У Клімавічах разглядаюць кандыдатуру на прысваенне звання «Ганаровы грамадзянін Клімавіцкага раёна». Кандыдат – толькі адзін.
У камісію па разглядзе кандыдатур на званне «Ганаровы грамадзянін Клімавіцкага раёна» клімавіцкага райвыканкама паступіла ўсяго адна заява – ад ААТ «Клімавіцкі камбінат хлебапрадуктаў».
Прадпрыемства не мудравала і прапанавала прысвоіць званне старшыні мясцовага савета прызначаных «дэпутатаў» – Васілю Захаранку.
Пералічаны шматлікія заслугі кандыдата, якому, як аказалася, на дадзены момант няма роўных.
Сістэма прызначэння ганаровых грамадзян у Беларусі працуе па безальтэрнатыўным прынцыпе, і званні ў асноўным прысвойваюцца чыноўнікам, радзей – медыкам.
Пра тое, каб прызнаць заслугі перад раёнам даярак або механізатараў, гаворка нават не ідзе – павагу яны заслугоўваюць толькі на словах.
У выпадку з Васілём Захаранкам можна толькі абмеркаваць яго кандыдатуру, даслаўшы свой водгук на электронную пошту. Як кажуць, напісаць ліст дробным почыркам.
Сталі вядомыя шакуючыя падрабязнасці жорсткага забойства, што адбылося ў Бабруйску ў сакавіку гэтага года. Як паведамляе “Следчы камітэт”, двое бабруйскіх шаснаццацігадовых падлеткаў вечарам 31 сакавіка трэніравалі нажавы бой пад адным з мастоў праз Бярэзіну. Недалёка ад месца трэніроўкі яны заўважылі незнаёмага мужчыну, паводзіны якога выдавалі ў ім чалавека пад таксічным ап’яненнем.
Падлеткі вырашылі “разабрацца” з незнаёмцам і перанеслі на яго сваю трэніроўку, якая стала смяротнай. 51-гадоваму жыхару бабруйска былі нанесеныя шматлікія нажавыя раненні, ад якіх мужчына памёр на месцы. Яго залітае крывёй цела толькі праз два дні знайшлі мясцовыя школьнікі.
Падлеткаў-забойцаў, якія аказаліся навучэнцымі бабруйскіх каледжаў, знайшлі па камерах відэаназірання. Ведамства падкрэслівае, што прынамсі адзін з іх, ініцыятар трэніровак на нажах, цікавіўся нацысцкай ідэалогіяй.
Абодвух 16-гадовых бабруйчан асудзілі да выхаваўчай калоніі, на тэрмін 9 і 10 гадоў.
Кіраўнік рыцарскага клуба “Барысфен” пры Магілёўскім гарадскім доме культуры Павел Пастухоў (Станкевіч) выйшаў на волю пасля двух адсідак па 15 сутак запар – паведамляюць крыніцы mogilev.media. Пра затрыманне рэканструктара і арганізатара забаўляльных мерапрыемстваў на сярэдневяковую тэматыку Паўла Пастухова паведамлялася ў лістападзе. Таксама ў лістападзе стала вядома, што сацыяльныя сеткі клуба “Барысфен” і асабістыя старонкі Паўла прызнаныя “экстрэмісцкімі матэрыяламі”. Паводле крыніц mogilev.media, Паўла Пастухова наперадзе яшчэ чакае судовае разбіральніцтва, але пакуль невядома, па якой справе і якімі могуць быць для яго далейшыя юрыдычныя санкцыі.
Магіляўчанка памерла ад траўматычнага шоку, а яе забойца сцвярджаў, што толькі двойчы шлёпнуў жанчыну па шчаках.
Пастаўлена кропка ў трагедыі, якая адбылася вясной у Магілёве. Тады ад збіцця памерла жанчына, якой яшчэ не споўнілася трыццаць. Яе 35-гадовы сужыцель сцвярджаў, што даў ёй толькі некалькі аплявух.
Судова-медыцынская экспертыза ўстанавіла: траўмаў было не менш за дзесяць, і ўдары былі нанесены ў жыццёва важныя часткі цела.
