Магілёвец, які ўдзельнічаў у пратэстах 2020 года, пакінуў Беларусь разам з сям’ёй і сёння жыве ў Польшчы пад міжнароднай абаронай. Імя і горад ён не называе – супрацоўнікі КДБ і міліцыі дагэтуль прыходзяць да яго бацькоў у Магілёве.
Наш герой проста аказаўся больш абачлівым за многіх. У 2020 годзе, калі хваля пратэстаў пракацілася па Беларусі, гэты магілёвец выйшаў на вуліцу разам з сотнямі тысяч іншых. Але ў адрозненне ад многіх – хутка пралічыў наступствы.
Пакуль іншыя чакалі і спадзяваліся, ён дзейнічаў: за кароткі час прадаў бізнес, пазбавіўся кватэры, сабраў жонку, двух дзяцей – і з’ехаў.
Сёння сям’я жыве ў польскім горадзе, назву якога ён наўмысна не раскрывае. Статус міжнароднай абароны дае прававую аснову для легальнага знаходжання ў Польшчы. Гэта не турыстычная віза і не часовы дазвол – гэта паўнавартасная абарона, якую дзяржава дае людзям, што не могуць вярнуцца ў Беларусь без рызыкі для жыцця і свабоды.
У Польшчы магілёвец адкрыў невялікую кавярню. Сваімі сіламі з нуля было б складана, але дапамагла дзяржава.
ZPP Belarus Business Center і іншыя праграмы падтрымкі беларускіх прадпрымальнікаў у Польшчы рэальна працуюць, і ён скарыстаўся гэтай магчымасцю. Багачом сябе не лічыць, але і пра патрэбу не ведае: кавярня прыносіць стабільны даход, сям’я ўладкаваная, дзеці ходзяць у школу.
Галоўнае, што ён адзначае ў новым жыцці – стаўленне да прыватнага бізнесу. Розніца прынцыповая:
у Польшчы прыватных прадпрымальнікаў паважаюць – дзяржава стварае ўмовы, а не замінае;
у Беларусі ўлады малы бізнес ніколі асабліва не любілі – гэта сістэмная праблема, не выпадковасць;
ціску з боку дзяржавы няма – ніякіх праверак “па званку”, ніякіх папярэджанняў, што пераходзяць у пагрозы;
кафэ працуе па зразумелых правілах – і гэта само па сабе шмат каштуе.
Пра вяртанне ў Магілёў гаворкі няма – ні цяпер, ні пасля магчымых змен у Беларусі.
Нават калі палітычная сітуацыя зменіцца, стаўленне дзяржавы да прыватнага прадпрымальніцтва хутка не памяняецца. У гэта наш суразмоўца не верыць.
І ў яго ёсць падставы для такога скептыцызму – выкараніць лукашэнкаўскі “савок” хутка не атрымаецца.
Тым часам мінулае не адпускае. КДБ і міліцыя перыядычна прыходзяць да яго бацькоў у Магілёве. Што шукаюць і чаго дамагаюцца – зразумела. Падтрымліваюць атмасферу страху – апошняй апоры старога на дыктатарскім троне.
Такіх гісторый сярод магілёўцаў нямала. Пасля 2020 года Беларусь перажыла найбуйнейшы зыход у сваёй суверэннай гісторыі. Па розных ацэнках, краіну пакінулі ад 500 да 600 тысяч чалавек. Сярод іх – прадпрымальнікі, якія не сталі чакаць, пакуль за імі прыйдуць. Яны проста паспелі. Ім пашанцавала.
Указанне на прыналежнасць Льву Сапегу. Горад упамінаецца ў 1005, 1040 гадах, у Іпацьеўскім летапісе ў 1252 годзе як Услонім. Слонімская харугва ўдзельнічала ў Грунвальдскай бітве.
У 1531 годзе атрымаў Магдэбургскае права. Міхал Казімір Агінскі заснаваў тут тэатр.
Некаторы час з’яўляўся цэнтрам Слонімскай губерні.
