Працягваючы тэму меркаванага ядзернага могільніка на Мсціслаўшчыне, міжволі заўважаеш дзіўную непаслядоўнасць у дзеяннях уладаў. Чаму лукашысты пачалі пераконваць людзей у тым, што вельмі правільна забабахаць радыеактыўную памыйніцу ў адным з найбольш пацярпелых ад радыяцыі раёнаў яшчэ да завяршэння ацэнкі ўздзеяння на навакольнае асяроддзе?
Бо выбар пляцоўкі для пункта пахавання радыеактыўных адходаў яшчэ працягваецца. Сярод трох фінальных варыянтаў названы Астравецкі, Хойніцкі і Мсціслаўскі раёны.
Ацэнка ўздзеяння на навакольнае асяроддзе яшчэ толькі рыхтуецца, грамадскія слуханні яшчэ наперадзе, канчатковае рашэнне афіцыйна не абвешчана. Аднак сустрэчы з насельніцтвам ужо пачынаюцца.
Калі бяспеку аб’екта яшчэ толькі трэба ацаніць, чаму насельніцтва пачалі пераконваць загадзя? І ці змогуць будучыя грамадскія слуханні рэальна паўплываць на рашэнне, калі грамадскую думку ўжо рыхтуюць да патрэбнага варыянту?
Выснова, і вельмі крыўдная, напрошваецца сама сабой: улады Беларусі не збіраюцца цырымоніцца з тымі, хто і так ужо напалову мутанты.
Могільнікам менш, могільнікам больш – якая розніца?
А між тым па грамадскую думку далёка хадзіць не трэба. Калі б могільнік вырашылі пабудаваць у Драздах або Александрыі, то падтрымка была б сапраўды ўсенароднай.
За першыя чатыры месяцы 2026 года Магілёўаблкампрыроды знайшоў восем фактаў нанясення шкоды навакольнаму асяроддзю на 5 тыс. рублёў.
Паводле чыноўнікаў ад прыродааховы, пры 15 праведзеных у студзені-красавіку выбарачных праверках, на кожную з іх у сярэднім прыходзілася 25 парушэнняў прародаахоўнага заканадаўства.
Асноўныя сярод іх – захоўванне адыходаў па-за санкцыянаваных месцаў захоўвання; парушэнне парадку ўліку адыходаў; незабеспячэнне збору адыходаў і іх падзел па відах; парушэнне парадку ўліку ў галіне аховы атмасфернага паветра; парушэнне парадку ўліку аб’ектаў расліннага свету; парушэнне парадку вядзення ўліку здабываюцца падземных вод і парушэнне заканадаўства пры эксплуатацыі ўнутрыгаспадарчых кар’ераў.
Усяго за здзяйсненне правапарушэнняў, выяўленых у ходзе праверак, у дачыненні да вінаватых асоб вынесена дзве пастановы аб накладанні адміністрацыйных спагнанняў у выглядзе штрафу на агульную суму 2,5 тыс. рублёў. 20 асоб, якія ўпершыню ўчынілі правапарушэнне атрымалі папярэджанне.
Адно з буйнейшых на Магілёўшчыне прадпрыемстваў па перапрацоўцы пластмас нанесла шкоду навакольнаму асяроддзю на 25 тыс. рублёў.
Магілёўскі абласны камітэт прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя выявіў парушэнне прыродаахоўнага заканадаўства з боку неназванага перапрацоўшчыка пластмас. Паводле абласных чыноўнікаў, гэтымі парушэннямі нанесена шкода навакольнаму асяроддзю ў памеры каля 25 тыс. рублёў. У чым менавіта заключалася гэтая шкода – не паведамляецца.
Разам з тым адзначана, што шкода кампенсавана, а прадпрыемства і яго службовыя асобы прыцягнуты да адміністрацыйнай адказнасці.
У рэпартажы з вёскі Саматэвічы карэспандэнты БелТА знайшлі «светлую журбу» і «аптымізм» там, дзе насамрэч – 1500 дамоў пад зямлёй, згарэлая царква і радыяцыйнае забруджанне на сарака працэнтах тэрыторыі Касцюковіцкага раёна.
Руіны Свята-Троіцкай царквы (на фота) у вёсцы Саматэвічы выглядаюць так, як і павінна выглядаць закінутая царква – ні даху, ні купалоў, ні дзвярэй. Толькі абгарэлыя цагляныя сцены і дрэвы, што прарастаюць скрозь тое, што калісьці было храмам.
Пабудаваная ў 1842 годзе, трыццаціметровая, разлічаная на трохтысячнае сяло царква сёння – руіны. У 2008 годзе ўнутры адбыўся пажар, які знішчыў тое, што не вынеслі марадзёры. Падлога знятая, метал вынесены, сцены ў сажы.
Карэспандэнты БелТА, нядаўна пабываўшы ў вёсцы, бачаць гэта і пішуць: «нямы сведка былой велічы і духоўнасці». А яшчэ – «гэтая журба светлая, бо жыццё не знікла, яно перацякло ў новае рэчышча».
Што хаваецца за «светлай журбой»
Саматэвічы – не проста «адселеная вёска». Гэта радзіма Аркадзя Куляшова, народнага паэта БССР, аўтара «Маёй Бесядзі» і “Сцяга брыгады”.
Гэта вёска, упершыню згаданая ў летапісах у 1585 годзе. Гэта месца, дзе да Чарнобыля жыло да трох тысяч чалавек, працавалі крамы, дзіцячы сад, бальніца, вузел сувязі, кавярня.
