Tag: эканомика

Шклоў пахваліўся ростам тавараабароту, але амаль 70% пакупак прыйшлося на ежу

Навіна ад

Шклоўскія ўлады з гонарам паведамілі, што рознічны тавараабарот Шклоўскага раёна ў першым квартале 2026 года вырас на 4,8 працэнта.

Аднак радавацца рана. Паказчык рознічнага тавараабароту паказвае, на якую суму жыхары і госці раёна купілі тавараў у крамах за пэўны перыяд.

У дадзеным выпадку:

  • за студзень-сакавік 2026 года праз крамы і гандлёвыя арганізацыі Шклоўскага раёна было прададзена тавараў на 42,2 мільёна рублёў;
  • з улікам інфляцыі і змянення цэн аб’ём продажаў аказаўся на 4,8 працэнта большым, чым за той жа перыяд 2025 года;
  • з гэтых 42,2 мільёна рублёў на харчовыя тавары прыпала 27,9 мільёна рублёў;
  • на нехарчовыя тавары прыпала 12,3 мільёна рублёў.

Аднак гэта не азначае, што землякі Лукашэнкі сталі багацейшымі на 4,8 працэнта.

Рост тавараабароту можа быць звязаны з рознымі прычынамі:

  • павелічэннем рэальных даходаў насельніцтва;
  • ростам колькасці пакупнікоў з іншых раёнаў;
  • развіццём гандлёвай сеткі;
  • змяненнем структуры спажывання;
  • адкрыццём новых крам.

Акрамя таго, Шклоўскі раён невялікі. Калі падзяліць 42,2 мільёна рублёў на колькасць насельніцтва раёна (каля 22 тысяч чалавек), атрымаецца прыкладна 1900 рублёў пакупак на аднаго жыхара за квартал або каля 630 рублёў у месяц. Гэта ўжо дазваляе прыкладна ацаніць маштабы спажывання.

Самая цікавая лічба ў гэтай хітрай статыстыцы нават не рост тавараабароту, а тое, што 69,4 працэнта ўсіх пакупак прыпала на харчовыя тавары. 

Гэта вельмі высокая доля. У развітых эканоміках па меры росту дабрабыту доля выдаткаў на ежу звычайна змяншаецца, а больш грошай ідзе на паслугі, адпачынак, тэхніку, жыллё і іншыя нехарчовыя тавары. Таму такая структура выдаткаў ускосна паказвае, што для большасці жыхароў раёна прадукты харчавання застаюцца асноўным артыкулам спажывецкіх выдаткаў.

Фота ілюстрацыйнага характару.

Правал у Краснаполлі: чатыры паказчыкі з адзінаццаці

Навіна ад

На пасяджэнні Краснапольскага райвыканкама падвялі вынікі першага квартала 2026 года. Вынік сумны: з адзінаццаці паказчыкаў прагнозу сацыяльна-эканамічнага развіцця выканана чатыры.

Чыноўнікі Краснапольшчыны абмеркавалі вынікі сваёй дзейнасці на нарадзе. Вынік красамоўны. Поўны абзац аж па сямі напрамках:

  • інвестыцыі ў асноўны капітал;
  • увод жылля;
  • падрадныя работы ў будаўніцтве;
  • вытворчасць сельгаспрадукцыі ў гаспадарках усіх катэгорый;
  • вытворчасць сельгаспрадукцыі ў сельгасарганізацыях;
  • экспарт тавараў і паслуг.

Аднаго толькі правалу ў сельскай гаспадарцы хопіць для таго, каб зразумець – раёну нічога добрага не свеціць.

Зрэшты старшыня райвыканкама Аляксандр Яфімчыкаў поўны энтузіязму. Ён не не разгубіўся і заявіў, што на паказчыкі, якія не выкананыя “мы можам паўплываць”.

Фота з адкрытых крыніц.

Экспарт паслуг у Слаўгарадскім раёне вырас у 8,5 раза

Навіна ад

Чыноўнікі Слаўгарада ўпэўнена жангліруюць прыгожымі лічбамі і прыцягваюць замежнікаў.

Васьміразовы рост экспарту паслуг, якім пахваліліся слаўгарадскія чыноўнікі, гучыць уражвальна – пакуль не ўспомніш, што гаворка пра Слаўгарадскі раён.

База маленькая, таму і каэфіцыент прыгожы. Гаворка ішла пра турыстычныя і медыцынскія паслугі – раён, паводле версіі дакладчыкаў, актыўна прыцягвае замежных грамадзян. Якіх менавіта замежнікаў і куды – не ўдакладнялася.