Агрэсіўны мужчына і раней ужываў гвалт. Ён быў двойчы жанаты, і абедзве жонкі добра ведалі, што такое ягоныя кулакі.
І гэтым разам не ўсё было спакойна – абвінавачаны аднойчы ў прыступе гневу разарваў пашпарт будучай ахвяры.
Суд прыгаварыў магілёўца да 16 гадоў пазбаўлення волі ў выпраўленчай калоніі ўзмоцненага рэжыму.
Магілёўскае прадпрыемства выкупіла ў арэндадаўца стары электрапагрузчык на 35 працэнтаў даражэй за кошт новага аналага. І гэта не адзінкавы выпадак.
Камітэт дзяржаўнага кантролю Магілёўскай вобласці выяўляе чарговыя факты «эканамічна немэтазгодных» выдаткаў з боку дзяржаўных прадпрыемстваў.
Вось толькі два прыклады:
выдаткі аднаго з прадпрыемстваў на выкарыстанне арэнднага экскаватара за паўтара года перавысілі 335 тысяч рублёў – сумы, якой з лішкам хапіла б на набыццё новага экскаватара;
іншае прадпрыемства пасля двух гадоў арэнды выкупіла ў арэндадаўца электрапагрузчык на 35 працэнтаў даражэй за кошт новага пагрузчыка.
Матэрыялы кантролю будуць ацэнены з пункту гледжання закону, але нават без юрыдычнай ацэнкі зразумела: дзяржаўная ўласнасць, пра якую так клапоцяцца беларускія ўлады – далёка не найлепшы спосаб дасягнення эканамічнага дабрабыту.
Прызначаных зверху «моцных гаспадарнікаў» так і цягне ці проста прамарнаваць сродкі, ці ўвязацца ў мутную здзелку, ці банальна нешта скрасці.
Фотоа іллюстратыўнага характара з адкрытых крыніц.
Міжнародны дзень барацьбы з карупцыяй (International Anti-Corruption Day, с 2003 года).
Абвешчаны Генеральнай Асамблеяй ААН. У гэты дзень у 2003 годзе ў Мексіцы была адкрыта для падпісання Канвенцыя ААН супраць карупцыі.
Мэтай заснавання дня, як пазначана ў рэзалюцыі Генеральнай Асамблеі, было паглыбленне разумення праблемы карупцыі і ролі Канвенцыі ў папярэджанні карупцыі і барацьбе з ёй.
Юр’я Зімовы і Ганна (народны каляндар).
“Юра мосціць”. “Ад Ганнаў да Калядаў 2 тыдні і 2 дні”.
Юр’е Зімовы лічыўся апекуном свойскай і лясной жывёлы. У гэты дзень гаспадары аглядалі кароў, падстрыгалі грывы і хвасты коням, а таксама аднімалі ад кабыл жарабят, якіх да вясны ставілі ў асобныя хлявы. Раней лічылася, што 9 снежня ваўкі пачынаюць хадзіць зграямі і нападаць на скаціну, бо “Юр’я ўжо дае ваўкам свабоду”, таму жывёл нельга было выпускаць на вуліцу.
У гэты дзень некалі прыгонныя сяляне мелі права перамяніць сабе гаспадароў.
Калі паблізу жылля вые воўк – да марозу.
Старыя слухалі ў гэты дзень ваду – кідалі ў палонку падпаленае вуголле з печы, вуголле шыпелі, убіралі ў сябе жыватворную сілу рачной вады. А пасля, з палонкі далонню зачэрпнуўшы некалькі вугольчыкаў, старыя неслі іх курам і парасятам.
У Юр’еў дзень хадзілі слухаць ваду ў студнях: калі ціха – зіма будзе цёплай, пачуюцца гукі – чакай моцных завірух і маразоў.
Да гэтага дня неабходна было раздаць усе пазыкі. Не вярнуць пазыку да Юр’ева дня – усё жыццё ў пазыках хадзіць.
Юр’е з мостам, Мікола (19 снежня) з цвіком.
На Юр’еў дзень у бярлогах мядзведзь моцна засынае.
