Category: Навіны

Палітзняволены філосаф Мацкевіч: Шклоўская калонія была найбольшай пакутай

Навіна ад

Філосаф Уладзімір Мацкевіч большую частку свайго зняволення правёў у калоніі ў Шклове і турме ў Магілёве, дзе спазнаў катаванні і здзекі.

Гісторыя катаванняў у калоніі

Праз 14 месяцаў пасля затрымання з палітычных прычын у жніўні 2021 года філосафа Уладзіміра Мацкевіча перавялі з мінскага СІЗА спачатку ў Магілёў, а потым у шклоўскую калонію №17. Ён прызнаецца Праваабарончаму цэнтру “Вясна”: больш за ўсё хацеў выбрацца з камеры і «пабачыць неба», але не ўяўляў, што чакае яго ў лагеры.

Першае «парушэнне» Мацкевіч атрымаў праз дзесяць хвілін пасля прыезду за тое, што не павітаўся з начальнікам. Далей былі чарговыя правакатыўныя парушэнні і першыя суткі ў ШІЗА. У атрад філосаф трапіў ужо пасля ізалятара. Гэта быў так званы «казліны атрад», дзе сядзяць вязні, якія супрацоўнічаюць з адміністрацыяй. Ім загадалі не кантактаваць з Мацкевічам. Гаварыць яму дазвалялася толькі з заўгасам і вязнем-забойцам, які адбываў апошнія гады свайго тэрміну.

Адміністрацыя шукала любыя падставы для пакарання: за «няправільнае павітанне», «няпоўную запіскі пра рэчы» або за тое, што зняволены не так сеў. У выніку філосаф атрымаў каля 30 спагнанняў. За кожнае яму прызначалі ШІЗА або ПКТ, пазбаўлялі перадач і спатканняў.

Самым цяжкім стала катаванне холадам у ШІЗА: у камеры была толькі адна гарачая труба, прыціснуцца да якой немагчыма. «Я адціскаўся і прысядаў, каб не замерзнуць. Не ведаю, колькі скінуў вагі – паўтара месяца там былі пеклам» – кажа Мацкевіч.

Пасля чарговых парушэнняў яго выклікалі да начальніка. Калі палітвязень прапанаваў перавесці яго на турэмны рэжым, кіраўнік калоніі намякнуў і на магчымасць узбудзіць новую справу па арт. 411, што азначае павелічэнне тэрміна зняволення. У Мацкевіча ў той час абвастрылася грыжа, але меддапамога была мінімальнай: аперацыю не планавалі, бялізну не давалі, дазволілі толькі бандаж.

Суд па замене рэжыму адбыўся хутка, і Мацкевіча вярнулі ў турму №4 у Магілёве. «Турма стала палёгкай» – прызнаецца ён. Там ён сустрэў іншых палітвязняў, у тым ліку Аляксея Храловіча, які раскрыў КДБ-шныя матэрыялы па справе Рамана Бандарэнкі.

У Магілёве філосаф дамогся пастаноўкі ў чаргу на аперацыю. Пасля абследавання яго двойчы вазілі ў Рэспубліканскую бальніцу зняволеных у Калодзічы. «Лекары там прафесійныя, абсталяванне добрае, але этапы ў кайданках – прыніжальныя» – адзначае Мацкевіч.

Галоўны ўдар: страта сшыткаў

Найбольш балючай падзеяй зняволення філосаф называе не холад і не ШІЗА, а тое, што ў яго забралі ўсе сшыткі з чатырохгадовай працай. Спачатку ў студзені 2023-га зніклі пяць сшыткаў. Відаць, іх забрала спецслужба. Потым, падчас этапавання, у яго адабралі ўсё: лісты, фотаздымкі, нататкі.

«Гэта была мая праца, мая апора. Я страціў тое, што не змагу аднавіць. Гэта найгоршае, што са мной адбылося ў зняволенні» – кажа ён.

