Category: Навіны

У магілёўскую турму змясцілі грамадскага актывіста з Калінкавічаў

Навіна ад

У следчым ізалятары магілёўскай турмы №4 знаходзіцца грамадскі актывіст з Калінкавічаў Аляксандр Елісееў.

Аб тым, што актывіст знаходзіцца ў магілёўскай турме, гомельскім праваабаронцам паведамілі крыніцы ў гэтай пенітэнцыярнай установе. Паводле папярэдніх звестак, яму інкрымінуюць «здраду дзяржаве» і «абразу Лукашэнкі».

Што менавіта сілавікі палічылі «злачыннымі дзеяннямі» Елісеева, пакуль невядома. Не раскрываецца і дата яго затрымання, як і прычыны, чаму яго даставілі не ў гомельскі СІЗА №3, а адразу ў Магілёў.

Аляксандр Елісееў – грамадскі актывіст з Калінкавічаў, былы сябр ліквідаванай уладамі Аб’яднанай грамадзянскай партыі. Шмат гадоў ён займаўся незалежным назіраннем за выбарамі розных узроўняў і неаднаразова фіксаваў парушэнні выбарчых працэдур. На падставе гэтага ён заяўляў, што рашэнні нелегітымнай улады не абавязковыя да выканання, і рэгулярна адмаўляўся сплочваць штрафы па палітычна матываваных адміністрацыйных справах.

У 2020 годзе і пазней яго неаднаразова затрымлівалі, прызначалі працяглыя адміністрацыйныя арышты. Падчас аднаго з такіх арыштаў, у лютым 2022 года, за некалькі дзён да пачатку поўнамаштабнага ўварвання расійскіх войскаў ва Украіну, ён трымаў галадоўку. Тады расійскія вайсковыя падраздзяленні стаялі каля Калінкавічаў і Мазыра. Каб ізаляваць актывіста, яго абвінавацілі ў «дробным хуліганстве».

Апошняя яго публікацыя ў Facebook датаваная 24 красавіка. Пры гэтым у верасні яго яшчэ бачылі ў Калінкавічах. Елісееў – спецыяліст у галіне авіяцыйнай прамысловасці. Ён вучыўся ў Кіеўскім міжнародным універсітэце грамадзянскай авіяцыі (цяпер – Кіеўскі авіяцыйны інстытут), працаваў на авіябудаўнічых прадпрыемствах Украіны, потым – як праграміст у Беларусі. Аднак, пасля таго, як ён актыўна далучыўся да палітычнага жыцця, знайсці годную працу на радзіме ён ужо не мог.

Фотаздымак з адкрытых крыніц

Клімавіцкая раёнка абяцае абнародаваць сенсацыйны рэйтынг

Навіна ад

Хто ўсё-ж такі з жыхароў Клімавіч знаходзіцца на сваёй пасадзе трыццаць гадоў?

Займальны анонс зрабіла Клімавіцкая раённая газета “Родная ніва”. У адным з бліжэйшых нумароў журналісты абяцаюць распавесці пра тое, «кто из климовчан вот уже тридцать лет в одной должности».

Улічваючы непадробную цікавасць беларусаў да індывідуумаў, якіх трыццаць гадоў немагчыма адцягнуць ад адной пасады, верагодна, варта чакаць сенсацыі.

Галоўнае, каб “Родная ніва” не падманула надзеяў чытачоў аповедамі пра свінарак і пастухоў.

Бо ў раённых цэнтрах да халеры чыноўнікаў, якія не проста сядзяць у сваіх крэслах па тры дзясяткі гадоў, але і ўсе гэтыя гады абяцаюць засыпаць ямы на дарогах, якія маюць такі ж узрост, як стаж дзяржаўных служачых.

Праўда, з улікам сітуацыі, магчыма, праўладным СМІ даручана папулярызаваць гэтую з’яву, каб пераканаць суграмадзян у яе нармальнасці. Бо мудрасць, як і маразм, прыходзіць з гадамі.

