Tag: медыцына

21 чэрвеня ў гісторыі. Заўтра была вайна. Нарадзіліся медык Ж. Жылібер, этнограф А. Сержпутоўскі, рок-легенда В. Цой

Навіна ад

Міжнародны дзень скейтбордынгу (Go Skateboarding Day, з 2004 года).

Устаноўлены Міжнароднай Асацыяцыяй Скейтборд-кампаній. Ва ўсім свеце ў гэты дзень усе скейтэры выходзяць на вуліцы для святкавання і катання.

Першы прататып сённяшняга скейтборда з’явіўся ў ЗША у 1958 годзе. Дошка была прамавугольнай формы і слаба нагадвала цяперашнія мадэлі. Затым Р. Стывенсан прыдумаў прымайстраваць да дошкі “хвост” і захіліць яго ўверх. У такім выглядзе скейтборд дажыў да нашых дзён.

Дзень летняга сонцастаяння.

Момант, калі Сонца ў сваім руху па экліптыцы трапляе ў самы паўночны яе пункт. Некалькі пакаленняў беларусаў засвоілі, што гэта адбываецца 22 чэрвеня, у той жа дзень у 1941 годзе пачалася і Вялікая Айчынная вайна. Але ў XXI стагоддзі летняе сонцастаянне ў Паўночным паўшар’і адбываецца 20 ці 21 чэрвеня. У гэтым годзе – 21 чэрвеня.

Сёння самы працяглы ў годзе дзень і самая кароткая ноч у паўночным паўшар’і. Наступленне астранамічнага лета. Сонца знаходзіцца ў зеніце над паўночным тропікам (тропік Рака). Працягласць дня на шырыні Магілёва складае 17 гадзін і 9 хвілін (удакладнім, што такая працягласць з 20 па 23 чэрвеня, а «пік» – 21-га), а ноч, адпаведна, 6 гадзін і 51 хвіліны.

Усход сонца ў Магілёве 21 чэрвеня 2023 года, у 04:27, захад у 21:36, астранамічны поўдзень а 12:57:47.

Самы доўгі дзень у Беларусі будзе у г.п. Асвея Верхнядзвінскага раёна – амаль 17 гадзін і 43 хвіліны, а ў паўднёвым Брэсце толькі 16 гадзін і 45 хвілін.

З 24 чэрвеня дзень пачне змяншацца, а ноч павялічвацца: “Сонца на зіму, а лета – на зной”.

На працягу тысячагоддзяў Дзень летняга сонцастаяння меў велізарнае значэнне для нашых старажытных продкаў, якія падпарадкоўваліся прыродным цыклам. Для язычнікаў сонца валодала чароўнай уладай над усім жывым, а летняе сонцастаянне азначала найвышэйшы росквіт усіх сіл прыроды. Аднак сярэдзіна лета нагадвала таксама пра хуткае скарачэнне светлавога дня і немінучым набліжэнні зімы.

У паганскім календары славян гэта свята было прысвечаны богу сонца – Ярыле. Да яго рыхтаваліся з самай раніцы.

У дні летняга сонцастаяння адзначаецца адно з самых старажытных свят – Купалле. Яно прысвячаецца сонцу і росквіту зямлі і пад самымі рознымі назвамі вядома практычна ва ўсёй Еўропе. У Балгарыі гэта Янаў дзень, у Венгрыі – Святы Іван, у Іспаніі – Сан-Хуан, у Бельгіі і Чэхіі – Святы Ян, у Літве – Лада, у Латвіі – Ліга, у Польшчы – Саботкі, ва ўсходніх славян – Іван Купала, Купалле. Каталікі святкуюць яго 24 чэрвеня, праваслаўныя – у ноч з 6 на 7 ліпеня.

1503 год. Ваўкавыск атрымаў прывілей вялікага князя Аляксандра на магдэбургскае права і герб.

42-тысячны горад Гродзенскай вобласці, цэнтр раёна, на р. Рось, вядомы з 1005 года. Імаверна, тут  існаваў замак. Ваўкавыская харугва брала ўдзел у Грунвальдскай бітве.

Цэнтр езуітаў, піяраў і марыявітак. На пачатку вайны 1812 года размяшчалася штаб-кватэра камандуючага 2-ім Заходнім расійскім войскам генерала П. Баграціёна.

Зараз тут працуюць  ААТ «Ваўкавыскі мясакамбінат», «Беллакт», «Ваўкавыскі машынабудаўнічы завод». Цэнтр турызму нацыянальнага значэння. Знаходзіцца адна з найлепшых у краіне мотакросавых трас, дзе праводзіліся два этапы чэмпіянату Еўропы ў класе матацыклаў да 250 см³ і этап чэмпіянату свету на матацыклах з каляскамі.

1547 год. У Маскве ўспыхнуў грандыёзны пажар.

Пажар быў прадказаны Васілём Блажэнным. Напярэдадні бедства юродзівы прыйшоў ва Узвіжанскі манастыр і доўга там маліўся ў маўчанні са слязамі. На наступны ж дзень менавіта гэтае месца стала агменем пажару.

Ад агню моцна пацярпелі Крэмль, Кітай-горад, большая частка пасада, загінула больш за 2 500 чалавек. Большасць масквічоў засталіся без прытулку.

1741 год. Нарадзіўся Жан Эмануэль Жылібер (1741-1814).

Французскі і беларускі натураліст, хірург і анатам, стваральнік і кіраўнік Гродзенскай медыцынскай акадэміі.

Таксама заснаваў акушэрскую і ветэрынарную школы, клінічны шпіталь, батанічны сад. Прафесар медыцынскага факультэта Галоўнай школы ВКЛ у Вільні. У Гродна ўсталяваны помнік Ж. Жыліберу, у яго нонар назвы гарадскі парк

Прафесар медыцынскага факультэта Галоўнай школы Вялікага.

