Дзень у гісторыі. 24 мая. Кацярына ІІ і Іосіф ІІ у Магілёве. Першая ЧК, першае “Еўрабачанне”. Нарадзіліся А. Русак, М. Чыгір

Дзень славянскага пісьменства.

Дзень святых Мяфодзія і Кірылы, святых праваслаўнай і каталіцкай царквы, братоў-місіянераў, стваральнікаў стараславянскай азбукі і царкоўнаславянскай мовы.

Мова – душа любога народа, яна з’яўляецца асновай нашага мыслення, таму мову трэба берагчы, вывучаць, паважаць і ведаць. Беражлівыя адносіны да сваёй мовы дазваляюць нам развіваць здольнасць разумець словы, аналізаваць учынкі, думаць, перадаваць атрыманы вопыт, ясна і дакладна выкладаць свае думкі.

1377 год. Памёр Альгерд (1296-1377).

Вялікі князь (1345-1377) ВКЛ, князь крэўскі і віцебскі, адзін з найбуйнейшых вайскаводаў ВКЛ.

З 80 гадоў жыцця, кіраваў дзяржавай 32 гады.

Бацька 12 сыноў, у тым ліку Ягайлы, Андрэя Полацкага, Свідрыгайлы, Скіргайлы, Уладзіміра.

У часы Альгерда тэрыторыя ВКЛ павялічылася больш чым удвая, беларускія землі занялі цэнтральнае месца ў дзяржаве, што забяспечыла рост эканомікі, развіццё культуры, умацаванне старабеларускай мовы як афіцыйнай.

У 2014 годзе Альгерду ўсталяваны помнік у Віцебску..

1706 год. У Магілёў увайшлі рускія войскі генерала Бауэра.

Рускія войскі – саюзнікі Рэчы Паспалітай у вайне са Швецыяй, сталі лагерам пад Машакоўскай гарой.

У розны час у перыяд 1706-1708 гадоў у Магілёве знаходзіліся рускія ваенаначальнікі: Меншыкаў, Брус, Бауэр, Галавін, Рапнін, Даўгарукі, Сініцкі, Галоўкін, Нотаў, Чамберс.

Іх атрады, як і 30-тысячнае войска татар, спустошылі горад і наваколлі рабаваннямі.

8 верасня 1708 года па загаду Пятра I горад быў поўнасцю спалены татарскімі і калмыцкімі палкамі.

1780 год. У Магілёве адбылася сустрэча Кацярыны ІІ і аўстрыйскага імператара Іосіфа ІІ.

Мэта сустрэчы – абмеркаванне другога падзелу Рэчы Паспалітай.

Іосіф прыехаў у Магілёў 23 мая. У гонар сустрэчы з Іосіфам, 29 мая на Саборнай плошчы Магілёва быў закладзены Іосіфаўскі кафедральны сабор. Сабор будаваўся з цэглы ў 1780-1798 гг. архітэктарам Мікалаем Львовым ў класіцыстычным стылі. Адзін з найбольш ранніх помнікаў класіцызму ў культавай архітэктуры Беларусі. Зруйнаваны ў 1937 г., бо “не ўпісываўся” ў архітэктуру будучай сталіцы БССР. На яго месцы пабудавалі гатэль “Дняпро”.

У кастрычніку 2011 года тагачасны намеснік старшыні Магілёўскага гарвыканкама Ігар Шардыка паведаміў, што сабор трапіў у лік першых у чарзе на аднаўленне разбураных помнікаў архітэктуры Магілёва.

Іосіфаўскі сабор.

1904 год. Нарадзіўся Адам Русак (1904-1987).

Беларускі паэт-песеннік. Заслужаны дзеяч культуры.

Скончыў Беларускі музычны тэхнікум  і Ленінградскую кансерваторыю. Быў салістам аркестра Ленінградскага Малога опернага тэатра, Белдзяржфілармоніі.

Аўтар больш 10 зборнікаў паэзіі, вершаў, вершаў для дзяцей.

