Category: Палітвязні Магілёва

Палітвязню магілёўскай турмы Елісееву прысудзілі 10 гадоў зняволення

Навіна ад

Грамадскі актывіст з Калінкавічаў Аляксандр Елісееў прыгавораны да 10 гадоў зняволення па палітычных крымінальных артыкулах.

Суд у закрытым рэжыме ў Магілёве прызнаў грамадскага актывіста з Калінкавічаў Аляксандра Елісеева вінаватым у нібыта здрадзе дзяржаве і абразе беларускага дыктатара. Пакуль прысуд не ўступіў у законную сілу, піша “Гомельская вясна”.

Сутнасць абвінавачванняў у справе невядомая. Як і ў большасці палітычна матываваных працэсаў апошніх гадоў, суд праходзіў у закрытым рэжыме.

Аляксандр Елісееў – былы сябр ліквідаванай уладамі Аб’яднанай грамадзянскай партыі. На працягу многіх гадоў ён удзельнічаў у незалежным назіранні за выбарамі і адкрыта заяўляў пра парушэнні выбарчага заканадаўства.

Пасля падзей 2020 года яго неаднаразова затрымлівалі і арыштоўвалі паводле адміністрацыйных артыкулаў. Падчас аднаго з арыштаў у лютым 2022 года ён трымаў галадоўку. Тады Елісеева затрымалі за некалькі дзён да поўнамаштабнага ўварвання Расіі ва Украіну.

Дакладная дата затрымання Елісеева застаецца невядомай. Пра тое, што ён знаходзіцца ў следчых камерах турмы №4 у Магілёве, стала вядома толькі ў лістападзе 2025 года. Тады ж беларуская праваабарончая супольнасць прызнала яго палітычным зняволеным.

Аляксандр Елісееў мае авіяцыйную адукацыю, скончыў Кіеўскі міжнародны ўніверсітэт грамадзянскай авіяцыі, працаваў на авіябудаўнічых прадпрыемствах Украіны, а пасля праграмістам у Беларусі. Паводле яго знаёмых, пасля таго як ён заняўся грамадскай і палітычнай дзейнасцю, знайсці працу па спецыяльнасці ў Беларусі яму стала практычна немагчыма.

Фотаздымак з адкрытых крыніц

Экс-палітвязень шклоўскай калоніі: я чуў, як збівалі Вітольда Ашурка

Навіна ад

Былы палітвязень калоніі №17 у Шклове Уладзімір Гарох распавёў аб здзеках над ім і катаваннях загіблага Вітольда Ашурка.

Жыхар Наварудку Уладзімір Гарох быў асуджаны ў снежні 2020 года на сем гадоў пазбаўлення волі па абвінавачванні ў арганізацыі масавых беспарадкаў і абразе беларускага дыктатара. Адбываў пакаранне ў шклоўскай калоніі, дзе яго сістэматычна збівалі. Яго неаднаразова змяшчалі ў ШІЗА і ПКТ. 28 красавіка 2023 года суд Шклоўскага раёна прыняў рашэнне па замене Уладзіміру рэжыму на турэмны. Палітвязень знаходзіўся ў магілёўскай турме № 4.

ШІЗА як спосаб катавання

Паводле Гароха, ужо ў першыя дні пасля этапавання ў калонію супрацоўнікі адміністрацыі пачалі аказваць на яго фізічны і псіхалагічны ціск. Пра гэта ён паведаміў Праваабарончаму цэнтру “Вясна”.

“Яшчэ нават пераапрануцца не паспелі, як нас па адным пачалі выклікаць у кабінет. Там вярзіла накінуўся на мяне: “Ды вы фашысты! Ды вас страляць трэба!”. Ужо на другі дзень маёр Сазонаў склаў на мяне рапарт нібыта за мацюкі. У траўні мяне кінулі ў ШІЗА. ШІЗА – гэта найперш катаванне холадам”, – успамінае экс-палітвязень.

Паводле яго, нават узімку вокны заставаліся адчыненымі, вязні спалі на драўляных нарах без матрацаў, а медыцынская дапамога практычна не аказвалася. 

За час знаходжання ў калоніі Гарох некалькі разоў трапляў у ШІЗА і памяшканне камернага тыпу. Апошні раз, паводле яго слоў, ён правёў у ізаляцыі 142 дні, страціўшы каля 25 кілаграмаў вагі.