У Гродна стаіць помнік Жыліберу, у яго гонар назвы гарадскі парк.

Памёр 2 верасня 1814 года.

1835 год. Памёр Ян Рустэм (1835-1762).

Мастак, стваральнік Віленскай мастацкай школы. Акадэмік.

Па розных версіях, быў армянскага, грэчаскага або турэцкага паходжання.

Нарадзіўся ў Канстанцінопалі. Дзесяцігадовым сіратой прывезены ў 1774 годзе князем А. Чартарыйскім у Варшаву. На яго сродкі выхоўваўся і вучыўся выяўленчаму мастацтву ў Варшаве, Германіі.

Працаваў партрэтыстам і вучыў мастацтву сярод літоўскай шляхты, працаваў мастаком у тэатры М. Агінскага ў Слоніме, у маёнтку С. Солтана у Дзятлаве, выкладаў у Віленскім універсітэце.

Разам з графікам Джозэфам Саўндэрсам, рэфармаваў сістэму навучання – была ўведзена трохпрыступковая школа рысунку, толькі пасля сканчэння якой наступаў выбар спецыялізацыі. Упершыню ўвёў у навучальны працэс працу з натуры.

Вучнямі Я. Рустэма былі шматлікія вядомыя мастакі, у тым ліку  В. Ваньковіч, Я.Дамель, Н. Орда, І. Хруцкі, В. Дмахоўскі, К. Русецкі.

1864 год. Нарадзіўся Аляксандр Сержпутоўскі (1864-1940).

Беларускі этнограф і фалькларыст, мовазнавец, літаратар.

Удзельнік 25 этнаграфічных, антрапалагічных, лінгвістычных экспедыцый. Узнагароджаны Малым залатым медалём Рускага геаграфічнага таварыства за «Зборнік беларускіх прыказак і прымавак».

Аўтар прац пра жыццё палешукоў, збора песень з Горацкага, Чавускага, Мсціслаўскага, Клімавіцкага раёнаў.

Памёр 5 сакавіка 1940 года.

1937 год.  Расстраляны Мікалай Галадзед (1891-1937).

Беларускі савецкі палітычны дзеяч.Трэці Старшыня СНК БССР (1927-1937).

Удзельнік Першай сусветнай вайны, вёў рэвалюцыйную агітацыю ў войску. Стварыў чырвонагвардзейскі атрад, які вёў баі з нямецкімі войскамі і войскамі УНР.

У 1918-1924 гадах у Гомельскай губерні: старшыня сельсавета, сябра рэвалюцыйных камітэтаў, старшыня выканкамаў у Навызабкаўскім і Горацкім паветах, старшыня «тройкі» па барацьбе з бандытызмам.

Быў сябрам бюро па пытаннях ўзбуйнення БССР. Сябра ЦВК СССР і ЦВК БССР.

У 1930 годзе ўхваліў выключэнне са складу акадэміі навук акадэмікаў В. Ластоўскага, У. Пічэты, Я. Лёсіка, С. Некрашэвіча, Г. Гарэцкага, А. Дубаха.

Быў сябрам Палітычнай камісіі для перагляду расійска-беларускага слоўніка і новых правіл беларускай мовы.

Арыштаваны 14 чэрвеня 1937 года, абвінавачаны ва ўдзеле ў праватрацкісцкім блоку і ўкраінскай нацыянал-фашысцкай арганізацыі. Паводле афіцыйнай версіі, выкінуўся з акна 5-га паверха ў часе допытаў у будынку НКУС БССР. Па неафіцыйных звестках, быў збіты да смерці, а потым супрацоўнікі дзяржбяспекі інсцэнавалі самагубства. Паводле іншых звестак, расстраляны.

Голодед

1941 год. Нямецкія войскі, утоена засяроджаныя каля савецкай мяжы, атрымалі загад аб пераходзе ў наступ ранняй раніцай 22 чэрвеня.

Камандзір 47-га танкавага корпуса генерал Яхім Лемельзен абвясціў сваім салдатам і афіцэрам: “Мы знаходзімся напярэдадні вялікай ваеннай падзеі. Цяпер трэба разбіць Чырвоную Армію і, тым самым, навекі вынішчыць бальшавізм – смяротнага ворага нацыянал-сацыялізму. Наш лозунг абвяшчае: “Наперад на ворага! Перамога будзе за намі! Няхай жыве наш фюрар!”

1962 год. Нарадзіўся Віктар Цой (1962-1990).

Савецкі культавы музыка, лідар рок-гурта «Кіно».

Цой і яго “Кіно” адлюстравалі цалкам тую эпоху, у якой жылі і тварылі. Але што дзіўна – іх тэмы сёння яшчэ больш актуальныя. Іх памятаюць, іх слухаюць, іх спяваюць. Цой – гэта без сумневу герой не толькі свайго часу, а герой наогул без прывязкі да паняцця час.

На фота. Сцяна Цоя ў Мінску, насупраць стадыёна “Дынама”. Першая сцяна была на Кастрычніцкай плошчы, але дэмантавана ў сувязі з будаўніцтвам Палаца Рэспублік).

1967 год. Памёр Фелікс Стацкевіч (1897-1967).

Беларускі грамадскі і культурны дзеяч, складальнік «Эсперанта-беларускага слоўніка». Працаваў дырэктарам Радашковіцкай беларускай гімназіі, старшыней Галоўнай управы Таварыства беларускай школы, рэдактарам часопіса «Беларускі летапіс». Рэпрэсіраваўся польскімі і савецкімі ўладамі.