Фота: скрыншот газеты “Родная ніва”.

Як спрацавала Магілёўшчына за 9 месяцаў – Кірпічонак прапанавала зайсці з тылу

Навіна ад

У Магілёўскім аблвыканкаме падвялі вынікі за 9 месяцаў 2025 года і прапанавалі захапіць азіяцкія рынкі, як Аляксандр Македонскі.

У гэтым годзе на падвядзенні вынікаў развіцця Магілёўскай вобласці чыноўнікі сталі асцярожней у выказваннях.

Відавочна, улічылі вопыт мінулага года, калі “губернатар” Анатоль Ісачанка, вазьмі, ды і назаві колькасць стратных арганізацый вобласці, якая “скарацілася”. Адразу ўзнік шэраг удакладняючых пытанняў, на якія ўладам не было чаго адказаць.

Цяпер фармулёўкі сталі больш абцякальныя.

Галоўны эканаміст вобласці Алена Пруднікава-Кірпічонак толькі адзначыла, што “не дапрацавалі прамысловыя флагманы рэгіёна: ААТ “Магілёўхімвалакно” і ААТ “Белшына”.

Перашкодзіў, маўляў, груз мінулых памылак і агрэсіўная палітыка азіяцкіх вытворцаў, якія заходзяць на расійскі рынак, што традыцыйна лічыўся нашым.

Выхад Пруднікава-Кірпічонак убачыла ў тым, каб вобласць выходзіла на рынак усходне-азіяцкага кантынента.

То бок, пакуль вытворцы з Азіі пераключыліся на Расію, прапануецца ўдарыць з тылу і захапіць іх рынкі.

Нешта падобнае ўдалося прадзелаць Аляксандру Македонскаму ў бітве пры Гаўгамелах, а ўлічваючы тое, што ў вялікага заваёўніка не было за плячыма такой магутнай падтрымкі, як ААТ “Магілёўхімвалакно” і ААТ “Белшына”, шанцы на перамогу ў Магілёўскай вобласці не жартоўныя.

Фота: БелТА.

Дзень у гісторыі. 15 лістапада. Заснаваны першы магілёўскі музей

Навіна ад

1632 год. Прызначаны першы магілёўскі праваслаўны епіскап Іосіф Бабрыковіч. 

Спачатку Магілёўская епархія з’яўлялася часткай Полацкай. Па каралеўскім прывілеі не былі дакладна акрэслены яе межы. Епіскапы павінны былі пражываць у Магілёўскім Спаскім манастыры. Акрамя Спаскай царквы, ім перадаваліся яшчэ чатыры цэрквы ў Магілёве, дзве царквы ў Оршы, адна ў Дзісне, адна ў Полацку, Траецкая і Спаская ў Мсціславе. Першым епіскапам стаў 15 лістапада 1632 года былы пробашч Віленскага Свята-Духава манастыра ігумен Іосіф Бабрыковіч-Капет-Аняхожскі. У сувязі з тым, што Спаскі манастыр у Магілёве ў той час належаў уніятам, рэзідэнцыя епіскапаў першапачаткова размяшчалася ў Крыжаўзвіжанскай царкве – да 1650 года.

Малюнак М. Львоў
Крыжаўзвіжанская царква – за пагоркам злева. Аўтар малюнка Мікалай Львоў

1867 год. У Магілёве пры губернскім статыстычным камітэце заснаваны першы ў горадзе музей.  

Яго пераемнікам з’яўляецца абласны краязнаўчы музей імя Е. Раманава. 

На час адкрыцця ўстановы было каля 1 500 экспанатаў, сярод іх – кальчуга і ўпрыгожванні з раскопак Анелінскага кургана Быхаўскага павета, арыгінальныя граматы польскіх каралёў Жыгімонта ІІІ і Станіслава Аўгуста, рукапіснае Евангелле XV стагоддзя; Лексікон Славянароскі з друкарні Куцеінскага манастыра 1654 года,  калекцыя манет X – XIX стст., троннае крэсла Кацярыны II з магілёўскага дарожнага палаца, сані Напалеона, якія ён кінуў падчас уцёкаў з Расіі.

