Category: Навіны Магілёва Сёння

У Бабруйску фіксуюць шлюбны бум

Навіна ад

26 чэрвеня 2026 года стала рэкорднай датай па колькасці заявак на рэгістрацыю шлюбу ў Бабруйску, сцвярджаюць у мясцовым ЗАГСе.

“Распісваюцца 38 вяселляў, 39-я пакуль пад пытаннем, – цытуе начальніка аддзела загса Бабруйскага гарвыканкама Наталлю Паніну komkur.info. – 6 чэрвеня было 35. У гэтым годзе вельмі вялікі аншлаг на “прыгожыя” даты, раней такога не ўзгадаю. Многія планавалі гэтыя дні яшчэ з мінулага года. Звычайна маладыя людзі наадварот “абыходзяць” шасцёркі, а тут яны папулярныя”.

Паводле даных Бабруйскага гарвыканкама, па выніках 2025 года колькасць рэгістрацыі шлюбаў у горадзе вырасла на 4%. Абсалютных лічб яго выданне bobrlife.by не падае.

Агулам жа па Магілёўскай вобласці за мінулы год назіралася павелічэнне колькасці шлюбаў і зніжэнне колькасці разводаў у параўнанні з 2024 годам. Так, у 2022 годзе было заключана 6303 шлюбы, у 2023 – 6325, у 2024 – 5226, у 2025 – 5723. Колькасць разводаў склала ў 2022 годзе 3963 выпадкаў, у 2023 – 3917, у 2024 – 4026, у 2025 – 3876.

Фотаздымак: ru.pinterest.com

На раённых вучэннях МНС у Бялынічах адбыўся няшчасны выпадак

Навіна ад

Малады супрацоўнік Бялыніцкага райаддзела МНС атрымаў моцныя траўмы пасля няшчаснага выпадку на вучэннях ратавальнікаў.

Згодна інфармацыі з крыніц mogilev.media, вучэнніі ў бялыніцкім падраздзяленні праходзілі на гэтым тыдні. Падчас іх цяжкія цялесныя пашкоджанні атрымаў адзін з ратавальнікаў. 

Паводле сведак здарэння, 23-гадовы малады чалавек, які хутка збіраўся ажаніцца, упаў з вучэбнай вышкі. У выніку падзення ў яго аказаліся зламаны таз, хрыбетнік і два рэбры. Ён быў адразу шпіталізаваны, урачы правялі аперацыю.

Па меркаванні нашых крыніц, гэты няшчасны выпадак стаў вынікам халатнасці і наплявацельскага стаўлення да сваіх супрацоўнікаў з боку кіраўнікоў бялыніцкага падраздзялення МНС.

На гэты момант афіцыйнага заключэння камісіі з нагоды надзвычайнага здарэння ў Бялынічах пакуль няма.

Фотаздымак: foto-planeta.com

«Мэр» Магілёва не паспявае адкрываць помнікі расійскім пабрацімам – сяброўства накаляецца

Навіна ад

27 чэрвеня, у Дзень горада, у старшыні Магілёўскага гарвыканкама Сяргея Чарткова атрымаўся сапраўдны марафон цырымоній. За адзін дзень – тры адкрыцці, і ўсе тры прысвечаныя дружбе з расійскімі гарадамі-пабрацімамі.

Раніцай на пешаходнай Ленінскай – сквер «Яраслаўскі дворык» з дэлегацыяй, якая прыбыла з Яраслаўля. Праз некалькі гадзін – стэла Чалябінска на Алеі гарадоў-пабрацімаў каля гарвыканкама, якую адкрывалі разам з мэрам Чалябінска Аляксеем Лошкіным. Увечары – «Курган бессмяротнасці» ў Камсамольскім скверы, падарунак Бранска. У перапынку – канцэрт Цэнтральнага пагранічнага ансамбля ФСБ Расіі.

Тэмп цалкам зразумелы. Паводле афіцыйных даных гарвыканкама, у Магілёва 31 горад-пабрацім, і больш за два дзясяткі з іх знаходзяцца ў Расіі. Толькі за апошнія чатыры гады дадаліся Омск (2022), Грозны і Волагда (2023), Уладзівасток і Яраслаўль (2024), Чалябінск (2025) – больш, чым за ўсё папярэдняе дзесяцігоддзе.

Пасля 2022 года, калі пабрацімскія сувязі з заходнімі гарадамі фактычна замерлі, Магілёў стаў беларускай вітрынай «рэгіянальнай інтэграцыі» «саюзнай дзяржавы».

Праграма «Асноўных напрамкаў» на 2024-2026 гады проста прадпісвае нарошчваць міжмуніцыпальныя сувязі – цяпер яны матэрыялізуюцца ў скверах, стэлах і курганах з указальнікам «Расія».

Праблема ў Сяргея Чарткова ўжо хутчэй лагістычная. Алея гарадоў-пабрацімаў каля гарвыканкама запаўняецца вельмі хутка. Калі тэмп падпісанняў захаваецца, а пакуль падстаў тармазіць з сяброўствам няма, давядзецца або пашыраць алею, або адкрываць філіялы. І па прыкладзе яраслаўскага рабіць новыя «дворыкі»: чалябінскі, омскі, бранскі, грозненскі. Пешаходная Ленінская – вуліца не бязмежная.

На 2028 год ужо анансаваны ў адказ «Магілёўскі дворык» у Яраслаўлі, таму «бартарныя» абавязацельствы таксама назапашваюцца.

Жыхарам Магілёва застаецца пераглядаць ментальную карту горада: арыентавацца цяпер варта не толькі па знаёмых скрыжаваннях, але і па тым, які рэгіён Расійскай Федэрацыі сёння ў гасцях.

Фота «Магілёўскія ведамасці».

