Tag: Бізнес

У Магілёве ёсць “спецназ” з сямі чалавек. Яны прыцягваюць інвестыцыі

Навіна ад

За дзесяць гадоў існавання квазідзяржаўная структура пры магілёўскім аблвыканкаме адкрыла кітайскі рэстаран, майнінгавую ферму ў Крычаве і паставіла 9 тон марожанага ў Кітай.

Дырэктар Магілёўскага агенцтва рэгіянальнага развіцця Яўген Якімаў расказаў пра тое, што ўзначаленая ім структура – адзіная ў сваім родзе, працуе як «атрад спецыяльнага прызначэння з сямі чалавек», зарабляе сама, суправаджае інвестараў «у рэжыме аднаго акна» і выступае «мостам» паміж уладай і бізнесам.

Аднаго ў яго разгорнутым інтэрв’ю не аказалася галоўнага – лічбаў. Колькі менавіта інвестыцый агенцтва прыцягнула ў вобласць за дзесяць гадоў існавання, колькі працоўных месцаў створана, які аб’ём падаткаў прынеслі суправаджаныя праекты? А пытанні гэтыя далёка не святочныя, таму што Магілёўшчына сёння – адна з самых праблемных абласцей краіны.

Поспехі магілёўскага “атрада спецыяльнага прызначэння”

Па выніках 2025 года рэгіён выканаў толькі шэсць з дзевяці мэтавых паказчыкаў, устаноўленых урадам, а валавая рэгіянальная прадукцыя вырасла ўсяго на 0,1 працэнта – пры агульнарэспубліканскім росце ВУП у 1,3 працэнта.

Аб’ём прамысловай вытворчасці ў вобласці ўпаў за год на 3,9 працэнта, складскія запасы пры гэтым выраслі на 45 працэнтаў – да 928 мільёнаў рублёў.

Экспарт тавараў знізіўся на 2,9 працэнта да 2,2 мільярда долараў, экспарт паслуг – на 6,3 працэнта.

У студзені 2026 года прамысловасць паказала тэмп 93,2 працэнта – гэта значыць правал працягнуўся.

Старшыня аблвыканкама Анатоль Ісачанка наўпрост прызнаў, што шэраг раёнаў, уключаючы Крычаўскі, Краснапольскі і Магілёўскі, выканалі менш паловы сярэдніх паказчыкаў па вобласці. Незалежныя назіральнікі ўжо параўноўваюць рэгіён з хранічна стратнай Віцебскай вобласцю.

Адзіныя ў краіне

На гэтым змрочным фоне бадзёрыя справаздачы пра «поспехі» агенцтва – адкрыццё аднаго кітайскага рэстарана ў Магілёве, пастаўка 9 тон марожанага ў правінцыю Хэнань, майнінгавая ферма ў Крычаве – выглядаюць, мякка кажучы, несувымерна маштабу задач.

Калі гэта дзесяцігадовы вынік «адзінай у краіне» рэгіянальнай структуры па прыцягненні інвестыцый, то ўзнікае пытанне: у чым менавіта яе ўнікальнасць?

Унікальнасць, відаць, у іншым – у самой інстытуцыйнай канструкцыі. МАРР – гэта адкрытае акцыянернае таварыства са стопрацэнтным дзяржаўным капіталам, заснаванае аблвыканкамам.

У чым унікальнасць агенцтва?

Чыноўнікі там фармальна не працуюць, заробак як чыноўнікі не атрымліваюць. Але паслугі – суправаджэнне інвестараў, бізнес-планы, маркетынгавыя даследаванні, арэнда ў «бізнес-інкубатары» – аказваюцца за грошы. І тут узнікае адразу некалькі нязручных пытанняў:

  1. Сумленная гэта канкурэнцыя з прыватным сектарам? Роўна тыя ж паслугі – кансалтынг, юрыдычнае суправаджэнне здзелак, маркетынгавыя даследаванні – на рынку аказваюць прыватныя кампаніі. Але ў іх за спінай няма аблвыканкама. Інвестар, які прыходзіць «у агенцтва пры вобласці», купляе па рынкавым прайсе нефармальны адміністрацыйны рэсурс, які прыватнік прапанаваць фізічна не можа.
  2. Дзе мяжа паміж дзяржфункцыяй і камерцыяй? Прыцягненне інвестыцый у рэгіён – гэта прамая задача ўлады, на якую ўжо выдзяляюцца бюджэтныя грошы праз аддзелы эканомікі выканкамаў, праграму «Адзін раён – адзін праект», Указ №235 па паўднёва-ўсходнім рэгіёне. Калі адначасова існуе ААТ, якое бярэ грошы за тую ж дзейнасць, узнікае падвойная аплата адной і той жа працы – спачатку праз падаткі, потым праз рахунак ад агенцтва.
  3. Наколькі ўсё гэта празрыста? ААТ з дзяржаўнай доляй не абавязана адчытвацца перад публікай так, як бюджэтная ўстанова. Публічных паўнамоцтваў – амаль як у дзяржоргана, а раскрыцця фінансаў – як у камерсанта. Менавіта таму ў вялікім інтэрв’ю дырэктара няма ні аб’ёму прыцягнутых інвестыцый, ні выручкі агенцтва, ні структуры даходаў. Ёсць «дзясяткі суб’ектаў малога прадпрымальніцтва» ў інкубатары, «больш за 40 дагавораў на суправаджэнне» і агульныя словы пра «каталізатар эканамічных працэсаў».

Пытанне, уласна кажучы, простае. Калі агенцтва працуе ўжо дзясяты год і з’яўляецца «ўнікальным інструментам», лагічна чакаць, што рэгіён пад яго суправаджэннем будзе калі не ў лідарах, то хаця б у моцных сярэдняках. Але Магілёўшчына – у антылідарах, з падаючай прамысловасцю, прасядаючым экспартам і перапоўненымі складамі.

Або інструмент не працуе, або працуе не на тое, што дэкларуе. 

У любым з гэтых выпадкаў рыторыка пра «атрад спецыяльнага прызначэння», «буцікавы падыход» і «мост паміж дзяржавай і бізнесам» – казкі пра белага бычка для апраўдання сэнсу існавання яшчэ адной магілёўскай кармушкі для чыноўнікаў.

Фото “Беларусь Сегодня”.

Дзевяноста долараў і чамадан з Бабруйска: як ураджэнец Магілёўшчыны пакарыў Аўстралію

Навіна ад

Калі сям’я Коганаў пакідала Бабруйск у 1989 годзе, у іх было 90 долараў, два чамаданы і ніякага ведання англійскай мовы. Сёння іх сын Руслан – адзін з найбагацейшых прадпрымальнікаў Аўстраліі са станам звыш 500 мільёнаў аўстралійскіх долараў. Гісторыя пра тое, што дае эміграцыя тым, хто не баіцца пачаць з нуля.

Магілёўшчына, якую яны пакінулі

Руслан Коган нарадзіўся ў лістападзе 1982 года ў Бабруйску. Паводле яго ўласных слоў, жыццё было афарбавана ў адзін і той жа шэры колер.

Гэта была тыповая карціна для магілёўскага рэгіёна таго часу – прадказальнага, без гарызонтаў.

Бацькі Руслана – абодва з універсітэцкай адукацыяй, абодва прафесіяналы. Калі ім было крыху за трыццаць, яны прынялі рашэнне, якое здавалася вар’яцкім: кінуць працу, кватэру, маёмасць і з’ехаць у Аўстралію. Не дзеля сябе – дзеля дзяцей. Руслана і яго сястры Святланы. У чэрвені 1989 года сям’я Коганаў назаўсёды пакінула Магілёўшчыну.

Гэты выбар – з’ехаць, не маючы нічога, акрамя адукацыі і волі – родніць іх з дзясяткамі тысяч іншых сем’яў з Магілёўскай вобласці, якія ў розныя эпохі рабілі тое ж самае. Спачатку ўцякалі ад пагромаў, іншыя – ад савецкага “шчасця”, трэція – проста ў пошуках нармальнага жыцця для сваіх дзяцей.