У 1918 годзе музей аб’яднаны з царкоўна-археалагічным (працаваў з 18 снежня 1904 у былым Бернардынскім касцёле – на загалоўным фота ў цэнтры) у адзін – губернскі. У 1919 г. пераехаў у будынак былога сялянскага банка (вул. Міронава, зараз Магілёўскі абласны мастацкі музей імя П. Масленікава), у 1932 – у двухпавярховы будынак па вул. Ленінскай, №40. У 1934-1938 гадах меўся філіял – у будынку Іосіфаўскага сабора, дзе дзейнічала экспазіцыя гісторыі рэлігіі і атэізму. Існаваў, у канцы 1930-х гадоў і яшчэ адзін філіял – мемарыяльны музей С. Аржанікідзэ ў доме, дзе ў 1919 г. ён жыў і працаваў як член Рэўваенсавета 16-й арміі Заходняга фронту (кут вул. Віленскай і зав. Крутога).

У пачатку Вялікай Айчыннай вайны падчас абароны Магілёва гістарычны музей на вул. Ленінскай і яго філіял на Віленскай згарэлі разам з экспанатамі.  Пасля вайны, толькі ў 1949 годзе, калі ў Доме Саветаў выдзелілі невялікія памяшканні, музей аднавіў сваю дзейнічаць. 1 ліпеня 1961 года атрымлівае ўласны трохпавярховы будынак на Савецкай плошчы (зараз – Славы), у якім ён размяшчаецца і ў наш час.

краязнаўчы музей магілёў

1938 год. У в. Дрожджаніцы Крычаўскага раёна  нарадзіўся Віктар Цітоў. 

Беларускі этнолаг і гісторык культуры. Доктар гістарычных навук, прафесар.

Выхаванец гісторыка-геаграфічнага факультэта Магілёўскага педінстытута. 

Распрацаваў канцэпцыю гісторыка-этнаграфічнага раянавання Беларусі. Даследаваў тыпалогію культурных ландшафтаў, гістарычныя стасункі Беларусі і сумежных тэрыторый, беларускую дыяспару, этнічную гісторыю і геаграфію Беларусі, традыцыйную народную культуру, гісторыю народнай адукацыі, праблемы нацыянальных узаемаадносін.

Суаўтар і аўтар прац «Праблемы рассялення ў БССР», «Помнікі этнаграфіі», «Промыслы і рамёствы Беларусі», «Адраджэнне традыцыйнай мастацкай культуры Палесся», «Беларусы», «Гісторыя сялянства Беларусі» і іншых.

Удзельнічаў у распрацоўцы навукова-метадычных прынцыпаў аховы помнікаў, арганізацыі музеяў-скансэнаў, у складанні «Нацыянальнага атласу Беларусі».

Памёр 20 лістапада 2020 года.

гісторык Віктар Цітоў

На Краснапольшчыне беларускамоўнае дашкольнае навучанне цалкам вынішчана

Навіна ад

Сёлета ні адзін дзіцёнак не навучаецца ў садках Краснапольскага раёну па-беларуску.

У Краснапольскім раёне тры дзіцячых садкі. Усё яны з рускай мовай навучання. У раёне не існуе нават беларускамоўных груп у садках. Пра гэта сведчыць адказ начальніка аддзела па адукацыі Краснапольскага райвыканкама Алесі Шапавалавай на зварот ад абаронцы беларускай мовы Ігара Случака. Такая сітуацыя адпавядае пачатку 2025-2026 навучальнага года.

У той жа час, у трох дзіцячых садках раёна навучаецца 246 выхаванцаў у 18 групах.

“Спіс і адрасы дзіцячых садкоў з беларускай мовай навучання і беларускамоўных груп у дзіцячых садках не прадстаўляецца магчымасці даць па прычыне іх адсутнасці” – адказала чыноўніца грамадскаму дзеячу.