Буйны габрэйскі і татарскі цэнтр. Адсюль паходзіць вядомая хасідская дынастыя.
Зараз у 50-тысячным горадзе працуюць кардонна-папяровая фабрыка «Альбярцін», фабрыкі камвольна-прадзільная, мастацкіх вырабаў, мэблевая, ільнозавод, вінаробны, маторарамонтны, аўтарамонтны заводы, мясакамбінат, масласыраробчы цэх і іншыя прадпрыемствы.
У горадзе працуюць драматычны тэатр, Спаса-Праабражэнскі сабор, касцёл Святога Андрэя, тут размешчаны сінагога (1642), ратуша (ХVIIІ ст.), будынак чыгуначнага вакзала ў стылі «мадэрн» (1922), Агінскі канал.
1729 год. Нарадзіўся Яўхім Храптовіч.
Грамадскі, палітычны, дзяржаўны дзеяч ВКЛ, публіцыст, паэт і перакладчык. Апошні канцлер вялікі літоўскі (1793 – 1795), граф.
Пасля стварэння Адукацыйнай камісіі (1773) – першага ў свеце міністэрства адукацыі – стаў камісарам дэпартаменту Віленскай акадэміі і школаў ВКЛ, значна павялічыў колькасць школ розных узроўняў.
Аўтар вершаў на польскай мове і латыні, на гутарковай беларускай мове лацініцай.
Памёр 4 сакавіка 1812 года.
1856 год. Гомель атрымаў герб з выявай рысі.
Гэты герб раней належыў павятоваму цэнтру Новая Беліца, які быў уключаны ў склад горада І. Паскевічам.
Гомель упершыню ўзгадваецца пад 1142 годам.
У 1560 годзе атрыманы герб – у чырвоным полі сярэбраны кавалерскі крыж, у 1562 – магдэбургскае права.
У 1772 годзе горад падараваны Кацярынай ІІ П. Румянцаву-Задунайскаму.
З 1852 года стаў уладаннем князя І. Паскевіча.
Да 1919 года – павятовы цэнтр Магілёўскай губерні, у 1919-1924 – цэнтр Гомельскай губерні РСФСР (а Магілёў быў павятовым цэнтрам), з 1938 года – цэнтр вобласці. Першы абласны цэнтр БССР, які вызвалены ад фашысцкіх акупантаў (26 лістапада 1943 года).
Зараз паўмільённы Гомель – буйны прамысловы і культурны цэнтр краіны. Працуюць прадпрыемствы машынабудавання і металаапрацоўкі (радыёзавод, станочных вузлоў, станкабудаўнічы, “Гомсельмаш”, пускавых рухавікоў, ліцейны), хімічнай (хімічны завод), лясной, цэлюлозна-папяровай, лёгкай, харчовай прамысловасці (кандытарская фабрыка «Спартак», «Малочныя прадукты», мясакамбінат, тлушчкамбінат), будаўнічых матэрыялаў, працуе шэраг універсітэтаў, цырк, тэатр, філармонія.
Наўгародскі губернатар (1862-1865), санкт-пецярбургскі віцэ-губернатар (1865-1867), дырэктар Ляснога дэпартамента Расійскай імперыі.
Заснаваў Станькаўскі музей, дзе зберагаліся манеты, медалі, зброя, творы мастацтва, гістарычныя дакументы, кнігі і іншыя прадметы даўніны. Член Рускага археалагічнага, Маскоўскага нумізматычнага таварыстваў.
Аўтар кнігі «Удзельныя, велікакняжацкія і царскія грошы Старажытнай Русі збору графа Э. К. Гутэн-Чапскага», «Каталог калекцыі польскіх медалёў і манет графа Э. Гутэн-Чапскага».
У 1894 годзе пераехаў у Кракаў, куды перавёз музейныя зборы (цяпер у складзе Нацыянальнага музея).
Беларускі архітэктар, педагог. Дзяржаўная прэмія за архітэктуру Ленінскага праекта ў Мінску.