Астатнія лічбы на пасяджэнні райвыканкама таксама былі падабраныя з розумам. Інвестыцыі ў асноўны капітал за квартал – 197,5 працэнтаў да ўзроўню першага квартала мінулага года, амаль удвая. Прамысловасць вырасла ў 1,3 раза. Зарплата ў сакавіку пераваліла за дзве тысячы рублёў, рэальны прырост – амаль 10 працэнтаў.

Усе паказчыкі выбраныя паводле аднаго прынцыпу: браць той перыяд і тую базу, дзе рост выглядае максімальна пераканаўча. Абсалютныя лічбы пры гэтым у зале не гучалі – толькі каэфіцыенты і працэнты.

Кіраўнік раёна Максім Патапенка падвёў вынік у тым жа духу. Маўляў, вынікі ёсць, але спыняцца нельга – замежнікі будуць незадаволеныя.

Фота раённай газеты.

Алег Мякінькі кіруе «Магілёўаблмаёмасцю» проста таму, што ён Алег Мякінькі

Навіна ад

35 гадоў распараджэння маёмасцю: што вядома пра «Магілёўаблмаёмасць» і чаго грамадства так і не ведае.

Ёсць лічбы, але няма балансу эфектыўнасці

Камітэт «Магілёўаблмаёмасць» адзначыў 35-годдзе. Фармальна гэта структура, якая займаецца дзяржаўнай маёмасцю Магілёўскай вобласці: улікам, арэндай, продажам, прыватызацыяй, распараджэннем акцыямі, кантролем выкарыстання аб’ектаў.

Іншымі словамі, гаворка ідзе не пра другараднае ведамства, а пра орган, праз які праходзяць будынкі, памяшканні, маёмасныя комплексы, акцыі прадпрыемстваў і іншыя актывы, якія належаць дзяржаве або вобласці.

Але юбілей такой структуры выклікае не толькі жаданне ўручыць чыноўнікам кветкі. Ён ставіць простае пытанне: што менавіта грамадства атрымала за 35 гадоў яе існавання?

Да 25-годдзя фонду яго тагачасны кіраўнік Алег Мякінькі (на фота – злева) прыводзіў уражлівы набор паказчыкаў. Паводле яго слоў, за 25 гадоў у Магілёўскай вобласці было рэфармавана 522 унітарныя прадпрыемствы дзяржаўнай уласнасці, у тым ліку 198 рэспубліканскай і 324 камунальнай уласнасці.

У вобласці дзейнічалі 302 акцыянерныя таварыствы, створаныя ў працэсе пераўтварэння дзяржаўнай уласнасці.

За 2011-2015 гады было прададзена 8,8 мільёна акцый 14 адкрытых акцыянерных таварыстваў, у бюджэты паступіла больш за 38 мільярдаў рублёў, а ў развіццё акцыянерных таварыстваў прыцягнута каля 10 мільярдаў рублёў інвестыцый. Таксама паведамлялася, што за 2011-2015 гады акцыянерныя таварыствы пералічылі ў бюджэты 712 мільярдаў рублёў дывідэндаў. У тым жа інтэрв’ю называліся і іншыя вынікі:

  • з 2010 па 2016 год у гаспадарчы абарот было ўцягнута, знесена або закансервавана 2533 невыкарыстоўваемыя аб’екты;
  • у 2010-2015 гадах на аўкцыёнах рэалізавана 748 аб’ектаў на суму 44,8 мільярда рублёў;
  • з 2007 па 2015 год заключана 316 дагавораў куплі-продажу аб’ектаў з пачатковай цаной у адну базавую велічыню;
  • новыя ўласнікі, паводле Мякінькага, уклалі ў такія аб’екты больш за 100 мільярдаў рублёў інвестыцый і стварылі больш за тысячу працоўных месцаў;
  • у арэнду было здадзена больш за 200 тысяч квадратных метраў, а ад арэнднай платы за год у мясцовыя бюджэты паступіла каля 18 мільярдаў рублёў.

Гэта значыць лічбы ёсць. Але праблема ў іншым: гэтыя лічбы падаюцца як ведамасны справаздачны матэрыял пра зробленую працу, а не як паўнавартасная ацэнка эфектыўнасці самой структуры.