А цяпер усё выглядае так:
1500 дамоў у Саматэвічах закапаныя ў зямлю. На месцы вуліц – узгоркі;
дом самога Куляшова згарэў яшчэ да «пахавання» вёскі, закапаны ў зямлю разам з усім астатнім;
царкву Святой Тройцы аднаўляць ніхто не збіраецца;
40 працэнтаў тэрыторыі Касцюковіцкага раёна забруджана радыяцыяй, з абароту выведзена 30 тысяч гектараў сельгасугоддзяў;
40 вёсак раёна адселены і «выключаны з уліковых дадзеных» – гэта значыць юрыдычна не існуюць.
Гэта, паводле БелТА, называецца «жыццё перацякло ў новае рэчышча». Прасцей кажучы, у магілу.
Новыя Саматэвічы: «востраў развіцця» з кірмашом
Рэпартаж бадзёра распавядае пра аграгарадок Новыя Саматэвічы, куды перасялілі людзей: ёсць крама, ФАП, стаматалагічны кабінет, дзіцячы сад, школа з музеем Куляшова, воркаўт-пляцоўка і «клуб вольнага часу». Асаблівы гонар – «Ільінскі кірмаш», якому ў гэтым годзе дзесяць гадоў.
Гучыць гучна. Толькі кірмаш у Саматэвічах праводзілі з даўніх часоў. Потым ён перапыніўся з-за Чарнобыля і быў адноўлены толькі ў 2017 годзе.
І яшчэ адна дэталь, якую прапагандысты абыходзяць маўчаннем.
«Камфортны» аграгарадок пабудавалі ў 18 кіламетрах ад месца, дзе людзі нарадзіліся. Для гараджаніна 18 кіламетраў – дробязь. Для вясковага чалавека, у якога ў закінутай вёсцы магілы продкаў і школа, дзе ён вучыўся, гэта падарожжа праз усё жыццё.
Той факт, што ў Старыя Саматэвічы людзі да гэтага часу ездзяць пастаяць каля царквы, у агітацыйным тэксце пададзены як «аптымізм і сіла». Перакладзем на чалавечую мову: гэта туга. Людзі ездзяць да закапанага ў зямлю бацькоўскага дома.
Навошта патрэбна «светлая журба»
Прыём просты і працуе ён даўно. Калі называць катастрофу катастрофай, давядзецца тлумачыць, чаму за сорак гадоў ні адна вёска не рэабілітавана, чаму царква ў руінах, чаму ў радыяцыйнай зоне па-ранейшаму працуюць сельгаспрадпрыемствы кшталту КСУП «Саматэвічы Агра».
Калі называць гэта светлай журбой – ніякіх пытанняў. Усё добра, усё пазітыўна, дзеці патрыёты, кірмаш юбілейны, воркаўт-пляцоўка новая.
Гэта тая самая тэхніка, якая апрабавана лукашэнкаўскімі прапагандыстамі на ўсёй Магілёўшчыне.
А яна не светлая. Яна чорная, цяжкая, са стронцыем у зямлі, дзе ўжо выраслі некалькі пакаленняў людзей. І ніякая воркаўт-пляцоўка, ніякі дзіцячы блогерскі клуб і ніякі «Ільінскі кірмаш» гэтую зямлю ўжо не вернуць.
Навошта хлусіць? Пустая вёска – гэта пустая вёска. Згарэлая царква – гэта згарэлая царква. Знішчаны дом Куляшова – гэта знесены бульдозерам дом Куляшова, а зусім не «нямы сведка духоўнасці».
Дзень экалагічных ведаў (Day of environmental knowledge, з 1992 года).
Устаноўлены на Канферэнцыі ААН у Рыа-дэ-Жанейра па праблемах навакольнага асяроддзя. Асноўная мэта свята – прасоўванне экалагічных ведаў і фарміраванне экалагічнай культуры насельніцтва, інфармаванне грамадскасці аб стане спраў у галіне экалагічнай бяспекі і аб стане навакольнага асяроддзя, а таксама выхаванне і падрыхтоўка грамадзяніна, які ўмее думаць экалагічна.
Экалагічная адукацыя – прыярытэтны напрамак навучання і выхавання ў свеце. Дзейнасць па фармаванні экалагічнай культуры насельніцтва і беражлівых адносін да навакольнага прыроднага асяроддзя – гэта заклад бяспечнай будучыні для ўсяго чалавецтва.
Дзень экалагічных ведаў значны не толькі для тых, хто займаецца экалагічнай асветай і адукацыяй, але і для ўсіх жыхароў планеты, бо гаворка ідзе аб бяспечным жыцці ў будучыні ўсіх нас. Прывіццё экалагічнай культуры сёння – залог захавання здароўя будучых пакаленняў.
Міжнародны дзень культуры (International Day of Culture).
Дата свята звязана з прыняццем 15 красавіка 1935 года ў Вашынгтоне Пакта Рэрыха – першага міжнароднага акта аб ахове культурных каштоўнасцей, які стаў асновай многіх дзеючых дамоўленасцей аб захаванні культурнай спадчыны.
Ідэя збору правілаў, якія рэгулявалі б ахову помнікаў гісторыі і культуры ад разбуральнага ўплыву знешніх сіл, узнікла ў мастака і філосафа Мікалая Рэрыха яшчэ ў першай палове ХХ стагоддзя. У 1929 годзе ён звярнуўся да ўрадаў і народаў розных краін з прапрацаваным праектам міжнароднай дамовы, які сцвярджаў перавагу захавання культурнай спадчыны перад ваеннай неабходнасцю. Яго падтрымалі многія вядомыя дзеячы культуры і навукі. Праект Пакта Рэрыха адобрылі Камітэт па справах музеяў пры Лізе нацый і Панамерыканскі саюз.
М. Рэрых адлюстраваў сімвал свята ў выглядзе трох чырвоных кругоў у чырвонай акружнасці на белым фоне (на фота).