«Я чуў, як збівалі Вітольда Ашурка»

У траўні 2021 года Гарох знаходзіўся ў суседняй камеры з Вітольдам Ашуркам. Паводле яго, ён неаднаразова чуў шум, крыкі і гукі збіцця, калі ў камеру Ашурка заходзілі супрацоўнікі калоніі. За некалькі дзён да смерці палітвязня ён таксама чуў, як у яго адрас гучалі абразы.

“14 траўня мяне ўпершыню закрылі ў ШІЗА. А ўжо на другі дзень раніцай да мяне заляцеў начальнік рэжымнага аддзелу Сяргей Уладзіміравіч Карчэўскі. А з ім яшчэ некалькі мянтоў. Калі я даваў яму даклад, я троху павярнуў галаву. “Чаго галаву паварочваеш?!” – ударыў маёй галавой аб сцяну так, што набіў шышку. Расцягнуў мне ногі і пачаў малаціць дубінкай. Я паваліўся на падлогу, але яны працягвалі збіваць. Я мог бы даць адпор, але ведаў: калі б я кагосьці паклаў, прыбег бы рэзерв і мяне проста забілі б”, – распавядае Уладзімір Гарох.

Ён расказаў, што сядзеў у суседняй камеры з Вітольдам. “Я чуў нейкія грукат і рух, здавалася, што ён там не адзін, што яму кагосьці падсадзілі. Аднойчы чуў, як Сазонаў зайшоў да яго і збіваў. 19 траўня я чуў словы: “Памый морду, недаразвіты!”. Гэта былі словы ў адрас Вітольда. А 21 траўня ў абед Вітольд перастаў адгукацца. Радыёкропку ўрубілі на ўсю гучнасць, каб заглушыць гукі, але я чуў, як бегалі мянты і казалі, што там “мора крыві”. Потым прыйшоў опер і паведаміў, што Ашурак памёр. Для мяне гэта быў шок”.

Сам Гарох таксама сцвярджае, што падчас аднаго з наведванняў камеры быў жорстка збіты супрацоўнікамі калоніі. Пасля раптоўнай гібелі паплечніка літаральна за суседняй сцяной, Уладзіміру давялося змагацца не толькі з турэмнай адміністрацыяй, але і з паралізуючым унутраным страхам.

Ізаляцыя ад іншых вязняў

Паводле былога палітвязня, пасля таго як адміністрацыя заўважыла яго ўплыў на іншых асуджаных, яго пачалі ізаляваць.

Гарох распавядае, што яму прысвоілі статус «злоснага парушальніка», рэгулярна змяшчалі ў ПКТ і ШІЗА, а пазней перавялі на турэмны рэжым. Акрамя таго, яго ўнеслі ў спіс «тэрарыстаў», што пазбавіла магчымасці атрымліваць грашовыя пераводы і істотна абмежавала перадачы.

Паводле яго слоў, у прамысловай зоне калоніі зняволеныя выконвалі заказы для расійскай арміі, у тым ліку шылі вайсковую форму, спальныя мяшкі і выраблялі драўляныя скрыні для боепрыпасаў.

Амаль тры гады турэмнага рэжыму Гарох прысвяціў чытанню і самаадукацыі. Ён вывучаў гісторыю, літаратуру па псіхалогіі, пісаў вершы і працаваў над уласнымі праектамі.

Былы палітвязень прызнаецца, што пасля смерці Вітольда Ашурка і перажытага ў ШІЗА найбольшым выпрабаваннем для яго стаў не сам холад або адзінота, а ўсведамленне таго, што ў любы момант чалавек можа быць збіты або загінуць, застаючыся цалкам безабаронным перад адміністрацыяй калоніі.

***

13 снежня 2025 года разам з некаторымі іншымі палітвязнямі Уладзімір Гарох быў дэпартаваны ва Украіну. Зараз жыве ў Варшаве.

Фотаздымак з адкрытых крыніц

Сталі вядомыя падрабязнасці здзекаў над палітвязнем, які загінуў у шклоўскай калоніі

Навіна ад

Былы палітвязень Антон Сотнікаў распавёў “Нашай ніве”, як здзекваліся над Валянцінам Штэрмерам, які ў траўні 2025 года загінуў у калоніі №17 Шклова.