Вялікі ўзбекскі вучоны з Харэзма, аўтар шматлікіх капітальных прац па гісторыі, геаграфіі, філалогіі, астраноміі, матэматыцы, геадэзіі, мінералогіі, фармакалогіі, геалогіі і іншых.
У Еўропе быў вядомы пад імем Альбероніус.
Апрача сваёй роднай харэзмскай мовы, аль-Біруні валодаў цюркскай, фарсі, санскрытам, арабскай мовай, а таксама ведаў грэчаскую, сірыйскую мовы, іўрыт і берберскія мовы.
Большую частку свайго жыцця Аль-Біруні правёў у Газні (зараз – Афганістан), дзе працаваў пры двары султана Махмуда Газнаві і яго наступнікаў Масуда і Маўдуда. Аль-Біруні прымаў удзел у паходах Махмуда ў Індыю, дзе таксама пражыў некалькі гадоў.
Князь навагрудскі (1240-я – 1255, 1258 – 1264), вялікі князь літоўскі (1264 – 1267). Сын Міндоўга, караля літоўскага.
Пашырыў тэрыторыю ВКЛ за кошт уключэння ўсходнебалцкіх зямель Нальшан і Дзяволтвы.
Быў манахам у Палонінскім манастыры, хадзіў у паломніцтва да гары Афон, але не здолеў дайсці з-за “мяцяжу” ў землях па дарозе, вярнуўся і заснаваў Лаўрышаўскі манастыр (Лаўрыш – імя інака Войшалка).
Пасля нападу на Літоўскую зямлю мангола-татар Бурундая і галіцка-валынскіх князёў Войшалк выйшаў з манастыра і зноў сеў на навагародскім стальцы.
Потым зноў жыў у манастыры – Ляшчынскім Свята-Успенскім пад Пінскам.
Галіцкі князь Леў Данілавіч запрасіў на сустрэчу Войшалка ва Ўладзімір-Валынскі і пад час піру забіў яго.
Войшалк быў пахаваны ў царкве св. Міхаіла Вялікага.
Фота: Войшалк засноўвае манастыр. Мініяцюра з Астэрманаўскага І-га тому Ліцэвога летапіснага збору, XVI ст. Бібліятэка Расійскай акадэміі навук, г. Санкт-Пецярбург.
Беларускі паэт, публіцыст, літаратурны крытык. Зорка беларускай паэзіі.
Яго спадчына ўвайшла ў залаты фонд беларускай культуры.
Упершыню пачаў гутарыць на беларускай мове ў 1895 годзе ў в. Вяззе (зараз – Асіповіцкі раён), калі гасцяваў у сваякоў. Там цяпер усталявана мемарыяльная шыльда (на доме сваякоў, з 1986 г. будынак спартовай базы).
Асноўны кірунак яго творчасці – патрыятычнае служэнне сацыяльнаму і нацыянальнаму вызваленню беларускага народа.
Сузаснавальнік пейзажнай і інтымнай любоўнай лірыкі ў беларускай паэзіі. Вялікая заслуга паэта ў распрацоўцы гістарычнай тэмы і урбаністычных матываў.
Яго творчасць мела першаступеннае значэнне ў гістарычным самапазнанні народа і сцвярджэнні яго месца ў гісторыі чалавецтва.
Пераклаў на беларускую мову вершы П. Верлена, Э. Верхарна, Г. Гейнэ, А. Пушкіна, Авідзія, Гарацыя і іншых паэтаў, на рускую – творы Янкі Купалы, Т. Шаўчэнкі, І. Франко.
Памёр 25 мая 1917 года. Пахаваны на Старых могілках у Ялце.
У 1980-х гадах уздымалася пытанне пераносу праху паэта з Ялты ў Мінск.
Працуюць музеі паэта ў Мінску, Гродне, Яраслаўлі, яго імя носяць вуліцы ва ўсіх абласных цэнтрах і буйных гарадах Беларусі, у Ніжнім Ноўгарадзе, Яраслаўлі і Ялце, беларускія школы і бібліятэкі.
Помнікі паэту пастаўлены ў Яраслаўлі, Мінску.
