Дзень у гісторыі. 18 кастрычніка. З чаго пачаліся Крыжовыя паходы. Расія прадае Аляску. Нарадзіўся кінарэжысёр «Звычайнага прэзідэнта» Юрый Хашчавацкі. Дзень памяці паэта, які пісаў на лагерных мяшках з-пад цэменту

1009 год. Па загадзе егіпецкага кіраўніка аль-Хакіма разрабаваны, разбураны храм Труны Гасподняй і ўсе іерусалімскія будынкі хрысціян.

Вестка аб гэтым хутка дасягнула Еўропы і прычынілася да пачатку Крыжовых паходаў.

Ацалелі толькі асобныя фрагменты будынка. 

Пачатак збудаванню храма Труны Гасподняй у 325 годзе паклала імператрыца Алена, маці Канстанціна Вялікага. 

Матывы ж, якімі кіраваўся аль-Хакім Вар’ят, не зусім ясныя, хоць дакладна вядома, што ён чыніў ганенні не толькі хрысціянам, але і іудэям, і ўнутрыісламскім апанентам – сунітам. 

Хутчэй за ўсё, гэта была чарговая праява самадурства чалавека, які ў розныя гады загадаў знішчаць сабак, якія раздражнялі яго брэхам, які забараняў ёсць нялюбую ім гародніну і, нарэшце, абвясціў сябе боствам.

tunnel.ru

 1680 год. Нарадзіўся Ян Фрыдэрык Сапега

Вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Вялікі канцлер літоўскі.

Быў старостам берасцейскім, прапойскім.

У Кодні сабраў вялікую бібліятэку (3500 кніг), стварыў партрэтную галерэю Сапегаў.

Напісаў гісторыю абраза Дзевы Марыі ў Кодні, гістарычна-генеалагічны нарыс роду Сапегаў.

wikimedia.org

1867 год. Прайшла цырымонія афіцыйнай перадачы Рускай Амерыкі ЗША у абмен на чэк на суму 7,2 млн. долараў.

У сталіцы рускай калоніі Новаархангельску (Сітка) рускі гарнізон саступіў месца амерыканскаму, быў падняты сцяг ЗША.

У гэты ж дзень на Алясцы ўведзены грыгарыянскі каляндар, які дзейнічаў у ЗША.

Аляска была адкрыта ў 1732 годзе рускай экспедыцыяй, і была адзіным уладаннем Расіі ў Паўночнай Амерыцы. 

Засваенне гэтай тэрыторыі вялося спачатку прыватнымі асобамі, а з 1799 года – Руска-амерыканскай кампаніяй.

Да 1864 году на рускай Алясцы і Алеўцкіх астравах жылі 2,5 тысяч рускіх і да 60 тысяч індзейцаў і эскімосаў.

Прычына продажу: выдаткі на ўтрыманне і абарону Аляскі перавышалі патэнцыйны прыбытак.

tunnel.ru

 1891 год. Нарадзіўся Лукаш Голад. 

Праваслаўны святар, рэлігійны і грамадска-культурны дзеяч міжваеннай Заходняй Беларусі.

Протаіерэй Літоўскай епархіі. Прымаў удзел у беларусізацыі царкоўна-рэлігійнага жыцця ў Заходняй Беларусі. Праследаваўся польскімі ўладамі.

Рэдактар і выдавец рэлігійнага часопіса «Праваслаўная Беларусь».

Памёр у Вільні 6 лістапада 1947 года.

1893 год. Нарадзіўся Уладзімір Уладамірскі. 

Беларускі акцёр. Другі ў гісторыі Народны артыст БССР пасля У. Галубка. Народны артыст СССР.

Дзяцінства і юнацтва прайшлі ў Бабруйску.

Працаваў у Другім паказальным тэатры Заходняга фронту ў Бабруйску, Смольным тэатры Петраграда, у мінскім Купалаўскім тэатры.

Стварыў высокамастацкія вобразы ў беларускім рэпертуары.