Памёр магілёўскі паэт Аляксандр Казека

Навіна ад

На 68-м годзе жыцця не стала магілёўскага паэта, старшыні абласнога аддзялення праўладнага Саюза пісьменнікаў Беларусі Аляксандра Мікалаевіча Казекі.
Ён быў родам з вёскі Новы Юзін Кіраўскага раёна, нарадзіўся ў сям’і ляснічага. Быхаўскія карані паэта – вёска Чычэвічы, дзе ён вучыўся ў мясцовай сельскай школе. Праз гады, ужо пасля доўгай вайсковай службы, ён вярнуўся сюды працаваць настаўнікам.
Апошняя вядомая праца Аляксандра Мікалаевіча – песня «Пасярод цішыні», напісаная ім да 80-годдзя Перамогі.
Аляксандр Казека пісаў на беларускай і рускай мовах. З-пад яго пяра выйшлі паэтычныя зборнікі «Душы маёй крыніца», «Мелодыя надзеі», «Час сяўбы», «Мядуніца», «Перакрыжаванні лёсаў», «Марыйка», «Песня роднай зямлі».
 У выдавецтве «Беларусь» рыхтаваўся да выхаду яго новы зборнік выбраных вершаў «Старажытны тракт. Вяртанне».

Фота «Беларусь Сегодня».

28 чэрвеня ў гісторыі. Разгром рускіх пад Палонкай. Забойства эрцгерцага Фердынанда. Гібель Я. Купалы. Вызваленне Магілёва

Навіна ад

1615 год. У Еўропу з Кітая прывезены першы чай.

У партугальскім порце прышвартаваўся карабель, на борце якога ў ліку іншага заморскага тавара была дробна пасечаная чорная пацяруха з Кітая – чай.

Яе яшчэ звалі “кітайскай травой”, але мала хто тады ўяўляў, што гэта такое і як яна выглядае: еўрапейцам прыходзілася здавольвацца апавяданнямі вандроўцаў, мараплаўцаў і гандляроў. Звязана гэта было з тым, што чай у Кітаі лічыўся нацыянальным здабыткам, яго забаранялася вывозіць пад страхам смяротнага пакарання.

Стагоддзямі ён быў даступны толькі эліце і манахам. Заварачныя чайнікі з’явіліся ў XIV стагоддзі ў Кітаі разам з чайнай цырымоніяй. З развіццём гандлю і таварна-грашовых адносін манаполія Кітая на чай і чаяванне ўпала.

1660 год. Войскі Рэчы Паспалітай разграмілі рускіх захопнікаў пад Палонкай каля Навагрудка.

Войскі Рэчы Паспалітай – дывізія С. Чарнецкага (4 000 чалавек), харугвы П. Сапегі, А. Палубінскага і С. Кміціча (6 000) разбілі маскоўскае войска на чале з І. Хаванскім (быў царскім ваяводам у Магілёве ў 1656-1658 гг.).

Палонкаўская бітва – першая буйная перамога Рэчы Паспалітай на канцавым этапе вайны 1654-1667 гадоў, якая спыніла маскоўскую аблогу Ляхавіцкага замка і прывяла да вызвалення зямель ВКЛ па Дняпры і Дзвіне.

У 1994 годзе на месцы бітвы быў усталяваны памятны камень, у 2010 адбыўся фестываль з удзелам прадстаўнікоў рыцарскіх клубаў.

Гетман С. Чарнецкі (1599-1665).

1820 год. Даказана, што памідоры ядомыя. Да гэтага яны адназначна лічыліся атрутнымі.

Так, у кнізе “Поўнае кіраўніцтва па садоўніцтве”, выдадзенай у Даніі ў 1774 годзе, паведамлялася, што памідоры “вельмі шкодныя, бо зводзяць з розуму тых, хто іх есць”.

А ў 1776 годзе асабісты кухар Дж. Вашынгтона Джэймс Бэстлі спрабаваў атруціць будучага прэзідэнта, падаўшы яму на абед смажаніну, якая была багата ўпрыгожана свежымі памідорамі. Вашынгтон забабонамі не пакутаваў і з апетытам з’еў усё, тады як кухар быў настолькі ўпэўнены ў поспеху сваёй задумы, што адразу ж данёс камандуючаму ангельскімі войскамі аб хуткай смерці галоўнакамандуючага каланістаў.

Вашынгтон пражыў яшчэ 23 гады, а ліст Бэстлі чамусьці не патрапіў да адрасата і праляжаў у тайніку больш за 40 гадоў, пакуль не быў знойдзены ў тым жа 1820 годзе. Але калі крыху раней раскрытая таямніца патрэсла б уяўленне сучаснікаў жахлівасцю плана выкарыстання памідораў-забойцаў, то зараз яна выклікае толькі ўсмешкі.

1914 год. У Сараеве сербскім студэнтам Гаўрылам Прынцыпам забіты аўстра-венгерскі эрцгерцаг Франц Фердынанд.

Гэта паслужыла нагодай да пачатку 1 жніўня 1914 года Першай Сусветнай вайны (1914-1918).

Падчас гэтай вайны ў рускае войска былі прызваныя 900 000 беларусаў, з якіх загнула каля 70 000.

У 1915-1918 гадах пад нямецкай акупацыяй была палова Беларусі, яшчэ палова была прыфрантавой зонай. Колькасць бежанцаў-беларусаў склала ад 1,5 да 2,2 мільёнаў. У 1915-1918 гадах у Магілёве знаходзілася руская Стаўка галоўнакамандуючага.

1919 год. Падпісаны Версальскі мірны дагавор: афіцыйна завершылася Першая Сусветная вайна і ўтворана Ліга Нацый.

Ліга Нацый – пэўны правобраз ААН.

Ліквідавана ў 1946 годзе. Мэты Лігі Нацый: раззбраенне, прадухіленне ваенных дзеянняў, забеспячэнне калектыўнай бяспекі, урэгуляванне спрэчак паміж краінамі, паляпшэнне якасці жыцця на планеце.

1923 год. Нарадзіўся Уладзімір Чантурыя (1923-1988).

Беларускі архітэктар, гісторык архітэктуры, доктар архітэктуры, прафесар.

Працаваў у інстытуце «Белдзяржпраект», у Беларускім політэхнічным інстытуце.

Аўтар навуковых прац, прысвечаных даследаванню і прапагандзе архітэктурнай спадчыны Беларусі, фундаментальных «Гісторыі архітэктуры Беларусі да 1917 г.», «Атлас помнікаў архітэктуры і мемарыяльных комплексаў Беларусі» і іншых.