Старт з нуля: Мельбурн, 90 долараў і ніякай англійскай мовы

Сям’я прыбыла ў Мельбурн з 90 доларамі ў кішэні. Маці Руслана на першым бацькоўскім сходзе не магла гаварыць па-англійску і карысталася паслугамі перакладчыка. 

Гэта была стандартная гісторыя эмігранта – разгубленасць, чужая мова, чужыя правілы. І велізарнае жаданне даць дзецям тое, чаго не было на Магілёўшчыне.

Руслану тады было шэсць з паловай гадоў. Ён рос, вучыўся, асвойваў англійскую. Паступіў ва ўніверсітэт і некаторы час працаваў кансультантам у буйной кампаніі Accenture. Але праца па найме яго не задавальняла – ён думаў пра ўласную справу.

Тэлевізар, які змяніў усё

Гісторыя кампаніі Kogan.com пачынаецца амаль анекдатычна. Студэнт з Мельбурна хацеў купіць тэлевізар, але не мог дазволіць сабе заплаціць 5000 долараў. Тады ён знайшоў карэйскага вытворцу і напісаў яму: маўляў, хачу адкрыць бізнес у Аўстраліі, дашліце ўзор. 

Вытворца адказаў: бярыце адразу 100 000 штук па 1000 долараў. Руслан зразумеў, што перад ім залатая жыла. Дамовіўся на першую партыю ў тысячу адзінак – і пачаў прадаваць.

Так у 2006 годзе з’явіўся Kogan.com – інтэрнэт-крама без рознічных кропак, без лішніх пасярэднікаў, з мінімальнай нацэнкай. Бізнес-мадэль, якая ў Аўстраліі тады была навінкай. Вынікі гавораць самі за сябе:

  • 3 мільёны аўстралійскіх долараў выручкі на трэці год працы;
  • 22 мільёны – на пяты год;
  • больш за 200 мільёнаў – на сёмы год;
  • да 30 гадоў Руслан Коган стаў самым багатым маладым чалавекам Аўстраліі;
  • у 2020 годзе яго стан ацэньваўся ў 575 мільёнаў аўстралійскіх долараў.

Неўзабаве Kogan.com выйшаў на біржу, пашырыўся ў Новую Зеландыю і Вялікабрытанію. Сёння на сайце больш за 70 тысяч тавараў, а штодзённыя продажы перавышаюць мільён аўстралійскіх долараў. Ураджэнец Магілёўскай вобласці пабудаваў адну з найбуйнейшых анлайн-гандлёвых платформаў цэлага кантынента.

Магілёўшчына як кропка адліку

Руслан Коган не хавае сваіх каранёў. У інтэрв’ю ён гаворыць пра Бабруйск, пра савецкае дзяцінства і постсавецкую юнацкасць, пра тое, што дала яму Магілёўшчына – і чаго яна не магла даць. Паводле яго слоў, менавіта кантраст паміж шэрым жыццём і магчымасцямі свабоднага рынку сфармаваў яго прадпрымальніцкі характар. Ён бачыў, як гэта – жыць у сістэме без канкурэнцыі і выбару. І вырашыў будаваць прама супрацьлеглае.

Гісторыя сям’і Коганаў упісваецца ў доўгі шэраг гісторый выхадцаў з Магілёва і Магілёўскай вобласці, якія дабіліся сусветнага прызнання.

Кірк Дуглас – сын чаускіх эмігрантаў – стаў легендай Галівуда. Выхадцы з Бабруйска ў розныя эпохі станавіліся спікерамі парламентаў і лаўрэатамі дзяржаўных прэмій. Руслан Коган працягвае гэтую традыцыю – ужо ў XXI стагоддзі і ў лічбавай эканоміцы.

Што аб’ядноўвае ўсе гісторыі поспеху з Магілёўшчыны

Гісторыі магілёўскіх эмігрантаў розных эпох аб’ядноўвае некалькі рыс:

  • з’язджалі без грошай і сувязяў, але з адукацыяй і гатоўнасцю працаваць;
  • першае пакаленне выжывала – другое будавала;
  • поспех прыходзіў там, дзе дзяржава не замінала, а дапамагала;
  • ніхто з іх не вярнуўся – і ніхто не забыў, адкуль родам.