Управа ТБШ. Ф. Стацкевіч у першым радзе другі злева.

1986 год. Памёр Генадзь Цітовіч (1910-1986).

Беларускі кампазітар, дырыжор, фалькларыст, этнограф. Народны артыст СССР.  лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола Беларусі, Дзяржаўнай прэміі БССР.

Вучыўся ва Універсітэце Стэфана Баторыя, скончыў Віленскую кансерваторыю.

Працаваў рэдактарам абласнога радыё, кансультантам Дома народнай творчасці ў Баранавічах, у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР. Стварыў у в. Вялікае Падлессе Ляхавіцкага раёна народны хор, рэарганізаваны ў Дзяржаўны народны хор БССР, яго кіраўнік да 1974 года.

Запісаў больш за 3 000 беларускіх (пераважна), украінскіх, польскіх, літоўскіх і іншых народных песень, танцаў, інструментальных найгрышаў.

Складальнік фальклорных зборнікаў. Аўтар 12 песень на ўласныя словы і вершы беларускіх паэтаў, больш за 60 апрацовак беларускіх народных мелодый.

Яго імя носіць Нацыянальны акадэмічны народны хор.

Дзень у гісторыі. 18 чэрвеня. Герб Нясвіжу. Нарадзіліся паўстанец М. Валовіч, філосаф В.Акудовіч. Дзень памяці В. Бялыніцкага-Бірулі, Я. Клімуця

Навіна ад

Дзень бацькі (Father’s Day) – трэцяя нядзеля чэрвеня.

Ружы – кветкі Дня бацькі: чырвоныя носяць, калі бацька жывы, і белыя, калі бацька памёр. У гэты дзень прынята дарыць свайму бацьку падарункі.

Гісторыя свята пачалася з таго, што амерыканка Санора Смарт у 1909 годзе ў царкве падчас службы, прысвечанай Дню маці, падумала аб тым, што пасля смерці маці яе і яшчэ пецярых дзяцей выхоўваў бацька Уільям Смарт.

Санора хацела, каб яе бацька ведаў, які ён асаблівы чалавек для яе, як яна яго любіць і шануе. Бо яе бацька ахвяраваў усім, каб выконваць усе свае бацькоўскія абавязкі і быў у вачах яго дачкі самым мужным, неэгаістычным і любячым чалавекам. Санора звярнулася да мясцовых улад з прапановай заснаваць новае свята.

Услед за ЗША Дзень бацькі ў трэцюю нядзелю чэрвеня адзначаюць у Вялікабрытаніі, Нідэрландах, Францыі, Кітаі, Японія, Расіі, некаторых краінах СНД і іншых.

У ФРГ дзень бацькі адзначаюць у дзень Ушэсця Гасподняга, у Аўстраліі – у першую нядзелю верасня, у Італіі – 19 сакавіка.

Дзень медыцынскага работніка Беларусі.

Прафесія ўрача адна з самых старэйшых у свеце, і цяпер яна запатрабавана літаральна ўсюды.

На варце здароўя ў Беларусі знаходзяцца больш за 55 тысяч урачоў-спецыялістаў і 125 тысяч сярэдніх медыцынскіх работнікаў.

У цэлым дапамогу насельніцтву аказваюць звыш 2 300 амбулаторый і паліклінік, 595 бальніц і 142 станцыі хуткай медыцынскай дапамогі.

Прафесію медыка, згодна са статыстыкай, часцей выбіраюць жанчыны.

Нагадаем, што кожны год 12 мая адзначаецца Дзень медыцынскіх сясцёр, нязменных і абавязковых памочнікаў лекараў. 

1037 год. Пайшоў з жыцця Авіцэна (980-1037)

Персідскі філосаф, урач, прыродазнавец, паэт.

Аўтар 450 трактатаў па шырокаму колу пытанняў, у тым ліку “Кнігі лекавання”, “Канон медыцынскай навукі”.

Лічыцца самым вядомым і ўплывовым прадстаўніком ісламскага залатога веку.

1586 год. Дараваны герб і магдебургскае права Нясвіжу.

Горад бярэ пачатак ад 1223 года, па іншых крыніцах – з 1446.

Яго праславілі дзеячы, якія ў ім жылі: Радзівілы, Сымон Будны, Лаўрэнцій Крышкоўскі, Мацей Кавячынскі, Саламон Рысінскі, Даніэл Набароўскі і іншыя.

Цэнтр культуры, тэатральнага жыцця, кнігадрукавання, кальвінізму. Вядомы сваімі замкам Радзівілаў, паркамі, архітэктурай, навучальнымі ўстановамі.

1806 год. Нарадзіўся Міхаіл Валовіч (1806-1833).

Філарэт, філамат, удзельнік паўстання 1830-1831 гадоў, ваеннай экспедыцыі Юзафа Заліўскага, каб узняць сялянскае паўстанне.

Кіраўнік сялянскага паўстання на Слонімшчыне (1833). Гродзенскі губернатар Мураўёў даў загад акружыць яго сялянскі атрад над Шчарай.

Валовіч спрабаваў скончыць жыццё самагубствам, але пісталет даў асечку. Паўстанцы трапілі ў палон. Усяго па Гродзеншчыне было арыштавана звыш 150 чалавек.

11 чэрвеня 1833 года ў Гродне пачаўся судовы працэс, па вынікаў якога Валовіч быў прыгавораны да смерці. Яго павесілі  2 жніўня 1833 года.

Цела павешанага ўначы перавезлі ў закінуты вапнавы кар’ер і закапалі такім чынам, каб ніхто яго не адшукаў і не зрабіў месцам таемных набажэнстваў, а Валовіч не стаў мучанікам.