Фотаздымак з адкрытых крыніц

Рашэнне аб будаўніцтве АЭС у Магілёўскай вобласці пакуль адкладаецца

Навіна ад

На БелАЭС вырашана пабудаваць трэці блок. Ці будзе будавацца АЭС на Магілёўшчыне – залежыць ад патрэб. Пакуль іх няма.

Рашэнне аб будаўніцтве трэцяга блока ў Астраўцы прынята па выніках нарады ў Лукашэнкі 14 лістапада 2025 года, піша БелТА.

“Па выніках нарады прынята рашэнне аб развіцці Астравецкай атамнай электрастанцыі, рэалізацыі другой чаргі – збудаванні трэцяга энергаблока. І паралельна будзе арганізавана работа па даследаванні пляцовак на тэрыторыі Магілёўскай вобласці” – заявіў журналістам віцэ-прэм’ер Віктар Каранкевіч.

Паводле яго, гэта дадатковае даследаванне будзе выяўляць, дзе магчыма ў будучым развіццё атамнай энергетыкі, калі спатрэбіцца далейшае задавальненне росту электраспажывання менавіта ў Магілёўскім рэгіёне.

Пры гэтым абодва працэсы – збудаванне трэцяга энергаблока на БелАЭС і даследаванне пляцоўкі ў Магілёўскай вобласці – будуць ісці паралельна, растлумачыў віцэ-прэм’ер. “Але рашэнне аб другой чарзе БелАЭС – вось цяпер, так, мы гэтым будзем займацца” – адзначыў Віктар Каранкевіч. 

Што да магчымага будаўніцтва ў будучыні яшчэ адной атамнай электрастанцыі ў Беларусі, ён заўважыў: “У далейшым рашэнне, якое неабходна будзе разглядаць па далейшым развіцці атамнай энергетыкі, будзе ўвязана і з ростам электраспажывання”.

Фотаздымак з адкрытых крыніц

Бабруйскі рыбак вылавіў васьмікілаграмовага судака

Навіна ад

Рыбалоў з Бабруйска Андрэй Балыка выпадкова вылавіў на Бярэзіне судака вагой больш за восем кілаграмаў, здабыўшы рэкордны для сябе і рэдкі па мясцовых мерках улоў.

Нядаўна Андрэй адправіўся на вячэрнюю рыбалку на Бярэзіну, выбраўшы адно з папулярных сярод мясцовых рыбаловаў месцаў. Гэта месца не лічыцца зімавальнай ямай, аднак мае прыкметны перапад глыбінь, што нярэдка прыцягвае драпежніка. Пра гэта бабруйчанін распавёў выданню Fishingby.com.

Рыбалоў доўга стаяў на беразе, спрабуючы выклікаць хоць нейкую рэакцыю рыбы. У ход ішлі самыя розныя прынады: сілікон, воблеры, паралон. Ён эксперыментаваў з праводкай, мяняў тыпы прынад і іх падачу, але ў адказ атрымліваў толькі цішыню. Здавалася, што ў гэты вечар рыба цалкам ігнаруе любыя хітрыкі.

Пераломны момант наступіў, калі рыбак змяніў чарговы воблер на мандулу. На працяглым завісанні прынады ў прыдонным бруі рыбалоў адчуў лёгкі “шкраб”. Гэта быў той самы тонкі сігнал, які можа азначаць і дробязь, і пачатак барацьбы за трафей. На аўтамаце рушыла ўслед падсечка. Вудзіла тут жа ўпёрлася, нібы зачапілася за цяжкае бервяно, але спроба прыпадняць “перашкоду” паказала, што на тым канцы лескі знаходзіцца буйная рыба.