Руслан Коган – наглядны прыклад таго, што дае свабода прадпрымальніцтва чалавеку, які мае жаданне добра працаваць і годна жыць. 

На Магілёўшчыне яго бацька, інжынер з дыпломам, атрымліваў мізэрныя грошы. У Аўстраліі яго сын таго ж інжынера стаў мультимільянерам і піянерам анлайн-гандлю цэлага кантынента.

Сёння з Магілёва і Магілёўскай вобласці зноў з’язджаюць людзі – пасля 2020 года хваля эміграцыі стала найбуйнейшай у гісторыі Беларусі.

Сярод іх – прадпрымальнікі, спецыялісты, людзі з амбіцыямі і ідэямі. Гісторыя Коганаў паказвае: стартаваць з нуля ў чужой краіне – рэальна.

Пытанне толькі ў тым, калі беларусы атрымаюць шанец на самарэалізацыю не за трыма акіянамі, а ў сябе дома.

Фота з адкрытых крыніц.

Магілёвец прадаў усё і з’ехаў: пасля пратэстаў 2020 года ён адкрыў кавярню ў Польшчы

Навіна ад

Магілёвец, які ўдзельнічаў у пратэстах 2020 года, пакінуў Беларусь разам з сям’ёй і сёння жыве ў Польшчы пад міжнароднай абаронай. Імя і горад ён не называе – супрацоўнікі КДБ і міліцыі дагэтуль прыходзяць да яго бацькоў у Магілёве.

Наш герой проста аказаўся больш абачлівым за многіх. У 2020 годзе, калі хваля пратэстаў пракацілася па Беларусі, гэты магілёвец выйшаў на вуліцу разам з сотнямі тысяч іншых. Але ў адрозненне ад многіх – хутка пралічыў наступствы.

Пакуль іншыя чакалі і спадзяваліся, ён дзейнічаў: за кароткі час прадаў бізнес, пазбавіўся кватэры, сабраў жонку, двух дзяцей – і з’ехаў.

Сёння сям’я жыве ў польскім горадзе, назву якога ён наўмысна не раскрывае. Статус міжнароднай абароны дае прававую аснову для легальнага знаходжання ў Польшчы. Гэта не турыстычная віза і не часовы дазвол – гэта паўнавартасная абарона, якую дзяржава дае людзям, што не могуць вярнуцца ў Беларусь без рызыкі для жыцця і свабоды.

У Польшчы магілёвец адкрыў невялікую кавярню. Сваімі сіламі з нуля было б складана, але дапамагла дзяржава.

ZPP Belarus Business Center і іншыя праграмы падтрымкі беларускіх прадпрымальнікаў у Польшчы рэальна працуюць, і ён скарыстаўся гэтай магчымасцю. Багачом сябе не лічыць, але і пра патрэбу не ведае: кавярня прыносіць стабільны даход, сям’я ўладкаваная, дзеці ходзяць у школу.

Галоўнае, што ён адзначае ў новым жыцці – стаўленне да прыватнага бізнесу. Розніца прынцыповая:

  • у Польшчы прыватных прадпрымальнікаў паважаюць – дзяржава стварае ўмовы, а не замінае;
  • у Беларусі ўлады малы бізнес ніколі асабліва не любілі – гэта сістэмная праблема, не выпадковасць;
  • ціску з боку дзяржавы няма – ніякіх праверак “па званку”, ніякіх папярэджанняў, што пераходзяць у пагрозы;
  • кафэ працуе па зразумелых правілах – і гэта само па сабе шмат каштуе.

Пра вяртанне ў Магілёў гаворкі няма – ні цяпер, ні пасля магчымых змен у Беларусі.

Нават калі палітычная сітуацыя зменіцца, стаўленне дзяржавы да прыватнага прадпрымальніцтва хутка не памяняецца. У гэта наш суразмоўца не верыць.

І ў яго ёсць падставы для такога скептыцызму – выкараніць лукашэнкаўскі “савок” хутка не атрымаецца.