Міжнароднаму дню культуры штогод прысвечаны розныя мерапрыемствы. Ладзяцца ўрачыстыя канцэрты, выставы нацыянальных культур, канферэнцыі і лекцыі на розныя культурныя тэмы, музычныя і паэтычныя вечарыны, танцавальныя і тэатралізаваныя паказы і многае іншае.
440767-1
Сусветны дзень мастацтва (World Art Day, з 2019 года).
Сусветны дзень мастацтва, закліканы садзейнічаць прасоўванню, распаўсюджванню і атрыманню задавальнення мастацтва, быў абвешчаны на 40-й сесіі Генеральнай канферэнцыі ЮНЕСКА ў 2019 годзе.
Мастацтва стымулюе творчасць, інавацыі і культурную разнастайнасць усіх народаў свету і адыгрывае важную ролю ў абмене ведамі і заахвочванні цікаўнасці і дыялогу. Гэтыя якасці, якімі мастацтва заўсёды валодала і будзе валодаць, калі мы працягнем падтрымліваць асяроддзе, у якім артысты і свабода творчасці заахвочваюцца і абараняюцца.
Свята своечасова нагадвае нам аб тым, што мастацтва можа аб’ядноўваць і звязваць нас нават у самых складаных абставінах. Нядаўнія канфлікты і крызісы, у тым ліку пандэмія COVID-19, ясна паказалі нам, што сіла мастацтва заключаецца ў тым, каб аб’ядноўваць людзей, натхняць і вылечваць іх і дзяліцца прыгожым.
1684 год. Нарадзілася Марта Скаўронская – расійская імператрыца Кацярына I (1864–1727).
Кіруючая імператрыца ў 1721–1727 гадах. Другая жонка Пятра I, маці імператрыцы Лізаветы Пятроўны, Ганны – герцагіні гальштэйнскай, бабка імператара Пятра III.
Прайшла шлях да стальца больш казачны, чым Папялушка. Існуюць звесткі, што Скаўронскія (Скаўрашчукі) паходзілі з Мінскага ваяводства, з-пад Мінска. Бацька Марты Самуіл (або Янка) Скаўрашчук быў прыгонным селянінам Сапегаў і ад прыгнёту ўцёк ва ўладанні шведаў.
У 1702 годзе трапіла ў палон да Б. Шарамецева, які перадаў яе А. Меншыкаву. У 1706 годзе Марта была прывезена ў Магілёў і саступлена Меншыкавым Пятру I. Выйшла замуж за цара ў лютым 1712 года.
Мела ўплыў на цара. Вакол Кацярыны гуртавалася новая знаць, у тым ліку выхадцы з Беларусі: А. Меншыкаў, П. Ягужынскі, П. Шафіраў і іншыя.
У час яе панавання расійскі ўрад пачаў выкупляць з прыгону ў паноў на Беларусі і ў Літве братоў і сясцёр Кацярыны. Яны і іх нашчадкі ў 1742 годзе ад імператрыцы Лізаветы атрымалі графскія тытулы – Скаўронскія, Гендрыкавы, Яфімоўскія.
У гонар яе названы горад Екацерынбург, Кацярынінскі палац у Царскім Сяле.
1783 год. Утворана каталіцкая Магілёўская архідыяцэзія.
У 1773–1783 гадах – каталіцкая епархія (дыяцэзія) у Расійскай імперыі пасля Першага падзелу Рэчы Паспалітай. Скасавана 13 красавіка 1991 года і ўключана ў Мінска-Магілёўскую архідыяцэзію.
Архідыяцэзіі падпарадкоўваліся 1 мільён каталікоў Расіі на усход ад магілёўскага мерыдыяна, у тым ліку ў Маскве і Санкт-Пецярбургу, Фінляндыі (да 1920 года).
Магілёўскія мітрапаліты, як правіла, знаходзіліся ў Санкт-Пецярбургу.
Пры СССР былі разбурылі ўсе структуры каталіцкай царквы. На падставе дэкрэту Пія XI у 1926 годзе Магілёўская архідыяцэзія была падзелена на пяць апостальскіх адміністратур: у Магілёве, Маскве, Ленінградзе, Харкаве і Казані, Самары і Сімбірску. Само існаванне архідыяцэзіі і мітраполіі да канца 1930-х стала фармальнасцю.
Пры аднаўленні і рэарганізацыі структур каталіцкай царквы на тэрыторыі СССР Папам Янам Паўлам II была ўтворана Мінска-Магілёўская архідыяцэзія і мітраполія, чыя юрысдыкцыя абмяжоўвалася толькі Беларуссю.
Найбольш вядомая фрэска з касцёла Св. Станіслава з панарамай горада 1765 года. Злева двухвежавы кармеліцкі касцёл да перабудовы
1847 год. Памёр Станіслаў Юндзіл (1761–1847).
Прыродазнавец, адзін з першых даследчыкаў расліннага і жывёльнага свету Беларусі, доктар філасофіі і тэалогіі, прафесар Віленскага ўніверсітэта, загадчык кафедры гісторыі прыроды.
Атрымаўшы пасвячэнне на ксяндза, настаўнічаў у піярскіх школах.
Пасля сканчэння Віленскай акадэміі, кіраваў шчучынскай школай піяраў, рэфармаваў у ёй выкладанне ў адпаведнасці з новым статутам Адукацыйнай камісіі, пачаў ствараць навуковы гербарый мясцовай флоры. Пры ім школа стала адной з лепшых піярскіх школ.
Працаваў у піярскай школе Вільні, калекцыянаваў насякомых, птушак, гербарныя ўзоры ў наваколлях Вільні, Ліды і Шчучына, складаў настаўленні-дапаможнікі са звесткамі пра лекавыя расліны Беларусі, Літвы і Польшчы і іх выкарыстання, напісаў навуковы трактат па батаніцы, бібліяграфічны нарыс, працы «Апісанне лiтоўскіх раслін паводле сістэмы Лінея», «Аб саляных радовішчах і солі ў Стоклішках».