З іх немагчыма зразумець галоўнае: колькі каштавала ўтрыманне «Магілёўаблмаёмасці» за гэтыя гады. Які быў фонд аплаты працы? Колькі бюджэт траціў на апарат, памяшканні, транспарт, камандзіроўкі, абслугоўванне, раённыя падраздзяленні і спадарожныя выдаткі? Як суадносяцца гэтыя выдаткі з даходамі ад продажу маёмасці, арэнды, дывідэндаў і спагнанняў? Якая чыстая аддача для бюджэту і эканомікі вобласці?

Без гэтага любыя юбілейныя лічбы застаюцца няпоўнымі:

  • можна паведаміць, што прададзены сотні аб’ектаў, але не растлумачыць, ці былі яны прададзены выгадна;
  • можна сказаць, што створана тысяча працоўных месцаў, але не паказаць, колькі працоўных месцаў было страчана пры рэфармаванні прадпрыемстваў;
  • можна гаварыць пра дывідэнды, але не тлумачыць, якія прадпрыемствы іх забяспечылі і колькі іншых арганізацый заставаліся стратнымі;
  • можна адчытвацца пра скарачэнне колькасці невыкарыстоўваемых аб’ектаў, але не раскрываць, колькі аб’ектаў фактычна пачалі працаваць, а колькі былі проста знесены або закансерваваны.

Актыўнасць не роўная грамадскай карысці

Менавіта таму ключавое пытанне застаецца адкрытым: ці даказана грамадская карысць камітэта як асобнай структуры?

Афіцыйныя матэрыялы паказваюць актыўнасць: аўкцыёны, арэнда, прыватызацыя, праверкі, семінары, скарачэнне пералікаў невыкарыстоўваемай маёмасці.

Напрыклад, аблвыканкам паведамляў пра скарачэнне пераліку невыкарыстоўваемай дзяржаўнай маёмасці ў Магілёўскай вобласці за чатыры гады. Але актыўнасць – гэта яшчэ не даказаная эфектыўнасць. Эфектыўнасць патрабуе балансу: выдаткі, вынікі, страты, альтэрнатывы і персанальная адказнасць.

Пакуль жа публічная карціна застаецца няпоўнай. Орган існуе дзесяцігоддзямі, распараджаецца значнай маёмасцю, праводзіць аўкцыёны і праверкі, прыводзіць асобныя паказчыкі, але не прадстаўляе грамадству поўнай карціны ўласнай эфектыўнасці.

Кіраўнікі без адкрытых біяграфій

Не менш паказальным з’яўляецца пытанне публічнасці кіраўніцтва.

Алег Мякінькі, паводле публікацыі да 25-годдзя фонду, кіруе структурай з мая 2011 года. Да яго фонд узначальвалі Уладзімір Крэз, Мікалай Кароцін і Ірына Кучынская. Але ў афіцыйных адкрытых крыніцах няма паўнавартасных біяграфій кіраўнікоў гэтай структуры. Няма звестак пра іх адукацыю, прафесійны шлях, папярэднія пасады, падставы прызначэння, кіраўніцкі досвед і асабістыя вынікі да прыходу на такія пасады.

Аднак нешта пра аднаго з кіраўнікоў усё ж вядома. Мікалай Кароцін (на фота – справа) – прыклад таго, чаму закрытасць біяграфій чыноўнікаў, якія распараджаюцца маёмасцю, небяспечная сама па сабе. Ён узначальваў «Магілёўаблмаёмасць» у 2000-2007 гадах, затым кіраваў Быхаўскім райвыканкамам, а пазней яго прозвішча ўсплывала ў гісторыях вакол прывабных аб’ектаў Быхаўскага раёна. І не адной: побач з ім фігуруе Сяргей Чуканоў – яго сваяк, кум і былы намеснік старшыні Быхаўскага райвыканкама па эканоміцы.

Мы ўжо пісалі, што Чыгірынскае вадасховішча заўсёды было лакомым кавалкам для чыноўнікаў, а вакол турыстычных аб’ектаў там гадамі ходзяць чуткі, якія кампетэнтныя органы ўпарта не хочуць правяраць. У гэтай гісторыі Кароцін і Чуканоў выглядаюць не выпадковымі прозвішчамі, а часткай адной чыноўніцкай траекторыі: улада, доступ да інфармацыі, уплыў на рашэнні і затым пытанні пра тое, хто апынуўся побач з прывабнымі актывамі. І гэта наўпрост адносіцца да «Магілёўаблмаёмасці»: структура дзесяцігоддзямі распараджаецца дзяржаўнай маёмасцю, але грамадства не бачыць ні адкрытых біяграфій яе кіраўнікоў, ні паўнавартаснай карціны іх наступнай кар’еры, сувязяў і маёмасных інтарэсаў. Як гэта было з Мікалаем Кароціным, Сяргеем Чукановым і аб’ектамі, прыватызаванымі гэтай парочкай у Быхаве.