На тэксты яго вершаў напісана каля 300 песень. З іх найбольш вядомымі сталі песні: «Бывайце здаровы», «Лясная песня», «Толькі з табою», «Не шукай», «Не за вочы чорныя», «Як правёў мяне Цімох».

Памёр 21 сакавіка 1987 года.

1917 год. Заснавана газета “Грамада”.

Першая беларуская газета ў Мінску, орган Беларускай Сацыялістычнай Грамады.

Выдавалася да 11 чэрвеня (4 нумары), рэдактар – ураджэнец в. Бацэвічы (зараз Клічаўскі раён), географ, грамадскі дзеяч Аркадзь Смоліч.

1918 год. У Магілёве створана губернская ЧК па барацьбе з сабатажам і контррэвалюцыяй.

Яна стала першай ЧК на тэрыторыі Беларусі. ЧК размесцілася ў будынку Архіерэйскага палаца. З гэтага моманту пачынаюцца рэпрэсіі супраць іншадумцаў.

1930 год. У Навагрудку нарадзілася Галіна Русак (1930-2000).

Беларускі жывапісец, графік, мастацтвазнаўца, грамадскі дзеяч беларускай дыяспары ў ЗША, удзельніца агульнаамерыканскага руху за правы жанчын. Прафесар.

Нарадзілася ў сям’і беларускага дзеяча Філарэта Родзькі.

З 1949 года жыла ў Амерыцы. Да ад’езду ў Новы Свет скончыла Фрайбургскі і Лёвенскі ўніверсітэты. Адукацыю завяршыла ў Амерыцы. Працавала дырэктарам мастацкай бібліятэкі  Ратгерскага ўніверсітэта.

Яе мастацкая творчасць добра вядомая ў ЗША і Канадзе, дзе яна неаднаразова выстаўлялася ў розных галерэях, але толькі ў 1992 годзе з выстаўкай яе твораў змаглі пазнаёміцца і ў Беларусі.

Уваходзіла ў склад кіраўніцтва Згуртавання беларускіх мастакоў і ўмельцаў.

Г. Русак. Сон малочніка.

1948 год. Нарадзіўся Міхаіл Чыгір.

Палітык, сябра Аб’яднанай Грамадзянскай Партыі, палітвязень, вязень сумлення паводле Amnesty International. Другі Прэм’ер-міністр Рэспублікі Беларусь (1994-1996), першы – у прэзідэнцкай Беларусі,

У 1995 годзе прадстаўляў краіну на сусветным эканамічным форуме ў Давосе.

У лістападзе 1996 года гучна сышоў у адстаўку ў знак пратэсту супраць абвешчанага А. Лукашэнкам рэферэндуму.

У 1999 годзе вылучаўся кандыдатам у прэзідэнты, спадзяючыся такім шляхам вярнуць краіну на дэмакратычны шлях развіцця. Гэтым выклікаў рэпрэсіі з боку ўладаў супраць сябе і членаў сям’і.

30 сакавіка быў арыштаваны і змешчаны на 8 месяцаў ў мінскі СІЗА. Пасля прысуду 2000 года, быў асуджаны судом Фрунзенскага раёна Мінска ў 2002 годзе на 3 гады пазбаўлення волі.

Прымаў удзел у парламенцкіх выбарах у Палату прадстаўнікоў Народнага сходу (кастрычнік 2000), у кампаніі па выбарах прэзідэнта 2001, на выбарах у 2010 годзе быў даверанай асобай Я. Раманчука.

1956 год. У швейцарскім Лугана прайшоў першы конкурс песні “Еўрабачанне”.

У ім прынялі ўдзел прадстаўнікі Бельгіі, Нідэрландаў, Італіі, Люксембурга, Францыі, ФРГ, Швейцарыі.

Да конкурсу дапускалася толькі сольнае выступленне выканаўцаў. Можна было выканаць дзве песьні.  Аўстрыя, Вялікабрытанія, Данія не ўдзельнічалі з-за спазнення правядзення нацыянальных адбораў.