У 1991 годзе імя Максіма Багдановіча ўнесена ў каляндарны спіс ЮНЕСКА “Гадавіны выдатных асоб і падзей”.
1915 год. Апублікаваны ўніверсал Канфедэрацыі Вялікага Княства Літоўскага.
Канфедэрацыя ВКЛ – блок беларускіх, літоўскіх, польскіх і яўрэйскіх арганізацый у 1915-1917 гадах, што адносіліся да ліберальна-дэмакратычнай плыні краёвасці і выпрацоўвалі мадэлі беларуска-літоўска-латвійскай дзяржавы, якую меркавалася адрадзіць на тэрыторыі былога ВКЛ.
Канцэпцыя больш шырокай канфедэрацыі была распрацавана ў ліпені 1916 года Беларускім народным камітэтам. Яго старшыня А. Луцкевіч абгрунтаваў ідэю Злучаных Штатаў ад Балтыйскага да Чорнага мораў. У гэтую канфедэрацыю павінны былі ўвайсці Беларусь, Літва, Латвія, Украіна.
Імкненне беларускіх арганізацый да дзяржаўнага адзінства з гэтымі рэгіёнамі тлумачылася найперш эканамічнымі матывамі і жаданнем мець выхад Беларусі да Балтыйскага і Чорнага мораў.
Пасля абвяшчэння незалежнасці Літвы (16 лютага 1918) і Беларускай Народнай Рэспублікі (25 сакавіка 1918) ідэя канфедэрацыі не ўзнімалася.
У 1919 годзе бальшавікі стварылі Літоўска-Беларускую ССР, якая неўзабаве спыніла сваё існаванне ў сувязі з польскай акупацыяй.
1916 год. Нарадзіўся Кірк Дуглас (Ісэр Даніеловіч).
Амерыканскі кінаакцёр і прадзюсар. Амерыканскі Інстытут Кіно прызнаў яго адным з лепшых кінаакцёраў усіх часоў.
З гомельскіх і чавускіх яўрэяў.
Атрымаў шэраг узнагародаў, у тым ліку “Оскар”, зорку на Галівудскай Алеі Славы. У яго гонар названы праспект у горадзе Палм-Спрынгз, штат Каліфорнія.
Займаўся гуманітарнай дапамогай, за што атрымаў Прэзідэнцкі Медаль за Свабоду, Ордэн Французскага Легіёна, Нацыянальны Медаль за дасягненні ў галіне мастацтва. Быў паслом добрай волі ў Дэпартаменце ЗША.
Бацька акцёраў Майкла, Эрыка Дугласаў, прадзюсараў Джоэля, Пітэра Дугласаў.
Памёр 5 лютага 2020 года.
1917 год. У вёсцы Цёплае пад Чавусамі нарадзіўся паэт Уладзімір Рагуцкі.
Нарадзіўся ў настаўніцкай сям’і. Вучыўся ў школе ў вёсцы Старое Пашкава Магілёўскага раёна, дзе яго настаўнікам быў беларускі паэт Я. Журба. Затым паступіў на літаратурны факультэт Мінскага педінстытута. Пасля заканчэння інстытута (1939) працаваў у абласной газеце «Камунар Магілёўшчыны», адкуль быў прызваны ў армію. Загінуў на фронце ў 1941 годзе.
1958 год. На арганізацыйным сходзе членаў геаграфічнага таварыства прынята рашэнне аб арганізацыі Магілёўскага аддзела.
Магілёўскі аддзел – першая структурная адзінка геаграфічнага таварыства на Беларусі.
Зарэгістраваны 19 студзеня 1959 года. Першым старшынёй аддзела стаў Мікалай Нешатаеў (1959-1963), вучоным сакратаром – Пятро Лярскі (1959–1963).
У розныя гады ў аддзеле плённа працавала больш за 120 членаў таварыства, сярод якіх вядомыя вучоныя М. Ратабыльскі, П. Лярскі, С. Сідор, Р. Дулаева, М. Клюкін, Ю. Шчарбакоў, М. Звераў, В. Гаркуноў, У. Хамякоў, М. Смаляроў, Г. Рыдзеўскі, Б.Нешатаеў, М. Нешатаеў, І.Шаруха, Дз. Грумо і іншыя.