Паўстанцы Міхал Валовіч і Лявон Працлаўскі, гравюра XIX стагоддзя.

1858 год. У в. Галоўчын (зараз – Бялыніцкі раён) нарадзіўся Лявонцій Галынец (1858-1896).

Беларускі вайсковы ўрач, доктар медыцыны, першы прыват-дацэнт медыцынскай статыстыкі і геаграфіі кафедры гігіены Імператарскай медыка-хірургічнай акадэміі.

Даследчык санітарнага стану, насельніцтва Магілёва, умоў жыцця, асаблівасцяў фізічнага развіцця сацыяльных груп магілёўцаў. Прыйшоў да высновы аб нізкім адукацыйным узроўні жыхароў Магілёва і нігілізме іх у адносінах да асабістай гігіены.

Магілёў у часы Л. Галынца.

1863 год. У Магілёве пакараны смерцю кіраўнікі Чарнаруцкага (Магілёўскага) паўстанцага атрада браты Манцэвічы, В. Корсак і камандзір Быхаўскага атрада І. Анцыпа.

Чарнаруцкі атрад быў сфарміраваны 20 красавіка і меў да 40-50 чалавек з афіцэраў, дробных чыноўнікаў, студэнтаў,  дваровых людзей.

Жадалі далучыцца да паўстанцаў і 24 гімназісты Магiлёўскай мужчынскай гімназіі, якія ішлі са зброяй, але не паспелі.

Актыўна дзейнічаў 3-9 мая 1863 года і быў разбіты рускімі карнікамі.

Т. Айдукевіч. Сцэна паўстання 1863 года.

1889 год. Нарадзіўся Уладзімір Каліноўскі (1889-1940).

Беларускі грамадска-палітычны дзеяч, публіцыст, гісторык.

Скончыў Гродзенскую гімназію, Пецярбургскі ўніверсітэт, прайшоў курсы Археалагічнага інстытута і Усходняй акадэміі ў Петраградзе.

Працаваў у Пецярбургскім судовым ведамстве, у наркаме харчавання РСФСР.

З ліпеня 1921 года жыў у Заходняй Беларусі. Быў абраны ў польскі сейм, уваходзіў у Беларускі пасольскі клуб. У 1923 годзе польскім судом пазбаўлены дэпутацкага мандата і польскага грамадзянства, арыштаваны, потым высланы з Польшчы.

Са снежня 1923 года працаваў у Беларускім сельскагаспадарчым інстытуце, на розных пасадах у ЦВК БССР,  дацэнтам кафедры гісторыі польскай культуры педагагічнага факультэта БДУ. Супрацоўнічаў з часопісамі «Полымя», «Савецкае будаўніцтва», газетамі «Савецкая Беларусь», «Звязда».

Пасля 1929 года далейшы лёс невядомы.

Беларускі сельскагаспадарчы інстытут, пачатак ХХ ст.

1889 год. Запатэнтаваны дзіцячы вазок.

У амерыканскім Балтыморы атрымаў патэнт Уільям Рычардсан: ён здзейсніў чарговую рэвалюцыю ў гісторыі вазкоў – прыдумаў рэверсіўную мадэль, у якой дзіця магло сядзець як тварам, так і спіной да бацькоў або выхавацелей, уключыў у сваю мадэль восі, што дадало вазку манеўранасці.

Сапраўдная мода на вазкі ўзнікла ў 1840 годзе, калі брытанская каралева Вікторыя, маці дзевяцярых дзяцей, захацела сама гуляць са сваімі малымі па каралеўскім парку. Неўзабаве мода на вазкі распаўсюдзілася ва ўсіх арыстакратычных колах Еўропы.

У першых вазках да кошыка або да кораба прымацоўваліся тры ці чатыры колы, а таксама прыладжвалася спецыяльная ручка, каб яго можна было везці за сабой. У вазкі запрагалі поні, казу ці сабак, каб яны каталі дзяцей.

1911 год. Нарадзіўся Аляксандр Шыдлоўскі (1911-2002).

Беларускі культурны дзеяч, кампазітар, педагог. Заслужаны дзеяч культуры.

Удзельнік нацыянальна-вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі, сустваральнік Беларускага культурнага таварыства ў Варшаве.

Артыст хору Р. Шырмы, аўтар вядомых песень «Ой, ты, Нёман родны», «Песня пра Гродна», «Колькі ў небе зор». 

1932 год. У Жэневе прынята рашэнне аб стварэнні Міжнароднай Федэрацыі баскетбольных асацыяцый FIBA.

Гэта адбылося на І Міжнароднай канферэнцыі нацыянальных баскетбольных асацыяцый.

У першы склад Федэрацыі ўвайшлі Аргенціна, Грэцыя, Італія, Латвія, Партугалія, Румынія, Швецыя, Чэхаславакія. У 1935 годзе Міжнародны алімпійскі камітэт вынес рашэнне аб прызнанні баскетбола алімпійскім відам спорту.

У час берлінскай Алімпіяды 1936 года адбыўся першы кангрэс FIBA, дзе былі прыняты адзіныя міжнародныя правілы гульні.

Дэбют жаночага баскетбола на Алімпійскіх гульнях адбыўся ў 1976 годзе ў Манрэалі.

Сёння FIBA аб’ядноўвае 213 нацыянальных баскетбольных федэрацый і вызначае асноўныя напрамкі развіцця сусветнага баскетбола. Пад яе эгідай праводзіцца Чэмпіянат свету па баскетболе і іншыя міжнародныя спаборніцтвы.

Штаб-кватэра арганізацыі знаходзіцца ў Жэневе (Швейцарыя).

