Дзень у гісторыі. 29 верасня. Сусветны дзень мора. Сусветны дзень сэрца. Зацверджаны Статут ВКЛ. Дзень нараджэнння паэта Уладзіслава Сыракомлі, аднаго з заснавальнікаў БНР і сучаснай беларускай геаграфіі Аркадзя Смоліча, паэта Адама Глобуса, “Курта Кабейна беларусскай музжурналістыкі” Вітаўта Мартыненкі

Сусветны дзень мора (World Maritime Day, з 1978 года). Адзначаецца ў апошні чацвер верасня. 

Мэта  – ацаніць важнасць марской галіны і падкрэсліць неабходнасць забеспячэння бяспекі на моры, надзейнасці марскога суднаходства і захаванасці марскіх асяроддзяў.

Беларусы не маюць выхадаў да мора, але вельмі гэтага прагнуць. 

Яны памятаюць, што Вялікае княства Літоўскае было ад Балтыйскага да Чорнага мора. 

Свае буйныя вадасховішчы называюць морамі, напрыклад, Мінскае мора. 

Нават, некаторы час Беларусь мела свой марскі флот у балтыйскіх партах.

Сусветны дзень сэрца (World Heart Day, з 1999 года).

Праводзіцца пад дэвізам “Сэрца для жыцця”. 

Мэта – павысіць усведамленне ў грамадстве небяспекі, якая выклікана эпідэміяй сардэчна-сасудзістых захворванняў у свеце. А таксама ініцыяваць усёабдымныя прафілактычныя меры ў дачыненні да ішэмічнай хваробы і мазгавога інсульту ва ўсіх групах насельніцтва.

Сардэчна-сасудзістыя захворванні з’яўляюцца адной з вядучых прычын смерці ў свеце. Яны штогод выносяць да 20 мільёнаў чалавечых жыццяў у свеце.

80% выпадкаў заўчаснай смерці ад інфарктаў і інсультаў можна прадухіліць, калі весці здаровы лад жыцця, адмовіцца ад тытуню, кантраляваць харчаванне і фізічную актыўнасць.

1529 год. Зацверджаны Статут Вялікага Княства Літоўскага.

Першы збор законаў феадальнага права, помнік старабеларускай юрыдычнай думкі і пісьменнасці.

Складаўся з 13 раздзелаў і 244 артыкулаў. 

Выданне Статута вывела ВКЛ на адно з першых месцаў у свеце па развіццю права і прававой культуры.

1939 год. Знішчаны абраз Будслаўскай Маці Божай

Атрад чырвонаармейцаў расстраляў цудатворны абраз.

Адзін з найбольш шанаваных каталіцкіх абразоў Беларусі. 

Знаходзіцца ў Касцёле Узнясення Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў вёсцы Будслаў. 

Адноўлены ў 1991 годзе. 

Абраз напісаны невядомым майстрам у ХVI стагоддзі. 

Падараваны ў 1598 годзе Папам Рымскім Кліментам VIII мінскаму ваяводзе Яну Пацу з нагоды яго пераходу з кальвінізму ў каталіцтва. 

Паводле іншых звестак, цудоўнае з’яўленне Маці Божай айцам-бернардзінцам адбылося ў Будславе яшчэ ў 1588 годзе. 

1823 год. Нарадзіўся Уладзіслаў Сыракомля (Людвік Кандратовіч). 

Беларускі і польскі паэт, публіцыст, этнограф.

Падарожнік па Беларусі, Літве, Польшчы.

Творчасць Сыракомлі адметная палымяным патрыятызмам, глыбокім веданнем гісторыі Бацькаўшчыны, асаблівасцяў нацыянальнай псіхалогіі беларусаў.

Яго імем названы вуліцы ў Нясвіжы, Мінску, Варшаве.

1880 год. Нарадзіўся Сяргей Сахараў. 

Беларускі фалькларыст, этнограф, царкоўны гісторык, публіцыст, педагог.

Старшыня беларускага грамадскага культурна-асветнага таварыства «Бацькаўшчына», кіраўнік беларускага аддзела Міністэрства асветы Латвіі.

Збіральнік беларускага фальклору Латгаліі, аўтар прац «Православные церкви в Латгалии», «Народная творчасць латгальскіх і лукстэнскіх беларусаў», «Народное творчество латгальских и илукстенских белорусов».

Даследчык беларускай дуды.

1891 год. У в. Бацэвічы сённяшняга Клічаўскага раёна нарадзіўся Аркадзь Смоліч

Адзін з заснавальнікаў Беларускай Народнай Рэспублікі. 

Вучоны ў галіне эканомікі, сельскай гаспадаркі, геаграфіі. Пачынальнік беларускай геаграфічнай навукі, аўтар першага акадэмічнага падручніка «Географія Беларусі».

Першы беларускі прафесар геаграфіі.

Член Прэзідыума Беларускай акадэміі навук. 

Суарганізатар Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі, тэарэтык беларускай сацыял-дэмакратыі.

Старшыня Таварыства беларускай школы, Цэнтральнага Бюро краязнаўства, загадчык планава-эканамічнага аддзела Наркамата земляробства БССР, намеснік старшыні Інбелкульта.

Расстраляны ў 1938 годзе.

1931 год. Нарадзілася Фаіна Кірылава. 