З 1792 года працаваў, з перапынкамі, прафесарам Віленскай акадэміі. Арганізаваў батанічны сад, які ўзначальваў 27 год, стварыў кабінет гісторыі прыроды, распрацаваў метады знішчэння саранчы, напісаў кнігі «Прыкладная батаніка, ці звесткі аб уласцівасцях і ўжытку раслін у гандлі, эканоміцы, рукадзеллі, аб іх радзіме, размнажэнні і даглядзе», «Асновы батанікі», «Кароткі курс заалогіі», мемуары — каштоўную крыніцу з гісторыі Віленскага ўніверсітэта і культурнага жыцця ВКЛ.
Пад псеўданімам Ваўрынец Кастрыца выдаваў сатырычны часопіс «Бібліяфобія».
1852 год. У Парыжы памёр Тадэвуш Тышкевіч (1774–1852).
Дзяржаўны і ваенны дзеяч ВКЛ і Расійскай імперыі.
Падчас паўстання 1794 года быў ад’ютантам Якуба Ясінскага, кіраваў атрадам у Вільні. Удзельнік абароны Прагі (прадмесце Варшавы).
За ўдзел у аўстра-французскай вайне 1809 года ўзнагароджаны ордэнам «Віртуці Мілітары».
У вайну 1812 года ваяваў на баку французаў, генерал кавалерыйскай брыгады, удзельнічаў у баях пад Мірам, Смаленскам, у Барадзінскай бітве.
Падчас паўстання 1830–1831 гадоў узначаліў Часовы паўстанцкі ўрад Літвы, на чале паўстанцкіх войск штурмаваў Вільню.
1900 год. Нарадзіўся айцец Васіль, Уладзімір Тамашчык.
Беларускі грамадскі і рэлігійны дзеяч, архіепіскап Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы.
Актывіст беларускага руху ў Заходняй Беларусі, належаў да КПЗБ.
Пасля трох гадоў адбывання тэрміну ў польскай турме, з 1930 года жыў у Чэхаславакіі. Скончыў Пражскі політэхнічны ўніверсітэт.
Працаваў у Пражскім інстытуце заалогіі, браў удзел у грамадскім беларускім жыцці, быў сакратаром старшыні Рады БНР Васіля Захаркі.
З пачаткам Другой сусветнай вайны працаваў у беластоцкай газеце «Новая дарога», у Беларускім камітэце. Удзельнічаў у Другім Усебеларускім кангрэсе.
З 1944 года у эміграцыі ў Германіі. Быў старшынём Беларускага цэнтральнага камітэта. У 1949 прыняў манаства пад імем Васiль і стаў епіскапам Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы.
У 1951 годзе пераехаў у Нью-Ёрк. Стаў архіепіскапам Канадска-Амерыканскім. Браў актыўны ўдзел у беларускім грамадскім жыцці ў ЗША.
Забіты невядомымі ў сваёй кватэры ў Нью-Ёрку 9 чэрвеня 1970 года.
1940 год. У мінскай турме памёр Павел Корчык (Язэп Лагіновіч, 1894–1940).
Настаўнічаў на Капыльшчыне, удзельнічаў у Першай cусветнай вайне, у беларускім вайсковым руху. Удзельнік З’езда беларусаў-вайскоўцаў Паўночнага фронту ў Віцебску ў снежні 1917 года.
Удзельнічаў у Слуцкім збройным чыне, быў інтэрнаваны.
З 1921 года працаваў у Вільні. Сузаснавальнік Беларускай рэвалюцыйнай арганізацыі, сябар Беларускага нацыянальнага камітэта ў Вільні, Першы сакратар Кампартыі Заходняй Беларусі, рэдактар газет «Наш Сцяг», «Вольны Сцяг».
У 1924 годзе быў арыштаваны польскай дэфензівай, але з дапамогай партызанаў вызвалены, збег у БССР. З 1925 года вярнуўся ў Заходнюю Беларусь на падпольную партыйную работу. У 1928 годзе арыштаваны ў Берліне нямецкай паліцыяй і высланы ў СССР, але зноў вяртаецца ў Польшчу.
Па прыбыцці ў Мінск, арыштаваны НКУС у 1936 годзе як «агент польскай дэфензівы», асуджаны на 5 гадоў, сасланы ў лагер у Комі АССР. 15 сакавіка 1938 года прыгавораны да расстрэлу, але прысуд не выканалі і вярнулі Корчыка ў Мінск. 26 кастрычніка 1939 года ў другі раз прыгавораны да расстрэлу.
1951 год. Дзень нараджэння міжнароднага конкурсу прыгажосці “Міс Свету”.
У гэты дзень у рэкламнага агента Эрыка Морлі з Лондана ўзнікла ідэя арганізаваць конкурс, фінал якога адбыўся 29 ліпеня. Дзякуючы гэтай падзеі Лондан атрымаў славу сталіцы сусветнай прыгажосці.
За званне першай прыгажуні ў свеце ў першым конкурсе прэтэндавала 26 дзяўчат з Вялікабрытаніі, Даніі, ЗША, Нідэрландаў, Францыі і Швецыі. Яны з’явіліся на сцэне ў купальніках “бікіні”, у той час яшчэ не вядомых у Англіі, чым зрабілі фурор.
Першай пераможцай конкурсу “Міс Свету” ў 1951 годзе стала 22-гадовая шведка Керсцін (“Кікі”) Хокансан. У якасці прыза яна атрымала чэк на 1 000 фунтаў, каралі і магчымасць з’яўляцца на старонках таблоідаў.
У СССР першы конкурс прыгажосці адбыўся толькі ў 1988 годзе. Арганізацыяй агляду “Міс Масква-88” займаўся камсамол, спонсарам выступіў канцэрн “Бурда”.