«Яго выганялі на прамзону, а ён ледзь хадзіў, на яго пастаянна псіхалагічна ціснулі. Неяк нас з ім вялі ў ШІЗА – ён ішоў наперадзе, а мяне за ім выводзілі ластаўкай. Ён упаў, дык яму нагой далі ў грудзі – маўляў, уставай, што ты прыкідваешся. Бяскрыўдны чалавек, нікому не мог зрабіць нічога дрэннага», – успамінае былы сядзелец шклоўскай калоніі.

Валянцін Штэрмер памёр, калі яму было каля 60 гадоў. Але паводле Антона, выглядаў ён на 10 гадоў старэйшым – згорблены, знясілены і з патрэбай у шпіталізацыі. Штэрмера пастаянна падстаўлялі, нагаворвалі на яго і стваралі ўмовы, каб мужчына трапіў у ШІЗА.

Акрамя таго, Штэрмер быў мішэнню стукачоў. Напрыклад, вязня па прозвішчы Скавыш, які сядзіць за забойства, ці другога крымінальніка-стукача, Палянскага.

«Галоўнае, каб данос быў прынесены, а чалавека адпрацуюць у любым выпадку, вінаваты ён ці не, таму што мы – «экстрэмісты». Ім не важна, што зрабіць, галоўнае, каб нам было балюча, а ім – добра. Зрабіць выгляд, што яны працуюць на супрацоўнікаў, каб іх заахвоцілі», – апісвае палітвязень светапогляд тамтэйшых стукачоў.

Валянцін Штэрмер быў асуджаны да пяці гадоў пазбаўлення волі за тое, што каментаваў агрэсію Расіі супраць Украіны, асуджаючы расійскае ўварванне. Па звестках, Штэрмер быў вельмі слабы, пасля інсульту.

Фотаздымак: старонка Валянціна Штэрмера ў “Аднакласніках”

У магілёўскую калонію перавялі палітзняволенага гродзенскага журналіста Дзяніса Івашына

Навіна ад

Палітвязень з Гродна, журналіст Дзяніс Івашын пасля трох гадоў турмы зноў апынуўся ў магілёўскай калоніі №15. Родныя асцерагаюцца, што яго зноў будуць катаваць.

Новыя старыя загрозы

Палітзняволенага журналіста Дзяніса Івашына тры гады ўтрымлівалі ў турме №8 у Жодзіне. У турму ён трапіў праз некалькі месяцаў пасля знаходжання ў калоніі №15, куды яго этапавалі пасля вынясення прысуду. Пра вяртанне Івашына ў магілёўскую калонію паведаміла яго жонка Вольга Івашына.

Яе насцярожыла адна з фраз, у якой Дзяніс паведаміў, што пакуль не займаецца фізічнымі практыкаваннямі і «захоўвае сябе ў ашчадным рэжыме».

Жонка журналіста не лічыць перавод у калонію паляпшэннем умоў адбывання пакарання. Паводле яе, падчас першага знаходжання ў магілёўскай ПК №15 Дзяніс Івашын сутыкнуўся з сістэматычным ціскам з боку адміністрацыі. Яго збівалі, пасля чаго змяшчалі ў штрафны ізалятар, каб іншыя зняволеныя не бачылі слядоў пабояў. Незадоўга да пераводу ў турму журналіст амаль бесперапынна знаходзіўся ў ШІЗА і памяшканні камернага тыпу.

Вольга Івашына сцвярджае, што ціск быў звязаны, у тым ліку, з выкарыстаннем беларускай мовы. Паводле яе слоў, супрацоўнікі калоніі знішчалі яго лісты, пазбаўлялі тэлефонных размоў, перадач і спатканняў з бацькамі.

Ліст пра ўмоўна-датэрміновае вызваленне

 

Разам з паведамленнем пра этапаванне маці журналіста атрымала ад адміністрацыі калоніі афіцыйны ліст, у якім таксама пазначана, што Дзяніс Івашын прыбыў у ПК №15 18 чэрвеня.

У дакуменце паведамляецца, што пасля 13 лютага 2030 года ён можа прэтэндаваць на ўмоўна-датэрміновае вызваленне, а пасля 9 студзеня 2029 года – на замену неадбытай часткі пакарання больш мяккім. Для гэтага, як адзначаецца ў лісце, асуджаны павінен «цвёрда стаць на шлях выпраўлення», не мець спагнанняў, добрасумленна працаваць і пісьмова паабяцаць правапаслухмяныя паводзіны.