Зняўся ў фільмах “Кастусь Каліноўскі”, “Хто смяецца апошнім”, “Палеская легенда”, “Наперадзе – круты паварот”.

Жока – артыстка Кацярына Азбукіна, сястра адраджэнца Мікалая Азбукіна.

Памёр 24 студзеня 1971 года.

wikimedia.org

На фота – В.Волкаў. Групавы партрэт дзеячаў беларускага тэатру Г. Глебава, А. Марыкса, У.Уладамірскага (справа). 1959 год

1906 год. Нарадзіўся Алесь Салагуб.  

Беларускі паэт. Вязень турмы Лукішкі.

Аўтар зборніка вершаў «Лукішкі».

У 1961 годзе ў часопісе «Полымя» апублікаваны яго «Лукішскі дзёньнік».

Расстраляны ў 1934 годзе.

wikimedia.org

1918 год. У Віцебску расстраляны чэкістамі Уладзімір Стукаліч. 

Гісторык і краязнавец, літаратуразнавец, юрыст. Заходнерусіст.

Аўтар кніг «Беларусь і Літва», пра творчасць М. Нікіфароўскага і А. Сапунова. 

Даследаваў аўтарства паэмы «Тарас на Парнасе». 

Член Віцебскай вучонай архіўнай камісіі. Выступаў за адкрыццё ў Віцебску ўніверсітэта.

Адзін з заснавальнікаў і кіраўнікоў кансерватыўна-клерыкальнай грамадскай арганізацыі Беларускі народны саюз.

1919 год. Нарадзіўся Усевалад Кароль. 

Беларускі палітычна-грамадскі дзеяч.  «Хросны бацька Баранавічаў», «жаночы Кароль». Акушэр-гінеколаг.

Актыўны грамадскі дзеяч Вільні: друкаваўся ў заходнебеларускіх выданнях, з’яўляўся апошнім кіраўніком Беларускага Студэнцкага Саюза, актыўны барацьбіт з антысемітызмам.

Падчас нямецкай акупацыі Беларусі працаваў у Баранавічах лекарам, выкладаў у медыцынскай школе, удзельнічаў у нацыянальным падполлі, кіраваў Баранавіцкім камітэтам Беларускай незалежніцкай партыі, за што быў рэпрэсаваны НКУС. 

Пасля ГУЛАГу, у Баранавічах яго сядзіба стала месцам збора рэпрэсаваных ветэранаў нацыянальнага руху. Тут былі Пятро Рашэтнік, Янка Геніюш, Лявон і Юрка Луцкевічы і іншыя.

Усё пасляваеннае жыццё прапрацаваў “другой асобай” радзільні. Як лекара ведалі і па за межамі Беларусі.

Калі памёр у 1984 годзе, развітацца з ім прыйшло шмат людзей. Улады забаранілі ўсенароднае пахаванне рэпрэсаванага лекара.

wikimedia.org

 1947 год. Нарадзіўся Юрый Хашчавацкі. 

Беларускі кінарэжысёр, грамадскі дзеяч, палітык. 

Член Міжнароднай і Еўразійскай акадэмій тэлебачання і радыё.

Аўтар 40 кінафільмаў, многія адзначаныя прызамі міжнародных фестываляў.

Найбольш вядомая стужка — «Звычайны прэзідэнт» (1996), якая атрымала Прэмію міру на Берлінскім кінафестывалі, Гран-пры «Human Rights Watch» у Нью-Ёрку, прыз «Залатая брама» ў Сан-Францыска.

Розгалас мела і стужка «Плошча», што прысвечана прэзідэнцкай кампаніі 2006 года і абаронцам палатачнага лагера на Кастрычніцкай плошчы Мінска.

Стаяў ля вытокаў Мінскага аб’яднання яўрэйскай культуры, уваходзіў у Савет дырэктароў Сусветнай асацыяцыі беларускіх яўрэяў.

Паслядоўны апанент рэжыму Лукашэнкі.

1968 год. XIX летняя Алімпіяда ў Мехіка: амерыканскі лёгкаатлет Роберт Бімон здзейсніў фенаменальны скачок з вынікам – 8,90 м. 