Але самы першы конкурс прыгажосці адбыўся 19 верасня 1888 года ў бельгійскім горадзе Спа. Тады 21 дзяўчына з 350 кандыдатак дасягнула фіналу, дзе выключна мужчынскае журы “аглядала” іх за зачыненымі дзвярыма.
А першы конкурс “Міс Еўропа” быў праведзены ў 1929 годзе ў Парыжы.
Першая “Міс Свету” Кікі Хокансан
1958 год. Нарадзіўся Леанід Маракоў (1958–2016).
Пісьменнік, журналіст, гісторык, энцыклапедыст, даследчык рэпрэсій савецкіх уладаў на Беларусі.
Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут. Працаваў на заводзе ЭВМ, у Акадэміі навук.
У сярэдзіне 1990-х гадоў звярнуўся да пошуку інфармацыі пра расстралянага бальшавікамі дзядзьку, любімага вучня Янкі Купалы, паэта 1930-х гадоў Валера Маракова. Даследаванне біяграфіі паэта і іншых рэпрэсаваных сваякоў ператварылася ў планамернае і прафесійнае даследаванне гісторыі ўсіх беларускіх культурных і грамадскіх дзеячаў, якія пацярпелі ў гады сталінскага кіравання.
Аўтар унікальнага энцыклапедычнага даведніка ў 10 тамах «Рэпрэсаваныя пісьменнікі, навукоўцы, работнікі адукацыі, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. 1794–1991», у які ўвайшлі біяграфіі больш за 20 000 дзеячаў беларускай культуры, расстраляных ці загінулых у сталінскіх канцлагерах (ГУЛАГу), кніг “Знішчэнне”, “Ахвяры і карнікі”, даведніка «Рэпрэсаваныя праваслаўныя святары і царкоўныя служыцелі Беларусі. 1917–1967».
2010 год. Памёр Алег Елізараў (1969–2010).
Беларускі мастак-авангардыст. Апошняя яго карціна “Адзінокае неба” набыта сузаснавальнікам карпарацыі “Майкрасофт” Стывам Бламерам.
Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага ўніверсітэта.
Падчас вучобы вылучаўся добрай падрыхтоўкай, пачаў выкарыстоўваць мінімум фарбы, эксперыментаваў з дадаваннем розных матэрыялаў, прыйшоў да свайго «белага стылю».
Працаваў у полацкай Дзіцячай мастацкай школе, дзе сфарміраваўся своеасаблівы стыль аўтара, у большасці работ якога асноўным кампазіцыйным элементам з’яўлялася полацкая архітэктура, белы, святочны настрой горада. У Полацку заснаваў і згуртаванне маладых мастакоў «Белы Круг».
Пасля Полацка, працаваў у салігорскай мастацкай школе.
Быў аўтарам і ўдзельнікам шматлікіх персанальных і калектыўных выстаў.
2015 год. Памёр Уладзімір Содаль (1937–2015).
Беларускі літаратуразнавец, краязнавец.
Інвалід па зроку з дзяцінства. Працаваў на Беларускім тэлебачанні, рэдактарам асветніцкіх перадач «Роднае слова», «У кожнага была свая вайна». Сябар Рэспубліканскай Рады Таварыства беларускай мовы імя Францыска Скарыны, рэдкалегіі газеты «Наша слова».
Удзельнік Устаноўчых з’ездаў БНФ, ТБМ, адзін з падпісантаў творчай інтэлігенцыі ліста ў ЦК КПСС аб стане беларускай мовы ў рэспубліцы. Неаднойчы быў затрыманы або збіты за свае палітычныя погляды..Даследчык творчасці класікаў беларускай літаратуры. Занесены ў кнігу гонару «Рупліўцы твае, Беларусь».
Слаўгарадскія прапагандысты пераконваюць народ пераязджаць у вёску і не сячы дрэвы, калі мясцовыя жыхары ездзяць за горад на пікнік.
Слаўгарадская раёнка вучыць сваіх чытачоў, як «правільна» жыць на сяле: з раннімі пад’ёмамі, дзесяцігоддзямі на ферме і любоўю да цялят.
Гэта з аднаго боку. З другога журналісты звяртаюцца да тых, хто выязджае за горад на пікнік у наваколле Сожа, за Казакоўку, беражлівей ставіцца да навакольнага асяроддзя – не сячы дрэвы пад корань.
Усё гэта – у адным нумары газеты. І самавучыцель па працы на ферме стратнага калгаса, і пералік рэкамендацый для тых, хто выязджае на прыроду.
Найбольш цікава ж тое, што аўтары гэтых павучанняў належаць да другой катэгорыі насельніцтва Слаўгарада.
Яны складаюць крывадушныя заклікі:
вярнуцца на зямлю;
працаваць у гаспадарцы;
захоўваць традыцыі.
Аднак самі абмяжоўваюць зносіны з зямлёй пікнікамі. Адсюль і веданне тонкасцяў здабычы трэсак для вогнішча.
А што да беларускага сяла, то за трыццаць гадоў угавораў вярнуцца да вытокаў, яно выглядае як тое самае дрэва, падсечанае вандаламі.
3 красавіка–Дзень Вадзяніка ва ўсходніх славян. Дзень Мікіты Вадапола. Час абуджэння воднага свету.
У старажытных славян многія святы адзначаліся ў пачатку і сярэдзіне вясны. Гэта звязана з тым, што ў гэты перыяд абуджалася прырода, пачынаўся новы жыццёвы цыкл. Нашыя продкі верылі, што ў гэты перыяд дух вады прачынаецца ад зімовай спячкі, а разам з ім і ўсе жыхары падводнага царства.