Прымусовы шлях у выгнанне

У верасні 2025 года Мацкевіча раптоўна вывелі з камеры і далі загад збірацца на вызваленне. Разам з іншымі палітвязнямі яго з закрытым тварам адвезлі ў СІЗА КДБ, дзе ўсе чакалі допытаў. Але замест гэтага іх прымусова перадалі літоўскім дыпламатам.

«Я не хацеў з’язджаць, бо не люблю эміграцыю і ведаю, што нічога добрага ад палітычнай эміграцыі не бывае. Я хацеў застацца ў Мінску, але не пайшоў па шляху Статкевіча, бо вярнуцца ў турму для мяне было непрымальна» – кажа філосаф, які цяпер знаходзіцца ў Літве.

Фотаздымак: ПЦ “Вясна”

«Рэха Дрыбіна» даўно сціхла

Навіна ад

Дрыбінская «раёнка» панастальгіравала па мясцовым радыё, закрытым у 2016 годзе з-за «адсутнасці якаснага прыёму радыёпраграм у дыяпазоне УКХ».

Да 100-годдзя беларускага радыё дрыбінская раёнка ўспомніла пра тое, як цудоўна было па паўгадзіны слухаць перадачы «Сельская гаспадарка», «Мясцовая ўлада ў дзеянні», «Жыццё Саветаў», «Сустрэча з насельніцтвам», «Наш край», «Нашы землякі» і «Віншуем».

Нягледзячы на тое, што раённае радыё было «надзейнай, даверлівай, кампетэнтнай і ўдумлівай крыніцай інфармацыі», яго закрылі не толькі ў Дрыбіне, а паўсюдна.

Прычым не з-за тэхнічных праблем з вяшчаннем, а таму што:

  • правадное радыё аджыло свой век яшчэ на дзесяць гадоў раней;
  • утрымліваць бескарысную структуру ўладам стала не па кішэні.

І нават тое, што цяпер у Беларусі зарэгістравана больш за 90 радыёстанцый, кажа не пра рост папулярнасці радыё, а хутчэй пра інертнасць уладаў.

Ды што там раённае радыё, калі цяпер адзін толковы блогер можа з поспехам замяніць увесь працоўны калектыў любой раённай газеты разам з бухгалтарам і прыбіральшчыцай.

Падаецца, што справа тут не ў настальгіі па радыё, а ў шкадаванні пра беззваротна страчаныя часы, калі інфармацыя знаходзілася пад татальным кантролем уладаў.

Фота раённай газеты.

У Шклоўскім раёне да ўборкі буракоў прыцягнулі дэпутатаў

Навіна ад

У Шклоўскім раёне да ручной уборкі цукровых буракоў прыцягнулі супрацоўнікаў гарадскіх прадпрыемстваў і нават мясцовых дэпутатаў. 

Работы праводзіліся ў буднія дні і будуць аплачаны арганізацыямі, якія накіравалі сваіх супрацоўнікаў. Улады пазіцыянавалі гэтую ініцыятыву як “акт салідарнасці” перад гадавіной Кастрычніцкай рэвалюцыі і “праяву сапраўднага патрыятызму”. Мясцовая раёнка лічыць, што “менавіта ў такія моманты нараджаецца тое, што не вымераць ні ў тонах, ні ў гектарах – пачуццё локця і гонар за родную зямлю”.

Насамрэч, сельгаспрадпрыемства Шклоўшчыны сутыкнуліся з сур’ёзнымі цяжкасцямі. У рэгіёне ўжо прайшлі першыя начныя замаразкі, а сіноптыкі прагназавалі хуткае выпадзенне снегу. З-за недахопу працоўнай сілы калгасы зноў аказаліся не гатовыя завяршыць уборку ўраджаю ў тэрмін. 