Для органа, які распараджаецца дзяржаўнай маёмасцю вобласці, гэта сур’ёзны прабел празрыстасці.

Грамадства мае права ведаць, хто прымае рашэнні аб маёмасці, якая належыць не чыноўнікам, а дзяржаве і грамадзянам. Кіраўнік такога органа – не прыватная асоба ў непублічнай кампаніі. 

Гэта чыноўнік, ад рашэнняў якога залежыць лёс будынкаў, прадпрыемстваў, зямельных участкаў, акцый і бюджэтных паступленняў. Адсутнасць афіцыйнай біяграфіі робіць немагчымай грамадскую ацэнку яго прафесійнай прыдатнасці, кар’ернага шляху і адказнасці за вынікі.

Галоўная выснова застаецца непрыемнай: 35 гадоў існавання чарговай «таемнай канцылярыі» прымушае ўспомніць выказванне прапагандыста Ігара Тура, які нядаўна заявіў, што Беларусь «уступае ў этап барацьбы са схаваным або нават ценявым тунеядствам», і аднёс да яго не толькі беспрацоўных, а людзей, якія фармальна ходзяць на працу і атрымліваюць зарплату, але, паводле яго ацэнкі, «робяць вельмі мала». Калі прымяніць гэтую логіку не да радавых грамадзян, а да дзяржаўных структур, то пытанне да «Магілёўаблмаёмасці» становіцца яшчэ больш вострым. А тут яшчэ і Мікалай Кароцін з яго ведамі набытымі ў «Магілёўаблмаёмасці” і паспяхова выкарыстанымі на Быхаўшчыне…

Фота ведамаснага сайта Магілёўскага аблвыканкама.

У Чэрыкаўскім раёне адмянілі незаконныя дзяржаўныя закупкі на 430 тысяч рублёў

Навіна ад

Пракуратура Чэрыкаўскага раёна выявіла парушэнні пры правядзенні дзяржаўных закупак у адной з устаноў.

Пасля ўмяшання пракуратуры ў Чэрыкаўскім раёне незаконныя працэдуры на 430 тысяч рублёў адмянілі, а ў адну з закупак унеслі змены.

  • Падчас маніторынгу адной з устаноў чэрыкаўскія пракуроры ўстанавілі, што:
    адказны работнік няправільна выбраў працэдуру закупкі;
  • у двух выпадках замест электронных аўкцыёнаў кантрагентаў выбіралі праз запыт цэнавых прапаноў;
  • у конкурснай дакументацыі не былі пазначаны дадатковыя патрабаванні да ўдзельнікаў;
  • з-за гэтага да закупак маглі дапусціць пастаўшчыкоў, якія не адпавядаюць заканадаўству;
  • у дакументах не прапісалі парадак фарміравання цаны прапановы;
    не пазначылі валюту, у якой павінна быць выражана цана;
  • не былі адлюстраваны звесткі пра валюту і, пры неабходнасці, абменны курс для ацэнкі і параўнання прапаноў.

Па выніках праверкі пракурор Чэрыкаўскага раёна вынес кіраўніку ўстановы два прадпісанні. Яны выкананы ў поўным аб’ёме.

Акрамя таго, у дачыненні да работніка, які дапусціў парушэнні пры дзяржаўных закупках, распачаты адміністрацыйны працэс.

А цяпер падумаем пра тое, што гэта за «адказны» работнік, якому прадпрыемства даверыла расходаваць бюджэт? Сем парушэнняў працэсу закупкі наводзяць на думку пра тое, што гаворка ідзе або пра поўнага разгільдзяя, або пра персанажа з цалкам злачыннымі намерамі.

Фота з адкрытых крыніц.

Крычаўляне сталі больш купляць, але жыць лепш не сталі

Навіна ад

Жыхары Крычаўскага раёна ў першым квартале 2026 года сталі больш актыўна траціць грошы ў крамах.

Паводле даных Галоўнага статыстычнага ўпраўлення Магілёўскай вобласці, рознічны тавараабарот Крычаўскага раёна за студзень-сакавік склаў 55,9 мільёна рублёў. У супастаўных цэнах гэта на 4,6 працэнта больш, чым за такі ж перыяд мінулага года.