Славяне ўшаноўвалі стыхіі вады і Вадзяніка, каб ён выратаваў іх ад моцнага разліву.
Паводле паданняў, Вадзянік мае выгляд старога з вялікім рыбіным хвастом, зялёнай барадой і вусамі. Дух вады надзелены вялікімі здольнасцямі. Ён не толькі кіруе ўсім падводным царствам, але можа абярнуцца велізарнай рыбай і нават канём або дзіцём.
Старажытныя славяне лічылі, што дух вады ў сваёй стыхіі непераможны. Ад яго капрызаў залежыць, ці будзе ўдалым шлях судна і ўлоў рыбака.
Улічваючы той момант, што жыццё ў тыя часы напрамую залежала ад стану вадаёмаў, людзі выконвалі мноства абрадаў, каб Вадзянік праявіў сваю літасць. Лічылася, што калі атрымаць прыхільнасць вадзянога, рэкі не будуць выходзіць з берагоў, а вадаёмы і студні не перасохнуць.
Сусветны дзень вечарынкі (World Party Day, с 1996 года).
Дэвіз: “Вечарынка – гэта супрацьлегласць вайне”. Стварэнне пазітыўных падзей – ідэальны спосаб зрабіць свет лепшым.
Гэты дзень быў натхнёны кнігай “Палёт: Квантавы фантастычны раман” (1995) амерыканскага аўтара Вана Бонта. Раман заканчваецца пачаткам зваротнага адліку масавай падзеі, якая аб’яднае ўсё чалавецтва. Гэтую падзею называюць сусветнай вечарынкай у супрацьлегласць сусветнай вайне.
Для таго каб узяць удзел у святкаванні не абавязкова арганізоўваць вялікую тусоўку. Досыць зладзіць сустрэчу з невялікай кампаніяй сяброў ці сваякоў, каб адцягнуцца ад клопатаў і добра правесці час.
33 год. На крыжы памёр Ісус Хрыстос (1 год да н. э. – 33 год н.э.)
Навукоўцыі даказваюць што Хрыстос памёр у 15:00 гадзін у пятніцу, 3 красавіка ў 33-м гады нашай эры, а ўваскрос а 4:00 раніцы ў нядзелю, 5 красавіка. Паводле Новага Запавету, тлумачаць астраномы, Ісус загінуў у дзень, які рушыў услед за першай ноччу поўні пасля вясновага раўнадзенства.
Выкарыстаўшы даныя, сабраныя аб зорках у 26-35 гадах нашай эры, навукоўцы ўстанавілі, што за гэтыя 9 гадоў першая поўня пасля вясновага раўнадзенства была зарэгістравана толькі двойчы – у пятніцу 7 красавіка 30 года і ў пятніцу 3 красавіка 33 года.
Уваскрасенне Хрыста. М.Груневальд, XVI стагоддзе
1829 год. Нехта Джэймс Карынгтан атрымлівае патэнт на машыну, якая перамолвае кававыя зерні. Дзень нараджэння кавамолкі.
Кава вядомая людзям ужо больш за 1000 гадоў. Кававы напой, па словах навукоўцаў, упершыню з’явіўся ў Эфіопіі. У старажытнасці кававыя зерні здрабнялі ў звычайнай ступе звычайным пестам, потым пры дапамозе маленькіх жорнаў.
У шматлікіх крыніцах гаворыцца, што аўтарам механічнай кавамолкі з’яўляецца нейкі каваль з Лондана. І вынайшаў ён яе ў 1655 годзе.
Зараз большасць каваманаў выкарыстоўваюць электракавамолку, але некаторыя гурманы давяраюць больш ручной, таму што жорны ручнога млына не перапальваюць зерне, а проста перамолваюць, захоўваючы іх водар.
1918 год. Народны Сакратарыят Беларускай Народнай Рэспублікі абвясціў беларускую мову дзяржаўнай і абавязковай мовай краіны.
Усе акты, дакументы і ліставанне ўрадавых установаў БНР павінны былі пісацца на дзяржаўнай беларускай мове. Нацыянальным мяншыням (украінцы, палякі, літоўцы, габрэі, немцы, латышы, рускія) Беларусі дазвалялася карыстацца сваёю моваю ў афіцыйных дачыненнях з дзяржаўнымі ўстановамі.
БНР мела плошчу 300 тысяч квадратных кіламетраў і насельніцтва каля 7 мільёнаў.
1940 год. Аддзелы НКУС пачалі масавыя расстрэлы палонных афіцэраў Польскага войска ў Катыні, Мядовым і Курапатах.
Сярод расстраляных акрамя палякаў былі габрэі, беларусы, украінцы.
Усяго было забіта 7 305 чалавек, з іх 3 870 былі знішчаны на землях БССР.
23 снежня 2012 года А. Лукашэнка заявіў: «У нас ніводнага паляка на тэрыторыі Беларусі знішчана, расстраляна не было». Але гісторык І. Кузняцоў сцвярджае, што беларускі катынскі спіс існуе. На яго думку, найверагодней польскіх жаўнераў расстрэльвалі ў Трасцянцы.
Агульная колькасьць ураджэнцаў Беларусі сярод забітых у Катыні ацэньваецца ў 1 226 чалавек. Найбольш вядомыя з іх – генерал Браніслаў Багатырэвіч і дзеяч беларускага адраджэння Францішак Умястоўскі.
Катынскі крыж у Гродна
1942 года. Фашысты расстралялі яўрэяў мястэчка Расна Дрыбінскага раёна.
Расстрэлам займаўся атрад 8-й айнзацкаманды з Крычава. У яры за 1,5 км на ўсход ад Расна былі расстраляны каля 600 чалавек. Перш чым расстраляць, з людзей было знята адзенне і абутак, і яны засталіся ў ніжняй бялізне, пасля чаго жыўцом клалі па некалькі чалавек у раней прыгатаваныя ямы і стралялі па іх з аўтаматаў.