Супрацоўнікі гарадскіх прадпрыемстваў, якія прыбылі на палі, сутыкнуліся і з арганізацыйнымі праблемамі: не ўсім змаглі забяспечыць неабходны інвентар. Некаторыя работнікі былі вымушаныя выкарыстоўваць замест вёдраў абрэзаныя пластыкавыя каністры, прыстасаваныя пад падручны інвентар.

Фотаздымак shklovinfo.by

У Магілёве высякаюць здаровыя дрэвы

Навіна ад

Вырубка здаровых дрэў адбываецца ў гэтыя дні ўздоўж магілёўскіх вуліц.

Пра вырубку дрэў, у прыватнасці, уздоўж вуліцы Крыленка, паведаміла тэлеграм-каналу “Рэальная Беларусь” мясцовая жыхарка. 

“Ну вось аражэнькія, паглядзіце. Цэнтр горада, здаровыя дрэвы. Чаму б іх не захаваць? Чаму не скарыстацца прынцыпамі падыходаў, як гэта робіцца ў Еўропе – кожнае дрэва зберагаецца. Вельмі шкада” – кажа ў відэа, датаваным 14 лістапада 2025 года, ўсхваляваня жанчына. 

На відэа бачны пні, якія засталіся пасля вырубкі дрэў. Па іх бачна, што дрэвы былі здаровыя і была магчымасць іх захаваць. Відаць, што гэтыя пні ўжо выкарчоўвае спецыяльна падагнаны трактар з экскаватарным каўшом.

Скрыншот тэлеграм-канал “Рэальная Беларусь”

Грамадзяне Асіповіч трапіліся ў фотапасткі

Навіна ад

Барацьба з тымі, хто стварае несанкцыянаваныя звалкі ў Асіповічах, дасягнула апагея.

Высокія тэхналогіі прыйшлі на дапамогу асіповіцкаму УКП ЖКГ у бітве з нізіннымі страсцямі тых, хто арганізоўвае ў горадзе несанкцыянаваныя сметнікі.

Прыборы фотафіксацыі, ўстаноўленыя ў месцах, дзе здзяйсненне правапарушэнняў найбольш верагоднае, спрацавалі дакладна, паказаўшы, што:

  • на кантэйнерную пляцоўку каля яўрэйскіх могілак грамадзянін вывез бой шыфера;
  • у ваколіцах пасёлка Ялізава мясцовы жыхар вывез асабістае смецце;
  • на кантэйнерную пляцоўку па вуліцы Чкалава жыхар шматкватэрнага дома вывез адыходы са свайго агарода.

Першы грамадзянін ужо аштрафаваны на 420 рублёў, а справы двух другіх жыхароў пакуль яшчэ разглядаюцца, але, падаецца, нічога добрага іх таксама не чакае.

Застаецца толькі дадаць, што высокія тэхналогіі, якія дабраліся-такі да Асіповіч і пасеялі паніку сярод парушальнікаў, у цывілізаваных краінах выкарыстоўваюцца дзесьці з сярэдзіны мінулага стагоддзя.

Фота раённай газеты “Асіповіцкі край”.

Дванаццаць талонаў на раён – лячэнне зубоў спрабавалі аналізаваць у Касцюковічах

Навіна ад

Касцюкаўчанам складана трапіць на прыём да стаматолага, а начальства лічыць, што 12 талонаў на ўвесь раён цалкам дастаткова.

Журналісты раённай газеты правялі расследаванне сітуацыі вакол мясцовай стаматалогіі. Мяркуючы па выніках, змяніць нічога нельга – калі выцягваеш нос, абавязкова завязне хвост.

Высветлілася, што:

  • запісацца па прынцыпе «сёння на заўтра» дастаткова складана – дазваніцца нельга, але калі ўстаць у жывую чаргу, можа і пашанцуе атрымаць запаветны талон. Праўда, на гэта давядзецца патраціць… палову дня;
  • ускладнена хірургічная стаматалагічная дапамога, бо хірург-стаматолаг знаходзіцца ў дэкрэтным адпачынку і яго замяняе зубны фельчар;
  • электронны анлайн-запіс праз сайт часова не ажыццяўляецца па тэхнічных прычынах.