1950 год. Нарадзіўся  Валянцін Акудовіч.

Беларускі філосаф, эсэіст, літаратурны крытык, спецыяліст па турызму.

Працаваў у штотыднёвіках «Культура», “Літаратура і мастацтва”, часопісах «Крыніца», «Фрагменты»,  «Перекрёстки», «Паміж».

Аўтар шэрагу кніг, у т.л. «Мяне няма. Роздумы на руінах чалавека», «Код адсутнасці. Асновы беларускай ментальнасці».

1957 год. Памёр ураджэнец Крынак (цяпер – Бялыніцкі раён) Вітольд Бялыніцкі-Біруля (1872-1957).

Найбуйнейшы беларускі жывапісец-пейзажыст, акадэмік жывапісу, АН БССР, Акадэміі мастацтваў СССР, Народны мастак БССР і РСФСР.

У Магілёве працуе мастацкі музей імя В. Бялыніцкага-Бірулі, яго імем названа вуліца ў Магілёве.

2022 год. Памёр Яраслаў Клімуць (1940-2022)

Беларускі літаратуразнавец, пісьменнік, педагог.

Скончыў БДУ, аспірантуру Інстытута літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР.

З 1975 года працаваў у Магілёўскім педінстытуце (МДУ) імя А. Куляшова: дацэнт, дэкан філалагічнага факультэта (1986-2000), прафесар.

Абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Якуб Колас і руская савецкая паэзія».

Сфера навуковых інтарэсаў – тэорыя літаратуры, гісторыя беларускай літаратуры і літаратурнай крытыкі, супастаўляльнае літаратуразнаўства, краязнаўства.

Аўтар больш за 150 навуковых і вучэбна-метадычных прац.

Казку пра сучасную стаматалогію ў Краснаполлі расказалі мясцовыя ідэолагі

Навіна ад

29 мая раённая газета «Чырвоны сцяг» выдала ўзорна-паказальны матэрыял у жанры «ў нас усё добра». Малады зубны фельчар, якая па размеркаванні з Оршы прыехала праз Крычаў у Краснаполле, паводле версіі аўтара, «шчыра ўражана» маштабам мясцовай ЦРБ, «прыйшла ў поўнае захапленне» ад кабінетаў, акружана «надзвычай добрымі» настаўнікамі і ўжо завалена захопленымі водгукамі пацыентаў.

Цытаты ў матэрыяле падабраны так, што ад эпітэтаў у вачах мільгаціць: «маштабны, яркі комплекс», «асобны корпус», «найноўшы якасны рамонт», «па апошнім слове тэхнікі», «створаны ўсе ўмовы, каб працаваць годна». Ключы ад інтэрната выдадзены, пад’ёмныя выплачаны ў поўным аб’ёме, пацыенты тэлефануюць і просяцца «да новай дзяўчыны».

Усё было б добра, але праверыць гэта па-за межамі самой раённай газеты немагчыма.

А што насамрэч?

Водгукі пацыентаў пра Краснапольскую ЦРБ на Яндэкс Картах – рэйтынг каля 3,5 з 5 па 68 ацэнках. У свежых водгуках 2024-2025 гадоў жыхары раёна пішуць зусім не пра «маштабны, яркі комплекс»:

  • не хапае ўрачоў і вузкіх спецыялістаў;
  • бальніца хранічна недафінансаваная;
  • да стаўлення персаналу ёсць прамыя прэтэнзіі;
  • якасць медыцынскай дапамогі – асобная балючая тэма.

Гэта тая самая ЦРБ, ад якой, паводле версіі краснапольскіх прапагандыстаў, спецыялістка, што прыехала па размеркаванні, прыйшла «ў поўнае захапленне».

У адкрытых крыніцах пра гэтае захапленне і захопленых пацыентаў няма ні слова. Незалежных водгукаў менавіта пра стаматалагічнае аддзяленне Краснаполля цяпер няма ўвогуле – ні на картах, ні ў мясцовых пабліках, ні ў раённых групах у сацыяльных сетках. Хвалебная цытата «пра яе ўжо вельмі добрыя водгукі ідуць» існуе выключна ў пераказе самой раёнкі і пацвярджэння па-за ёй не мае.

Сюжэт пра маладога спецыяліста, які «шчыра ўражаны» станам раённай бальніцы, – не больш чым штатная ідэалагічная канструкцыя. Згодна з ёй, размеркаванне трэба падаваць як удачу, рамонт – як дасягненне, кадры – як поспех. Артыкул у раёнцы з разраду “ні пра што”: ён даказвае толькі тое, што краснапольскія журналісты налаўчыліся штампаваць дзяжурныя тэксты.

Фота ілюстрацыйнага характару з адкрытых крыніц.

Талонаў хапае, лекараў няма – слаўгарадскія прапагандысты спрабуюць выдаць чорнае за белае

Навіна ад

У слаўгарадскай “раёнцы” выйшаў бадзёры матэрыял: маўляў, трапіць да доктара прасцей простага, трэба толькі спампаваць праграму на тэлефон. Прапагандысты не ўдакладнілі адну дэталь: тое, што лічбавы кабінет пацыента працуе спраўна, яшчэ не азначае таго, што пацыент трапіць да лекара.

Так, статыстыка выглядае на паперы прыстойна. Афіцыйная ўкамплектаванасць дактарамі ў Магілёўскай вобласці ў 2024 годзе склала 97,4 працэнта.

Усё добра, нішто не прадвяшчае бяды.

Аднак за гэтай лічбай хаваецца іншая: амаль кожны пяты з 4338 лекараў рэгіёна ўжо пенсіянер, а недахоп участковых педыятраў і тэрапеўтаў прызнаны афіцыйна. І сам галоўны ўрач Магілёўскай цэнтральнай паліклінікі публічна абазначыў вострую патрэбу ў педыятрах.