Асноўная частка продажаў прыйшлася на гандлёвыя арганізацыі. Яны рэалізавалі насельніцтву тавараў на 50,7 мільёна рублёў.

Больш за ўсё крычаўляне трацілі на прадукты. На харчовыя тавары прыйшлося 59,9 працэнта ад агульнага аб’ёму продажаў гандлёвых арганізацый, або 30,4 мільёна рублёў.

Нехарчовых тавараў за першы квартал было прададзена на 20,3 мільёна рублёў.

Рост рознічнага тавараабароту ў Крычаўскім раёне не варта аўтаматычна ўспрымаць як прыкмету рэзкага паляпшэння жыцця. Так, у першым квартале 2026 года жыхары купілі тавараў больш, чым годам раней. Аднак амаль 60 працэнтаў продажаў прыйшлося на прадукты харчавання, гэта значыць на абавязковыя штодзённыя выдаткі. Таму статыстыка хутчэй паказвае ўмеранае ажыўленне гандлю, чым прыкметны рост дабрабыту насельніцтва.

Фота: з адкрытых крыніц.

Крутому ў Магілёве паскардзіліся на «працэсы ў Расіі»

Навіна ад

У праблемах магілёўскай прамысловасці вінаваты расійскі рынак, а выратуюць усіх звышцяжкія ліфты і ненапісаныя кантракты са Славакіяй.

У Магілёўскі аблвыканкам прыехаў кіраўнік адміністрацыі Лукашэнкі Дзмітрый Круты – абмяркоўваць працу прадпрыемстваў.

Старшыня аблвыканкама Анатоль Ісачанка адкрыў пасяджэнне гладкай фармулёўкай: «Вынікі дзейнасці прамысловага сектара ў значнай ступені вызначаюць выніковыя паказчыкі работы рэгіёна па выкананні даручэнняў і мэтавых параметраў, устаноўленых Кіраўніком дзяржавы і ўрадам».

Ні адной лічбы, ні аднаго прозвішча – толькі «мэтавыя параметры».

Генеральны дырэктар ААТ «Магілёўліфтмаш» Руслан Страхар выступіў з дакладам і адразу зрабіў ход, якім карыстаюцца ўсе дырэктары ў свеце, калі не выканалі план: абвінаваціў знешнія абставіны.

Цытата: «на прадпрыемстве сапраўды назіраецца пэўнае зніжэнне аб’ёмных паказчыкаў… дадзеная дынаміка абумоўлена ў першую чаргу складанымі працэсамі, якія адбываюцца на ключавым стратэгічным рынку – у Расійскай Федэрацыі».

Нагадаем, што той жа Страхар у 2023 і 2024 года казаў адваротнае: расійскі рынак – гэта залатое дно, санкцыі супраць Otis і Schindler адкрылі ААТ «Магілёўліфтмаш» гістарычны шанец, мы заваявалі чвэрць рынку.

Тады расійскі рынак быў крыніцай поспехаў. Цяпер – крыніцай правалаў.

Далей Страхар пераключыў увагу на будучыню. Выратаванне – спецыяльныя электрарухавікі для АЭС: спачатку Славакія, потым, па яго словах, «Венгрыя і Чэхія».

Славацкі пасол Мігаш прыязджаў у Магілёў напярэдадні пасяджэння. Адзін візіт ветлівасці – і ўжо тры рынкі ЕС у справаздачы гендырэктара. Маўляў, выходзім на рынкі Еўропы.

Асабліва «перспектыўна» выглядае Чэхія, якая падтрымлівае санкцыі супраць Беларусі і будуе ядзерную энергетыку на амерыканскім Westinghouse. Шанцы магілёўскага прадпрыемства паставіць туды крытычнае абсталяванне – нулявыя.

Думаецца, што прыкладна такія ж шанцы і на тое, што Дзмітрый Круты паверыў казкам магілёўскіх чыноўнікаў.

Фота: “Магілёўскія ведамасці”.

Ценявыя дармаеды Крычава ўзяліся за дармаедаў звычайных

Навіна ад

Крычаўскі райвыканкам адчытаўся аб выкананні Дэкрэта №3. Чыноўнікі абмяркоўвалі 925 мясцовых жыхароў, якія не працуюць больш за год, і самі пры гэтым служаць выдатнай ілюстрацыяй іншага, значна больш масавага з’явішча – ценявога дармаедства.

А суддзі хто?