Беларусь удзельнічала ў конкурсе “Еўрабачанне” з 2004 па 2019 год. Першымі прадстаўнікамі краіны стаў дуэт “Аляксандра і Канстанцін” з песняй “My Galileo” (10 балаў і 19-е месца ў паўфінале).

Самае высокае месца заняў Дзмітрый Калдун у 2007 годзе: 145 балаў і 6 месца ў фінале.

За ўсю гісторыю ўдзелу Беларусь кваліфікавалася ў фінал усяго толькі 6 разоў і толькі аднойчы ўвайшла ў дзясятку найлепшых у фінале (2007).

У сакавіку 2021 года Беларусь дыскваліфікавана з-за палітычнага падтэксту ў песні “Я навучу цябе” гурта «Галасы ЗМеста”. 28 мая 2021 г. Еўрапейскі вяшчальны саюз пазбавіў членства Белтэлерадыёкампаніі ў арганізацыі з-за пытанняў адносна правоў чалавека ў краіне на фоне пераследу апазіцыі.

 

 

У Магілёве плануюць стварыць “Разумны парк”

У Магілёве на тэрыторыях, якія належалі «Магілёўхімвалакну», можа з’явіцца новы прамысловы комплекс пад назвай «Разумны парк». 

Праект развіваюць у межах свабоднай эканамічнай зоны «Магілёў» і падаюць як прыклад перазагрузкі старой савецкай вытворчай інфраструктуры праз лічбавыя тэхналогіі, энергаэфектыўнасць і «разумнае» кіраванне.

Гаворка ідзе пра вялікую пляцоўку: вытворчы корпус плошчай каля 150 тыс.м2 і адміністрацыйны будынак на 7,8 тыс.м2. Паводле арганізатараў, былыя цэхі павінны ператварыцца ў сучасны інвестыцыйны парк для новых вытворчасцяў.

Адным з этапаў праекта з’яўляецца конкурс стартап-ідэй «Сучасны, разумны і эфектыўны прамысловы парк», які нядаўна прайшоў у адміністрацыі СЭЗ. У ім удзельнічалі прадстаўнікі бізнесу, студэнты і распрацоўшчыкі. Яны прапаноўвалі розныя рашэнні – ад «разумнай» лагістыкі да сістэм энергазберажэння і аўтаматызацыі вытворчасці.

Арганізатары асобна падкрэслівалі ўдзел універсітэтаў і моладзі, адзначаючы, што гэта дазваляе «паглядзець на прамысловую інфраструктуру пад новым вуглом». Пры гэтым важнай дэталлю конкурсу назвалі тое, што ўдзельнікі абаранялі праекты асабіста, а не анлайн, што, па меркаванні арганізатараў, дазволіла лепш данесці ідэі да экспертнай камісіі.

У выніку ўсе прадстаўленыя праекты прызналі «значнымі» і рэкамендавалі да рэалізацыі. Пераможцаў абяцаюць назваць 14 траўня 2026 года падчас эканамічнага форуму «Млын поспеху».

Фотаздымак: СЭЗ “Магілёў”

У Магілёве чакаюць ідэі па дабраўпарадкаванні парка каля Святога возера

Магілёўскія ўлады абвесцілі конкурс канцэпцый добраўпарадкавання парку каля Святога возера.

Нагадаем, што на чыноўніцкай мове гэты парк мае савецкую прапагандысцкую назву “Парк імя 60-годдзя Вялікага Кастрычніка”. Яго стварылі ў 1970-я гады мінулага стагоддзя як нібыта прыродны бар’ер, які мусіў абараняць горад ад забруджвання, звязанага з вытворчасцю хімічнага валакна. Аднак рэальнай ахоўнай функцыі гэтая зялёная зона так і не выканала. Пасадкі праводзіліся на тэрыторыі былога тарфяніка, засыпанага пяском, што істотна ўскладняла рост дрэў. 