Кіраваў абмерамі помнікаў беларускай архітэктуры (1954-1970) і абследаваннем гістарычных гарадоў БССР (1970-1982).

1941 год. Без сур’ёзных перашкод нямецкія танкі і мотапяхота ўвайшлі ў Мінск, Мар’іну Горку, Бабруйск.

З 28 чэрвеня 1941 да 3 ліпеня 1944 года сталіца БССР знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. У горадзе і наваколлях было створана 9 лагераў і яўрэйскае гета, дзе было знішчана больш за 400 000 чалавек.

1942 год. Пры цьмяных абставінах у Маскве загінуў народны паэт Беларусі Янка Купала (1882-1942).

Упаў у лесвічны пралёт з 10 паверха гасцініцы «Масква».

Існуе тры версіі – няшчасны выпадак, самагубства, і найбольш верагодная, забойства. Афіцыйнай версіяй была абвешчана першая – няшчасны выпадак, быццам Купала ўпаў выпадкова. Аднак вышыня парэнчаў у гасцініцы “Масква” гэтаму пярэчыць. Папулярнай была таксама версія пра самазабойства, аднак яна не стыкуецца з паводзінамі паэта перад смерцю – у бадзёрым настроі, ён пакінуў сваіх сяброў у нумары гатэля, каб “кое з кім пагаваыць”. На забойства і супраціўленне Купалы перад смерцю ўказвае тое, што на месцы, адкуль адбылося падзенне, застаўся адзін яго туфель.

Пахаваны на Ваганькаўскіх могілках у Маскве.

Неаднаразова з 1921 года падвяргаўся рэпрэсіям і ганенням з боку савецкіх уладаў.

Лесвічны пралёт у гасцініцы “Масква”

1944 год. Савецкія войскі пад час аперацыі “Баграціён” вызвалілі ад нямецка-фашысцкіх войск Магілёў, Быхаў, Асіповічы, Клічаў, Круглае, Крупкі, Лепель, Старыя Дарогі.

1947 год. У памяць аб Янку Купале імем народнага паэта названа беларуская гімназія ў нямецкім Рэгенсбургу.

Гэта адбылася ў 5-ю гадавіну трагедыі.

8-класная гімназія адчынілася 10 снежня 1945 года ў лагеры для перамешчаных асоб з мэтай падрыхтоўкі беларускай моладзі для паступлення ў ВНУ. Працавала да 1950 года: у 1947/1948 у Міхельсдорфе, у 1949/1950 – у Розенгайме, у астатнія – у Рэгенсбургу.

Пры гімназіі існавала вучнёўская бурса, дзе жылі дзеці без бацькоў, дзейнічала скаўцкая арганізацыя, працавалі літаратурны, драматычны, спартыўны гурткі.

Адбылося 5 выпускаў. У розны час гімназію ўзначальвалі А. Орса, М. Рагажэцкі, А. Вініцкі.

Аўген Калубовіч. Выкладчык беларускай мовы і літаратуры гімназіі, прэм’ер-міністр Урада БНР.

1988 год. Ураджэнцу г. Магілёва Андрэю Мельнікаву (1968-1988) пасмяротна прысвоена званне Герой Савецкага Саюза.

Гераічна загінуў у Афганістане.

Прататып галоўнага героя расійскай кінастужкі “9 рота” (2005).

СШ №28 г. Магілёва носіць яго імя. У школьным музее экспануецца яго кулямёт.

1991 год. Савет Эканамічнай Узаемадапамогі (СЭУ) спыніў свае існаванне.

Гэта адбылося на 46-й сесіі арганізацыі ў Будапешце.

СЭУ (1949-1991) – адказ на амерыканскі “план Маршала” па адбудове пасляваеннай Еўропы. У розны час у СЭУ уваходзіла 11 сацыялістычных краін. У рамках СЭУ рэалізаваны праекты: нафтаправод “Дружба”, адзіная энергасістэма “Мір”, вытворчасць “Ікаруса” і іншыя.

Функцыя праўладных прафсаюзаў – кантроль за гандлем

Навіна ад

У Магілёве з пачатку года праўладныя прафсаюзы разгледзелі 11 скарг, датычных гандлю. 

Барацьба за правы працоўных не ўласціва Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі. Здараюцца, канечне, такія “прыкрыя” выпадкі, але, калі пазнаёміцца са зместам сайта Магілёўскага абласнога аб’яднання прафсаюзаў, яны вельмі рэдкія, эпізадычныя і не прадстаўляюць нейкага трэнда.

Затое шмат інфармацыі пра турызм і т.зв. “народны кантроль”. Праўда, не зусім зразумела, які народ упаўнаважваў Федэрацыю прафсаюзаў займацца неўласцівымі для абаронцаў правоў працоўных функцыямі.

Так, ёсць у магілёўскіх прафсаюзаў грамадская прыёмная. З пачатку года яна сабрала ажно 11 скаргаў. Праўда, скаргі тычыліся не праблем з выкананнем працоўных праў, а праблем з правамі спажыўцоў. Навошта прафсаюзам абараняць правы спажыўцоў, калі ёсць, прынамсі, таварыства правоў спажыўцоў, адпаведныя дзяржаўныя структуры – невядома. Але для імітацыі бурлівай дзейнасці і нібыта запатрабаванасці ў сабе вельмі падыходзіць. 

“За кожнай з гэтых лічбаў канкрэтная жыццёвая сітуацыя: ад адсутнасці жытняга хлеба на паліцы да халадзільных камер без накрывак і несанкцыянаванага вулічнага гандлю. І за кожным зваротам – аператыўны выезд, перамовы, сумесныя маніторынгі з прадстаўнікамі ўлады”, – ганарліва распавядаюць праўладныя прафсаюзнікі пра сваю псеўдазначнасць.

Пра тое, што такая дзейнасць смеху вартая, мы ўжо пісалі ў артыкуле “Анекдот пра магілёўскі народны кантроль”. Але ўсё, насамрэч, не ўсё так смешна, бо высвечвае рэальны стан беларускай эканомікі, якая, насамрэч, ніякай рынкавай эканомікай не з’яўляецца і ніякай свабоды гандлю ў Беларусі няма. Сведчаннем чаго ёсць прыведзеныя ў прафсаюзнай нататцы прыклады.