Асобна адміністрацыя прапанавала сваякам паспрыяць кампенсацыі шкоды, вызначанай прысудам суда.

Вольга Івашына адзначае, што матэрыяльная шкода была кампенсаваная яшчэ раней. Паводле яе, сям’я зрабіла гэта ў надзеі, што ў выпадку магчымага абмену ўлады не будуць выкарыстоўваць гэты аргумент супраць журналіста.

Пры гэтым яна называе атрыманы з калоніі ліст стандартным паведамленнем, якое дасылаюць усім зняволеным. На яе думку, практыка паказвае, што прадугледжаныя законам магчымасці датэрміновага вызвалення або атрымання перадач і спатканняў у дачыненні да палітвязняў часта не дзейнічаюць. «Насамрэч усё вырашаецца адміністрацыяй», – адзначае жонка журналіста.

Справа Дзяніса Івашына

Дзяніс Івашын – журналіст газеты «Новы Час» і рэдактар-валанцёр беларускай версіі міжнароднай расследавальніцкай супольнасці InformNapalm. Ён вядомы расследаваннямі пра ўплыў «рускага міру» ў Беларусі, дзейнасць былых украінскіх сілавікоў у беларускім АМАПе і забудову ў мемарыяльным урочышчы Курапаты.

Супрацоўнікі КДБ затрымалі журналіста 12 сакавіка 2021 года. Спачатку яму выставілі абвінавачанне ва ўмяшанні ў дзейнасць супрацоўнікаў органаў унутраных спраў, пазней дадалі абвінавачанне ў «здрадзе дзяржаве». Паводле папярэдніх ацэнак, прычынай пераследу магло стаць расследаванне пра былых украінскіх сілавікоў, якія служылі ў беларускім АМАПе.

14 верасня 2022 года Гродзенскі абласны суд у закрытым рэжыме прызнаў Івашына вінаватым і асудзіў яго да 13 гадоў і аднаго месяца пазбаўлення волі ў калоніі ўзмоцненага рэжыму, а таксама прызначыў штраф і абавязаў выплаціць кампенсацыю дзевяці сілавікам.

Фотаздымак: baj.media

Былыя палітвязні распавялі аб здзеках у магілёўскай калоніі №15

Навіна ад

Зневажанні, збіцці, беспадстаўныя пакаранні – усё гэта рэаліі жыцця палітычных зняволеных у магілёўскай калоніі №15, вынікае з расповяду двух былых палітвязняў.

Праваабарончы цэнтр «Вясна» да Міжнароднага дня ў падтрымку ахвяраў катаванняў апублікаваў успаміны праваабаронцы Валянціна Стэфановіча і яшчэ аднаго былога палітвязня, імя якога не раскрываецца з меркаванняў бяспекі.

Новыя сведчанні з’явіліся праз некалькі месяцаў пасля смерці 36-гадовага палітвязня Андрэя Паднябеннага, які ў верасні 2025 года загінуў у штрафным ізалятары магілёўскай калоніі.

Ціск пасля этапу

Паводле былых зняволеных, асаблівае стаўленне да палітвязняў пачыналася яшчэ ў каранціне. Валянцін Стэфановіч распавядае, што новапрыбылых прымушалі падпісваць абавязацельствы аб выкананні правілаў унутранага распарадку. Адмова магла стаць падставай для змяшчэння ў штрафны ізалятар.

Іншы былы палітвязень сцвярджае, што ў 2025 годзе адміністрацыя ўжо патрабавала ад палітычных пісаць тлумачальныя нават за выкарыстанне жаргонных слоў. За адмову, паводле яго слоў, пагражалі ШІЗА, новай крымінальнай справай паводле артыкула 411 Крымінальнага кодэкса (злоснае непадпарадкаванне адміністрацыі) і фізічным гвалтам.

“Без фармальнай нагоды садзяць у ШІЗА на 15 сутак. У прыватнасці гэтым займаецца начальнік атрада № 1 (“каранцін”) У.С. Сычыкаў. У выпадку адмовы могуць збіць. Работнік па прозвішчы Кіслы тут праяўляе асаблівую стараннасць. Большасць з тых, каго прывезлі з СІЗА даседжваць невялікія рэшткі тэрмінаў (месяц-паўтара), дзякуючы намаганням турэмшчыкаў, праводзяць у ШІЗА. Таксама пагражаюць ужываннем арт. 411 КК з прадаўжэннем тэрміну на год, а таксама “прысваеннем” так званага “нізкага статусу”. Відавочна, былы начальнік Аляксей Лазарэнка быў у курсе ўсіх працэсаў”, – распавёў Валянцін Стэфановіч.

