Магілёвец, які ўдзельнічаў у пратэстах 2020 года, пакінуў Беларусь разам з сям’ёй і сёння жыве ў Польшчы пад міжнароднай абаронай. Імя і горад ён не называе – супрацоўнікі КДБ і міліцыі дагэтуль прыходзяць да яго бацькоў у Магілёве.
Наш герой проста аказаўся больш абачлівым за многіх. У 2020 годзе, калі хваля пратэстаў пракацілася па Беларусі, гэты магілёвец выйшаў на вуліцу разам з сотнямі тысяч іншых. Але ў адрозненне ад многіх – хутка пралічыў наступствы.
Пакуль іншыя чакалі і спадзяваліся, ён дзейнічаў: за кароткі час прадаў бізнес, пазбавіўся кватэры, сабраў жонку, двух дзяцей – і з’ехаў.
Сёння сям’я жыве ў польскім горадзе, назву якога ён наўмысна не раскрывае. Статус міжнароднай абароны дае прававую аснову для легальнага знаходжання ў Польшчы. Гэта не турыстычная віза і не часовы дазвол – гэта паўнавартасная абарона, якую дзяржава дае людзям, што не могуць вярнуцца ў Беларусь без рызыкі для жыцця і свабоды.
У Польшчы магілёвец адкрыў невялікую кавярню. Сваімі сіламі з нуля было б складана, але дапамагла дзяржава.
ZPP Belarus Business Center і іншыя праграмы падтрымкі беларускіх прадпрымальнікаў у Польшчы рэальна працуюць, і ён скарыстаўся гэтай магчымасцю. Багачом сябе не лічыць, але і пра патрэбу не ведае: кавярня прыносіць стабільны даход, сям’я ўладкаваная, дзеці ходзяць у школу.
Галоўнае, што ён адзначае ў новым жыцці – стаўленне да прыватнага бізнесу. Розніца прынцыповая:
- у Польшчы прыватных прадпрымальнікаў паважаюць – дзяржава стварае ўмовы, а не замінае;
- у Беларусі ўлады малы бізнес ніколі асабліва не любілі – гэта сістэмная праблема, не выпадковасць;
- ціску з боку дзяржавы няма – ніякіх праверак “па званку”, ніякіх папярэджанняў, што пераходзяць у пагрозы;
- кафэ працуе па зразумелых правілах – і гэта само па сабе шмат каштуе.
Пра вяртанне ў Магілёў гаворкі няма – ні цяпер, ні пасля магчымых змен у Беларусі.
Нават калі палітычная сітуацыя зменіцца, стаўленне дзяржавы да прыватнага прадпрымальніцтва хутка не памяняецца. У гэта наш суразмоўца не верыць.
І ў яго ёсць падставы для такога скептыцызму – выкараніць лукашэнкаўскі “савок” хутка не атрымаецца.
Тым часам мінулае не адпускае. КДБ і міліцыя перыядычна прыходзяць да яго бацькоў у Магілёве. Што шукаюць і чаго дамагаюцца – зразумела. Падтрымліваюць атмасферу страху – апошняй апоры старога на дыктатарскім троне.
Такіх гісторый сярод магілёўцаў нямала. Пасля 2020 года Беларусь перажыла найбуйнейшы зыход у сваёй суверэннай гісторыі. Па розных ацэнках, краіну пакінулі ад 500 да 600 тысяч чалавек. Сярод іх – прадпрымальнікі, якія не сталі чакаць, пакуль за імі прыйдуць. Яны проста паспелі. Ім пашанцавала.
Фота ілюстрацыйнага характару.