“Адна з жыхарак Магілёва звярнулася са скаргай на адсутнасць у адным з гандлёвых аб’ектаў дзіцячага харчавання мясцовага вытворцы. Інспектары прафсаюзаў выязджалі ў краму, прыцягнулі аддзелы гандлю гарвыканкама і аблвыканкама. Загадчыца крамы патлумачыла: тавар заказвалі дадаткова, але ён аказаўся незапатрабаваным і сапсаваўся, тэрмін прыдатнасці ўсяго дзесяць сутак. Тым не менш пытанне было ўзята на кантроль, а пакупніку прапанавалі альтэрнатыўныя пазіцыі беларускіх вытворцаў. Іншы жыхар абласнога цэнтра паведаміў, што ў адной з крамаў гандлёвай сеткі немагчыма купіць палоўку хлеба. Адміністрацыя сеткі спаслалася на ўнутраныя санітарныя патрабаванні, але па выніках ўмяшання прафсаюзаў заказ паловак хлеба ў вытворцы быў павялічаны, патрэба пакупніка ўлічаная”, – пішуць імітатары клопату аб людзях.

“Мы шукаем рашэнне ў кожнай канкрэтнай сітуацыі. І гандлёвыя аб’екты, як правіла, ідуць насустрач, таму што разумеюць: задаволены пакупнік — гэта іх выгада”, – выказваюць прапісную ісціну прафсаюзнікі, тым самым пацвярджаючы, што гандлёвым аб’ектам у Беларусі гэты фактар увогуле нецікавы.

Фотаздымак: mogilev.1prof.by

Былыя палітвязні распавялі аб здзеках у магілёўскай калоніі №15

Навіна ад

Зневажанні, збіцці, беспадстаўныя пакаранні – усё гэта рэаліі жыцця палітычных зняволеных у магілёўскай калоніі №15, вынікае з расповяду двух былых палітвязняў.

Праваабарончы цэнтр «Вясна» да Міжнароднага дня ў падтрымку ахвяраў катаванняў апублікаваў успаміны праваабаронцы Валянціна Стэфановіча і яшчэ аднаго былога палітвязня, імя якога не раскрываецца з меркаванняў бяспекі.

Новыя сведчанні з’явіліся праз некалькі месяцаў пасля смерці 36-гадовага палітвязня Андрэя Паднябеннага, які ў верасні 2025 года загінуў у штрафным ізалятары магілёўскай калоніі.

Ціск пасля этапу

Паводле былых зняволеных, асаблівае стаўленне да палітвязняў пачыналася яшчэ ў каранціне. Валянцін Стэфановіч распавядае, што новапрыбылых прымушалі падпісваць абавязацельствы аб выкананні правілаў унутранага распарадку. Адмова магла стаць падставай для змяшчэння ў штрафны ізалятар.

Іншы былы палітвязень сцвярджае, што ў 2025 годзе адміністрацыя ўжо патрабавала ад палітычных пісаць тлумачальныя нават за выкарыстанне жаргонных слоў. За адмову, паводле яго слоў, пагражалі ШІЗА, новай крымінальнай справай паводле артыкула 411 Крымінальнага кодэкса (злоснае непадпарадкаванне адміністрацыі) і фізічным гвалтам.

“Без фармальнай нагоды садзяць у ШІЗА на 15 сутак. У прыватнасці гэтым займаецца начальнік атрада № 1 (“каранцін”) У.С. Сычыкаў. У выпадку адмовы могуць збіць. Работнік па прозвішчы Кіслы тут праяўляе асаблівую стараннасць. Большасць з тых, каго прывезлі з СІЗА даседжваць невялікія рэшткі тэрмінаў (месяц-паўтара), дзякуючы намаганням турэмшчыкаў, праводзяць у ШІЗА. Таксама пагражаюць ужываннем арт. 411 КК з прадаўжэннем тэрміну на год, а таксама “прысваеннем” так званага “нізкага статусу”. Відавочна, былы начальнік Аляксей Лазарэнка быў у курсе ўсіх працэсаў”, – распавёў Валянцін Стэфановіч.

Парушэнні і пакаранні

Абодва былыя вязні адзначаюць, што дысцыплінарныя спагнанні сталі асноўным спосабам ціску. Па словах Стэфановіча, супрацоўнікі настойвалі на тым, каб асуджаныя пісалі тлумачальныя з прызнаннем віны, нават калі гаворка ішла пра фармальныя або надуманыя парушэнні. Калі ён зразумеў, што гэта не ўплывае на рашэнні адміністрацыі, то перастаў іх пісаць.

Былыя палітвязні таксама сцвярджаюць, што ў калоніі практычна ўсім палітычным прысвойвалі статус «злоснага парушальніка рэжыму». Гэта пазбаўляла магчымасці разлічваць на амністыю, умоўна-датэрміновае вызваленне і істотна абмяжоўвала іх правы.

Асобныя правілы для палітычных

Паводле сведчанняў былых зняволеных, палітвязням забаранялася наведваць спартыўныя секцыі, гурткі, вывучаць замежныя мовы, карыстацца большасцю магчымасцяў, даступных іншым асуджаным.

Асобныя праверкі праводзіліся і для тых, хто быў пастаўлены на так званы дзясяты прафілактычны ўлік як «схільны да экстрэмісцкай дзейнасці». Пад гэты статус, як сцвярджаецца, траплялі не толькі асуджаныя па палітычных артыкулах, але і людзі, якіх раней прыцягвалі да адміністрацыйнай адказнасці за ўдзел у пратэстах 2020 года.

“Для ўсіх “жоўтабіркавых” на дзясятым прафуліку ў выходныя і непрацоўныя дні ў 10:00 у лакальных участках ажыццяўляецца агляд вонкавага выгляду. Тут асаблівую стараннасць праяўляе кантралёр Аляксей Кудзелка. Ён паводзіць сябе надзвычай нахабна і напышліва, чапляючыся літаральна да ўсяго. Для палітычных кнігі на замежных мовах наогул забароненыя, як і любыя секцыі і гурткі”, – кажа былы палітвязень.