Парушэнні і пакаранні

Абодва былыя вязні адзначаюць, што дысцыплінарныя спагнанні сталі асноўным спосабам ціску. Па словах Стэфановіча, супрацоўнікі настойвалі на тым, каб асуджаныя пісалі тлумачальныя з прызнаннем віны, нават калі гаворка ішла пра фармальныя або надуманыя парушэнні. Калі ён зразумеў, што гэта не ўплывае на рашэнні адміністрацыі, то перастаў іх пісаць.

Былыя палітвязні таксама сцвярджаюць, што ў калоніі практычна ўсім палітычным прысвойвалі статус «злоснага парушальніка рэжыму». Гэта пазбаўляла магчымасці разлічваць на амністыю, умоўна-датэрміновае вызваленне і істотна абмяжоўвала іх правы.

Асобныя правілы для палітычных

Паводле сведчанняў былых зняволеных, палітвязням забаранялася наведваць спартыўныя секцыі, гурткі, вывучаць замежныя мовы, карыстацца большасцю магчымасцяў, даступных іншым асуджаным.

Асобныя праверкі праводзіліся і для тых, хто быў пастаўлены на так званы дзясяты прафілактычны ўлік як «схільны да экстрэмісцкай дзейнасці». Пад гэты статус, як сцвярджаецца, траплялі не толькі асуджаныя па палітычных артыкулах, але і людзі, якіх раней прыцягвалі да адміністрацыйнай адказнасці за ўдзел у пратэстах 2020 года.

“Для ўсіх “жоўтабіркавых” на дзясятым прафуліку ў выходныя і непрацоўныя дні ў 10:00 у лакальных участках ажыццяўляецца агляд вонкавага выгляду. Тут асаблівую стараннасць праяўляе кантралёр Аляксей Кудзелка. Ён паводзіць сябе надзвычай нахабна і напышліва, чапляючыся літаральна да ўсяго. Для палітычных кнігі на замежных мовах наогул забароненыя, як і любыя секцыі і гурткі”, – кажа былы палітвязень.

Пагрозы і правакацыі

Валянцін Стэфановіч сцвярджае, што адміністрацыя выкарыстоўвала не толькі афіцыйныя меры ўздзеяння, але і негалосныя правілы турэмнай субкультуры.

Паводле яго слоў, асобных палітвязняў ставілі перад выбарам: пагадзіцца на прыніжальныя патрабаванні або атрымаць новую крымінальную справу за злоснае непадпарадкаванне адміністрацыі.

“Гэта пагрозы пераводу ў “нізкі статус” і ў сувязі з гэтым арганізацыя правакацый. Былі выпадкі, калі палітвязняў заганялі ў “нізкі статус” пад пагрозай прымянення арт. 411. Яго паставілі перад выбарам: “Альбо ідзі мый прыбіральні, альбо мы ўзбудзім крымінальную справу паводле арт. 411, табе накінуць тэрмін і будзеш далей сядзець”. Некаторыя людзі ламаліся і выконвалі такія патрабаванні.

Асабіста супраць мяне таксама ладзілі такія правакацыі. Адразу вынеслі спагнанні аб пазачарговым дзяжурстве, пасля знялі з промкі сярод працоўнага дня, прывялі ў атрад і сказалі: “У вас сёння пазачарговае дзяжурства па прыборцы санузла”. Сказалі вымыць падлогу ў памяшканні з умывальнікамі, на якой была разліта нейкая белая брыда. Бакі для смецця таксама ёй былі аблітыя. Яны, відаць, думалі, што я праз няведанне пачну выціраць гэтыя бакі, але гэта праца толькі “нізкага статусу”. Я адмовіўся і сказаў, што не буду гэта прыбіраць. Мне пагражалі, але я застаўся на сваім.

Такім чынам, адміністрацыя месцаў пазбаўлення выкарыстоўвае неафіцыйныя правілы з крымінальнага свету ў мэтах аказання ціску, у тым ліку на палітзняволеных”, – азначае Стэфановіч.