Пасяджэнне Крычаўскага райвыканкама прайшло па фірмовым беларускім сцэнарыі. Начальнік упраўлення па працы, занятасці і сацыяльнай абароне далажыла лічбы: у раёне 2605 чалавек працаздольнага ўзросту не заняты ў эканоміцы, з іх 925 не працуюць больш за год.

Далей пачалася рытуальная размова пра «прафесійных беспрацоўных». Цытата з афіцыйнага матэрыялу: «людзі, якія злоўжываюць алкагольнымі напоямі, жывуць за кошт сваіх састарэлых бацькоў і парушаюць грамадскі парадак». Працаваць не хочуць, а калі згаджаюцца, патрабуюць зарплату ад 5000 рублёў «хаця не маюць ні кваліфікацыі, ні досведу».

Знаёмая карціна. Раённае начальства змагаецца з бяздзельнікамі. Хочацца спытаць: а хто, уласна, змагаецца?

Ценявыя дармаеды

Вельмі паказальная ў гэтым плане глыбокая думка намесніка старшыні камітэта па працы аблвыканкама, якая прысутнічала на нарадзе «Чалавек не сыдзе з працы, калі ўсё добра». Па ўсёй бачнасці Жанна Дудкіна мела на ўвазе сябе і ўдзельнікаў нарады.

Усе яны, зразумела, працаўладкаваныя. Усе атрымліваюць зарплату. Усе на паперы ўдзельнічаюць у эканоміцы раёна. Толькі вось вынік іх удзелу – 925 чалавек выпалі з гэтай самай эканомікі на тэрмін больш за год.

Пра «ценявых дармаедаў» у Беларусі загаварылі нядаўна, і загаварылі адтуль, адкуль не чакалі. Праўладны прапагандыст Ігар Тур у сваім шоў «Прапаганда» выпадкова сфармуляваў сутнасць з’явы, якую сістэма Лукашэнкі старанна хавае.

Ценявы дармаед – гэта не чалавек без працы. Гэта чалавек, які фармальна працаўладкаваны, атрымлівае зарплату, лічыцца ў штаце, але эканоміцы ад яго нуль карысці. Раздуты бухгалтарскі аддзел. Ідэолаг, які перакладае паперы. Намеснік дырэктара па агульных пытаннях, які не ведае, чым гэтыя пытанні адрозніваюцца ад пытанняў прыватных. Цэлае ўпраўленне пры райвыканкаме, якое адсочвае тых, хто ўхіляецца ад працаўладкавання.

І вось самае цікавае: ценявых дармаедаў у Беларусі, па ацэнках незалежных эканамістаў, сотні тысяч. Не 925 на раён, як з афіцыйнымі беспрацоўнымі, а значна, значна больш.

Уся канструкцыя дзяржаўнай «занятасці» пабудавана так, каб проста трымаць людзей пры справе, на выпадак выбараў або выяўлення адданасці.

У гэтай карціне лагічна, што 925 чалавек вырашылі не ўдзельнічаць. Не таму што яны алкаголікі. Не таму што жывуць за кошт бацькоў. А таму што прапанаваныя ім працоўныя месцы не пакрываюць нават базавых затрат, а сама сістэма «працаўладкавання» ўспрымаецца як працяг таго ж бяздзельніцтва, толькі з зарплатай.

У Магілёве цікавей

Кіраўнік Крычаўскага раёна Аляксей Шарай на пасяджэнні выказаўся адкрыцей за ўсіх. Па яго словах, моладзь з’язджае ў Магілёў, таму што «там цікава». Наймальнікі, на думку Шарая, павінны думаць не толькі пра працу, але і пра вольны час. Толькі і тут нестыкоўка. Вольны час у Крычаве не развіваецца не таму што мясцовыя наймальнікі злыя. Грошай на вольны час проста няма адкуль узяць.

Круг замыкаецца:

  • людзі з’язджаюць, таму што сумна;
  • сумна, таму што бедна;
  • бедна, таму што няма каму працаваць.

І віна за ўвесь гэты замкнёны круг ускладаецца на 925 чалавек, якія, бачыце, не хочуць ісці ў гэты раён працаваць за 300 рублёў.

Калі адкінуць паперкі, справаздачы і пасяджэнні, карціна атрымліваецца нязручная. Рэальныя «ценявыя дармаеды» Крычава сядзяць не па кватэрах у састарэлых бацькоў. Яны сядзяць за сталом пасяджэння райвыканкама. І менавіта яны абмяркоўваюць, як бы прымусіць працаваць тых, хто ў іх сістэму ўпісацца не хоча.