Рэкорд ахрысцілі “скачком у XXI стагоддзе”.

 “Ён забіў гэты від спорту”, – сказаў алімпійскі чэмпіён 1964 года Дэвіс. 

Ранейшы сусветны рэкорд быў пераўзыдзены на 55 сантыметраў – падобнага гісторыя сусветнага спорту проста не ведала. 

Цікава, што ў спартсмена фактычна не было трэнера, у дзяцінстве ён марыў аб кар’еры наркабарона. 

Споўніўшы мару стаць алімпійскім чэмпіёнам, Бімон хутка астудзеў да спартыўных арэн.

tunnel.ru

1971 год. Памёр Язэп Гайлевіч. 

Каталіцкі святар, прыхільнік беларусізацыі каталіцкай царквы, дзеяч беларускага руху ў Латвіі.

Вучыўся ў Магілёўскай (Пецярбург) і Мінскай духоўных каталіцкіх семінарыях. 

Служыў святаром у Беларусі, Латвіі, адначасова выкладаў Закон Божы ў беларускіх школах. 

Выступаў з казаннямі на беларускай мове. 

Пераследаваўся латышскімі і савецкімі ўладамі.

У 1949 годзе арыштаваны дзяржбяспекай  за «правядзенне антысавецкай агітацыі».

Вязень ГУЛАГу.

wikimedia.org

1991 год. Памёр Пятро Бітэль. 

Беларускі настаўнік, пісьменнік і перакладчык.

У 1947 годзе звольнены з настаўніцкай працы і стаў праваслаўным святаром. Рэпрэсаваны ў 1950 годзе. Вязень ГУЛАГу. 

У 1956-1963 гадах служыў святаром, у 1963-1974 настаўнічаў.

Аўтар паэм «Замкі і людзі», «Сказанне пра Апанаса Берасцейскага».

Пераклаў на беларускую мову асобныя творы В. Дуніна-Марцінкевіча, Ю. Крашэўскага, Б. Пруса, Г. Сянкевіча, І. Франко, Т. Шаўчэнкі, Гётэ і іншых.

Рукапіс перакладу паэмы «Пан Тадэвуш» А. Міцкевіча зроблены ў лагеры на паперы з мяшкоў з-пад цэменту. Зараз ён ахоўваецца ў Музеі гісторыі беларускай літаратуры.

librusec.pro

 

Дзень у гісторыі. 11 кастрычніка. Міжнародны дзень дзяўчынак. Адкрыццё “Скансена”, універсітэта Стэфана Баторыя. Прыняцце Канстытуцыі БНР

Міжнародны дзень дзяўчынак (International Day of the Girl Child, з 2011 года). Абвешчаны Генеральнай Асамблеяй ААН у знак прызнання правоў дзяўчынак.

Ва ўсім свеце амаль кожная чацвёртая дзяўчынка ва ўзросце 15-19 гадоў не мае адукацыі, прафесійнай падрыхтоўкі ці працы. Для параўнання, сярод хлопчыкаў такая сітуацыя назіраецца ў адным з дзесяці выпадкаў.

У 2021 годзе каля 435 мільёнаў жанчын і дзяўчынак жылі менш чым на 2 даляра ў дзень. З іх 47 мільёнаў апынуліся ў галечы ў выніку COVID-19.

Кожная трэцяя жанчына ў свеце падвяргалася фізічнаму або сэксуальнаму гвалту. Па некаторых дадзеных, у выніку ўспышкі COVID-19 рэзка выраслі выпадкі гвалту ў дачыненні да жанчын і дзяўчынак, і асабліва хатні гвалт.

Каля 60% краін па-ранейшаму дыскрымінуюць правы дачок на атрыманне ў спадчыну зямлі і іншых актываў як па законе, так і на практыцы.

1424 год. Пры аблозе Пршыбіслава ў Чэхіі ад чумы памёр Ян Жыжка. 

Кіраўнік гусітаў, выдатны чэшскі палкаводзец. Нацыянальны герой Чэхіі. 