Адказнасць адміністрацыі

Былыя палітвязні сцвярджаюць, што фізічны і псіхалагічны ціск быў сістэмным. Паводле назіранняў Валянціна Стэфановіча, у 15-ай калоніі 99% палітзняволеных прысвойвалі статус “злосных парушальнікаў рэжыму”, што цягнула за сабой дадатковыя абмежаванні.

Ён адзначае, што быў сведкам прымянення гвалту да іншых зняволеных і падчас дакументавання называў прозвішчы супрацоўнікаў, якіх лічыць датычнымі да гэтага. На яго думку, усё, што адбывалася ў калоніі, адбывалася з ведама яе тагачаснага начальніка Аляксея Лазарэнкі.

Фотаздымак: vk.club/club143482674

У бабруйскай калоніі штучна стваралі ўмовы для парушэнняў – палітвязень

Навіна ад

Былы палітзняволены Павел Шпетны распавёў Праваабарончаму цэнтру “Вясна” пра здзеклівыя ўмовы ўтрымання ў папраўчай калоніі №2 у Бабруйску.

Павел Шпетны, жыхар Брэста, быў затрыманы 2 сакавіка 2021 у межах крымінальнай справы, заведзенай на актывістаў анархісцкага руху з Брэсцкай вобласці. 6 верасня 2022 года Мінскі гарсуд асудзіў яго на шэсць гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму і штраф у памеры 500 базавых велічыняў (16 тысяч рублёў).

Пасля разгляду апеляцыйнай скаргі ў сакавіку 2023 года адбываць пакаранне Паўла Шпетнага накіравалі ў бабруйскую калонію №2. Паводле яго слоў, працяглы час асаблівых прэтэнзій з боку адміністрацыі да яго не было. Сітуацыя змянілася перад узбуджэннем новай крымінальнай справы за нібыта злоснае непадпарадкаванне адміністрацыі калоніі.

«Я пачаў атрымліваць парушэнне за парушэннем»

Як сцвярджае былы палітвязень, за час знаходжання ў калоніі ён каля шаснаццаці разоў прыцягваўся да дысцыплінарнай адказнасці. Частка парушэнняў заканчвалася ШІЗА або ПКТ. Таксама былі забароны на зносіны з іншымі асуджанымі і перадачу рэчаў. Усё гэта выкарыстоўвалася для ізаляцыі палітвязняў, кажа Шпетны.

“Я пачаў атрымліваць парушэнне за парушэннем. За ўвесь час у гэтай калоніі я каля шаснаццаці разоў атрымліваў розныя дысцыплінарныя парушэнні. Частка з іх заканчвалася змяшчэннем у ШІЗА або ПКТ, іншыя – пазбаўленнем перадач, кароткатэрміновых і працяглых спатканняў.

Таксама выкарыстоўваліся іншыя формы ціску: забарона на зносіны з іншымі зняволенымі, забарона перадаваць або атрымліваць рэчы ад іншых асуджаных. Усё гэта ўжывалася выбарачна і было накіравана на ізаляцыю палітвязняў.

Ціск выяўляўся і ў вусных пагрозах з боку супрацоўнікаў адміністрацыі. Мне прама казалі, што я “не павінен” рабіць ці, наадварот, што абавязаны рабіць. У якасці ціску ўжывалася ізаляцыя – напрыклад, мяне змяшчалі ў адзіночную камеру на пятнаццаць сутак.

На маю думку, гэтыя захады практычна ніколі не былі звязаныя з рэальнымі парушэннямі дысцыпліны. Гэта быў інструмент ціску і спосаб пагоршыць умовы ўтрымання для палітвязняў. Большасць парушэнняў ствараліся штучна адміністрацыяй калоніі. Палітвязняў спецыяльна змяшчаюць у ШІЗА і ПКТ, дзе ўмовы ўтрымання значна горшыя і сур’ёзна пагаршаюць як фізічны, так і псіхалагічны стан чалавека”.

«Холад пераносіўся вельмі цяжка»

Асабліва цяжкім выпрабаваннем для Паўла было ўтрыманне ў штрафным ізалятары. З яго слоў, камеры былі маленькія, сырыя і халодныя. Спаць даводзілася на драўляным насціле без матраца і коўдры. «Прыкладна кожныя сорак хвілін я прачынаўся ад холаду і быў вымушаны рабіць фізічныя практыкаванні – адцісканні або размінку, каб хоць трохі сагрэцца. Пасля гэтага ўдавалася ненадоўга зноў заснуць. У выніку сон быў пастаянна перарывістым, а арганізм знаходзіўся ў стане знясілення», – успамінае Шпетны.