Фота раённай газеты.

У Магілёве ёсць “спецназ” з сямі чалавек. Яны прыцягваюць інвестыцыі

Навіна ад

За дзесяць гадоў існавання квазідзяржаўная структура пры магілёўскім аблвыканкаме адкрыла кітайскі рэстаран, майнінгавую ферму ў Крычаве і паставіла 9 тон марожанага ў Кітай.

Дырэктар Магілёўскага агенцтва рэгіянальнага развіцця Яўген Якімаў расказаў пра тое, што ўзначаленая ім структура – адзіная ў сваім родзе, працуе як «атрад спецыяльнага прызначэння з сямі чалавек», зарабляе сама, суправаджае інвестараў «у рэжыме аднаго акна» і выступае «мостам» паміж уладай і бізнесам.

Аднаго ў яго разгорнутым інтэрв’ю не аказалася галоўнага – лічбаў. Колькі менавіта інвестыцый агенцтва прыцягнула ў вобласць за дзесяць гадоў існавання, колькі працоўных месцаў створана, які аб’ём падаткаў прынеслі суправаджаныя праекты? А пытанні гэтыя далёка не святочныя, таму што Магілёўшчына сёння – адна з самых праблемных абласцей краіны.

Поспехі магілёўскага “атрада спецыяльнага прызначэння”

Па выніках 2025 года рэгіён выканаў толькі шэсць з дзевяці мэтавых паказчыкаў, устаноўленых урадам, а валавая рэгіянальная прадукцыя вырасла ўсяго на 0,1 працэнта – пры агульнарэспубліканскім росце ВУП у 1,3 працэнта.

Аб’ём прамысловай вытворчасці ў вобласці ўпаў за год на 3,9 працэнта, складскія запасы пры гэтым выраслі на 45 працэнтаў – да 928 мільёнаў рублёў.

Экспарт тавараў знізіўся на 2,9 працэнта да 2,2 мільярда долараў, экспарт паслуг – на 6,3 працэнта.

У студзені 2026 года прамысловасць паказала тэмп 93,2 працэнта – гэта значыць правал працягнуўся.

Старшыня аблвыканкама Анатоль Ісачанка наўпрост прызнаў, што шэраг раёнаў, уключаючы Крычаўскі, Краснапольскі і Магілёўскі, выканалі менш паловы сярэдніх паказчыкаў па вобласці. Незалежныя назіральнікі ўжо параўноўваюць рэгіён з хранічна стратнай Віцебскай вобласцю.

Адзіныя ў краіне

На гэтым змрочным фоне бадзёрыя справаздачы пра «поспехі» агенцтва – адкрыццё аднаго кітайскага рэстарана ў Магілёве, пастаўка 9 тон марожанага ў правінцыю Хэнань, майнінгавая ферма ў Крычаве – выглядаюць, мякка кажучы, несувымерна маштабу задач.

Калі гэта дзесяцігадовы вынік «адзінай у краіне» рэгіянальнай структуры па прыцягненні інвестыцый, то ўзнікае пытанне: у чым менавіта яе ўнікальнасць?

Унікальнасць, відаць, у іншым – у самой інстытуцыйнай канструкцыі. МАРР – гэта адкрытае акцыянернае таварыства са стопрацэнтным дзяржаўным капіталам, заснаванае аблвыканкамам.

У чым унікальнасць агенцтва?

Чыноўнікі там фармальна не працуюць, заробак як чыноўнікі не атрымліваюць. Але паслугі – суправаджэнне інвестараў, бізнес-планы, маркетынгавыя даследаванні, арэнда ў «бізнес-інкубатары» – аказваюцца за грошы. І тут узнікае адразу некалькі нязручных пытанняў:

