Tag: Вітольд Ашурак

Экс-палітвязень шклоўскай калоніі: я чуў, як збівалі Вітольда Ашурка

Навіна ад

Былы палітвязень калоніі №17 у Шклове Уладзімір Гарох распавёў аб здзеках над ім і катаваннях загіблага Вітольда Ашурка.

Жыхар Наварудку Уладзімір Гарох быў асуджаны ў снежні 2020 года на сем гадоў пазбаўлення волі па абвінавачванні ў арганізацыі масавых беспарадкаў і абразе беларускага дыктатара. Адбываў пакаранне ў шклоўскай калоніі, дзе яго сістэматычна збівалі. Яго неаднаразова змяшчалі ў ШІЗА і ПКТ. 28 красавіка 2023 года суд Шклоўскага раёна прыняў рашэнне па замене Уладзіміру рэжыму на турэмны. Палітвязень знаходзіўся ў магілёўскай турме № 4.

ШІЗА як спосаб катавання

Паводле Гароха, ужо ў першыя дні пасля этапавання ў калонію супрацоўнікі адміністрацыі пачалі аказваць на яго фізічны і псіхалагічны ціск. Пра гэта ён паведаміў Праваабарончаму цэнтру “Вясна”.

“Яшчэ нават пераапрануцца не паспелі, як нас па адным пачалі выклікаць у кабінет. Там вярзіла накінуўся на мяне: “Ды вы фашысты! Ды вас страляць трэба!”. Ужо на другі дзень маёр Сазонаў склаў на мяне рапарт нібыта за мацюкі. У траўні мяне кінулі ў ШІЗА. ШІЗА – гэта найперш катаванне холадам”, – успамінае экс-палітвязень.

Паводле яго, нават узімку вокны заставаліся адчыненымі, вязні спалі на драўляных нарах без матрацаў, а медыцынская дапамога практычна не аказвалася. 

За час знаходжання ў калоніі Гарох некалькі разоў трапляў у ШІЗА і памяшканне камернага тыпу. Апошні раз, паводле яго слоў, ён правёў у ізаляцыі 142 дні, страціўшы каля 25 кілаграмаў вагі.

«Я чуў, як збівалі Вітольда Ашурка»

У траўні 2021 года Гарох знаходзіўся ў суседняй камеры з Вітольдам Ашуркам. Паводле яго, ён неаднаразова чуў шум, крыкі і гукі збіцця, калі ў камеру Ашурка заходзілі супрацоўнікі калоніі. За некалькі дзён да смерці палітвязня ён таксама чуў, як у яго адрас гучалі абразы.

“14 траўня мяне ўпершыню закрылі ў ШІЗА. А ўжо на другі дзень раніцай да мяне заляцеў начальнік рэжымнага аддзелу Сяргей Уладзіміравіч Карчэўскі. А з ім яшчэ некалькі мянтоў. Калі я даваў яму даклад, я троху павярнуў галаву. “Чаго галаву паварочваеш?!” – ударыў маёй галавой аб сцяну так, што набіў шышку. Расцягнуў мне ногі і пачаў малаціць дубінкай. Я паваліўся на падлогу, але яны працягвалі збіваць. Я мог бы даць адпор, але ведаў: калі б я кагосьці паклаў, прыбег бы рэзерв і мяне проста забілі б”, – распавядае Уладзімір Гарох.

Ён расказаў, што сядзеў у суседняй камеры з Вітольдам. “Я чуў нейкія грукат і рух, здавалася, што ён там не адзін, што яму кагосьці падсадзілі. Аднойчы чуў, як Сазонаў зайшоў да яго і збіваў. 19 траўня я чуў словы: “Памый морду, недаразвіты!”. Гэта былі словы ў адрас Вітольда. А 21 траўня ў абед Вітольд перастаў адгукацца. Радыёкропку ўрубілі на ўсю гучнасць, каб заглушыць гукі, але я чуў, як бегалі мянты і казалі, што там “мора крыві”. Потым прыйшоў опер і паведаміў, што Ашурак памёр. Для мяне гэта быў шок”.