Не пацярпеў ніводнай паразы. 

У 1410 годзе ў складзе чэшскіх добраахвотнікаў ваяваў пад сцягамі Ягайлы і Вітаўта супраць Тэўтонскага ордэна, удзельнік Грунвальдскай бітвы.

На чале 4 тысяч табарытаў Жыжка ў ліпені 1420 года на гары Віткоў пад Прагай разбіў 30-тысячнае войска крыжакоў, у лістападзе разбіў імператарскія войскі Жыгімонта пры Панкрацэ і авалодаў крэпасцю Вышаград.

Страціўшы пры аблозе замка Рабі сваё другое вока, сляпы Жыжка працягваў кіраваць войскамі.

У 1623 годзе паводле загаду імператара магіла Жыжкі ў Чаславе была разбураная, а рэшткі яго выкінутыя.

1760 год. Памёр Міхал Антоні Сапега. 

Дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Падканцлер вялікі літоўскі. Адзін з найбольш заможных магнатаў ВКЛ. 

На Магілёўшчыне валодаў Старым і Новым Быхавам, Баркалабавам, Дабоснай. Быў старостам амсціслаўскім (з 1757).

Працаваў у камісіі па павелічэнні войска. Адзін з ініцыятараў аднаўленьня павятовых попісаў і Генеральнага з’езда ВКЛ.

1783 год. У рускім Пецярбурзе Кацярынай II заснавана Расійская акадэмія

Прэзідэнтам (дырэктарам) акадэміі была прызначана Кацярына Дашкава. Дашкава валодала маёнткам Круглае (зараз – цэнтр раёна Магілёўскай вобласці). 

Кацярына Дашкава мае пэўныя адносіны да ўвядзення ў Расіі літары “ё” (мілагучнае ёканне яна пачула ў беларускім маёнтку, прычым асабліва спадабалася, што ёсць словы лёс і лес). 

Не мае ніякіх адносін да назвы вёскі Дашкаўка пад Магілёвам.

1891 год. У цэнтры Стакгольма адчынены першы ў свеце этнаграфічны музей пад адкрытым небам «Скансен». 

У ім сабраны дамы і пабудовы з розных рэгіёнаў краіны: кузні, майстэрні, млыны. 

Зараз у Скансене прадстаўлены больш за 150 дамоў, сядзіб XVIII – XX стагоддзяў з захаваным убраннем. 

Наглядчыкі дамоў, якія апрануты ў касцюмы адпаведнай эпохі, могуць правесці наведвальнікаў па пакоях і расказаць пра экспанаты.

У сувязі з вялікай папулярнасцю назва «Скансен» стала намінальнай для абазначэння музеяў такога роду. 

Можна пачуць пра беларускія скансены –  Музей народнай архітэктуры  – агрсядзіба «Ганка» і Музей народнай архітэктуры і побыту паміж вёскамі Строчыцы і Азярцо пад Мінскам.

Магілёўскаму парку “Падміколле” безумоўна бракуе свайго скансена.

1913 год. Нарадзілася Эдзі Агняцвет (Эдзіт Каган). 

Беларуская паэтэса, перакладчыца. Пісала пераважна для дзяцей.

Выдала 26 кніг паэзіі, шэраг паэм, лібрэта, кнігу для чытання ў 4 класе «Роднае слова». Перакладала на беларускую мову творы рускіх, украінскіх, французскіх і іншых класікаў. 

Узнагароджана міжнародным Ганаровым дыпломам імя Х. Андэрсена.

Пемерла ў 2000 годзе.

1918 год. Рада БНР зацвердзіла часовую Канстытуцыю і перайменавала Народны сакратарыят у Раду Народных Міністраў Беларускай Народай Рэспублікі. 

Раду ачоліў Антон Луцкевіч.

1919 год. У Вільні адкрыўся Універсітэт Стэфана Баторыя. 

На месцы былога імператарскага Віленскага ўніверсітэта. Мовай выкладання была выключна польская.

У 1939 года пераўтвораны ў Вільнюскі ўніверсітэт.