У выніку за амаль паўстагоддзя там не з’явілася ні магутных дубоў, ні высокіх бяроз. Дрэвы растуць слаба, часта сохнуць, і на іх месцы рэгулярна высаджваюць новыя саджанцы, якім, паводле назіранняў, наканаваны той самы лёс. З цягам часу тэрыторыя парку паступова змяняецца і часткова забудоўваецца: спачатку там узвялі Магілёўскую дзіцячую школу мастацтваў № 3, а пазней – касцёл Святога Антонія.

Напрыканцы 2025 года старшыня Магілёўскага гарвыканкама Сяргей Чарткоў, распісаўшыся на адной з сустрэч з людзьмі ў няздольнасці мясцовых улад згенераваць ідэю дабраўпарадкавання парка, звярнуўся да маладых магілёўцаў. “Давайце абвесцім конкурс ідэй – як магілёўцы бачаць гэта месца. Так што пачынайце фантазіраваць і прапаноўваць!” – пераклаў свае абавязкі лукашэнкаўскі прызначэнец на магілёўскае насельніцтва.

І вось у лютым 2026 года гарвыканкам абвяшчае конкурс. Прыняць удзел у ім запрасілі юрыдычных асоб незалежна ад формаў уласнасці, індывідуальных прадпрымальнікаў, якія маюць практычны вопыт праектавання і рэалізацыі праектаў. Такім чынам, заклік “фантазіраваць і прапаноўваць” адрасаваны не ўсім, а толькі тым, хто мае практычны вопыт праектавання і рэалізацыі праектаў. Навошта тады чыноўнік Чарткоў звяртаўся да ўсіх магілёўцаў? 

Ну а ўласна конкурс будзе праводзіцца да 16 красавіка 2026 года.

Фотаздымак: Яндэкс.Карты

Быхаўскія дзеці ператварылі гурбы снегу ў казку

Чарапаха і гусеніца. Школьнікі і выхаванцы дзіцячых садкоў Быхаўшчыны фантазіравалі са снегам.

Быхаўскія дзеці не сумуюць у маразы. Яны з задавальненнем удзельнічалі ў конкурсе, аб’яўленым раённай газетай, і стваралі шэдэўры са снегу.

Умовы спаборніцтва былі простыя:

  • стварыць кампазіцыю са снегу;
  • сфатаграфаваць сваю скульптуру;
  • даслаць здымак у рэдакцыю.

Высветлілася, што снегавік – далёка не мяжа фантазіі для юных скульптараў. Дзеці зрабілі са снегу чарапаху, гусеніцу, ёлку, лабірынт, васьмінога, казачны замак і нават карту Беларусі.

сугробы

Абсалютныя пераможцы снежнай баталіі – выхаванцы дзіцячага садка №5, якія стварылі вялізнага снежнага кракадзіла.

васьміног

Фота раённай газеты.

Падведзены вынікі конкурсу на афармленне мастоў праз Дубравенку

У конкурсе на лепшае афармленне магілёўскіх мастоў перамог архітэктурна-будаўнічы каледж.

Магілёўскі гарадскі кіраўнік Сяргей Чарткоў узнагародзіў пераможцаў конкурсу на канцэпцыю афармлення пешаходных мастоў праз Дубравенку. У раёне магілёўскай ракі Дубравенка размешчаныя 11 пешаходных мастоў, якія, на думку ўладаў, маюць патрэбу не толькі ў тэхнічным абнаўленні, але і ў свежых ідэях для іх рэканструкцыі.

З гэтай мэтай быў абвешчаны спецыяльны конкурс. Нядаўна падвялі яго вынікі.

Пераможцам быў прызнаны архітэктурна-будаўнічы каледж. Старшыня гарвыканкама Сяргей Чарткоў уручыў навучэнцам-пераможцам дыпломы і каштоўныя падарункі.