Мемарыяльная дошка ў Даліне абшчын у музеі Яд Вашэм.
1942 год. У Клічаўскім раёне ўтворана першая на тэрыторыі БССР партызанская зона.
20 сакавіка 1942 года раён быў вызвалены партызанамі ад акупантаў пасля разгрому апошняга тут Клічаўскага нямецкага гарнізона. Былі адноўлены органы савецкай улады на абшары ў 3 000 км². Пад абаронай 18 000 партызан зоны да 1944 года размяшчалася больш за 70 000 чалавек (да вайны ў раёне жыла 46 000).
1946 год. Нарадзіўся Рычард Смольскі.
Беларускі тэатразнавец, педагог. Доктар мастацтвазнаўства, прафесар.
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут.
Працаваў на кінастудыі «Беларусьфільм», у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі, рэктарам Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.
Даследуе праблемы рэжысуры, акцёрскай творчасці, сцэнічнай героікі, рускай тэатральнай культуры на Беларусі. Аўтар шэрагу кніг, п’ес і сцэнарыяў дакументальных фільмаў.
1973 год. Кампанія IBM прадставіла штрых-код.
Яго “бацькі” Бернард Сілвер і Норман Вудленд.
Сёння штрых-код – штодзённая практыка любой крамы і гандлёвага аб’екта, бо асноўнае прызначэнне яго – ідэнтыфікацыя тавару або якой-небудзь яго прыкметы (ўпакоўкі, серыйнага нумара). Гэта свайго роду ключ, які дае неабходную інфармацыю аб кожным тавары, як прафесіяналам, так і спажыўцам. І яго нанясенне на прадукцыю з’яўляецца абавязковай умовай для ўсіх вытворцаў. А раней кошты на ўсе тавары ў касу ўводзіліся ўручную, таму выкарыстанне штрыхавых кодаў палегчыла працу многіх людзей, у першую чаргу, у сферы гандлю.
1989 год. У Мінску на ўстаноўчай канферэнцыі ўтвораны Беларускі экалагічны саюз.
Добраахвотная грамадская арганізацыя, якая ставіла за мэту актывізацыю прыродаахоўнай дзейнасці грамадзян, прадпрыемстваў, устаноў, аб’яднанне іх намаганняў для захавання экалагічнай раўнавагі ў рэспубліцы і паляпшэння асяроддзя пражывання насельніцтва.
На 1-м з’ездзе (1-2 ліпеня 1989) быў прыняты статут, зацверджана эмблема, сцяг, абрана праўленне, прэзідэнтам стаў Б. Савіцкі, віцэ-прэзідэнтамі Р. Гарэцкі, Я. Пятраеў, Л. Тарасенка,
Саюз уваходзіў у перадвыбарчы Беларускі дэмакратычны блок.
У 1991 годзе у склад арганізацыі ўваходзіла каля 5 000 чалавек.
Арганізацыя распалася ў 1994 годзе. Замест яе была арганізавана партыя “Зялёныя”.
Чарнобыльскі шлях
1991 год. Пачатак Красавіцкіх страйкаў у Беларусі (3-25 красавіка).
У Мінску, Магілёве і іншых буйных гарадах распачаўся страйк працоўных з эканамічнымі і палітычнымі патрабаваннямі. Ён ахапіў дзясяткі працоўных калектываў і ўвайшоў у гісторыю Беларусі як самы масавы выступ рабочых у змаганні за свае палітычныя правы.
У гэты дзень спынілі працу рабочыя Мінскага электратэхнічнага завода, разам з імі на вуліцы выйшлі працаўнікі завода аўтаматычных ліній і завода шасцерняў. Рабочыя перакрылі рух трамваяў на вуліцы Даўгабродскай.
Ужо 4 красавіка прадпрыемстваў, якія абвясцілі страйк, налічвалася дзясяткі. Калоны рушылі ў цэнтр сталіцы, да Дому ўрада.
Старшыня Савета міністраў БССР Вячаслаў Кебіч, які выйшаў да рабочых, тлумачыў, што ён не ведаў пра намер Крамля ўзняць цэны, і што рашэнне саюзнага ўрада было і для беларускага Саўміна непрыемным сюрпрызам.
У першы дзень патрабаванні былі эканамічныя (узняць заробкі, знізіць цэны, адмяніць 5% “прэзідэнцкі” падатак на продаж усіх тавараў). Аднак неўзабаве дадаліся патрабаванні палітычныя, у тым ліку: вывад парткамаў з прадпрыемстваў, адстаўка М. Гарбачова і саюзнага ўрада, роспуск з’езда народных дэпутатаў СССР, новыя выбары ў Вярхоўны Савет БССР, наданне Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце Беларускай ССР статусу канстытуцыйнай сілы.
БНФ «Адраджэньне» удзельнічаў у наданні рабочым забастоўкам палітычнага характару. Многія актывісты БНФ сталі лідарамі рабочага руху.
24 красавіка аршанскія рабочыя выставілі ўльтыматум: калі не будзе прызначаная надзвычайная сесія Вярхоўнага Савета БССР, якую патрабавалі дэпутаты Апазіцыі БНФ, яны лягуць на рэйкі. У 15:30 чыгуначны рух быў заблакаваны. У Оршу былі накіраваныя 1 500 байцоў АМАПу з Мінска, Віцебска і Магілева, увечары 25 красавіка рабочыя былі вымушаныя спыніць страйк.
Страйкоўцы перад Домам урада, Мінск, 4 красавкіа 1991 года
2007 год. У Францыі цягнік TGV устанавіў сусветы рэкорд хуткасці для цягнікоў, роўны 574,8 км/г.