З 1934 года працаваў у розных мінскіх архітэктурных майстэрнях, начальнікам аддзела планіроўкі і забудовы гарадоў Упраўлення па справах архітэктуры СНК БССР, у Дзяржпраекце. Браў актыўны ўдзел у аднаўленні разбуранага Мінска, узначальваў Майстэрню Генплана ў інстытуце «Мінскпраект», выкладаў у Беларускім політэхнічным інстытуце.
Удзельнік распрацоўкі генпланаў аднаўлення, рэканструкцыі і развіцця Бабруйска (1935-1936, 1949), Магілёва (1937-1939, разам з М. Андросавым), Мінска, Мазыра, Маладзечна, Пінска, Віцебска, зон масавага адпачынку Заслаўскага вадасховішча.
Суаўтар кнігі «Мінск: Паваенны досвед рэканструкцыі і развіцця».
Памёр 16 кастрычніка 1977 года.
1921 год. У в. Сянькоўка Клімавіцкага раёна нарадзіўся Фёдар Кабат.
Савецкі палярнік, які пабыў на абодвух полюсах, гідраметэаролаг. Падчас вайны – марак-падводнік у Запаляр’і, на Чарнаморскім флоце.
У 1957-1958 гадах працаваў на дрэйфуючай станцыі “Паўночны полюс-7”, у 6-й Комплекснай Антарктычнай экспедыцыі (1960-1961), 12-й Савецкай Антарктычнай экспедыцыі (1967/1968). Калі ў складаных умовах надвор’я ў лекара станцыі “Новалазараўская” Леаніда Рагозава здарыўся прыступ апендыцыту (з 30 красавіка на 1 траўня 1961 года), то яму асістыраваў, галоўным чынам, палярны гідраметэаролаг Фёдар Ф. Кабот.
Пасля вяртання з экспедыцыі ў 1968 годзе, працаваў начальнікам Аб’яднанай аэралагічнай станцыі Брэст, начальнікам Бюро эксплуатацыі і праверкі прыбораў Беларускага тэрытарыяльнага гідраметэацэнтра (Мінск), затым – дырэктарам Брэсцкай занальнай абсерваторыі.
Памёр у 1995 годзе.
1946 год. На Маскоўскім заводзе малалітражных аўтамабіляў сабраны першы легкавы аўтамабіль “Масквіч-400”.
Чатырохмясцовая “легкавушка”, якая развівала хуткасць да 90 км/г, уяўляла сабой копію “Опель-Кадэт К38”.
Ініцыятарам выпуску гэтага аўтамабіля выступіў сам Іосіф Сталін. Ён быў улюбёны ў мадэль яшчэ да вайны. У 1940 годзе правадыру не спадабаўся двухдзверны “КІМ-10”, які быў спраектаваны па мадэлі “Форд Перфект”. Затое “Опель” прыцягнуў яго ўвагу.
У ліпені 1945 года па загадзе Сталіна былі поўнасцю вывезены ў Маскву абсталяванне і дакументацыя брандэнбургскага аўтазавода фірмы “Опель”, на аснове якіх і быў выраблены “Масквіч-400”. У 1947 годзе пачалася серыйная вытворчасць аўтамабіля.
1947 год. Нарадзіўся Уладзімір Браілоўскі. Музыка, кампазітар, педагог, менеджэр.
Ініцыятар правядзення і мастацкі кіраўнік міжнароднага музычнага фестывалю “Залаты шлягер” у Магілёве (1995-2003).
Выкладаў у Магілёўскім музвучылішчы, загадваў музычнай часткай Магілёўскага драматычнага тэатра, дзе ім напісана музыка да 25 спектакляў, быў ініцыятарам стварэння і першым дырэктарам Магілёўскай абласной філармоніі, мастацкім кіраўніком Магілёўскага творчага аб’яднання “Арт-цэнтр”.