Геаграфічнае таварыства на тэрыторыі сучаснай Беларусі вядзе сваю гісторыю ад Рускага геаграфічнага таварыства (1845). Магілёўскія географы працавалі ў складзе створанага ў 1867 годзе Паўночна-Заходняга аддзела геаграфічнага аб’яднання (Вільня), у складзе геаграфічнага таварыства БССР (1954), Беларусі (1991).
Беларускі географ, краязнавец, паэт, лаўрэат Нацыянальнай літаратурнай прэміі (2020), прэміі імя Уладзімера Караткевіча.
Аўтар каля 40 краязнаўчых, у тым ліку па фізічнай геаграфіі, тапаніміцы Пастаўскага раёна, паэтычных кніг.
Ганаровы сябра Саюза пісьменнікаў Беларусі.
Адкрыў у Пастаўскім раёне месца старажытнага паселішча і курганны могільнік.
«Чалавек года Віцебшчыны» (2009), пераможца конкурса «Беларускі настаўнік года».
Старшыня Пастаўскай арганізацыі Таварыства беларускай мовы (да 2021), член Навуковай рады Беларускага геаграфічнага таварыства і Міжнароднай акадэміі арганізацыйных і кіраўнічых навук.
Музей пад адкрытым небам, дзе сабраныя помнікі беларускага народнага драўлянага дойлідства з розных гісторыка-этнаграфічных рэгіёнаў Беларусі, заснаваны ў адпаведнасці з пастановай партыйных органаў. Знаходзіцца пад Мінскам, каля МКАД, паміж вёскамі Строчыцы і Азярцо, займае плошчу ў 151 гектараў.
Першыя спробы стварыць музэй-скансен на Беларусі былі зробленыя ў 1908 годзе мастаком Ф. Рушчыцам, але гэтаму перашкодзіла Першая сусветная вайна.
Штоверасень з 2009 года ў музеі ладзіцца міжнародны фольк-фестываль «Камяніца».
Музей мае тры асноўныя зоны: экспазыцыйная, вытворча-гаспадарчая і запаведная. Аснова экспазыцыйнай зоны — умоўны падзел тэрыторыі Беларусі на шэсць гісторыка-этнаграфічных рэгіёнаў: Цэнтральная Беларусь, Падняпроўе, Паазер’е, Усходняе і Заходняе Палессе, Панямонне.
У экспазіцыі гісторыка-этнаграфічнага рэгіёну Цэнтральная Беларусь, заходняя Магілёўшчына прадстаўлена грамадскім свіранам канца XIX — пачатку XX стагодзя з в. Касарычы Глускага раёна
А вось у экспазіцыі гісторыка-этнаграфічнага рэгіёну Падняпроўе знаходзіцца ветраны шатровы млын пачатку XX стагоддзя з в. Зелянец Хоцімскага раёна, вяночны (замкнуты) двор з традыцыйным інтэр’ерам з в. Бракава Слабада Чавускага раёна.
Беларускі мастак і дызайнер. Разам з Ул. Цэслерам распрацоўваў дасціпныя рэклямныя постэры і плакаты на сацыяльныя тэмы.
Аўтар плакатаў «Нержавеющий Сталин», «1939, начало войны в Польше», «Карл Маркс 1990-х», «Афганистан», «Good morning, Belarus!», «От международного года мира – к миру без войн и оружия», «Война несет людям…», «Афган, Forbidden Fruit», «Contemporary art+centre „VITA NOWA“» і іншых.
Праца «Вудсток. 30 лет. – Levi`s» знаходзіцца ў калекцыі Луўра.
Работы Цэслера і Войчанкі выстаўляліся на шматлікіх выставах і атрымлівалі ўзнагароды ў многіх краінах Еўропы.
Уладальнік больш за 40 узнагарод міжнародных конкурсаў, біенале і фэстываляў плакату.
За месяц да смерці адбылася выстава на Манмартры ў Парыжы.
Пракуратура знайшла гнілую гародніну ў адной з устаноў адукацыі Бабруйска.