Звышхуткасны цягнік TGV (train à grande vitesse – высакаскорасны цягнік), на спецыяльна пабудаваным чыгуначным пуці, які злучае Парыж і ўсход Францыі, разагнаўся да 574,8 км за гадзіну, перакрыўшы, такім чынам, папярэдняе дасягненне, устаноўленае ў 1990 годзе, амаль на 25 км/г.
Цягнікі TGV у сярэднім рухаюцца з хуткасцю да 320 км/г.
У Слаўгарадскім раёне, які пацярпеў ад аварыі на ЧАЭС больш за іншыя рэгіёны, груба парушаюць тэхналогію ўборкі вуліц.
Над вуліцамі Слаўгарада падымаюцца клубы густога пылу. Мясцовыя камунальшчыкі выкарыстоўваюць падмятальна-ўборачную машыну без арашэння, а слаўгарадскія журналісты выкладваюць гэты сорам на ўсеагульны агляд у інтэрнэт.
Навошта, пытаецца, траціць рэсурс на сістэму ўвільгатнення, калі можна проста вярнуць людзям зімовую пясчана-саляную сумесь у выглядзе аэразолю, бясплатна, проста на дом?
Асаблівую пікантнасць таму, што адбываецца, надае геаграфія. Слаўгарадскі раён – лідар Магілёўшчыны па забруджванні цэзіем-137 пасля трагедыі 1986 года. Узровень гама-выпраменьвання там ніколькі не меншы за ўзровень безгаспадарчасці.
Асобнага захаплення заслугоўвае фінал афіцыйнай нататкі: зварот да жыхароў выйсці ў двор, абнавіць клумбу і даказаць любоў да роднага краю справай.
Жыхары ўжо даказваюць – тым, што пры такіх адосінах да іх, яшчэ працягваюць жыць у Слаўгарадзе.
Проста выконваць патрабаванні экалагічнага заканадаўства ў Бабруйскіх электрасетках не могуць і для гэтага стварылі камісію.
У філіяле “Бабруйскія электрычныя сеткі” прайшла ўнутраная праверка таго, як прадпрыемства выконвае экалагічныя нормы пры захоўванні вытворчых адходаў. Для гэтага на прадпрыемстве вырашылі пайсці правераным бюракратычным шляхам – стварыць спецыяльную камісію і, вядома ж, апісаць яе “працу” на афіцыйным сайце праўладных прафсаюзаў. Мабыць, проста трымаць тэрыторыю ў парадку і выконваць патрабаванні заканадаўства без асобнага органа кантролю аказалася занадта складанай задачай.
Камісія атрымалася прадстаўнічая: намеснік галоўнага інжынера Дзмітрый Мурашка, начальнік вытворча-тэхнічнага аддзела Васіль Хмялёў, старшыня прафсаюзнага камітэта Наталля Ермалайчык і шэраг тэхнічных спецыялістаў, піша “Беларусі час”.
Правяраючыя аб’ехалі службы Бабруйскага гарадскога і сельскага раёнаў электрычных сетак, зазірнулі ў службу механізацыі і транспарту, цэх па рамонце абсталявання і гаспадарчую службу. І даволі хутка высветлілі відавочнае: на некаторых участках пляцоўкі для часовага захоўвання адыходаў утрымліваюцца з парушэннямі і патрабуюць навядзення парадку.
Інакш кажучы, камісія ўстанавіла тое, што звычайна становіцца прыкметна і без камісій – дастаткова проста паглядзець на тэрыторыю.
Па выніках рэйду адказным супрацоўнікам выдалі прадпісанні прывесці пляцоўкі ў парадак і забяспечыць захоўванне адходаў у адпаведнасці з патрабаваннямі заканадаўства і ўнутранымі стандартамі прадпрыемства. Выкананне даручэнняў, зразумела, узята на кантроль.
Асаблівы каларыт усёй гісторыі надае каментар старшыні прафсаюзнага камітэта Наталлі Ермалайчык, якая падкрэсліла, што пытанні экалагічнай бяспекі «не фармальнасць» і важна, каб патрабаванні выконваліся «не на паперы, а па факце».
Праўда, застаецца адкрытым пытанне: калі патрабаванні сапраўды не павінны заставацца на паперы, то навошта для іх выканання спатрэбілася цэлая камісія. Бо для таго, каб кантэйнеры былі падпісаныя, адыходы ляжалі ў прызначаных месцах, а пляцоўкі былі чыстымі, звычайна дастаткова куды больш простага інструмента – звычайнага парадку.
Адкрытая ў Асіповічах метэаралагічная станцыя стала першай у раёне і сямідзясятай у краіне.
Метэаралагічную станцыю ў Асіповічах пабудавалі па дзяржаўнай інвестыцыйнай праграме.
Адкрывалі яе з пампай ганаровыя госці – старшыня райвыканкама, начальнікі рэспубліканскага і абласнога ўзроўняў, прадстаўнікі мясцовых устаноў і школьнікі – удзельнікі экалагічнага моладзевага грамадскага аб’яднання «Дзеля жыцця на Зямлі».
Сцвярджаецца, што метэастанцыя “у рэжыме рэальнага часу будзе збіраць і перадаваць даныя пра тэмпературу і вільготнасць паветра, хуткасць і напрамак ветру, атмасферны ціск, ападкі і іншыя ключавыя метэаралагічныя параметры”.
Нагадаем, што ў 2019 годзе Лукашэнка паскардзіўся, што не можа даведацца, якое надвор’е чакаецца ў бліжэйшыя некалькі дзён. У сувязі з гэтым паабяцаў прывесці ў пачуцце або разагнаць беларускіх метэаролагаў.
Змянілася з таго часу нешта ці не – невядома. Магчыма, асіповіцкая ўстаноўка дазволіць даведацца нешта новае пра надвор’е.