Сярод лепшых былі адзначаны праекты:

  • Лізаветы Шах – “Эка-масты прыроды і мастацтва” (на загалоўным фота);
  • Анастасіі Целяпнёвай – “Плынь казак і легенд”;
  • Валерыі Бабчанок, Дар’і Сухадольскай, Ксеніі Войцэль – серыя распрацовак для мастоў у раёне праспекта Міра;
  • Мікіты Твардоўскага і Іллі Ларкіна – праект комплекснага добраўпарадкавання ракі Дубравенка.
Мост Дубравенка
Праект Анастасіі Целяпнёвай

Фота сайта Магілёўскага архітэктурна-будаўнічага каледжа.

Беларускамоўная эмблема з Магілёва перамагла ў прафсаюзным конкурсе

Лагатып аўтарства магіляўчанкі Марыны Бяляевай стаў пераможцам ў конкурсе да 105-ай гадавіны Беларускага прафсаюза работнікаў адукацыі і навукі.

Паводле інфармацыі тэлеграм-канала “Прафсаюзы Магілёўшчыны”, з больш чым 300 заявак эмблема з Магілёва абраная лепшай да 105-годдзя арганізацыі. Марына Бяляева прадстаўляе першасную прафсаюзную арганізацыю Беларуска-Расійскага універсітэта. Такім чынам, яе праца са слоганам «105 гадоў з людзьмі і для людзей!» стала галоўным сімвалам гэтага года для гэтага прафсаюза.

Разам з тым, можа падацца даволі дзіўным, што прафсаюзныя босы выбралі менавіта беларускамоўную эмблему. Бо калі паглядзець на сайты Магілёўскага абласнога аб’яднання прафсаюзаў, Магілёўскай абласной арганізацыі прафсаюза работнікаў адукацыі і навукі, ФПБ і таго ж Беларускага прафсаюза работнікаў адукацыі і навукі, то знайсці там нешта беларускамоўнае, акрамя асобных назваў, вельмі цяжка. Сайты нават не маюць беларускіх версій. Відаць, праўладныя прафсаюзнікі вызначылі ролю беларускай мовы згодна маркетынгу – чалавек звычайна звяратае ўвагу на нешта нязвыклае і рэдкае.

Фотаздымак: obkom.by

У Касцюковічах прыгажосць не ў жанчын, а ў прадстаўніц працоўных калектываў

Той прыгажуні, якая захоча стаць “Міс Касцюковічы – 2025”, трэба найперш падумаць аб сваім працоўным калектыве.

Прыгажосць і праца – галоўнае, што мусяць прадставіць удзельніцы конкурсу, які намечаны ў касцюковіцкім Цэнтры культуры 12 снежня 2025 года. 

“Гэты конкурс – выдатная магчымасць прадэманстраваць прыгажосць, талент і інтэлект прадстаўніц працоўных калектываў, а таксама падтрымаць імідж іх арганізацый у раёне” – гаворыцца ў абвестцы ў тэлеграм-канале мясцовай раёнкі “Голас Касцюкоўшчыны”.

Удзельніцы змогуць праявіць сябе ў разнастайных творчых і інтэлектуальных іспытах, абяцаюць у паведамленні.

Што ж рабіць тым дзяўчынам, якія яшчэ не знайшлі свой працоўны калектыў, яшчэ вучацца ці з’яўляюцца хатнімі гаспадынямі? Яны, пэўна, па меркаванні арганізатараў конкурсу, ніяк не могуць быць вартыя ганаровага звання “Міс Касцюковічы” гэтага года. То бок, паважаныя прыгажуні, калі вы насамрэч такія, спачатку ўладкуйцеся на працу, атрымайце накіраванне ад начальства на “Міс Касцюковічы – 2025”, а ўжо потым прыходзьце і мы паглядзім на вас. Так, відаць, разважаюць арганізатары конкурса прыгажосці прадстаўніц працоўных калектываў. 