Тым часам мінулае не адпускае. КДБ і міліцыя перыядычна прыходзяць да яго бацькоў у Магілёве. Што шукаюць і чаго дамагаюцца – зразумела. Падтрымліваюць атмасферу страху – апошняй апоры старога на дыктатарскім троне.

Такіх гісторый сярод магілёўцаў нямала. Пасля 2020 года Беларусь перажыла найбуйнейшы зыход у сваёй суверэннай гісторыі. Па розных ацэнках, краіну пакінулі ад 500 да 600 тысяч чалавек. Сярод іх – прадпрымальнікі, якія не сталі чакаць, пакуль за імі прыйдуць. Яны проста паспелі. Ім пашанцавала.

Фота ілюстрацыйнага характару.

Паспяховы бізнес па-магілёўску: грошы аддалі, імёны засакрэцілі

Навіна ад

Магілёўская вобласць рапартуе: малы і сярэдні бізнес на ўздыме, падаткі растуць, інвестары ўкладаюцца. Адна дэталь у прыгожай справаздачнасці выпала – хто менавіта з прадпрымальнікаў атрымаў амаль 10 мільёнаў бюджэтных рублёў, чыноўнікі так і не паведамілі.

У Магілёўскай вобласці працуюць каля 8,5 тысячы камерцыйных арганізацый і больш за 21 тысячу індывідуальных прадпрымальнікаў. На працягу апошняй пяцігодкі сектар малога і сярэдняга прадпрымальніцтва ўпэўнена нарошчвае свае пазіцыі ў рэгіянальнай эканоміцы.

Гэта – паводле дадзеных начальніка аддзела прадпрымальніцтва камітэта эканомікі Магілёўскага аблвыканкама Наталлі Рэчыцкай.

Паралельна з ростам сектара ў рэгіёне рэалізуецца Дзяржаўная праграма “Устойлівае прадпрымальніцтва”. За пяцігодку, з 2021 па 2025 год, фінансавую падтрымку атрымалі 43 інвестыцыйныя праекты – на агульную суму 9,9 мільёна рублёў. Сродкі выдзяляліся ў форме субсідый на кампенсацыю часткі працэнтаў па банкаўскіх крэдытах, а таксама льготных крэдытаў за кошт абласнога бюджэту.

Па выніках рэалізацыі праектаў бізнес атрымаў:

  • 8 капітальных будынкаў у ўласнасць;
  • 44 адзінкі транспартных сродкаў і спецыяльнай тэхнікі;
  • больш за 50 адзінак прамысловага абсталявання.

Геаграфія – уся вобласць. Галіновы ахоп – паўсюдны. Пытанне без адказу: хто канкрэтна атрымаў грошы?

У справаздачы Наталлі Рэчыцкай (на фота) кідаецца ў вочы прынцыповае замоўчванне: ніводзін з 43 атрымальнікаў дзяржаўнай падтрымкі не названы. Ні прадпрыемствы, ні сумы ў разбіўцы па канкрэтных праектах, ні ўмовы адбору заяўнікаў. Між тым гаворка ідзе пра амаль 10 мільёнаў рублёў з бюджэту Магілёўскай вобласці, гэта значыць пра грошы падаткаплацельшчыкаў.

Гэты пытанне асабліва актуальнае ў беларускіх рэаліях, дзе прыватны бізнес існуе ў прынцыпова іншай сістэме каардынат, чым у іншых краінах.

Дзяржава не толькі не заахвочвае прыватную ініцыятыву як такую, але актыўна ўмешваецца ў кадравую палітыку прадпрыемстваў.

На гэтым фоне ўзнікае заканамернае пытанне: па якіх крытэрыях размеркоўвалася фінансавая дапамога:

  1. Ці звязана атрыманне льготных крэдытаў з лаяльнасцю ўладальніка бізнесу?
  2. Хто прымаў рашэнні?
  3. Хто нясе за іх адказнасць?

Прыгожая статыстыка пра “трэць эканомікі” і падваенне падатковых паступленняў выглядала б значна пераканаўчэй, калі б суправаджалася імёнамі, лічбамі і адкрытым рэестрам атрымальнікаў дзяржаўных грошай. 