Універсітэт  – спадкаемца Віленскага езуіцага калегіума (1570-1578), Віленскай акадэміі (1578-1781, адчынена па прывілею Стэфана Баторыя), Галоўнай школы Вялікага княства Літоўскага, Галоўнай віленскай школы, Імператарскага Віленскага ўніверсітэта (1803-1832).

1922 год. Распачала працу Дзяржаўная калегія БНР

Орган выканаўчай ўлады Беларускай Народнай Рэспублікі.

Дзейнічала з 11 кастрычніка 1922 да 20 красавіка 1923 года ў Коўне. У склад калегіі ўваходзілі Самуіл Жытлоўскі, Лявон Заяц, Пётра Крачэўскі (старшыня), Вацлаў Ластоўскі, Аляксандар Цвікевіч.

На ФОТА першы прэзідэнт БНР Пётр Крачэўскі

1934 год. Нарадзіўся Язэп Крупскі. 

Беларускі мастак. Працаваў у станковым жывапісе і манумэнтальна-дэкаратыўным мастацтве.

Важнае месца ў творчасці займала тэма вайны: вядомы яго карціны «Берасце», «Фарсіраванне Дняпра», «Невядомыя салдаты», «Абарона Брэсцкага вакзалу».

У пошуках новых тэм для твораў шмат вандраваў па краіне.

У сваіх творах часта звяртаўся да тэматыкі роднай Берасцейшчыны і Палесся: карціны «Палессе», «Вербы над Бугам», «Вёска майго дзяцінства», «Пружанскія балоты» і іншыя.

Памёр ў 2014 годзе.

2001 год. Памёр Канстанцін Дамарад. 

Беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук.

У  1941-1944 гадах служыў у органах ваеннай разведкі і контрразведкі Заходняга фронту, у Барысаўска-Бягомльскім партызанскім злучэнні.

Працаваў у інстытутах гісторыі партыі пры ЦК КПБ, гісторыі АН Беларусі. Даследаваў гісторыю падпольнага і партызанскага рухаў у часы Другой сусветнай вайны.

 

Дзень у гісторыі: 18 верасня. Станіслаў Шушкевіч стаў старшынём Вярхоўнага Савету. Нарадзіўся шахматыст, падпісант ліста з патрабаваннем прызнаць несапраўднымі выбары 2020 году Андрэй Жыгалка. Памёр рэстаўратар музычных інструментаў Уладзімір Пузыня. Створана ЦРУ.

1771 год. Нарадзіўся Алаіз Лянкевіч.

Святар, педагог. Выкладаў у Мсціслаўскім і Магілёўскім езуіцкіх калегіумах.

Працаваў друкаром і прэфектам у Полацкай друкарні.

1803 год. Нарадзіўся Леан Людвік Сапега.

Палітык і грамадскі дзеяч.

Патомны член аўстрыйскай Палаты Паноў, першы маршалак Галіцкага Сейма.

Быў адным з кіраўнікоў паўстання 1830-1831 гадоў.

1947 год. У ЗША створана Цэнтральнае разведвальнае ўпраўленне (ЦРУ, Central Intelligence Agency).

Агенцтва Федэральнага ўраду. Галоўная функцыя ЦРУ – збор і аналіз інфармацыі аб дзейнасці замежных урадаў, арганізацыяў і грамадзян.

ЦРУ – асноўны орган знешняй разведкі ЗША.

1975 год. Нарадзіўся Канстанцін Лукашык.

Спартсмен.

Заслужаны майстар спорту па кулявой стральбе.

Чэмпіён свету сярод юніёраў, Алімпійскіх гульняў 1992 году.

1985 год. Нарадзіўся Андрэй Жыгалка.

Шахматыст, гросмайстар.

У 1999-2005 гадах прадстаўляў Беларусь на чэмпіянатах свету і чэмпіянатах Еўропы сярод моладзі ў розных узроставых групах. Двойчы ўваходзіў у нацыянальную юнацкую зборную на Алімпійскіх гульнях, удзельнічаў у класічных алімпійскіх турнірах.