А што ж рабіць тым працоўным калектывам, дзе, напрыклад, адны мужчыны, а калі і ёсць жанчыны, то яны даўно ўжо не міс? Адказ ёсць – тэрмінова браць на працу, хоць на 0,1 стаўкі якую-небудзь беспрацоўную касцюковіцкую прыгажуню. А пасля конкурса можна і звольніць, калі не падтрымае “імідж іх арганізацый у раёне”.

Фотаздымак: Новости Костюковичи

Лукашэнка ў Чавусах толькі на трэцім месцы

Аднафаміліца Аляксандра Лукашэнкі аказалася на трэцім месцы ў спаборніцтве маладых спецыялістаў Чавускага раёна.

Конкурс дзяўчат на званне лепшага спецыяліста адыходзячага года прайшоў у Чавусах. Сярод дзевяці ўдзельніц была Ангеліна Лукашэнка, урач агульнай практыкі раённай бальніцы.

Лепшыя дзяўчыны раёна распавядалі пра сябе, асабістыя дасягненні, першыя дні працы на першым працоўным месцы, спявалі, танчылі, чыталі вершы, паказвалі напісаныя імі карціны і чыталі вершы ўласнага сачынення.

Ангеліна Лукашэнка прадставіла гумарыстычны нумар, які ўразіў журы, але аказалася толькі на трэцім месцы.

Відавочна, лепшую дзяўчыну Чавус выбіралі сумленна, у адрозненне ад выбараў кіраўніка краіны.

Там Лукашэнка, апынаючыся на трэцім і наступных месцах, у выніку заўсёды выходзіў на першае. Напэўна таму, што журы ў выглядзе выбарчых камісій, у гэтым выпадку, асаблівай ролі не адыгрывала.

Фота раённай газеты.

Могилевская прокурор, тренировавшая красноречие на политзаключенных, блеснула на конкурсе

Прокурор из Могилева Ольга Богуковская, занесенная в базу “Каратели Беларуси” произнесла самую убедительную речь на конкурсе гособвинителей в Минске.

Непросто было добиться победы на конкурсе гособвинителей, который прошел в Минске, сообщает БелТА.

Сотрудники региональных прокуратур должны были продемонстрировать жюри:

  • аргументированность и убедительность речи;
  • характеристику личности обвиняемого и его деяния;
  • полноту анализа доказательств обвинения и защиты;
  • юридическую точность оценки действий обвиняемого;
  • предложения по наказанию;
  • эмоциональность и выразительность речи;
  • соответствие позиции гособвинителя фактическим обстоятельствам дела.

Одной из победительниц стала прокурор отдела по надзору за соответствием закону судебных решений по уголовным делам прокуратуры Могилевской области Ольга Богуковская. Она поощрена генеральным прокурором Беларуси.

Героиню пока еще не нашла еще одна заслуженная награда. Богуковская занесена в базу “Каратели Беларуси” за активное участие в незаконных расправах над участниками массовых протестов и имеет все шансы ответить за свои “убедительные” речи по закону.

День Победы каждый день: Чаусы, девушки и их пилотки

Государственная идеология в Беларуси нашла новый жанр — военно-патриотический дорожный трэш. Именно так можно оценить конкурс “Автоледи-2025” в Чаусах.

Конкурс вроде бы должен был посвящен безопасности на дорогах — казалось бы, повод поговорить о вождении, культуре на трассе, навыках автомобилисток. Но как-то вдруг в ход пошли… пилотки, ленты, звезды и камуфляж. Участницы — шесть смелых дам — приехали на конкурс в пилотках, а кое кто и гимнастерках, пишет чаусская газета “Искра”.

Шоу прошло под проливным дождем, который, впрочем, не охладил пыл организаторов. Казалось, что чем сильнее с небес льет, тем громче звучат патриотические мелодии. Все происходящее больше напоминало съемки любительского пародийного клипа на тему «если бы Победа случилась в TikTok».
девушки и пилотки

Победительницей “победного” шоу “Автоледи в Чаусах стала Алеся Сипайло из Чаусского филиала ОАО “Бабушкина Крынка”. 

Фото: газета “Искра”