Пагрозы і правакацыі

Валянцін Стэфановіч сцвярджае, што адміністрацыя выкарыстоўвала не толькі афіцыйныя меры ўздзеяння, але і негалосныя правілы турэмнай субкультуры.

Паводле яго слоў, асобных палітвязняў ставілі перад выбарам: пагадзіцца на прыніжальныя патрабаванні або атрымаць новую крымінальную справу за злоснае непадпарадкаванне адміністрацыі.

“Гэта пагрозы пераводу ў “нізкі статус” і ў сувязі з гэтым арганізацыя правакацый. Былі выпадкі, калі палітвязняў заганялі ў “нізкі статус” пад пагрозай прымянення арт. 411. Яго паставілі перад выбарам: “Альбо ідзі мый прыбіральні, альбо мы ўзбудзім крымінальную справу паводле арт. 411, табе накінуць тэрмін і будзеш далей сядзець”. Некаторыя людзі ламаліся і выконвалі такія патрабаванні.

Асабіста супраць мяне таксама ладзілі такія правакацыі. Адразу вынеслі спагнанні аб пазачарговым дзяжурстве, пасля знялі з промкі сярод працоўнага дня, прывялі ў атрад і сказалі: “У вас сёння пазачарговае дзяжурства па прыборцы санузла”. Сказалі вымыць падлогу ў памяшканні з умывальнікамі, на якой была разліта нейкая белая брыда. Бакі для смецця таксама ёй былі аблітыя. Яны, відаць, думалі, што я праз няведанне пачну выціраць гэтыя бакі, але гэта праца толькі “нізкага статусу”. Я адмовіўся і сказаў, што не буду гэта прыбіраць. Мне пагражалі, але я застаўся на сваім.

Такім чынам, адміністрацыя месцаў пазбаўлення выкарыстоўвае неафіцыйныя правілы з крымінальнага свету ў мэтах аказання ціску, у тым ліку на палітзняволеных”, – азначае Стэфановіч.

Адказнасць адміністрацыі

Былыя палітвязні сцвярджаюць, што фізічны і псіхалагічны ціск быў сістэмным. Паводле назіранняў Валянціна Стэфановіча, у 15-ай калоніі 99% палітзняволеных прысвойвалі статус “злосных парушальнікаў рэжыму”, што цягнула за сабой дадатковыя абмежаванні.

Ён адзначае, што быў сведкам прымянення гвалту да іншых зняволеных і падчас дакументавання называў прозвішчы супрацоўнікаў, якіх лічыць датычнымі да гэтага. На яго думку, усё, што адбывалася ў калоніі, адбывалася з ведама яе тагачаснага начальніка Аляксея Лазарэнкі.

Фотаздымак: vk.club/club143482674

На адкрыццё пявучага фантана ў Магілёве прыйшло мора людзей – шмат фота

Навіна ад

Першы дзень у праграме святкавання Дня горада адзначалі ў Магілёве ўчора, у пятніцу 26 чэрвеня. На Святым возеры прайшоў оўпен-эйр «ALFA SUNSET» з удзелам дыск-жакеяў. Потым асноўныя гулянні перамясціліся на набярэжную Дубравенкі. Тут пад самы закат сонца сабраўся агромністы натоўп, які па маштабах можна параўнаць хіба толькі з магілёўскімі пратэстамі 2020 года.

На Дубравенцы быў адкрыты пявучы фантан, які заяўляецца як унікальны для Беларусі. Струмяні вады могуць дасягаць 25 метраў, агульную атмесферу стварае таксама аб’ёмны гук.

Адкрыццё

Праграма святкаванняў Дня горада на 27 чэрвеня наступная:

11.00 — забаўляльна-гульнёвая праграма «Нашы ўсмешкі — табе, Магілёў» (адкрытая пляцоўка па зав. Гогаля, 2);

11.00 — канцэртна-забаўляльная праграма «Квітней, мой беларускі край!» (адкрытая пляцоўка па вул. А. Куляшова, 20);

12.00–18.00 — выстава-кірмаш рамеснікаў «Магілёўскі сувенір», выстава-прэзентацыя прадпрыемстваў горада «Нашы дасягненні — табе, Магілёў!», фестываль марожанага «Салодкі Магілёў» (Камсамольскі сквер);

12.00–18.00 — свята настрою «Магілёў са смакам» (вул. Ленінская);

12.00–18.00 — тэрыторыя натхнення «Табе, наш Магілёў» (плошча Зорак);

15.00 — канцэрт Цэнтральнага памежнага ансамбля Федэральнай службы бяспекі Расійскай Федэрацыі (УК «Магілёўскі абласны метадычны цэнтр народнай творчасці і культурна-асветніцкай работы»);

15.00–17.00 — культурна-забаўляльнае мерапрыемства «Код культуры» (адкрытая пляцоўка па вул. Церахіна-Златавусцінскага);

16.20 — урачыстае адкрыццё стэл, якія сімвалізуюць пабрацімскія адносіны паміж горадам Магілёвам і гарадамі Чэлябінскам і Екацярынбургам (пляцоўка каля Магілёўскага гарадскога выканаўчага камітэта);

16.40 — адкрыццё малой архітэктурнай формы «Курган неўміручасці», перададзенай у дар гораду Магілёву ад горада-партнёра Бранска (Камсамольскі сквер з боку вуліцы Першамайскай).

Тэатральны сквер

12.00–18.00 — літаратурная платформа «Магілёў на старонках гісторыі» (Тэатральны сквер);

15.00 — душэўны канцэрт «Класіка ў Тэатральным» у выкананні Заслужанага калектыву Рэспублікі Беларусь — Магілёўскай гарадской капэлы (Тэатральны сквер);

17.00 — музычныя сустрэчы «Караоке пад аркестр у Тэатральным» у выкананні духавога аркестра ДУК «Магілёўскія гарадскія аркестры» (Тэатральны сквер).

Парк у Падніколлі

12.00–21.00 — святочныя гулянні «Магілёўскія традыцыі» (парк у Падніколлі);

13.00 — фестываль паветраных змеяў «Стракатнае неба» (парк у Падніколлі);

23.15 — акцыя «Ноч вялікага кіно» (парк у Падніколлі).