Пры ўсім гэтым намеснік старшыні Касцюковіцкага райвыканкама па сацыяльных пытаннях Кацярына Манушэнка сцвярджае, што праблем з медыцынскімі кадрамі няма і ва ўсім вінаваты самі жыхары Касцюковіч, якія:

  • не жадаюць запісвацца на планавы, прафілактычны прыём два разы на год;
  • не з’яўляюцца на прыём па замоўленых талонах;
  • абражаюць рэгістратара па тэлефоне або знаходзячыся ў жывой чарзе, калі ім не дасталося талонаў;
  • прыязджаюць у Касцюковічы для атрымання стаматалагічнай дапамогі з іншых гарадоў.

Калі ж не ператвараць пошук каранёў праблемы ў танец з бубнамі, то варта проста вярнуцца да фразы чыноўніцы пра тое, што праблем з медыцынскімі кадрамі ў Касцюковічах няма.

Манушэнку падтрымлівае і загадчыца стаматалагічнага аддзялення Касцюковіцкай ЦРБ Наталля Мартусевіч, якая лічыць, што:

  • “урачоў-стаматолагаў і зубных фельчараў з запасам”,
  • супрацоўнікі цэмзавода могуць атрымаць стаматалагічную дапамогу па месцы працы, а
  • дванаццаці (!) талонаў на тэлефонны запіс і на жывую чаргу цалкам дастаткова на 20 000 жыхароў раёна.

У наяўнасці поўны адрыў начальнікаў ад рэальнасці. Дванаццаці талонаў на ўвесь Касцюковіцкі раён было б дастаткова толькі ў тым выпадку, калі б мясцовыя жыхары цалкам прысвячалі ўсё сваё жыццё спробам патрапіць у стаматалогію.

Ды вось бяда: яны яшчэ працуюць, ходзяць у крамы, выхоўваюць дзяцей, удзельнічаюць у суботніках па добраўпарадкаванні і наведваюць дыялогавыя пляцоўкі, дзе тая ж Кацярына Манушэнка па дзве бітыя гадзіны тлумачыць ім, што ў квітнеючай Беларусі з медыцынскім абслугоўваннем насельніцтва справы ідуць так добра, што далей проста няма куды.

Фото раённай газеты “Голас Касцюкоўшчыны”.

Дзень у гісторыі. 16 лістапада. Нарадзіўся Аляксандр Пракапенка

Навіна ад

1384 год. Ядвіга Анжуйская каранавана на каралеву Польшчы. 

Каталіцкая святая.

Абрана пасля смерці бацькі – караля венгерскага і польскага Людовіка Венгерскага. Каралева ў 1384-1399 гадах. 

У 1385 заключыла Крэўскую унію, у 1386 годзе выйшла замуж за Ягайлу. Атрымала ад яго ў падарунак Магілёў.

У 1397 годзе фундавала ў Пражскім універсітэце асобны калегіум для судэнтаў з ВКЛ («speciale collegium pro Lythwanorum nacione»). У тэстаменце запісала ўласныя сродкі на аднаўленне Кракаўскай акадэміі.

Памерла ў 1399 годзе падчас родаў, не пакінуўшы Ягайле нашчадкаў.

Доўгі час неафіцыйна ўшаноўвалася ў Польшчы як святая. Афіцыйна беатыфікавана Каталіцкім Касцёлам ў 1986 годзе, кананізавана ў 1997 года. Дзень памяці –17 ліпеня.

каралева Ядвіга

1673 год. Нарадзіўся Аляксандр Меншыкаў.

Расійскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, генералісімус. Сын дробнага літоўскага шляхцiча. 

Паплечнік Пятра І, пасля яго смерці ў 1725-1728 – фактычны кіраўнік Расіі. Князь і адзіны рускі герцаг, князь Рымскай імперыі.