Рыбалоў аслабіў фрыкцыён, і ў тую ж секунду нябачны праціўнік ірвануў у глыбіню, метраў на дзесяць. Сэрца перахапіла ад таго, настолькі магутным быў рывок. Першай думкай было, што на кручку сом. Аднак неўзабаве рыба змяніла паводзіны і павольна пайшла ў бок берага. Праз пару хвілін у промні ліхтара з глыбіні з’явіліся холадна бліскучыя вочы, буйныя, характэрныя. Гэта быў велізарны судак.

Акуратна, але ўпэўнена рыбалоў падвёў трафей да берага. Супраціў рыбы ўжо амаль сышоў на нішто. Калі ён падняў ўлоў, сумневаў не засталося: гэта асабісты рэкорд. Вага судака склала 8,255 кілаграма. Гэта сапраўдны трафей, асабліва ў перыяд бясклёўя.

Па словах Андрэя, ўлоў такой велічыні з’яўляецца падзеяй, якая можа здарыцца толькі аднойчы. І гэты вечар на Бярэзіне стаў для яго менавіта такім – рэдкім, запамінальным і па-сапраўднаму легендарным.

Фотаздымак fishingby.com

Магілёў – самы саветызаваны горад: з’явіліся вынікі тапанімічнага даследавання

Навіна ад

Беларускі даследчык Алесь Чайчыц параўнаў гарадскую тапаніміку абласных цэнтраў у Беларусі. У Магілёве аказаўся самы высокі працэнт назваў вуліц, ад якіх варта пазбаўляцца.

Вынікі свайго даследавання Алесь Чайчыц агучыў у онлайн-размове з магілёўскім гісторыкам, музейшчыкам і краязнаўцам Аляксеем Бацюковым, які выклаў запіс эфіра ў адкрыты доступ на сваім YouTube-канале. 

У размове Алесь Чайчыц так абгрунтаваў свой падыход да неабходнасці змены назваў гарадскіх вуліц. На думку даследчыка, наданне вуліцы імя пэўнага чалавека з’яўляецца самай высокай ступенню яго ўшанавання. Назвы вуліц у беларускіх гарадах пры гэтым дзесяцігоддзямі служылі прапагандысцкім мэтам і для індактрынацыі людзей, навязвання ім каштоўнасцяў і фармавання ідэнтычнасці, змушаючы ўспрымаць Беларусь як частку Расіі, а беларускі народ несамастойным, які ўсім абавязаны Савецкаму Саюзу.

Магілёў тапаніміяАбгрунтоўваючы неабходнасць змены назваў вуліц Алесь Чайчыц кіраваўся тымі ж прынцыпамі, па якіх будаваліся працэдуры па дэсаветызацыі тапанімікі ў краінах Балтыі і Украіне. Гэта значыць, што прыярытэт тут аддаваўся дасавецкім, спрадвечным назвам. У выпадку, калі такая назва адсутнічала, то прыярытэтнымі выступалі назвы, звязаныя з самой мясцовасцю, з персонамі, альбо падзеямі, звязанымі з гісторыяй самой краіны альбо рэгіёна. Назвы, ад якіх неабходна пазбаўляцца ў такім выпадку – гэта назвы ў гонар савецкіх палітычных і вайсковых дзеячоў, дзейнасць якіх ніякім чынам не спрыяла развіццю Беларусі і канкрэтна Магілёва, а часам і мела на мэце наогул знішчэнне беларускай ідэнтычнасці.

Доля назваў вуіц, якія патрабуюць замены, па выніках даследавання Чайчыца, складае амаль палову ад агульнай колькасці – гэта самы высокі паказчык сярод іншых параўнаных ім гарадоў.

Алесь Чайчыц

Прааналізаваўшы амаль 1 000 назваў вуліц, даследчык прыйшоў да высновы, што толькі 52% назваў не выклікаюць ніякіх пытанняў – яны звязаныя з мясцовымі традыцыйнымі мікратапонімамі, з імёнамі ўраджэнцаў Магілёва альбо дзеячоў беларускай культуры, што маюць сэнс быць уганараванымі ў такой пачэснай форме, як назва вуліцы.