Падпісант адкрытага ліста прадстаўнікоў спартыўнай галіны з патрабаваннем прызнаць несапраўднымі прэзідэнцкія выбары 2020 году.

1991 год. Станіслаў Шушкевіч абраны старшынём Вярхоўнага Савету ХІІ склікання.

На наступны дзень па яго абранні парламент надаў бела-чырвона-беламу сцягу і гербу «Пагоня» статус дзяржаўных сімвалаў і прыняў новую назву краіны – Рэспубліка Беларусь.

Шушкевіч – адзін з трох удзельнікаў падпісання Белавежскага пагаднення, якое юрыдычна замацавала распад СССР.

Быў прыхільнікам нейтралітэту Беларусі і вываду з тэрыторыі краіны ядзернай зброі, і ў гэтым меў падтрымку Вярхоўнага Савету. Беларусь стала першай краінай, якая добраахвотна і без усялякіх умоваў адмовілася ад ядзернай зброі.

У 1994 годзе на выбарах балатаваўся на пасаду Прэзідэнта Беларусі, але саступіў у першым туры. У 1995 годзе абраны дэпутатам Вярхоўнага Савету Беларусі 13 склікання. У 1998 годзе аднавіў Беларускую сацыял-дэмакратычную Грамаду. Кіраваў гэтай партыяй да лістапада 2018 году пасля чаго застаўся яе ганаровым старшынёй.

Памёр 3 мая 2022 году.

1992 год. Памёр Ян Скрыган.

Пісьменнік, паэт, навеліст, нарысіст, публіцыст і крытык.

Член літаратурных аб’яднанняў «Маладняк» і «Літаратурна-мастацкая камуна».

Рэпрэсаваны савецкімі карнымі органамі ў 1936 і 1949 гадах. Пакаранне адбываў у Сібіры.

Працаваў рэдактарам у Дзяржаўным выдавецтве БССР, у часопісе «Полымя», у «Беларускай савецкай энцыклапедыі».

Адзін з першапраходцаў беларускага нарыса як новага літаратурнага жанру.

Аўтар вершаў, апавяданняў, аповесцяў, зборнікаў нарысаў, успамінаў, партрэтаў, нататак і артыкулаў па праблемах літаратурнага майстэрства і культуры мовы

Пераклаў на беларускую мову кнігі і асобныя творы рускіх, украінскіх, літоўскіх, латышскіх, эстонскіх пісьменнікаў.

2012 год. Памёр Уладзімір Пузыня.

Музыка, майстар-рэстаўратар нацыянальных музычных інструментаў, педагог.

Стваральнік музею беларускіх музычных старажытных інструментаў «Беларуская хатка».

Вырабляў беларускія народныя музычныя інструменты.

Іграў на беларускіх музычных інструментах у канцэртных праграмах, фэстах народнай творчасці.

 


У публікацыі выкарыстаныя звесткі з рэсурсу «Вікіпедыя» і іншых адкрытых у інтэрнэце крыніцаў


 

Дзень у гісторыі: 28 жніўня. Нарадзіліся паэт Генадзь Бураўкін і журналіст Дзмітрый Завадскі. Памёр Васіль Вашчыла, верхавод Крычаўскага паўстання і Рафал Корсак, царкоўны дзеяч, які імкнуўся прымірыць уніятаў і праваслаўных

1640 год. Памёр Рафал Корсак

Уніяцкі царкоўны дзеяч Рэчы Паспалітай, Вялікага Княства Літоўскага, царкоўны гісторык.

Падтрымліваў палітыку прымірэння ўніятаў з праваслаўнымі. Ініцыятар склікання сумеснага сабору праваслаўных і ўніятаў з мэтаю стварэння адзінага рускага патрыярхату ў Рэчы Паспалітай.

Пераклаў творы Мялеція Сматрыцкага, заснаваў у Рыме сядзібу базылянаў з Беларусі і Ўкраіны.

1744 год. Памёр Васіль Вашчыла

Кіраўнік Крычаўскага паўстання 1743-1744 гадоў, вясковы войт.