Аўтар 2-х мюзіклаў, музыкі да 4 спектакляў, творам для хору і аркестра, сімфоній, уверцюр для сімфанічнага аркестра, камерна-інструментальнай, вакальнай музыкі, 30 рамансаў і песень, у тым ліку «Дзявочая песня», “Каханне”, “Як над рэчанькай”, “Дняпроўскi вальс”.
1952 год. Нарадзіўся Юрый Захаранка.
Беларускі палітычны дзеяч. Міністр унутраных спраў Беларусі (1994-1995).
У 1977-1994 гадах служыў у МУС на розных пасадах у Светлагорску, Гомелі, начальнікам Следчага камітэта МУС. У час прэзідэнцкіх выбараў 1994 году быў у выбарчым штабе кандыдата А.Лукашэнкі.
У 1994 годзе стаў генерал-маёрам і міністрам унутраных спраў.
Падначаленыя яму падраздзяленні МУС у красавіку 1995 года ўдзельнічалі ў збіцці дэпутатаў Вярхоўнага Савета 12-га склікання, якія пратэставалі супраць правядзення рэферэндуму ў Беларусі, а ў жніўні 1995 разагналі страйк работнікаў Мінскага метрапалітэну.
Пасля звальнення з пасады міністра ў кастрычніку 1995 года займаўся стварэннем Саюза афіцэраў. Актыўна ўдзельнічаў практычна ва ўсіх публічных акцыях апазіцыі.
З 1996 года – член Палітрады Аб’яднанай грамадзянскай партыі. З лютага 1998 года ў складзе Нацыянальнага выканаўчага камітэта, створанага апазіцыяй — старшыня камітэта па бяспецы.
Бясследна знік 7 мая 1999 года.
1957 год. Памёр ураджэнец г. Чавусы Уладзімір Кудрэвіч.
Беларускі жывапісец-пейзажыст. Бацька мастака Раісы Кудрэвіч. Заслужаны дзеяч мастацтваў.
Працаваў на чавускай пошце, у паштова-тэлеграфнай канторы, у Гомелі тэлеграфістам Лібава-Роменскай чыгункі.
Скончыў мастацкае вучылішча ў Лібаве. З 1907 года іграў на сцэне, выконваў пераважна камедыйныя ролі, з 1909 года ўдзельнік мастацкіх выстаў.
Пасля кастрычніка 1917 года ён працаваў загадчыкам клуба Заходняй чыгункі, адначасова кіраваў мінскай мастацкай студыяй, выступаў на сцэне клуба, быў рэжысёрам і дэкаратарам спектакляў.
Беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў мнагабор’і. Заслужаны майстар спорту Беларусі. Чэмпіён Еўропы (2011, 2014), сярэбраны прызёр Летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года у Пекіне. Пераможца нацыянальнага адкрытага публічнага конкурсу «Трыумф. Героям спорту 2008» у Беларусі ў намінацыі «Самы яркі спартыўны момант года».
Пасля завяршэння спартыўнай кар’еры знаходзіўся на службе ў КДБ, маёр. У час пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе звольнены.
18 жніўня 2020 года падпісаў адкрыты ліст прадстаўнікоў спартыўнай галіны з патрабаваннем прызнаць несапраўднымі выбары прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
8 лістапада 2020 года быў затрыманы за ўдзел у «Маршы народаўладдзя» і прысуджаны да 10 сутак арышту.
1989 год. Вышла ў эфір першая перадача магілёўскай абласной студыі тэлебачання.
Тады яшчэ не было ні будынку Магілёўскай студыі, ні самога тэлевізійнага павільёна. Была толькі перасоўная тэлестудыя.
З 1989 года ў праграме Беларускага тэлебачання двойчы на тыдзень значыўся 10-хвілінны інфармацыйны выпуск “Дзень вобласці”. У студыі працавала 12 чалавек.
Студыя была пераўтворана ў 2003 годзе ў тэлерадыёкампанію “Магілёў” – “Беларусь 4. Магілёў”.