Сам Гарох таксама сцвярджае, што падчас аднаго з наведванняў камеры быў жорстка збіты супрацоўнікамі калоніі. Пасля раптоўнай гібелі паплечніка літаральна за суседняй сцяной, Уладзіміру давялося змагацца не толькі з турэмнай адміністрацыяй, але і з паралізуючым унутраным страхам.

Ізаляцыя ад іншых вязняў

Паводле былога палітвязня, пасля таго як адміністрацыя заўважыла яго ўплыў на іншых асуджаных, яго пачалі ізаляваць.

Гарох распавядае, што яму прысвоілі статус «злоснага парушальніка», рэгулярна змяшчалі ў ПКТ і ШІЗА, а пазней перавялі на турэмны рэжым. Акрамя таго, яго ўнеслі ў спіс «тэрарыстаў», што пазбавіла магчымасці атрымліваць грашовыя пераводы і істотна абмежавала перадачы.

Паводле яго слоў, у прамысловай зоне калоніі зняволеныя выконвалі заказы для расійскай арміі, у тым ліку шылі вайсковую форму, спальныя мяшкі і выраблялі драўляныя скрыні для боепрыпасаў.

Амаль тры гады турэмнага рэжыму Гарох прысвяціў чытанню і самаадукацыі. Ён вывучаў гісторыю, літаратуру па псіхалогіі, пісаў вершы і працаваў над уласнымі праектамі.

Былы палітвязень прызнаецца, што пасля смерці Вітольда Ашурка і перажытага ў ШІЗА найбольшым выпрабаваннем для яго стаў не сам холад або адзінота, а ўсведамленне таго, што ў любы момант чалавек можа быць збіты або загінуць, застаючыся цалкам безабаронным перад адміністрацыяй калоніі.

***

13 снежня 2025 года разам з некаторымі іншымі палітвязнямі Уладзімір Гарох быў дэпартаваны ва Украіну. Зараз жыве ў Варшаве.

Фотаздымак з адкрытых крыніц

Вікіпедыя піша пра Дзень палітвязняў, уведзены пасля смерці Вітольда Ашурка ў Шклове

Навіна ад

У Вікіпедыі з’явіўся артыкул, прысвечаны Дню палітвязняў Беларусі, які звязаны са смерцю палітзняволенага Вітольда Ашурка ў шклоўскай калоніі.

У новым артыкуле апісана перадгісторыя гэтага дня, паўстанне памятнай даты і яе адзначэнне. Указваецца, што Дзень палітвязня выкарыстоўваецца як форма грамадскай і міжнароднай салідарнасці з людзьмі, якіх праваабарончыя арганізацыі лічаць палітычнымі зняволенымі. Памятную дату ў 2022 годзе, у першую гадавіну смерці (21 траўня 2021 года) Вітольда Ашурка ў калоніі №17 Шклова, ініцыяваў Праваабарончы цэнтр «Вясна». Праўда, ні шклоўская калонія, ні Шклоў у артыкуле не ўзгадваюцца. Пра гэта можна даведацца толькі пераходзячы па гіперспасылцы з імя Вітольда Ашурка на старонку, прысвечаную яму.

Пакуль артыкул ёсць толькі на беларускай мове, але чакаецца, што ў хуткім часе павінен з’явіцца яго пераклад на іншыя мовы.

Фотаздымак: Вікіпедыя

У шклоўскай калоніі з’явіўся клоўн – ён забаўляе дзяцей наведвальнікаў

Навіна ад

Сапраўдны клоўн з імем “Пузырык” цяпер забаўляе дзяцей падчас працяглых спатканняў з асуджанымі роднымі ў шклоўскай калоніі №17, дзе гінуць палітвязні.