Пакуль жа справаздача выглядае як вітрына без тавару. Рэчыцкая запрасіла ўсіх у госці, дадала, што маці будзе вельмі рада, але адраса чамусьці не назвала.

Фота сайта Магілёўскага аблвыканкама.

Імітацыяй рынку зоймуцца ў Магілёўскім аблвыканкаме

Навіна ад

Перамовы па разнарадцы: як магілёўскія чыноўнікі спрабуюць «арганізаваць рынак» і прымусіць усіх “засупрацоўнічаць” з 15 красавіка.

У Магілёве вырашылі «наладзіць кааперацыю» паміж буйнымі прадпрыемствамі і малым бізнесам. На гэты раз – праз анлайн-перамовы, якія арганізуе Беларускі фонд фінансавай падтрымкі прадпрымальнікаў. Удзельнічаюць МАЗ, БЕЛАЗ, БАТЭ, Белкамунмаш.

Фармальна ўсё выглядае прыгожа: развіццё кааперацыйных ланцужкоў, уцягванне малога і сярэдняга бізнесу, імпартазамяшчэнне, сінергія. На практыцы чыноўнікі ў чарговы раз спрабуюць уручную сабраць тое, што ў нармальнай эканоміцы складаецца само.

Калі буйному заводу сапраўды патрэбны пастаўшчык ён імгненна яго знаходзіць. Хутка. Праз рынак, тэндэры, кантакты, рэкамендацыі, уласныя службы закупак. Калі малому бізнесу выгадна працаваць з МАЗам або БЕЛАЗам – сустрэцца не праблема.

У нашым жа выпадку прапануецца сабраць усіх у Zoom і прымусіць «наладжваць кааперацыю». А каманда “губернатара” Ісачанкі выступае як мадэратар «эканамічнай рухухі» і імітуе працэс.

У выніку атрымліваецца дзіўная канструкцыя:

  • буйныя прадпрыемствы прыходзяць, таму што «трэба»;
  • малы бізнес падае заяўкі, таму што «раптом атрымаецца»;
  • чыноўнікі адчытваюцца аб колькасці перамоў.

Можна сабраць сотню кампаній у адной відэаканферэнцыі – гэта не створыць ні канкурэнцыі, ні эфектыўнасці, ні рэальнай кааперацыі.

А яно і не трэба. Што робіць Лукашэнка, калі нешта не працуе? Правільна. Збірае нараду. Яна праходзіць і можна бяздзейнічаць далей. Таму ў Магілёве і не выдумляюць нічога новага.

Фота ілюстрацыйнага характару.

У Крычаўскім раёне бізнес умацоўвае пазіцыі

Навіна ад

Нягледзячы на тое, што “Тыдзень беларускага бізнесу” доўжыцца ўсяго чатыры дні, у Крычаўскім раёне ён паспяхова папаўняе бюджэт.

Крычаўскія журналісты пацікавіліся ў начальніка аддзела эканомікі райвыканкама, як ідуць справы з прадпрымальніцтвам у рэгіёне.

Цікаўнасць была зусім не фармальнай. З учорашняга дня ў Беларусі стартаваў “Беларускі тыдзень прадпрымальніцтва”, які, чамусьці, працягнецца толькі чатыры дні.

Высветлілася, што:

  • паступленні ў бюджэт за студзень-верасень 2025 года ад суб’ектаў гаспадарання малога і сярэдняга прадпрымальніцтва раёна склалі 7,23 мільёна рублёў, або 123 працэнты да аналагічнага перыяду 2024 года;
  • удзельная вага ў агульным аб’ёме падатковых паступленняў ад такіх суб’ектаў гаспадарання склала 33,9 працэнта, што больш, чым за аналагічны перыяд мінулага года – тады паказчык ледзь перавышаў 15 працэнтаў.

Прыкладна такая ж сітуацыя і ў іншых раёнах Магілёўшчыны.

Можна толькі ўявіць, што было б, калі б прадпрымальніцтва ў Беларусі не выкаранялася ўсімі магчымымі спосабамі, а ягоны “тыдзень” сапраўды складаўся, як у Бібліі, з сямі дзён.

Фота ілюстратыўнага характару з адкрытых крыніц