіча, Янкі Купалы, «Паўстанне 1863 г. на Беларусі», трыпціх «Усяслаў Чарадзей, Ефрасіння Полацкая, Лазар Богша».
Займаўся і кніжнай графікай, аформіў дзясяткі кніжак, у тым ліку «Слова аб палку Ігаравым», «Песня пра зубра» Міколы Гусоўскага.
2011 год. Ліквідавана беларуская радыёстанцыя «Аўтарадыё».
Першая незалежная радыёстанцыя ў незалежнай Беларусі, працавала ў Мінску з 7 жніўня 1992 года.
Па меркаванню музычнага крытыка Зміцера Падбярэзскага, найбольш любімая сярод беларускіх FM-станцыяў.
Ратыравала беларускую музыку, у прыватнасці такія гурты, як «N.R.M.», «Крамбамбуля», «Ляпіс Трубяцкі» і «Neuro Dubel», лідараў хіт-парадаў «Тузін Гітоў». Вядомымі вядучымі перадач на радыёстанцыі былі А. Хаменка, З. Вайцюшкевіч, Маша Яр і іншыя.
У перыяд агітацыйнай кампаніі па выбарах прэзідэнта Беларусі ў 2010 годзе радыё траслявала матэрыялы апазіцыйных кандыдатаў у прэзідэнты А. Саннікава і У. Някляева.
2018 год. Памёр Расціслаў Жмойдзяк.
Беларускі географ і картограф, прафесар, заслужаны работнік народнай адукацыі. Член-карэспандэнт Міжнароднай акадэміі навук экалогіі і бяспекі жыццядзейнасці.
З 1961 года ў БДУ прайшоў шлях ад асістэнта да прафесара, дэкана геаграфічнага факультэта (1983–1998), загадчыка кафедры геадэзіі і картаграфіі (1980–2005). Распрацоўшчык праблем картаграфавання сельскагаспадарчай вытворчасці, дынамікі сельскага рассялення, сацыяльна-эканамічнага развіцця, экалагічнага картаграфавання.
Пад яго кіраўніцтвам выдадзены атласы: “Атлас БССР”, “Атлас Рэспублікі Беларусь”, “Геаграфія Беларусi”, “Атлас геаграфіі Беларусі”, насценныя навучальныя карты, суаўтар Нацыянальнага атласа Беларусі.
Канал “Блог гарадскога актывіста з Магілёва” апублікаваў вынік калектыўнага зварота грамадзян у магілёўскі гарвыканкам. Нераўнадушныя грамадзяне, усхваляваныя наступствамі ліпеньскага ўрагану, запытваліся ў профільных служб гарадской адміністрацыі, як арганізавана праца па азеляненні Магілёва. Яны прапанавалі абследаваць дрэвы старэйшыя за 40 гадоў, распрацаваць праграму кампенсацыйнага азелянення, весці адкрыты рэестр зялёных насаджэнняў і прыцягваць да працы спецыялістаў-арбарыстаў.
У адказ яны атрымалі дакумент на трох старонках, у якім утрымлівалася шмат агульных фраз і спасылак на законы, але ключавыя пытанні проста праігнараваны. Так, без адказу засталіся такія пытанні:
Колькі ў горадзе спецыялістаў (арбарыстаў, дэндролагаў, фітапатолагаў)?
Ці будзе створана праграма кампенсацыйнага азелянення?
Ці будзе весціся рэестр дрэў?
Як плануецца вырашаць праблему старых аварыйных дрэў?
Больш за тое – гаворыцца ў паведамленні гарадскога актывіста – у адказе гарвыканкама прыведзены спасылкі на нарматывы, якія даўно страцілі сілу. Гэта значыць, грамадзянам афіцыйна даюць інфармацыю, заснаваную на дакументах, якія не дзейнічаюць. Гэта не проста памылка – гэта ставіць пад сумнеў кампетэнцыю супрацоўнікаў, якія рыхтавалі адказ, і службовых асоб «Магілёўзеленбуда».
Аўтар звароту паабяцаў накіраваць скаргу на гарвыканкам у абласны выканаўчы камітэт.
Мілую гісторыю паказалі супрацоўнікі МНС у Магілёве. Тут з дапамогай спецсродкаў прыйшлося ўскрываць металічную трубу на вуліцы Піянерскай. У яе правалілася маленькае рудое кацяня і жаласліва мяўкала – адзначаюць у прэс-службе ведамства. Неабыякавыя грамадзяне пачулі кацяня і выклікалі ратавальнікаў. Паведамляецца, што псля вызвалення кацяня тут жа кінулася да сваёй мамы-коткі.
Усе падрабязнасці спецыяльнай аперацыі па выратаванні кацяня можна пабачыць тут.