Жыхары Магілёўшчыны гэта адчуваюць без усялякай статыстыкі. Незадаволенасць вылілася ў адкрытую прастору ўжо ў 2026 годзе – тэлеграм-канал закрытай газеты “Вячэрні Магілёў”, аргументавана даказаў, што “будучыня” медыцыны вобласці на справе выглядае савецкім мінулым.

Раённыя газеты гэтага не заўважылі і рапартуюць пра поспехі.

Нагадаем, рэсурс mogilev.media зафіксаваў характэрны шаблон: абласныя ідэолагі спускаюць рэдакцыям адзіны фармат – падстаўце назву раёна, пералічыце дасягненні, і гатова.

Ну, а жыхары заўважаюць гэты разрыў самі: тая ж газета, што піша пра «новы ўзровень камфорту», чатырма месяцамі раней сумленна апісвала, як людзі не могуць трапіць да зубнога ўрача.

Што рэальна фарміруе чэргі ў паліклініках Магілёўшчыны, растлумачыць нескладана:

  • тэрапеўты і педыятры закрываюць па паўтара ўчастка, таму што суседнія вакансіі не запоўненыя;
  • вузкія спецыялісты ў раёнах ёсць далёка не ўсюды, і накіраванне да іх ператвараецца ў квэст;
  • колькасць сярэдніх медработнікаў у Беларусі за 2024 год скарацілася на тысячу чалавек – ціха, без аб’яў;
  • пенсіянеры трымаюць медыцыну на плаву, але гэта рэсурс мае свой канец.

У 2025 годзе заробкі дактароў у вобласці выраслі, стымулюючыя выплаты павялічаны на 45 працэнтаў. Гэта ўтрымае тых, хто ўжо працуе. Праблема ў тым, што медыцына старэе хутчэй, чым у яе прыходзіць моладзь.

Увогуле, электронны запіс, двухканальная лінія, мабільная праграма, чырвоная кнопка на сайце ЦРБ и формула “75 на 25” сведчаць пра тое, што інфраструктура запісу выбудаваная. Цяпер бы выбудаваць інфраструктуру самой медыцыны.

Фота раённай газеты “Прысожскі край”.

Прыём Геймліха: магілёўскія дзесяцікласнікі навучыліся запускаць сэрца і ратаваць ад удушша

Навіна ад

У школе №21 Магілёва прайшоў практычны трэнінг праекта «Запусці сэрца». Падлеткі на манекенах адпрацавалі навыкі, якія могуць выратаваць жыццё.

Практычны трэнінг для магілёўскіх школьнікаў правёў выкладчык хірургіі Магілёўскага дзяржаўнага медыцынскага каледжа Уладзіслаў Фацееў разам са студэнтамі-медыкамі.

Праграма трэнінгу закранала тры крытычныя сітуацыі:

  • спыненне сэрца і сардэчна-лёгачная рэанімацыя;
  • закаркаванне дыхальных шляхоў і прыём Геймліха;
  • артэрыяльнае крывацёк і накладанне жгута.

На манекенах вучні адпрацоўвалі масаж сэрца, штучнае дыханне і тэхніку прыёму Геймліха.

Прыём Геймліха – метад выдалення іншароднага цела з дыхальных шляхоў: рэзкія штуршкі пад дыяфрагму, якія ствараюць паток паветра і выштурхоўваюць затрыманы прадмет. Метад названы ў гонар амерыканскага ўрача Генры Геймліха.

Рэспубліканскі праект «Запусці сэрца» рэалізуецца па ўсёй Беларусі. Яго мэта – павысіць пісьменнасць насельніцтва ў пытаннях першай дапамогі пачынаючы са школьнага ўзросту.

Фота БелТА.

Хамаваты ўрач з Касцюковічаў, магчыма, больш не ўзначальвае аддзяленне

Навіна ад

Урач касцюковіцкай бальніцы публічна прыніжаў пацыентаў. Кіраўніцтва паабяцала наступствы.

Загадчык траўматалагічнага аддзялення Касцюковіцкай цэнтральнай раённай бальніцы Аляксей Грэйцар апынуўся ў цэнтры публічнага скандалу з-за каментарыяў у сацыяльнай сетцы Threads.

У сваіх выказваннях урач фактычна ставіў пад сумнеў права шэрагу пацыентаў на медыцынскую дапамогу і дапускаў грубыя абразы ў іх адрас.

Акрамя таго, доктар выкарыстоўваў ненарматыўную лексіку, дазваляў сабе кпіны з пацыентаў, не вельмі станоўча выказваўся пра працу ў паліклініцы, а маладым калегам увогуле раіў “забіць” на прызванне.

Рэдакцыя “Нашай Нівы” звярнулася ў Касцюковіцкую ЦРБ па каментар. Загадчыца паліклінікі спачатку заняла асцярожную пазіцыю, спаслаўшыся на тое, што ўстанова не адсочвае асабістыя старонкі супрацоўнікаў. Аднак пасля таго, як ёй прывялі канкрэтныя прыклады выказванняў, тон змяніўся.

«Вы маеце рацыю – гэта непрафесійна і неэтычна – прызнала загадчыца – Мы абавязкова пагаворым з супрацоўнікам і данясём, што так паводзіць сябе нельга. І не толькі пагаворым».

Наступствы не прымусілі сябе чакаць. Згадка Грэйцара як загадчыка аддзялення знікла з афіцыйнага сайта бальніцы.