Як стала вядома выданню MAYDAY, дзецям у так званай гасцініцы для працяглых спатканняў (1-3 дні) з асуджанымі роднымі на тэрыторыі калоніі паказваюць фокусы, іх забаўляюць, каб у іх не было адчування знаходжання ў пенітэнцыярнай установе. Такім чынам адміністрацыя калоніі дамагаецца новых падзяк ад сваякоў вязняў.

Гасцініца ў шклоўскай калоніі па-ранейшаму застаецца лепшай у сістэме Дэпартамента выканання пакаранняў МУС Беларусі. Напрыклад, у жывым кутку там гуляюць паўліны. 

Як раней паведамлялася, таксама там з’явілася кавамашына для наведвальнікаў. Акрамя таго, у калоніі ёсць сваё атэлье, дзе асуджаныя пры наяўнасці грошай на асабовым рахунку могуць перашыць турэмную робу пад сябе і нават выбраць матэрыялы лепей.

Такім чынам, шклоўская калонія з’яўляецца самай перадавой з пункту гледжання паказнога камфорту, але пры гэтым жыццё палітвязня ў ёй нічога не вартае. У пачатку гэтага года там памёр палітзняволены Валянцін Штэрмер, а 21 мая 2021 года ў ёй жа загінуў палітычны актывіст Вітольд Ашурак.

Фота: Google maps

Эксперты ААН нагадалі пра смерці палітвязняў у шклоўскай калоніі

Навіна ад

16 ліпеня 2025 года група незалежных экспертаў ААН заклікала беларускія ўлады неадкладна расследаваць выпадкі смерцяў палітычных зняволеных, у праватнасці, у шклоўскай калоніі.

Сістэмныя праблемы і ігнараванне расследаванняў

У дакуменце, які быў перададзены Радыё Свабода, падкрэсліваецца: «За апошнія чатыры гады некалькі чалавек, прызнаных праваабаронцамі палітвязнямі, памерлі ў месцах пазбаўлення волі ці неўзабаве пасля вызвалення». Па словах экспертаў, такія смерці адбываюцца на фоне пастаянных паведамленняў пра жорсткае і зняважлівае абыходжанне з тымі, хто трапляе за краты за палітычныя погляды, асабліва пасля так званых прэзідэнцкіх выбараў 2020 года.

Эксперты выказалі сумневы, што беларускія ўлады праводзяць належныя расследаванні гэтых трагедый. Яны заклікалі пачаць незалежныя і эфектыўныя праверкі кожнага выпадку, які выклікае сумневы ў дачыненні да парушэнняў правоў чалавека.

Смяротныя выпадкі ў шклоўскай калоніі

У сваёй заяве прадстаўнікі ААН згадалі смерць Валянціна Штэрмера, 61-гадовага бізнесоўца, які адбываў пакаранне ў шклоўскай папраўчай калоніі №17. Ён быў асуджаны за крытыку ваеннай агрэсіі Расіі супраць Украіны. Паводле дакумента, нават нягледзячы на дрэнны стан здароўя, адміністрацыя ўстановы адмаўляла яму ў належнай медыцынскай дапамозе і абыходзілася з ім жорстка.

Яшчэ адзін трагічны выпадак адбыўся ў маі 2021 года ў той жа калоніі, дзе пры падазроных абставінах загінуў апазіцыйны актывіст і сябра партыі БНФ Вітольд Ашурак. Ён памёр ва ўзросце 50 гадоў, неўзабаве пасля пераводу ў калонію і змяшчэння ў штрафны ізалятар. Яго асудзілі за «парушэнне грамадскага парадку».

Заклік да справядлівасці

Месяцам раней 16 чэрвеня 2025 года эксперты ААН афіцыйна накіравалі ўладам Беларусі ліст з пералікам сваіх занепакоенасцяў. У ім яны таксама нагадалі пра смерць вядомага мастака Алеся Пушкіна, які памёр у 2023 годзе падчас утрымання ў турме №1 у Гародні. Паводле звестак, яму адмовілі ў своечасовай медыцынскай дапамозе. Нягледзячы на накіраванне ліста ўраду Беларусі з просьбай расследаваць яго смерць, адказу не было атрымана.