У траўні 1740 года ўзначаліў узброены атрад з некалькіх сотняў сялянаў у Крычаўскім старостве, да якога пазней далучыліся сяляне з іншых мясцін.

Паўстанне было выклікана завялікімі для сялян падаткамі, якімі абклалі іх арандатары. Сяляне скардзіліся на свавольства арандатараў уладальніку зямель Гераніму Фларыяну Радзівілу, але той нічога не мяняў. Паўстанне было здушанае, а ўдзельнікаў жорстка пакаралі.

Васіль Вашчыла ўцёк за мяжу. У Кіева-Пячэрскай крэпасці захварэў і памёр.

Уладзімір Караткевіч прысвяціў Вашчыле вершаваную легенду «Вощила на горе Маяк», а паўстанню – трагедыю «Маці ўрагану», якая была экранізаваная.

1765 год. Нарадзіўся Тадэвуш Чацкі.

Гісторык, дзеяч асветы і навукі ў Вялікім Княстве Літоўскім.

Ініцыятар складання гідраграфічнай карты Польшчы і Княства.

Вывучаў гаспадарчы стан краіны і прапаноўваў праекты яе гаспадарчага развіцця: рамёстваў, гарадоў, замежнага гандлю, скасавання ўсіх абмежаванняў для яўрэяў.

Аўтар твораў па эканоміцы, гісторыі і праве, манетнай справе.

Першым пачаў даследаваць Статут Вялікага Княства Літоўскага.

Ініцыятар збірання народных песень і паданняў – крыніц вывучэння дахрысціянскай Польшчы і Літвы.

1772 год. Нарадзіўся Францішак Сапега.

Дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

Уладальнік мноства маёнткаў, у тым ліку на Магілёўшчыне.

Удзельнічаў у падрыхтоўцы паўстання Тадэвуша Касцюшкі. Быў яго кіраўніком у Слонімскім, Ваўкавыскім паветах і на ўсходнім Падляшшы.

Па здушэнні паўстання прысягнуў Кацярыне II, атрымаў чын тайнага саветніка, быў маршалкам шляхты Менскай губерні.

1936 год. Нарадзіўся Генадзь Бураўкін.

Паэт, дзяржаўны дзеяч.

Кіраўнік Дзяpжкaмiтэту савецкай Беларусі па тэлeбaчaннi i paдыёвяшчaннi, пacтaянны пpaдcтaўнiк Бeлapyci у ААН, нaмecнiк мiнicтpa кyльтypы і друку.

У 2000 годзе, разам з Радзімам Гарэцкім і Рыгорам Барадуліным, удзельнічаў у арганізацыі Усебеларускага з’езду за незалежнасць.

Член Беларускага ПЭН-Цэнтра.

Аўтар зборнікаў паэзіі, кніг для дзяцей, дакументальных аповесцяў, сцэнарыяў для фільмаў, літаратурна-крытычных артыкулаў.

Перакладаў на беларускую мову творы замежных літаратараў.

Укладальнік кнігі «Наш Быкаў».

На вершы паэта напісана багата песень. Сярод іх «Белы снег», «Зачараваная», «Матылі», «Малітва».

Яго «Калыханку» ведае кожны беларус.

1937 год. Нарадзіўся Іосіф Багдзевіч.

Глебазнаўца-вынаходнік.

Дырэктар Інстытуту глебазнаўства і аграхіміі.

Вызначыў спосабы пераадолення наступстваў радыеактыўнага і хімічнага іх забруджвання па аварыі на ЧАЭС.

Аўтар звыш 600 навуковых прац.

1958 год. Нарадзіўся Аляксандр Грыцанаў.

Філосаф, наймаладзейшы ў СССР кандыдат філасофскіх навук. Ім стаў у 24 гады.

Галоўны рэдактар міжнароднага праекту «Гуманітарная энцыклапедыя» Мінскай філасофскай школы, у рамках якога апублікаваныя:

– «Найноўшы філасофскі слоўнік»;

– Энцыклапедыі па філасофіі;

– «Постмадэрнізм»;

– «Гісторыя філасофіі».