Літоўскі мастак і мастацтвазнаўца, гісторык культуры, педагог, супрацоўнік Беларускага музея ў Вільні. Лаўрэат Нацыянальнай прэміі Літвы, ганаровы доктар Вільнюскай мастацкай акадэміі, першы ганаровы грамадзянін Вільнюса.
Нарадзіўся ў 1910 годзе ў Рызе ў сям’і сялянаў з беларускіх Гервятаў. Скончыў факультэт прыгожых мастацтваў Універсітэта Стэфана Баторыя.
Збіральнік матэрыялаў па гісторыі рукапіснай і друкаванай кнігі ВКЛ, адзін з першых даследчыкаў кніжнай спадчыны Літвы.
Працаваў у Беларускім музеі ў Вільні, дырэктарам Этнаграфічнага музея, загадчыкам аддзела выяўленчага мастацтва ў Мастацкім музеі, выкладчыкам Мастацкага інстытута і Вільнюскага ўніверсітэта, супрацоўнікам Інстытута кансервавання помнікаў.
Аўтар прац з матывамі Вільні, футурыстычнага палатна «Вільня ў 2000-м годзе» (1928), стваральнік стылізаваных нацюрмортаў у тэхніцы каляровай лінагравюры. У тэхніцы гравюры на медзі ствараў найчасцей віды Старога горада.
Афармляў кнігі, аўтар плакатаў, экслібрысаў, тэатральных дэкарацый.
Напісаў звыш за 150 артыкулаў на тэму гісторыі мастацтва і архітэктуры, аўтар манаграфій пра архітэктуру Вільні, мастакоў, прац пра беларускае народнае мастацтва.
Яго імем названа вуліца ў Вільнюсе.
2010 год. Адбылося ўрачыстае адкрыццё самага высокага будынка ў свеце — Бурдж Халіфа.
Пабудаваны ў самым буйным горадзе Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў – Дубаі. З 19 мая 2008 года – самая высокая за ўсе часы існавання чалавецтва пабудова ў свеце (да гэтага рэкорд належаў Варшаўскай радыёмачце, якая ўпала ў 1991 годзе).
Ацэначная вышыня – 828 метраў пры колькасці паверхаў – больш за 160.
У Магілёўскім інстытуце МУС прайшлі заняткі, дзе навучэнцаў СШ №15 апраналі ў амуніцыю АМАПу, прызначаную для разгону масавых акцый.
Як паведамляецца на сайце інстытута, гэта былі заняткі па тэме “Асноўныя паняцці асабістай бяспекі” для т. зв. Прававой групы з вышэйзгаданай школы. Падчас “практычнай часткі” школьнікі апраналіся ў шлемы, бронекамізэлькі, бралі ў рукі шчыты і дубінкі – ўсё тое, што звычайна выкарыстоўваюцца пры разгоне пратэстаў. Навучанне адбывалася пад кіраўніцтвам старэйшага выкладчыка кафедры службова-прыкладной падрыхтоўкі, падпалкоўніка міліцыі Леаніда Яўсеева.Пры гэтым варта адзначыць, што адбывалася такое навучанне пад час восеньскіх канікул.
42-гадовую Марыну Рапавец, чый голас гучыць у афіцыйнай версіі гімна Беларусі, асудзілі за ўдзел у пратэстах.
Як піша “Наша ніва”, жанчына родам з Бабруйска. У 2007‑м скончыла аддзялення харавога дырыжыравання Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі. Засталася жыць у Мінску.
Больш за 15 гадоў Марына займаецца педагагічнай дзейнасцю. Яна выкладала ў дзіцячай вакальнай студыі пры БДУ і дзіцячых музычных школах Мінска. Таксама кіруе ансамблем «Pretty bend» і выкладае ў музычнай школе Веранікі Яноўскай.
Голас Марыны Рапавец гучыць у афіцыйным запісе гімна Беларусі. Яго запісвалі ў пачатку 2000‑х сіламі аркестра Узброеных сілаў і акадэмічнага хора Беларускага радыё і тэлебачання.