  1. Сумленная гэта канкурэнцыя з прыватным сектарам? Роўна тыя ж паслугі – кансалтынг, юрыдычнае суправаджэнне здзелак, маркетынгавыя даследаванні – на рынку аказваюць прыватныя кампаніі. Але ў іх за спінай няма аблвыканкама. Інвестар, які прыходзіць «у агенцтва пры вобласці», купляе па рынкавым прайсе нефармальны адміністрацыйны рэсурс, які прыватнік прапанаваць фізічна не можа.
  2. Дзе мяжа паміж дзяржфункцыяй і камерцыяй? Прыцягненне інвестыцый у рэгіён – гэта прамая задача ўлады, на якую ўжо выдзяляюцца бюджэтныя грошы праз аддзелы эканомікі выканкамаў, праграму «Адзін раён – адзін праект», Указ №235 па паўднёва-ўсходнім рэгіёне. Калі адначасова існуе ААТ, якое бярэ грошы за тую ж дзейнасць, узнікае падвойная аплата адной і той жа працы – спачатку праз падаткі, потым праз рахунак ад агенцтва.
  3. Наколькі ўсё гэта празрыста? ААТ з дзяржаўнай доляй не абавязана адчытвацца перад публікай так, як бюджэтная ўстанова. Публічных паўнамоцтваў – амаль як у дзяржоргана, а раскрыцця фінансаў – як у камерсанта. Менавіта таму ў вялікім інтэрв’ю дырэктара няма ні аб’ёму прыцягнутых інвестыцый, ні выручкі агенцтва, ні структуры даходаў. Ёсць «дзясяткі суб’ектаў малога прадпрымальніцтва» ў інкубатары, «больш за 40 дагавораў на суправаджэнне» і агульныя словы пра «каталізатар эканамічных працэсаў».

Пытанне, уласна кажучы, простае. Калі агенцтва працуе ўжо дзясяты год і з’яўляецца «ўнікальным інструментам», лагічна чакаць, што рэгіён пад яго суправаджэннем будзе калі не ў лідарах, то хаця б у моцных сярэдняках. Але Магілёўшчына – у антылідарах, з падаючай прамысловасцю, прасядаючым экспартам і перапоўненымі складамі.

Або інструмент не працуе, або працуе не на тое, што дэкларуе. 

У любым з гэтых выпадкаў рыторыка пра «атрад спецыяльнага прызначэння», «буцікавы падыход» і «мост паміж дзяржавай і бізнесам» – казкі пра белага бычка для апраўдання сэнсу існавання яшчэ адной магілёўскай кармушкі для чыноўнікаў.

Фото “Беларусь Сегодня”.

Агароджы ў Краснаполлі не вытрымліваюць і тыдня, але дрэнна ўсё ў палякаў

Навіна ад

Краснапольская газета выбрала для абмеркавання тэму платоў. У Польшчы іх будуюць, у Краснаполлі – ламаюць.

Першы апублікаваны матэрыял – трывожны рэпартаж пра тое, як Польшча будуе на мяжы новы чатырохметровы паркан з калючым дротам. Сур’ёзная геапалітыка, аналітыка, развагі пра лёсы радзімы.

Другі – слязлівы плач пра тое, што ў самім Краснаполлі платы ўздоўж вуліц Калініна, Курака і Ленінскай не вытрымліваюць і тыдня. Адрамантавалі – зламалі. Зноў адрамантавалі – зноў зламалі.

Вядучы інжынер УПКП «Жылкамунгас» разводзіць рукамі: толькі паспелі аднавіць адно, як ламаюць другое.

Адчулі дыстанцыю? Журналісты сурова хмураць бровы на польскі калючы дрот за сотні кіламетраў ад дома. Іншыя краснапольцы проста пад вокнамі рэдакцыі метадычна выломваюць дошкі з уласнага плота. 

Нагадваем, што Краснапольскі раён – адзін з самых правальных у Магілёўскай вобласці, якая сама па сабе стабільна ў аўтсайдарах амаль па ўсіх сацыяльна-эканамічных паказчыках.

Самая нізкая зарплата ў краіне – менавіта ў Магілёўшчыны, а ўнутры вобласці Краснапольскі раён у тройцы горшых з паказчыкам 1898 рублёў. На ўвесь раён – адно сельгаспрадпрыемства, ААТ «Краснапольскі», якое значыцца ў спісе неплацёжаздольных. Адзін калгас на раён – і той банкрут. Насельніцтва скарачаецца, жывёла гіне.

Усё гэта абмяркоўвалася ў Краснаполлі на знакамітай нарадзе ў Лукашэнкі – і скончылася звыклымі крыкамі «разабрацца і пасадзіць».

Пры чым тут польскі плот? Логіка простая: у нас уласная гаспадарка гадамі ў банкрутах, платы ў пасёлку не трымаюцца і тыдня, зарплата – адна з самых нізкіх у краіне. Затое ў палякаў таксама дрэнна. У нас дзірка ў штакетніку на вуліцы Ленінскай, але духоўна мы вышэй. А з платамі разбяромся. Як і з усім астатнім – да 2030 года.

Фота раённай газеты.