Ён адзначае, што праз холад, дрэннае харчаванне і антысанітарыю людзі часта хварэлі. Памыцца можна было толькі раз на тыдзень, а высушыць вопратку было амаль немагчыма.

«Людзей з праблемамі са здароўем усё адно змяшчалі ў ШІЗА»

Шпетны распавёў, што трапіць да лекара ў калоніі было магчыма толькі праз спецыяльны запіс, а магчымасці медчасткі былі абмежаваныя. Пры гэтым, паводле яго, здараліся выпадкі, калі людзей з відавочнымі праблемамі са здароўем усё роўна накіроўвалі ў ШІЗА або ПКТ.

«Хуткая дапамога ў калоніі – частая з’ява. Але, на жаль, не ўсіх атрымоўваецца выратаваць. За два гады ў калоніі я чуў пра пяць выпадкаў смерці, у тым ліку праз суіцыд – яны таксама здараюцца. Наколькі я ведаю, апошнім часам з атрыманнем лекаў і вітамінаў у калоніях існуюць сур’ёзныя праблемы, і атрымаць неабходныя прэпараты стала вельмі складана», – кажа ён.

Статус «злоснага парушальніка»

Яшчэ ў СІЗА Шпетнага паставілі на прафілактычны ўлік як чалавека, «схільнага да экстрэмісцкай дзейнасці». Пасля пераводу ў калонію ён атрымаў статус «злоснага парушальніка рэжыму». Гэта азначала пастаянныя дадатковыя праверкі і абмежаванні.

«Атрымаць парушэнне палітвязню вельмі лёгка, а абскардзіць такія рапарты фактычна немагчыма. Сам статус цягне сур’ёзныя наступствы. Памяншаецца ліміт на куплю прадуктаў у краме, аўтаматычна знікае магчымасць умоўна-датэрміновага вызвалення, замены рэжыму на больш мяккі або іншых формаў змякчэння пакарання», – сцвярджае ён.

Праз два гады пасля этапавання ў бабруйскую калонію №2 супраць Паўла Шпетнага распачалі крымінальную справу паводле артыкула 411 Крымінальнага кодэкса (злоснае непадпарадкаванне патрабаванням адміністрацыі папраўчай установы). Суд дадаў яму яшчэ два гады пазбаўлення волі. Тэрмін паводле другога прысуду Павел адбываў у папраўчай калоніі №8 у Оршы.

19 сакавіка 2026 года ў межах вызвалення 250 чалавек яго выдварылі з Беларусі.

Фотаздымак: Праваабарончы цэнтр “Вясна”

Маладой маці з Бабруйска далі хатнюю хімію за “экстрэмізм”

Навіна ад

Бабруйчанка Ганна Краснеўская была падвергнутая палітычнаму пераследу з боку Магілёўскага абласнога суда – паведамляе “Наша Ніва”. Жанчыне 41 год, яна замужам і выхоўвае 10-гадовага сына. З асабістай інфармацыі пра яе вядома, што жанчына цікавіцца інтэлектуальнымі гульнямі, а ў 2020 годзе ўжо трапляла ў поле зроку праваахаўнікаў па палітычнай справе і атрымлівала штраф. 

Зараз яна была асуджаная па крымінальным артыкуле, які прымяняецца ў дачыненні да любога нелюбіцеля Лукашэнкі і яго рэжыма – “за садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці”. Дакладны вырак суда пакуль невядомы, паведамляецца, што гэта “хатняя хімія”.

Фота: сацыяльныя сеткі Ганны Краснеўскай

Сваякі вязняў бабруйскай калоніі ліквідавалі свой Viber-чат

Навіна ад

Чат сваякоў асуджаных калоніі №2 Бабруйска спыніў сваё існаванне праз пагрозы з боку адміністрацыі.

Чат у Viber быў тэрмінова ліквідаваны 5 чэрвеня 2026 года пасля таго, як сілавым структурам удалося ўстанавіць асобу яго адміністратара.