Аўтар мноства навуковых артыкулаў па філасофіі, сацыялогіі, гісторыі, паліталогіі, культуралогіі, псіхалогіі і псіхааналізе.

1972 год. Нарадзіўся Зміцер Завадскі.

Журналіст, тэлевізійны аператар.

У 1994-1997 гадах быў асабістым аператарам Аляксандра Лукашэнкі. Працаваў на расійскім тэлеканале ОРТ. Здымаў сюжэты ў Чачні, калі там ішла вайна

7 ліпеня 2000 году быў скрадзены, калі накіроўваўся ў аэрапорт «Мінск-2» на аўтамабілі, каб сустракаць свайго калегу Паўла Шарамета. Аўтамабіль быў знойдзены ў аэрапорце, але самога Завадскага з тых часоў ніхто не бачыў. Знікненне Завадскага ўстала ў адзін шэраг са знікненнем апазіцыйных палітыкаў Віктара Ганчара і Юрыя Захаранкі.

 


У публікацыі выкарыстаныя звесткі з рэсурсу «Вікіпедыя» і іншых адкрытых у інтэрнэце крыніцаў.


 

“Крымінальнае чытво”. Мінск не пагадзіўся з высновамі экспэртаў, што беларускія ўлады перадалі на борт Ryanair інфармацыю пра бомбу

Паводле міжнароднай арганізацыі грамадзянскай авіяцыі інфармацыя аб нібыта наяўнай бомбе на борце пасажырскага лайнера Ryanair, які сеў у Мінску ў маі 2021 года, была перададзена экіпажу самалёта па ўказанні ўладаў Беларусі. Свае высновы ICAO апубліквала на сваёй сайце 19 ліпеня.

Дырэктар Дэпартамента па авіяцыі Міністэрства транспарту і камунікацый Беларусі Арцём Сікорскі, што даклад міжнароднай арганізацыі грамадзянскай авіяцыі “не вытрымлівае ніякай крытыкі” і “дыскрэдытуе ІКАО як міжнародны тэхнічны орган, які займаецца грамадзянскай авіяцыяй”.

“Мы катэгарычна з ім не пагадзіліся. Афіцыйны прадстаўнік РФ, член Савета ІКАО таксама не пагадзіўся з гэтай справаздачай, указаў на шэраг памылак, недакладнасцяў, неавіяцыйных, неаб’ектыўных падыходаў”, – заяўляе Арцём Сікорскі.

Паводле яго, “ва ўсіх дакументах ІКАО напісана, што любое расследаванне праводзіцца не для таго, каб знайсці вінаватых, а каб выключыць падобныя падзеі ў будучыні. А ў цяперашні час пагрозу авіяцыйнай бяспецы ўяўляе так званы тэлефонны экстрэмізм, і гэта аб’ектыўная праблема, якой ІКАО павінна займацца”, падае словы ўрадоўцы інфармацыйная агенцтва “Белта”.

Рассьледваньне ІКАО ён лічыць “крымнальным чытвом” і “другагатункавым шпіёнскім раманам”.

Беларускія ўлады 23 мая 2021 года вымусілі лайнер авіякампаніі Ryanair, які ляцеў з Афін у Вільню, здзейсніць экстранную пасадку ў Мінску, заявіўшы, што атрымалі паведамленне аб бомбе, якая нібыта знаходзіцца на борце. Распараджэнне ляцець у сталіцу Беларусі пілоты атрымалі за некалькі хвілін да ўваходжання самалёта ў паветраную прастору Літвы. Для яго суправаджэння быў узняты знішчальнік МіГ-29 беларускіх ВПС.

Пасля пасадкі самалёта Ryanair у Мінску бомбы на борце знойдзена не было, аднак былі затрыманы два пасажыры — Раман Пратасевіч і яго сяброўка Соф’я Сапега. Сапега атрымала шэсць гадоў калоніі па абвінавачанні ў адміністраванні тэлеграм-канала “Чорная кніга Беларусі”.