Ёсць меркаванне, што ў нечым Грэйцар мае рацыю. Магчыма, у Беларусі занадта ўжо клапоцяцца пра тых, хто свядома напіваецца да страты прытомнасці, ведаючы, што яго адкачаюць.

Аднак меркаваць пра гэта не таму, хто паступаў у інстытут, выкарыстоўваючы льготы мэтавага накіравання і не надта вызначыўся ў вучобе.

Фота: скрыншот ведамаснага сайта Касцюковіцкай ЦРБ.

Загадчык траўматалогіі ў Касцюковічах лічыць, што не ўсіх людзей трэба ратаваць

Навіна ад

Малады доктар Аляксей Грэйцар (на фота справа) даслужыўся да пасады загадчыка траўматалагічнага аддзялення Касцюковіцкай ЦРБ хутка – менш чым за два гады пасля таго, як мясцовая прэса ўпершыню напісала пра яго як пра перспектыўнага спецыяліста. Аднак яго старонка ў Threads малюе партрэт, далёкі ад вобраза ўрача з прызваннем.

Грэйцара відавочна раздражняюць людзі. Як наогул, так і тыя, што выклікаюць хуткую дапамогу да п’яных на вуліцы. Хто гэта робіць, ён называе сардэчнымі і раіць забіраць «алкаголікаў» дадому і даглядаць самастойна. Медыкаў, якія прыязджаюць на такія выклікі, на яго думку, проста «нагружаюць бамжамі».

Маладым калегам ён раіць з самага пачатку «забіць» на прызванне, як мага хутчэй атрымаць катэгорыю і пайсці ў прыватную медыцыну.

Дзяржаўную паліклініку ён характарызуе як «цырк з шалёнымі звярамі» і раіць запасацца антыдэпрэсантамі.

Знаёмствы ў сетцы Грэйцар таксама заводзіць своеасабліва. Менавіта спроба пазнаёміцца з дабрачынніцай з Чэхіі і прыцягнула ўвагу да яго старонкі, жанчына вывучыла каментарыі ўрача і была непрыемна здзіўленая.

Грэйцар скончыў Гомельскі медуніверсітэт па мэтавым накіраванні ад Магілёўскай вобласці. Вучыўся сярэдне: ён амаль у самым канцы спісу па паспяховасці сярод аднакурснікаў-хірургаў.

Зараз, паводле яго ўласных слоў, у яго ёсць кватэра, машына, дзіця і пасада загадчыка. Мяркуючы па актыўнасці ў сацсетках, яшчэ і шмат вольнага часу.

Грэйцар – тыповы прадукт недахопу ўрачоў у Беларусі. Мэтавае накіраванне – спосаб паступіць у медінстытут для тых, каго да гэтай высакароднай прафесіі нельга падпускаць і на гарматны стрэл.

Пасля таго як урачом-расстрыгай зацікавілася незалежная прэса, профіль Грэйцара @jalapeshka у Threads быў выдалены.

Фота раённай газеты.

Быхаўская і касцюковіцкая газеты штампуюць аднолькавыя артыкулы аб сваіх бальніцах

Навіна ад

Быхаўская і касцюковіцкая раённыя газеты апублікавалі матэрыялы пра свае бальніцы з ідэнтычнымі загалоўкамі. Супадзенне? Наўрад ці. Працуюць па шаблоне.

У пачатку гэтага года быхаўская раённая газета «Маяк Прыдняпроўя» апублікавала ўрачысты матэрыял пра тое, што медыцына ў раёне выйшла на новы ўзровень камфорту і тэхналогій.

Рэакцыя быхаўчан у TikTok аказалася настолькі бурнай, што аўтарам параднага тэксту давялося здымаць ролік у адказ, у якім быхаўчанак прымусілі хваліць бальніцу на камеру. Гэтым справа не скончылася

На гэтым тыдні «Голас Касцюкоўшчыны» адрапартаваў пра дасягненні раённай медыцыны практычна тымі ж словамі.

газета

Гэта не супадзенне і не плагіят – гэта шаблон ў якім нават нічога не змяняюць. 

Абласныя ідэолагі спусцілі раённым рэдакцыям адзіны фармат: падстаўце назву свайго раёна, пералічыце дасягненні і гатова. Не журналістыка, а запаўненне бланка. Прычым бланка з загадзя вядомым зместам: галоўны ўрач адрапартаваў, журналіст кіўнуў, чытач робіць высновы самастойна.

Што напісана ў касцюковіцкім «бланку»

Змест адпавядае жанру. Два апараты УГД. Папярэдні, паведамляецца між іншым, «праслужыў у бальніцы больш за 20 гадоў». Абсталяванне давялі да поўнага фізічнага зносу і цяпер называюць яго замену дасягненнем. У нармальна працуючай сістэме гэта норма, а не свята.

Велаэргометр для дыягностыкі сардэчных захворванняў куплены «дзякуючы спонсарскай дапамозе ПМК № 260» – будаўнічай арганізацыі. Дзве стаматалагічныя ўстаноўкі ў сельскія амбулаторыі – на грошы мясцовага аддзялення Белінвестбанка. Дзяржаўная ахова здароўя абапіраецца на дапамогу банка і будаўнікоў. І гэта лічыцца падставай для ўрачыстага артыкула.

А што ж са стаматолагам у Касцюковічах?

У матэрыяле пра «новы ўзровень камфорту» пра стаматалогію – ні слова. Між тым усяго чатыры месяцы таму тая ж газета сумленна апісала, як жыхары раёна не могуць трапіць да зубнога ўрача.

Журналістка правяла ўласнае расследаванне: у чацвер у 16.30 заняла чаргу ў стаматалогіі – была шостай. З 17.00 пачала тэлефанаваць, каб запісацца па тэлефоне. За 20 хвілін патэлефанавала восем разоў – безвынікова: то занята, то не адказваюць. Да 17.40 у жывой чарзе яна была васямнаццатай. Талона не хапіла.