Адметна, што супольнасць не ўваходзіла ў пералік рэсурсаў, прызнаных беларускімі ўладамі «экстрэмісцкімі фармаваннямі». Больш за тое, у назве чата нават не згадвалася бабруйская калонія. Ён пазіцыянаваўся як група ўзаемадапамогі для людзей, якія апынуліся ў складанай жыццёвай сітуацыі.

Аднак, як сцвярджаюць крыніцы праваабаронцаў, пасля выяўлення адміністратара кіраўніцтва калоніі прыгразіла яму сур’ёзнымі наступствамі, калі праца супольнасці будзе працягвацца. Пасля гэтага ўдзельнікі вырашылі самастойна закрыць чат.

Ціск на такія супольнасці ўзмацніўся вясной гэтага года. У красавіку Камітэт дзяржаўнай бяспекі прызнаў «экстрэмісцкімі фармаваннямі» дзясяткі інтэрнэт-рэсурсаў, створаных для зносін паміж сваякамі зняволеных. Тады былі ліквідаваныя дзесяць Telegram-чатаў, дзевяць супольнасцяў у Viber і тры паблікі ў сацыяльных сетках.

Нягледзячы на гэта, інфармацыя пра сітуацыю ў беларускіх калоніях працягвае з’яўляцца ў незалежных медыя. Менавіта гэта, на думку праваабаронцаў, выклікае асаблівую занепакоенасць уладаў і становіцца прычынай новых спробаў кантраляваць нават нефармальныя кантакты паміж роднымі асуджаных.

Фотаздымак з адкрытых крыніц

Палітвязня магілёўскай калоніі асудзілі за “непадпарадкаванне”

Навіна ад

На палітзняволенага калоніі №15 у Магілёве Кірыла Ашурка, які перанёс мікраінсульт, аказваецца моцны маральны ціск з боку адміністрацыі.

26-гадовы менчук адбывае 13-гадовае пакаранне ў магілёўскай калоніі № 15. Там яго перыядычна змяшчалі ў штрафны ізалятар, пасля яго змясцілі ў памяшканне камернага тыпу. 

Паводле інфармацыі праваабаронцаў, цяпер палітвязня асудзілі паводле арт. 411 Крымінальнага кодэкса (злоснае непадпарадкаванне адміністрацыі калоніі). Паводле новага прысуду тэрмін ён будзе адбываць у калоніі строгага рэжыму № 9 у Горках. 

У Кірыла вельмі цяжкі стан здароўя. Ён мае шэраг сур’ёзных захворванняў, а напрыканцы 2025 года ў палітвязня здарыўся мікраінсульт. Паводле інфармацыі Праваабарончага цэнтру “Вясна”, ён не бачыўся з роднымі ўжо тры гады.

Кірыл Ашурак быў асуджаны Мінскім абласным судом па справе «Атрады грамадзянскай самаабароны Беларусі», якую ў Беларусі прызналі тэрарыстычнай арганізацыяй. Прысуд быў агучаны ў снежні 2022 года. Ашурка ўнеслі ў «спіс экстрэмістаў» і «тэрарыстаў».

Фотаздымак: БелТА

У Магілёве асудзілі экс-фігуранта справы “Белага легіёну”

Навіна ад

Тры з паловай гады зняволення прысудзілі ў Магілёве палітвязню Сяргею Стрыбульскаму за нібыта садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці.

Акрамя зняволення ў калоніі ўмоцненага рэжыму, 50-гадоваму мужчыне прысудзілі штраф у памеры 550 базавых велічынь. 

Паводле даных праваабаронцаў, Сяргей Стрыбульскі быў затрыманы 14 лістапада 2025 года, адбыў два адміністрацыйныя арышты. 12 снежня яго перазатрымалі ў межах кырмінальнай справы. Увесь час да суду знаходзіўся ў магілёўскай турме №4.

Раней на яго таксама ажыццяўляўся палітычны ціск. Так, у 2017 годзе ён быў фігурантам рэзананснай «справы Белага легіёна» і правёў у СІЗА 99 дзён, пакуль справу не закрылі. У 2021 годзе ў яго канфіскоўвалі тэхніку, а ў сакавіку 2022 года – напярэдадні Дня Волі – Сяргея зноў затрымалі і асудзілі на 15 сутак. Ён распавядаў сябрам, што падчас затрымання сілавікі збівалі яго і катавалі токам.

Фотаздымак: сацыяльныя сеткі