У Магілёўскай вобласці пракуратура правяла рэйд па школьных сталоўках. Сумесна з ёй працавалі спецыялісты тэрытарыяльных цэнтраў гігіены і эпідэміялогіі.
Асабліва сур’ёзныя парушэнні выявілі ў адной са школ Бабруйска: там знайшлі пярловыя крупы з пратэрмінаваным тэрмінам прыдатнасці і гародніну з прыкметамі гнілі і перамарозкі. Няякасную прадукцыю ўтылізавалі.
Сярод іншых парушэнняў у правераных школах – неадпаведнасць меню школ зацверджаным двухтыднёвым рацыёнам па колькасці і разнастайнасці страў; адсутнасць належнага вытворчага кантролю; не выкананне санітарна-эпідэміялагічных норм у сталовых; выкарыстанне дэфармаванага кухоннага інвентара і посуду са сколамі; несвоечасовы рамонт тэхналагічнага і халадзільнага абсталявання.
Актывіст з Бабруйска Уладзімір Усер (Лазараў) памёр у шэлтары ў Беластоку, куды яго адпусцілі са шпіталя чакаць суда.
Як стала вядома «Нашай Ніве», у эмігранта з Бабруйска спынілася сэрца. Яму было 69 гадоў.
Уладзімір апошнім часам быў пад следствам па справе аб шпіянажы ў Польшчы. Паводле звестак польскай пракуратуры, трое беларусаў і двое ўкраінцаў з сакавіка 2024 года да лютага 2025‑га супрацоўнічалі з замежнай разведкай і выконвалі розныя заданні, якія атрымлівалі праз Тэлеграм.
У іх задачы ўваходзіла фатаграфаванне аб’ектаў крытычнай інфраструктуры і месцаў, важных для бяспекі дзяржавы. Акрамя таго, яны павінны былі развешваць плакаты і маляваць графіці.
Па гэтай справе затрымалі і Усера. Але польскія сілавікі пакінулі яго ў шпіталі з-за дрэннага стану здароўя. Такім чынам, суда ён чакаў на волі.
Яшчэ раней Усер стаў героем прапагандысцкага фільма БТ. Ён зняў некалькі сюжэтаў у Беластоку, якія потым выкарысталі ў агітцы «Чужое неба».
Як сцвярджаюць тыя, хто больш-менш ведаў Уладзіміра, ён быў частым удзельнікам разнастайных апазіцыйных мерапрыемстваў у Бабруйску.
Нягледзячы на тое, што траціна снежня ўжо амаль мінула, лебедзі па-ранейшаму плаваюць у возеры каля вёскі Заполле Бялыніцкага раёну.
У Заполлі цяпер знаходзяцца з дзясятак гэтых грацыёзных птушак, піша Мagilev.by. Нягледзячы на каляндарную зіму, яны свабодна плаваюць па незамёрзлай вадзе, зачароўваючы ўсіх, хто праязджае міма. Машыны спыняюцца адна за адной, бо людзі выходзяць, каб палюбавацца нязвыклым для халоднага снежня відовішчам. Некаторыя птушкі настолькі прызвычаіліся да ўвагі, што падплываюць вельмі блізка да людзей.
Чаму ж лебедзі не адлятаюць? Экалогі тлумачаць гэта незвычайна цёплай зімой: вадаём доўга не пакрываецца лёдам, і таму ў птушак застаецца магчымасць харчавацца. Калі ж паверхня вады ўсё ж замярзае, лебедзі проста пералятаюць на іншы незамёрзлы вадаём і так могуць міграваць увесь зімовы сезон.
Сам холад для іх не страшны, бо густы пух надзейна ўтрымлівае цяпло, а лапкі і дзюба не падвяргаюцца абмаражэнню.
Але ёсць яшчэ адзін фактар. Гэта – ўплыў чалавека. Пастаянная падкормка робіць птушак залежнымі ад дапамогі і памяншае іх здольнасць самастойна здабываць ежу. Таму спецыялісты настойліва раяць не карміць лебедзяў без вострай неабходнасці. Ва ўмоўна цёплую зіму яны выдатна здольныя забяспечыць сябе харчаваннем.