Марыну Рапавец затрымалі ў чэрвені 2025 года і, па звестках партала Dissidentby, пасадзілі на суткі. Пасля – перавялі ў СІЗА-1 у Калядзічах. Жанчыну нядаўна асудзілі за ўдзел у пратэстах і далі хатнюю хімію.
Дарэчы, хатнюю хімію адбывае і ўзгаданая Вераніка Яноўская таксама за ўдзел у пратэстах.
Мінская юрыстка родам з Бабруйска, Таццяна Клачко адпраўлена на “хатнюю хімію” за ўдзел у пратэстах.
Як піша “Наша ніва”, Таццяне Клачко 37 гадоў, яна родам з Бабруйска. У 2011 скончыла юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 2017 і 2021 прайшла курсы ў Інстытуце перападрыхтоўкі і павышэння кваліфікацыі суддзяў, пракурораў, судоў і ўстаноў юстыцыі БДУ.
Жанчына працуе юрыстам з 2010 года. Пасля працы ў розных кампаніях, у тым ліку міжнародных, яна стала партнёрам бюро Lovtsov, Klochko & Partners. З 2014 удзельнічае ў штогадовым даследаванні Сусветнага банка Doing Business.
Таццяна спецыялізуецца на паслугах бізнэсу. Яна займаецца прававымі спрэчкамі, прававым аўдытам, пытаннямі здзелак па зліцці і паглынанні бізнэсу, а таксама яго ліквідацыі.
Як стала вядома журналістам, Таццяну Клачко асудзілі ў сярэдзіне 2025 года па абвінавачанні ва «ўдзеле ў дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак». Ёй прысудзілі абмежаванне волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу.
Імя ўраджэнкі Горак Настассі Трубчык-Дзіваковай з’явілася ў міліцэйскім так званым спісе “экстрэмістаў”.
Як піша “Наша ніва”, дзяўчыне 24 гады. Пасля заканчэння школы ў 2018 годзе паступіла ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў, на факультэт інфармацыйна-дакументных камунікацый. Працавала ў Мінску, у бібліятэцы Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта па размеркаванні.
Нядаўна Настасся выйшла замуж і ўзяла двайное прозвішча, пакінуўшы сваё і дадаўшы прозвішча мужа.
Паводле выдання, дзяўчыну асудзілі сёлета па артыкуле 342 Крымінальнага кодэкса, імаверна, за ўдзел у пратэстах. Меркавана, ёй прысудзілі «хатнюю хімію», пасля чаго ўнеслі ў спіс «экстрэмістаў».
Нагадаем, што раней стала вядома, што 30-гадовую ўраджэнку Магілёва Лідзію Гарохаву, якая займалася касплэем і працавала ў Мінску, асудзілі за нібыта «заклікі да прычынення шкоды Рэспубліцы Беларусь».
Фотаздымак са старонкі Настассі Трубчык-Дзіваковай Укантакце
Дызайнерка Валерыя Аршаўская, якая родам з Клімавічаў, стала чарговай ахвярай палітычнага пераследу.
Як піша “Наша ніва”, жанчыне 27 гадоў. Яшчэ падчас навучання ў школе Валерыя была лаўрэткай рэспубліканскага конкурсу творчых і навукова-даследчых прац.
Пасля дзяўчына пераехала ў Менск, скончыла юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Але ўрэшце стала працаваць мэнеджаркай праектаў у бюро інтэр’ераў Алены Булатай.
Валерыю асудзілі па артыкуле 342 Крымінальнага кодэксу — удзел у пратэстах. Верагодна, ёй прысудзілі «хатнюю хімію». 13 чэрвеня 2025 года жанчыну дадалі ў міліцэйскі так званы «спіс экстрэмістаў» падчас апошняга яго абнаўлення. Валерыя прызнаная палітычнай зняволенай.
Фотаздымак са старонкі Валерыі Аршаўскай у Аднакласніках