14.00–14.30 — адкрыццё Яраслаўскага дворыка (пляцоўка ў двары рэлігійнай арганізацыі «Іўдзейская рэлігійная абшчына “Хабад” у г. Магілёве»).

Плошча Адзінства

Цягам дня — арт-галерэя «Магілёў вачыма сяброў», «Магілёў вачыма дзяцей» (плошча Адзінства);

12.00–14.00 — святочная канцэртная праграма «Магілёў сустракае сяброў» (плошча Адзінства);

14.00–15.00 — канцэртная праграма ўдзельнікаў шоу «Фактар. BY. Дзеці» (плошча Адзінства);

15.00–16.00 — канцэртная праграма «Табе, любімы Магілёў!». Творчы праект «Стыль нашага горада» (дэфіле — дэманстрацыя вырабаў і касцюмаў майстроў і рамеснікаў горада, адзення, абутку, сумак і галантэрэі вядомых брэндаў горада і Рэспублікі Беларусь) (плошча Адзінства);

17.00 — інтэрактыўная гульня «Вау Музычнае лато» (плошча Адзінства).

13.00 — святочная праграма «Нашы таленты — табе, родны Магілёў!» (адкрытая пляцоўка каля корпуса № 2 УА «Магілёўская дзяржаўная гімназія-каледж мастацтваў імя Яўгена Глебава», вул. Крыленкі, 12);

19.00–23.00 — святочны канцэрт «Магілёў — гэта Мы!», прысвечаны Дню горада Магілёва, з удзелам расійскага музычнага выканаўцы Лёшы Свіка, расійскага дыджэйскага дуэта «Swanky Tunes», дыджэя Krase (плошча Славы);

23.00 — святочны феерверк «Расквітней! Магілёў!» (набярэжная ракі Дняпро).

Магілёўская вобласць стаіць на адной эканамічнай назе

Навіна ад

Учора на XIII Форуме рэгіёнаў Беларусі і Расіі старшыня Магілёўскага аблвыканкама Анатоль Ісачанка адсправаздачыўся пра падпісанне пагаднення з Ніжагародскай вобласцю і заадно падвёў вынікі пяцігодкі. «Калі ў 2021 годзе тавараабарот складаў 2,3 мільярда долараў ЗША, то сёння гэты паказчык дасягнуў ужо 3,1 мільярда долараў ЗША – рост склаў практычна ў паўтара раза», – паведаміў «губернатар» журналістам.

Фраза старанна прадуманая, лічбы прыгожыя. Праблема ў тым, што Ісачанка крыху схлусіў, а дасягненне, пра якое ідзе гаворка, – хутчэй правал, чым перамога.

Хітрая арыфметыка Ісачанкі

Перш за ўсё – пра «ў паўтара раза». Рост з 2,3 да 3,1 мільярда – гэта трыццаць пяць працэнтаў, а не пяцьдзясят. Акругленне на сваю карысць на пятнаццаць працэнтных пунктаў Анатоль Міхайлавіч дазволіў сабе між іншым, паміж падпісаннем дакумента і фотасесіяй.

Далей – пра долары. Назапашаная інфляцыя долара паводле індэкса спажывецкіх цэн ЗША за 2021-2025 гады складае каля дваццаці працэнтаў. Гэта значыць, што тая ж фізічная маса тавараў, пераацэненая ў патаннелых доларах, аўтаматычна выглядае даражэй. Калі ачысціць «рост» ад гэтага інфляцыйнага эфекту, рэальны прырост фізічных аб’ёмаў гандлю – каля пятнаццаці працэнтаў. Не «ў паўтара раза», а адна сёмая. І тое – за пяць гадоў, у сярэднім па тры працэнты за год.

Тупіковая геаграфія

Сёння Магілёўская вобласць падтрымлівае гандлёва-эканамічныя адносіны з трыццаццю суб’ектамі Расійскай Федэрацыі. На форумах гэта падаецца як поспех міжрэгіянальнай кааперацыі. Насамрэч гэта карта вымушанай дыверсіфікацыі: пасля 2022 года экспарт на Захад абваліўся, і кожнае беларускае прадпрыемства мусіла знайсці сабе новага пакупніка. Знайсці – дзе атрымаецца: у Смаленску, Бранску, Маскве, Падмаскоўі, Астрахані, цяпер і ў Ніжнім Ноўгарадзе.

Былы намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення знешнеэканамічнай дзейнасці аблвыканкама Руслан Страхар тады сфармуляваў гэта проста: «У перыяд, калі наша краіна сутыкнулася з санкцыйным ціскам калектыўнага Захаду, мы, вядома, былі вымушаныя перабудаваць нашы таварныя патокі ў бок Усходу, і перш за ўсё – на Расійскую Федэрацыю». Ключавое слова – «вымушаныя». Трыццаць пагадненняў – гэта не свабодны выбар партнёраў, а раскладванне яек з аднаго і таго ж кошыка па трыццаці паліцах.

Поўная залежнасць

Каб зразумець маштаб праблемы, трэба ўзгадаць дзве рэчы.

Першая – апошнія поўныя даныя аблвыканкама пра знешні гандаль. Паводле вынікаў 2022 года агульны знешнегандлёвы абарот тавараў Магілёўшчыны склаў 4,3 мільярда долараў, з якіх толькі 912 мільёнаў – са краінамі па-за СНД. Гэта значыць, што ўжо тады семдзесят дзевяць працэнтаў усяго знешняга гандлю вобласці прыпадала на постсавецкую прастору, а ў ёй – амаль выключна на Расію. Пасля 2022 года заходняя доля толькі скарачалася.

Другая – памеры самой вобласці:

  • на 1 студзеня 2026 года ў Магілёўскай вобласці пражываюць 962 053 чалавекі; за мінулы год рэгіён страціў 9 312 жыхароў і афіцыйна выбыў з катэгорыі «мільённікаў»;
  • доля вобласці ў ВУП Беларусі ў першым паўгоддзі 2025 года знізілася з 7,8 да 7,6 працэнта – гэта самая маленькая доля сярод усіх абласцей краіны.