Першы генерал-губернатар Пецярбурга (1703-1727), кіраваў будаўніцтвам горада, Кранштата.

У 1705 годзе разам з Пятром І удзельнічаў у забойстве святароў у полацкім Сафійскім саборы. У час знаходжання ў Магілёве расійскага войска, марыў забіць усіх гараджан дзеля помсты за паўстанне 1661 года. Пасля знішчэння ў агні Магілёва, удзельнічаў у бітве пад Лясной (1708). Удзельнік рабавання і руйнавання многіх беларускіх гарадоў і мястэчак.

Аляксандр Меншыкаў

1953 год. У Бабруйску нарадзіўся Аляксандр Пракапенка. 

Беларускі футбаліст, паўабаронца. Майстар спорту міжнароднага класа.

Лепшыя гады футбольнай кар’еры прайшлі ў складзе «Дынама» (Мінск, 1972-1983).

Чэмпіён СССР (1982). Бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў (1980).

Гуляў так жа за «Дняпро» (Магілёў), «Нефтчы» (Баку).

У чэмпіянатах СССР (вышэйшая ліга) правёў 168 матчаў, забіў 52 гола, у тым ліку за «Дынама» (Мінск)— 163 матча, 51 гол.

“Народны” футбаліст, герой шматлікіх футбольных анекдотаў.

Памёр раптоўна 29 сакавіка 1989 года. Пахаваны на могілках у в. Такары Бабруйскага раёна.

У 2015 годзе ў Бабруйску адкрыты стадыён імя А. Пракапенкі.

Аляксандр Пракапенка

2021 год. Ад наступстваў COVID-19 памёр Мікола Шабовіч. 

Беларускі паэт, перакладчык, філолаг і педагог. Кандыдат філалагічных навук, дацэнт.

Працаваў ў Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя Максіма Танка,  нацыянальным тэхнічным універсітэце, у Мінскім абласным драматычным тэатры ў Маладзечне.

Даследаваў аказіянальную лексіку ў мастацкіх тэкстах.

Аўтар сямі зборнікаў вершаў, кніг гумару, перакладаў.

На яго вершы напісана больш як 180 песень, якія выконвалі І. Дарафеева, А. Гайдук, А. Цівуноў, Дз. Мінько, Т. Валахановіч і іншыя.

30 песень на вершы Шабовіча напісаў магілёўскі кампазітар Мікола Яцкоў.

Аўтар слоў гімна БДПУ імя Максіма Танка. Спрыяў развіццю маладых беларускіх паэтаў і празаікаў – удзельнікаў літаратурнай суполкі «Крокі».

Шабовіч
На фота: М. Яцкоў і М. Шабовіч

 

Менш 20% дзяцей у садках Чавускага раёна навучаюцца па-беларуску

Навіна ад

Спачатку можа скласціся ўражанне, што ў беларускамоўных групах дашкольнікаў у Чавускім раёне больш, чым у рускамоўных, але гэтае ўражанне падманлівае.

Як высветліў абаронца беларускай мовы, юрыст і праваабаронца Ігар Случак, атрымаўшы інфармацыю (на 1.09.2025) ад улад Чавушчыны, у раёне ўсяго 12 дзіцячых садкоў. З іх сем – з беларускай мовай навучання, а пяць – з рускай. 

Чавускія дзіцячыя садкі агулам наведвае 481 дзіцёнак. Пры гэтым у беларускамоўных навучаецца 89 дзяцей, а ў рускамоўных – 392. Беларускамоўных груп у раёне – 9, а рускамоўных у тры разы болей – 27. 

Такім чынам, згодна статыстыкі, перавышэнне колькасці садкоў з беларускай мовай навучання над колькасцю садкоў з рускай не павінна ствараць уражанне аб колькаснай перавазе беларускамоўнага дашкольнага навучання ў раёне. 