Цяпер эксперты мяркуюць, што існуюць важкія падставы лічыць, што ўсе пералічаныя смерці сталі вынікам помсты за рэалізацыю законнага права на свабоду думкі, выказвання і мірных сходаў. Сярод падпісантаў заявы Нілс Муйжніекс, Айрын Хан, Бэн Сол і Морыс Тыдбал-Бінц.

Нагадаем, што 24 чэрвеня 2025 года беларускі праваабаронца і сузаснавальнік арганізацыі «Прававая ініцыятыва» Сяргей Усцінаў апублікаваў вынікі новага расследавання аб катаваннях і жорсткім абыходжанні ў папраўчай калоніі №17 горада Шклова. Паводле яго слоў, Вітольд Ашурак загінуў ад чэрапна-мазгавой траўмы, атрыманай у выніку жорсткага збіцця.

На фота: скрыншот відэа СК

Праваабронцы анансавалі новае расследаванне аб катаваннях у шклоўскай калоніі

Навіна ад

Новае грамадскае расследаванне аб сістэматычных катаваннях, здзеках і рабскай працы ў шклоўскай папраўчай калоніі №17, дзе гінуць палітвязні, плануецца прадставіць 24 чэрвеня.

Як паведамляе MediaPort Belarus, новае грамадскае расследаванне прадставяць Міжнародны камітэт па расследаванні катаванняў у Беларусі і Праваабарончы цэнтр “Вясна”. Дакумент грунтуецца на 18 глыбінных інтэрв’ю з былымі палітвязнямі, якія адбывалі пакаранне ў гэтай калоніі са снежня 2020 па чэрвень 2024 года.

Падчас анлайн-прэзентацыі на платформе ZOOM будуць агучаныя ключавыя высновы:

  • новыя сведчанні і падрабязнасці гібелі Вітольда Ашурка — палітычнага актывіста, які памёр у ПК №17 пры загадкавых абставінах;
  • фізічны і псіхалагічны гвалт над палітвязнямі;
  • «мецэнацтва» як схема вымагання грошай у асуджаных;
  • прымусовая праца ў інтарэсах ваенных ведамстваў Расіі;
  • функцыянаванне нефармальнай турэмнай іерархіі з удзелам адміністрацыі ўстановы.

Як указваюць арганізатары, анлайн-прэзентацыя носіць закрыты характар і прызначана для СМІ. Для ўдзелу ў ёй патрабуецца рэгістрацыя.

Пасля прэзентацыі, якая запланавана на 11:00 па менскім часе 24 чэрвеня, удзельнікі змогуць задаць пытанні аўтарам расследавання і атрымаць дадатковую інфармацыю для сваіх матэрыялаў.

Нагадаем, што зараз вядома аб смерцях двух палітвязняў у шклоўскай папараўчай калоніі №17. Так, у траўні гэтага года прыйшла вестка аб тым, што памёр Валянцін Штэрмер. Ён быў асуджаны да пяці гадоў пазбаўлення волі за тое, што каментаваў агрэсію Расіі супраць Украіны, асуджаючы расійскае ўварванне. Па звестках, Штэрмер быў вельмі слабы, пасля інсульту, але ў калоніі яго кінулі ў штрафны ізалятар.

21 траўня 2021 года ў гэтай жа калоніі пры невысветленых абставінах загінуў Вітольд Ашурак – першы беларускі палітвязень, які стаў ахвярай нечалавечага абыходжання ў зняволенні. У гонар Вітольда Ашурка дэмакратычная беларуская супольнасць адзначае 21 траўня Дзень салідарнасці з беларускімі палітвязнямі.

Фотаздымак: MediaPort Belarus