Падзелім 3,1 мільярда долараў тавараабароту на 962 тысячы чалавек. Атрымліваецца каля 3 200 долараў на кожнага жыхара – мужчыну, жанчыну, пенсіянера, немаўля – толькі гандлю з адной краінай. Гэта не паказчык «шматвектарнасці». Гэта партрэт рэгіёна, які без расійскага рынку проста не працуе.

Трыццаць дзвярэй у адзін пакой

Што з гэтага вынікае? Любая ўзрушэнне ў расійскага партнёра – санкцыйнае, валютнае, лагістычнае, палітычнае – адбіваецца на Магілёўшчыне мацней, чым на Брэстчыне, Гродзеншчыне ці Мінску. Большая частка «дыверсіфікацыі» ўнутры расійскага контуру – гэта ілюзія: трыццаць дзвярэй вядуць у адзін і той ж пакой.

Пры гэтым вобласць працягвае губляць людзей і долю ў нацыянальным ВУП. Калі гандаль з Расіяй раптам спыніць рост (а рэальныя тэмпы росту, як мы бачылі, вельмі сціплыя), а насельніцтва будзе змяншацца на дзесяць тысяч чалавек у год, праз дзесяць гадоў Магілёўшчына рызыкуе апынуцца ў становішчы, пры якім ніякія дарожныя карты з Астраханню ці Омскам ужо не дапамогуць.

Лічба «3,1 мільярда», на якой трымаецца справаздача Ісачанкі, – гэта не дасягненне. Гэта дыягназ. Рэгіён стаіць на адной эканамічнай назе, і гэтая нага – чужая.

Фота: «Магілёўскія ведамасці».

27 чэрвеня ў гісторыі. Пакаранне З. Серакоўскага. Званне Героя – О. Шміту. Утварэнне ТБМ. Беларускамоўная Гайнаўка. Помнік Альгерду

Навіна ад

Сусветны дзень рыбалоўства (World Fisheries Day, з 1985 года).

Рыбалка – адно з самых масавых захапленняў чалавека, актыўны від адпачынку, які спрыяе ўмацаванню фізічных сіл, здароўя і псіхалагічнага стану.

Чалавек пачаў займацца рыбалоўствам у далёкім мінулым. Яшчэ ў старажытных людзей з’явіліся гарпуны і гаплікі. А першую вуду змайстравалі недзе 16 000 гадоў назад з палкі і прымацаванай да яе ліяны. У Старажытным Егіпце вынайшлі сеткі і сачкі

Па дадзеных Харчовай і сельскагаспадарчай арганізацыі ААН, у цяперашні час аб’ём прадукцыі сусветнага прамысловага рыбалоўства штогод складае каля 90 мільёнаў тон, з іх вылаў у морах – прыкладна 90%, астатняе – ва ўнутраных вадаёмах. Рыбалоўныя промыслы забяспечваюць прамую і ўскосную занятасць да 120 мільёнаў чалавек ва ўсім свеце, з’яўляюцца магутным фактарам развіцця тэрыторый, садзейнічаючы вырашэнню праблемы занятасці і дабрабыту насельніцтва.

1581 год. Магілёў адбіваецца ад маскоўскіх акупантаў.

Падчас Лівонскай вайны, горад у чарговы раз абложвала рускае войска ваяводаў Дз. Хварасцініна і Катырова-Растоўскага. Штурм адбіты з вялікімі стратамі для ворага.

1697 год. Каралём Рэчы Паспалітай і вялікім князем ВКЛ абраны Аўгуст II Моцны (1670-1733).

Курфюрст саксонскі (1694-1733), кароль Рэчы Паспалітай і вялікі князь ВКЛ (1697-1706, 1709-1733). Імкнуўся да абсалютнай улады і да пераўтварэння ВКЛ у незалежную дзяржаву, больш клапаціўся пра развіццё Саксоніі. Саюзнік Пятра I, пры ім пачалося актыўнае ўмяшанне Расіі ва ўнутраныя справы Рэчы Паспалітай.

Скараціў войска з 80 000 да 18 000 у Рэчы Паспалітай і да 6 000 у ВКЛ.

1707 год. Расійскае войска ўзяло Быхаў.

Гэта адбылося ў другі раз падчас Паўночнай вайны (1700-1721).

Першы раз Быхаў быў захоплены рускімі 5 кастрычніка 1702 года з прычыны пераходу уладальнікаў горада Сапегаў на бок Швецыі. Тады Пётр I зруйнаваў горад і замак. У 1707 годзе горад і замак заняты, каб не дапусціць туды шведскія войскі.

1784 год. Нарадзіўся Лявон Бароўскі (1784-1846).

Беларускі і польскі літаратуразнаўца, публіцыст, прафесар Віленскага ўніверсітэта.

Адзін з заснавальнікаў рамантызму ў польскай літаратуры. Аказаў значны ўплыў на А. Міцкевіча, першы хто распазнаў у ім нацыянальнага генія.

1863 год. Рускія карнікі павесілі на Лукішскай плошчы ў Вільні Зігмунта Серакоўскага (1826-1863).

Серакоўскі – адзін з кіраўнікоў паўстання 1863-1864 гадоў. Капітан расійскага Генштаба, супрацоўнік часопісаў «Колокол» і «Современник».

Быў у ссылцы разам з Т. Шаўчэнкам. Саратнік М. Дабралюбава, М. Чарнышэўскага, А. Герцана, Дж. Гарыбальдзі. Яшчэ ў 1857 годзе стварыў у Санкт-Пецярбургу рэвалюцыйную суполку афіцэраў, куды ўваходзілі і браты Каліноўскія. Месца яго пахавання да 2017 года было невядомым.

Пасля апоўзня на гары Гедыміна ў Вільнюсе была знойдзена магіла мужчыны са звязанымі ззаду рукамі і з залатым пярсцёнкам на пальцы з выгравіраваным на ім надпісам па-польску «Zygmónt Apolonija», які дазволіў індэнтыфікаваць яго як З. Серакоўскага (Апалонія – імя ягонай жонкі).

1905 год. Пачалося паўстанне на браняносцы “Князь Пацёмкін Таўрычаскі”.

Абураныя гнілой ежай, паўсталі матросы браняносца, які знаходзіўся ў Тэндроўскай затоцы пад Адэсай. Часткай перабіўшы, часткай арыштаваўшы афіцэраў, яны прывялі карабель у ахопленую стачкай Адэсу.