Фотаздымак: chausynews.by

У магілёўскую турму змясцілі грамадскага актывіста з Калінкавічаў

Навіна ад

У следчым ізалятары магілёўскай турмы №4 знаходзіцца грамадскі актывіст з Калінкавічаў Аляксандр Елісееў.

Аб тым, што актывіст знаходзіцца ў магілёўскай турме, гомельскім праваабаронцам паведамілі крыніцы ў гэтай пенітэнцыярнай установе. Паводле папярэдніх звестак, яму інкрымінуюць «здраду дзяржаве» і «абразу Лукашэнкі».

Што менавіта сілавікі палічылі «злачыннымі дзеяннямі» Елісеева, пакуль невядома. Не раскрываецца і дата яго затрымання, як і прычыны, чаму яго даставілі не ў гомельскі СІЗА №3, а адразу ў Магілёў.

Аляксандр Елісееў – грамадскі актывіст з Калінкавічаў, былы сябр ліквідаванай уладамі Аб’яднанай грамадзянскай партыі. Шмат гадоў ён займаўся незалежным назіраннем за выбарамі розных узроўняў і неаднаразова фіксаваў парушэнні выбарчых працэдур. На падставе гэтага ён заяўляў, што рашэнні нелегітымнай улады не абавязковыя да выканання, і рэгулярна адмаўляўся сплочваць штрафы па палітычна матываваных адміністрацыйных справах.

У 2020 годзе і пазней яго неаднаразова затрымлівалі, прызначалі працяглыя адміністрацыйныя арышты. Падчас аднаго з такіх арыштаў, у лютым 2022 года, за некалькі дзён да пачатку поўнамаштабнага ўварвання расійскіх войскаў ва Украіну, ён трымаў галадоўку. Тады расійскія вайсковыя падраздзяленні стаялі каля Калінкавічаў і Мазыра. Каб ізаляваць актывіста, яго абвінавацілі ў «дробным хуліганстве».

Апошняя яго публікацыя ў Facebook датаваная 24 красавіка. Пры гэтым у верасні яго яшчэ бачылі ў Калінкавічах. Елісееў – спецыяліст у галіне авіяцыйнай прамысловасці. Ён вучыўся ў Кіеўскім міжнародным універсітэце грамадзянскай авіяцыі (цяпер – Кіеўскі авіяцыйны інстытут), працаваў на авіябудаўнічых прадпрыемствах Украіны, потым – як праграміст у Беларусі. Аднак, пасля таго, як ён актыўна далучыўся да палітычнага жыцця, знайсці годную працу на радзіме ён ужо не мог.

Фотаздымак з адкрытых крыніц

Клімавіцкая раёнка абяцае абнародаваць сенсацыйны рэйтынг

Навіна ад

Хто ўсё-ж такі з жыхароў Клімавіч знаходзіцца на сваёй пасадзе трыццаць гадоў?

Займальны анонс зрабіла Клімавіцкая раённая газета “Родная ніва”. У адным з бліжэйшых нумароў журналісты абяцаюць распавесці пра тое, «кто из климовчан вот уже тридцать лет в одной должности».

Улічваючы непадробную цікавасць беларусаў да індывідуумаў, якіх трыццаць гадоў немагчыма адцягнуць ад адной пасады, верагодна, варта чакаць сенсацыі.

Галоўнае, каб “Родная ніва” не падманула надзеяў чытачоў аповедамі пра свінарак і пастухоў.

Бо ў раённых цэнтрах да халеры чыноўнікаў, якія не проста сядзяць у сваіх крэслах па тры дзясяткі гадоў, але і ўсе гэтыя гады абяцаюць засыпаць ямы на дарогах, якія маюць такі ж узрост, як стаж дзяржаўных служачых.

Праўда, з улікам сітуацыі, магчыма, праўладным СМІ даручана папулярызаваць гэтую з’яву, каб пераканаць суграмадзян у яе нармальнасці. Бо мудрасць, як і маразм, прыходзіць з гадамі.

Фота: скрыншот газеты “Родная ніва”.