савецкая тапанімікаАляксей Бацюкоў, які браў інтэрв’ю з даследчыкам, выказаў некаторыя заўвагі што па змесце, паколькі частка выкарыстаных Алесем Чайчыцам назваў аказалася састарэлай. Напрыклад, аўтар не ўлічыў, што ў Магілёве ўжо няма завулка Карла Лібкнехта (яму вернута гістарычная назва Пажарны завулак), гэтаксама як ужо няма Вала Чырвонай Зоркі.

Палемічнай таксама здалася думка пра адназначнае перайменаванне вуліц, названых у гонар вайскоўцаў, што вызвалялі Магілёў у 1944 годзе. Алесь Чайчыц прытрымліваецца меркавання, што гэтыя тапонімы таксама павінны быць замененыя, бо пасля нямецкай акупацыі следавала нічым не лепшая савецкая, у той час як Аляксей Бацюкоў звярнуў увагу на тое, што такія дзеянні могуць прывесці да вострай сацыяльнай рэакцыі.

Цалкам размову можна паслухаць па гэтай спасылцы. 

Школьнікам Хоцімска зрабілі тэлемост з выхаваўчай калоніяй

Навіна ад

Раней сядзеш – раней выйдзеш: у Хоцімску прайшоў тэлемост паміж школьнікамі і выхаваўчай калоніяй.

Прапагандысты Магілёўскай вобласці прывіваюць вучням законапаслухмянасць, адразу хапаючы быка за рогі: паказваюць, што жыццё за кратамі – не мёд. Па сутнасці, палохаюць школьнікаў зонай. Яны лічаць, што менавіта такі прамалінейны падыход да выхавання будзе самым эфектыўным.

У СШ №2 Хоцімска адбыўся тэлемост паміж вучнямі школ Хоцімскага раёна і выхаваўчай калоніяй №2 дэпартамента выканання пакаранняў МУС па Магілёўскай вобласці.

Што менавіта паказвалі вучням, раённая газета не ўдакладняе, але і без лішніх дэталяў зразумела: «законапаслухмяны лад жыцця» такімі прымітыўнымі метадамі не сфарміруецца. 

Але займацца правым выхаваннем праз вывучэнне асноўных палажэнняў Канстытуцыі і заканадаўства, правоў і свабод чалавека і грамадзяніна ў Беларусі не прынята, паколькі вельмі часта “не да законаў”.

Дарэчы, ад беларускага рэжыму можна чакаць чаго заўгодна. Бо сам Лукашэнка прызнаваў: законапаслухмянымі яго кіраўнікі становяцца толькі пасля таго, як насёрбаюцца турэмнай баланды.

Фота раённай газеты.

Лукашэнка ў Чавусах толькі на трэцім месцы

Навіна ад

Аднафаміліца Аляксандра Лукашэнкі аказалася на трэцім месцы ў спаборніцтве маладых спецыялістаў Чавускага раёна.

Конкурс дзяўчат на званне лепшага спецыяліста адыходзячага года прайшоў у Чавусах. Сярод дзевяці ўдзельніц была Ангеліна Лукашэнка, урач агульнай практыкі раённай бальніцы.

Лепшыя дзяўчыны раёна распавядалі пра сябе, асабістыя дасягненні, першыя дні працы на першым працоўным месцы, спявалі, танчылі, чыталі вершы, паказвалі напісаныя імі карціны і чыталі вершы ўласнага сачынення.

Ангеліна Лукашэнка прадставіла гумарыстычны нумар, які ўразіў журы, але аказалася толькі на трэцім месцы.

Відавочна, лепшую дзяўчыну Чавус выбіралі сумленна, у адрозненне ад выбараў кіраўніка краіны.

Там Лукашэнка, апынаючыся на трэцім і наступных месцах, у выніку заўсёды выходзіў на першае. Напэўна таму, што журы ў выглядзе выбарчых камісій, у гэтым выпадку, асаблівай ролі не адыгрывала.

Фота раённай газеты.