Але ні насельніцтва, ні іншыя караблі паўстанне не падтрымалі, і, не маючы магчымасці папоўніць запасы вугалю і харчавання, пацёмкінцы сышлі ў Канстанцу і здаліся румынскім уладам. Вернуты Расіі браняносец быў перайменаваны ў “Святога Панцеляймона”. У 1917 году ён ізноў стаў “Пацёмкіным”, а ў 1918-м – у пазбяганне захопу інтэрвентамі ўжо пад імем “Змагар за волю” быў падарваны бальшавікамі.

1925 год. Нарадзілася Лідзія Арабей (1925-2015).

Беларускі празаік, крытык, літаратуразнавец, пісьменніца, кандыдат філалагічных навук.

Даследчыца творчасці А. Пашкевіч (Цёткі). Аўтар шмалікіх твораў, у тым ліку «Сузор’е Вялікай Мядзведзіцы», «Пошукі кахання», «Ісці ў разведку».

1929 год. Камісія ЦК ВКП(б) па вывучэнні практыкі правядзення новай нацыянальнай палітыкі ў БССР раскрытыкавала дзейнасць беларускай творчай інтэлігенцыі, кіраўніцтва.

Камісія працавала з 9 мая 1929 года. Пасля крытыкі пачалася барацьба з нацыянал-дэмакратызмам, сфабрыкавана справа гэтак звананага “Саюза вызвалення Беларусі”, пачаліся арышты дзеячаў навукі і культуры, праводзіцца палітыка абмежавання беларускай мовы. А ў 1933 годзе праведзена рэформа правапісу, якая штучна наблізіла беларускую мову да рускай.

1937 год. Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена ўраджэнцу Магілёва Ота Шмідту (1891-1956).

Першы ў Магілёўскай вобласці Герой Савецкага Саюза. Савецкі матэматык, географ, геафізік, астраном. Даследчык Паміру, Поўначы, галоўны рэдактар першай Вялікай савецкай энцыклапедыі.

Акадэмік АН СССР, Украінскай АН, акадэміі навук ЗША. Распрацаваў касмаганічную гіпотэзу ўтварэння целаў Сонечнай сістэмы ў выніку кандэнсацыі каласонечнага газава-пылавага воблака.

Яго імем названы першы савецкі навуковы ледакол, вуліцы, плошчы у 1 200 населенных пунктах былога СССР.

У Магілёве ёсць праспект імя славутага ўраджэнца. У 1956 годзе былі прапановы па перайменаванню Магілёва ў Шмідт-на-Дняпры. У адным з інтэрнатаў па праспекце Шмідта размешчаны мемарыяльны куток вучонага, да 1990-х гадоў працаваў музей пры магілёўскім Палацы піянераў.

1941 год. НКУС распачаў масавыя расстрэлы палітзняволеных у Віцебску.

За 3 дні было забіта каля 2 000 чалавек. Было зроблена ўсё, каб вязняў не змаглі вызваліць немцы.

1941 год. На станцыю Лупалава прыбылі першыя эшалоны са штабам 61-га корпуса і 110-й стралковай дывізіі, якім ставілася задача па абароне Магілёва.

У Магілёўскі абкам партыі  прыбылі прадстаўнікі Стаўкі вярхоўнага галоўнакамандуючага маршалы Савецкага Саюза К. Варашылаў і Б. Шапашнікаў. Яны 1 ліпеня прынялі ўдзел ў першай нарадзе пад Магілёвам, каля в. Малая Бароўка, па абароне Дняпроўскага рубяжа і стварэнні падпольных атрадаў у тыле ворага.

1944 год. Падчас аперацыі “Баграціён” войскамі 1-га Беларускага фронту пад камандаваннем К. Ракасоўскага пачалося вызваленне ад нямецкіх войск Бабруйска.

Знаходзіўся пад акупацыяй з 28 чэрвеня 1941 года. Поўнасцю вызвалены 29 чэрвеня.

1989 год. На Устаноўчым з’ездзе заснавана «Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны» (ТБМ).

За гады сваёй дзейнасці ТБМ дасягнула значных поспехаў у пашырэнні ўжывання беларускай мовы ў сучасным беларускім грамадстве.

8 лістапада 2021 года Вярхоўны суд Беларусі прыняў рашэнне аб ліквідацыі арганізацыі.

2007 год. Рада горада Гайнаўка (Польшча) прыняла закон аб выкарыстанні беларускай мовы як дапаможнай у мясцовай адміністрацыі.

У Гайнаўцы самая вялікая ўдзельная вага беларусаў сярод усіх гарадоў Польшчы.

У шэрагу школ і гімназій сотні дзяцей як дадатковы прадмет вывучаюць беларускую мову. Акрамя таго, дзейнічаюць гімназія і ліцэй з дадатковым навучаннем беларускай мовы, дзе гэты прадмет з’яўляецца абавязковым.

Гайнаўка – адзін з найбольш значных цэнтраў беларускай культуры ў Польшчы. Тут у 1990 годзе была адкрыта першая экспазіцыя Гайнаўскага музея помнікаў беларускай культуры. Цяпер музей мае 3 будынкі, 6 экспазіцыйных залаў, кіназалу, бібліятэку, гатэль. У музейнай экспазіцыі прадстаўлены сельскагаспадарчыя прылады працы, творы народнага мастацтва і культурныя здабыткі беларусаў у Польшчы.

Царква Святой Тройцы – месца правядзення штогадовага міжканфесійнага фестывалю царкоўнай музыкі, лаўрэатамі якога шматразова станавіліся калектывы з Беларусі.

2014 год. У Віцебску на Рыначнай адкрыты помнік Альгерду.

Першы і адзіны помнік вялікаму князю ВКЛ у Беларусі, другі конны помнік у краіне – пасля помніка Усяславу Чарадзею ў Полацку. Усталяваны на Рыначнай плошчы ў Віцебску насупраць Свята-Васкрасенскай царквы.

Адкрыццё прымеркавана да 1040-годдзя Віцебска.

Вага 3,5 тоны, вышыня скульптуры 3,6 м, пастамента — 2,8 м.