Дапамога сапраўды патрэбная толькі ў выключных выпадках: калі птушка паранена або калі раптоўна надыходзяць моцныя маразы ніжэй за мінус 20 градусаў. Тады лебедзям можна даваць аўсянку з сырой гароднінай, спецыяльны камбікорм для птушак або прарошчаны авёс, ячмень ці пшаніцу.
Васямнаццацігадовы магілёвец стаў ахвярай скажонага і антынавуковага погляду на падзеі нямецка-савецкай вайны на тэрыторыі БССР, які цяпер насаджаецца ў Беларусі.
Васямнаццацігадовага магілёўца ўзялі пад варту па санкцыі пракурора Магілёўскай вобласці за “адмаўленне генацыду беларускага народа”. Паводле матэрыялаў справы, малады чалавек адмаўляў “планамернае знішчэнне нямецка-фашысцкімі захопнікамі і памагатымі насельніцтва БССР”, а таксама існаваннне плана “ОСТ” нацысцкай Германіі.
Пра гэта, паводле пракуратуры, хлопец напісаў у верасні 2024 года ў каментары ў Тэлеграме ў агульнадаступным чаце.
Сапраўды, сёння ў Беларусі адмаўленне т.зв. генацыду беларускага народа пераследуецца Крымінальным кодэксам. За такое “злачынства” прадугледжана пакаранне ў выглядзе да пяці гадоў пазбаўленнен волі. І гэта пры тым, што факт менавіта “генацыду беларускага народу” ніяк і нікім не даказаны.
Паводле Канвенцыі ААН 1948 года і Міжнароднага крымінальнага суда, генацыд – гэта дзеянні, скіраваныя на поўнае або частковае знішчэнне пэўнай нацыянальнай, этнічнай, расавай або рэлігійнай групы як такой. Галоўнае тут – наяўнасць наўмыснага намеру знішчыць групу менавіта як этнас або нацыю.
Падчас Другой сусветнай вайны Беларусь была арэнай масавых забойстваў, спаленых вёсак і карных аперацый. Але галоўная мэта нацыстаў была – каланізацыя і эксплуатацыя тэрыторый, а не поўнае знішчэнне беларусаў. План «Ост» прадугледжваў рэзкае скарачэнне мясцовага насельніцтва праз гвалт, галодную смерць і высяленне, але юрыдычна гэта часцей трактуецца як злачынствы супраць чалавечнасці і ваенныя злачынствы, а не як генацыд у чыстым выглядзе.
Падчас вайны на тэрыторыі Беларусі адбылося масавае вынішчэнне яўрэяў – гэта прызнана сусветнай супольнасцю як Халакост, то бок генацыд яўрэйскага народа. Таксама быў генацыд цыганскага народу – Параймос, і гэта таксама задакументавана і прызнана міжнароднымі структурамі. Для беларусаў не было дакументаванага асобнага плана, які б дакладна апісваў іх знішчэнне менавіта як этнічнай групы.
Для юрыдычнага прызнання патрэбен судовы працэс: ці Міжнародны крымінальны суд, ці спецыяльны трыбунал. У выпадку Беларусі ніколі не праводзіўся міжнародны суд, які б прызнаў факт генацыду беларускага народа на аснове расследавання з дакументамі, сведчаннямі і вывадамі.
Ніхто не спрачаецца, што беларусы панеслі страшэнныя страты і пацярпелі ад жорсткіх і сістэмных злачынстваў нацыстаў. Але па строгіх юрыдычных крытэрах генацыд – гэта дакументальна зафіксаваная спроба знішчыць народ як этнас. Такіх прамых дакументаў і міжнароднага прысуду па «генацыдзе беларускага народу» няма. Таму гісторыкі і юрысты ўжываюць тэрміны «злачынствы супраць чалавечнасці», «ваенныя злачынствы», «масавыя рэпрэсіі», але не «генацыд» у прававым сэнсе. Але ці мае гістарычная праўда якое-небудзь значэнне для сённяшняй улады ў Беларусі, калі яе скажэнне ва ўгоду ідэалогіі ёсць значна важнейшым?