Малады чалавек, які прыехаў з Мінска, два дні запар не мог узяць талон да хірурга-стаматолага. З’ехаў ні з чым – выдаляць зубы ў сталіцы за ўласныя грошы. У той жа чарзе стаяла намесніца старшыні райвыканкама па сацыяльных пытаннях – асабіста, як звычайны жыхар.

Прычына простая: на ўвесь раён штодня выдаецца роўна 12 талонаў на тэлефонны запіс і жывую чаргу. Хірург-стаматолаг у дэкрэце, яго замяняе зубны фельчар. І гэтак далей.

Чатыры месяцы пазней

У лістападзе 2025 года тая ж газета сумленна піша, што трапіць да зубнога ў раёне – яшчэ той квэст. У сакавіку 2026 года яна ж распавядае пра «новы ўзровень камфорту». Дзве стаматалагічныя ўстаноўкі з’ехалі ў вёскі – гэта добра. Але ў раённым цэнтры па-ранейшаму 12 талонаў на ўвесь горад. Які ўжо там новы ўзровень. На старым бы ўтрымацца.

Трэба прызнаць, што і ў Касцюковічах, і ў Быхаве, як і ва ўсіх раённых цэнтрах Магілёўшчыны, праблемы з медыцынай ёсць. І яны не жартоўныя. Чаму б не распавядаць пра іх у нармальным, дзелавым тоне, які не выклікаў бы ў чытачоў ні смеху, ні жадання выказвацца нецэнзурна.

Аднак абласным ідэолагам напляваць на такія моманты або… Што больш верагодна – яны маюць вельмі смутнае ўяўленне пра журналістыку. Для іх гэта нешта кшталту “бітвы” за ўраджай або барацьбы з падзяжом жывёлы дэкрэтамі пра тое, каб жывёла не падала.

Ну і, у рэшце рэшт, адкуль аднолькавыя загалоўкі? Няўжо на шматлікіх нарадах “сенатар” з Касцюковіч Ірына Петрусевіч і аграном Кацярына Музычэнка нічому не вучаць сваіх меншых братоў-прапагандыстаў? Трэба ж як-небудзь дзяліцца досведам. Хай нават негатыўным.

Фота раённых газет.

У Магілёве крытыкуюць беларускую медыцыну

Навіна ад

Незадаволенасць аснашчэннем устаноў аховы здароўя на Магілёўшчыне вылілася ў тэлеграм-канал “Вячэрняга Магілёва”.

“Наша медыцына патрабуе значнай перабудовы, асабліва ў сельскай мясцовасці, раённых цэнтрах. Па ўсіх пытаннях: памяшканні, абсталяванне, лекі, спецыялісты. На жаль, пакуль усё зводзіцца да скарачэння і знішчэння” – напісаў магілёвец Аляксей Таранаў.

Паводле яго, усё пачалося з “аптымізацыі” яшчэ савецкай медыцыны. “Прыйшлі тады да кіраўніцтва новыя начальнікі і вырашылі, што яны самыя пісьменныя, самыя разумныя, самыя дасведчаныя спецыялісты. І панеслі ерась або па-навуковаму “аптымізацыю”. І давяла яна да таго, што маем” – са скрухай кажа чытач тэлеграм-канала.

Ён распавёў, што ў нейкай магілёўскай паліклініцы ў хірурга не знайшлося нашатырнага спірту і “бегалі шукалі па ўсім паверсе”. Што ж тады казаць аб аддаленых паліклініках?

“Машыны хуткай дапамогі – дапатопныя “буханкі”, у якой здароваму чалавеку ад трасяніны складана ехаць, што ўжо казаць пра хворага. Але хаця б такія працавалі! А без медыцынскіх работнікаў на перыферыі вельмі цяжка. Пусцеюць вёскі і пасёлкі, усе імкнуцца ў гарады, дзе цывілізацыя і надзея – у выпадку нядужання акажуць дапамогу” – спадзяецца чытач.

Адзначым, што газета “Вячэрні Магілёў” ад кастрычніка 2025 года перастала выходзіць ў друкаванай версіі. У гэты момант не працуе яе сайт, але ад леташняга кастрычніка даволі рэгулярна абнаўляецца тэлеграм-канал. На момант напісання артыкула ў ім было 186 падпісчыкаў.

Фотаздымак: euroradio.fm

Жыхар Чавускага раёна выпадкова выпіў антыфрыз, упаў у кому і памёр

Навіна ад

Пенсіянер з Чавусаў зрабіў некалькі глыткоў антыфрызу і праз пяць дзён памёр.

69-гадовы жыхар Чавускага раёна падчас рамонту аўтамабіля выпадкова зрабіў некалькі глыткоў антыфрызу. Гэта адбылося ўвечары і мужчына не стаў адразу звяртацца па медыцынскую дапамогу.

Раніцай яго стан рэзка пагоршыўся: з’явіліся болі ў жываце, дыхавіца, млоснасць і ваніты. Пенсіянера ў цяжкім стане шпіталізавалі ў бальніцу ў Магілёве. Нягледзячы на лячэнне, яго стан працягваў пагаршацца, і на пяты дзень ён памёр, знаходзячыся ў коме.

Судова-медыцынская экспертыза ўстанавіла, што смерць наступіла ад вострай нырачнай недастатковасці, выкліканай атручваннем этыленгліколем – атрутным рэчывам, якое знаходзіцца ў складзе антыфрызаў.

Фота ілюстрацыйнага характару з адкрытых крыніц.