Беларускі матэматык, член-карэспандэнт НАН Беларусі. 

Доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар

Заслужаны дзеяч асветы В’етнама, Беларусі. 

Аўтар навуковых даследаванняў у галіне тэорыі аптымальнага кіравання.

1932 год. Нарадзіўся Міхась Рагалевіч. 

Беларускі мастак.

Працаваў ў розных жанрах станковага жывапісу і графікі.

Аўтар шматлікіх жывапісных твораў, графічных партрэтаў.

Творы адметныя самабытнасцю мастацкай мовы, маляўнічай дэкаратыўнасцю, чысцінёй колераў, выразнай контурнай лініяй.

1946 год. У в. Пятровічы Бабруйскага раёна нарадзіўся Іван Гайшун

Доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар, акадэмік НАН Беларусі.

Аўтар больш за 250 навуковых прац па дыферэнцыяльных ураўнаннях, тапалагічнай дынаміцы і ўстойлівасці абстрактных дынамічных сістэм. 

Распрацаваў тэорыю мнагамерных дыферэнцыяльных ураўнанняў, многапараметрычных дыферэнцыяльна-рознасцевых і дыскрэтных сістэм.

1958 год. Нарадзіўся Адам Глобус (Уладзімір Адамчык). Беларускі пісьменнік, мастак, выдавец.

Аўтар вершаў, 16 кніг і зборнікаў паэзіі, апавяданняў, піша хоку.

1959 год. Нарадзіўся Вітаўт Мартыненка. 

Беларускі журналіст, пісьменнік, паэт, музычны крытык.

Працаваў у розных СМІ, на «Радыё Свабода».

Арганізаваў і праводзіў першы беларускі музычны хіт-парад.

Сустваральнік першага ў Беларусі рок-клуб «Няміга» (1985).

Сурганізатар фэстаў «Тры колеры», «Басовішча».

Аўтар музыказнаўчых кніг, шматлікіх публікацый на тэмы нацыянальнай музыкі, літаратуры, грамадска-палітычнага жыцця.

“Натуральны Курт Кабейн беларускай музжурналістыкі».

2017 год. Памёр Дзмітрый Смольскі. 

Кампазітар і педагог, Народны артыст.

Аўтар сімфоніяў, опер, сярод якіх «Сівая легенда», «Францыск Скарына». Дыск з запісамі яго сімфоніяў, выдадзены брытанскай фірмай «Алімпія», быў прызнаны лепшым на конкурсе ў ЗША ў 1992 годзе.

 

Дзень у гісторыі: 15 верасня. Нарадзіўся вайсковец, удзельнік беларускага руху Канстанцін Аляксееўскі. Памёр паэт, публіцыст Уладзіслаў Сыракомля. Расстраляны партыйны, дзяржаўны дзеяч савецкай Беларусі Аляксандр Адамовіч. Міжнародны дзень дэмакратыі і Дзень бібліятэк Беларусі

Міжнародны дзень дэмакратыі.

Адзначаецца ад 2007 году і заснаваны Генеральнай асамблеяй ААН для пашырэння і падтрымкі прынцыпаў дэмакратыі.

Дэмакратыя належыць да ўніверсальных і фундаментальных чалавечых каштоўнасцяў і прынцыпаў Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў. Дэмакратыі маюць агульныя рысы, але адзінай мадэлі ў свеце няма.

Дзень бібліятэк Беларусі.

Адзначаецца ад 2001 году, а нагодаю стала гадавіна заснавання Нацыянальнай бібліятэкі ў 1922 годзе.

У Нацыянальнай бібліятэцы даступна больш за 9 мільёнаў кніг і 3 мільёны перыядычных друкаваных выданняў.У бібліятэцы захоўваецца каля 70 тысяч рэдкіх старадрукаў, а таксама рукапісаў.

1855 год. Нарадзіўся Канстанцін Аляксееўскі.

Вайсковы дзеяч.

Удзельнік беларускага нацыянальнага руху пачатку XX стагоддзя.

У 1917 годзе ў Выбаргу далучыўся да арганізацыі матросаў-беларусаў Балтыйскага флоту.

Выбраны ў склад Савету старэйшын на Першым Усебеларускім з’ездзе, на якім заклікаў «адрадзіць беларускую дзяржаву», выступіў у абарону бел-чырвона-белага сцяга.

У 1918 годзе запрошаны Радай БНР у Менск для фармавання беларускай нацыянальнай арміі. Далейшы лёс невядомы.

1862 год. Памёр Уладзіслаў Сыракомля (Людвік Кандратовіч).

Паэт, публіцыст этнограф.

Падарожнік па Беларусі, Літве, Польшчы.

Творчасць Сыракомлі адметная палымяным патрыятызмам, глыбокім веданнем гісторыі Бацькаўшчыны, асаблівасцяў нацыянальнай псіхалогіі беларусаў.

Яго імем названа вуліцы ў Нясвіжы, Мінску, Варшаве.

1898 год. Нарадзіўся Мікалай Кавязін.

Рэжысёр, педагог, мастак, тэатральны дзеяч.

Арганізатар і мастацкі кіраўнік тэатру юнага гледача, мастацкі кіраўнік абласных драматычных тэатраў: Палескага імя Янкі Купалы (Мазыр), Бабруйскага, Гродзенскага.

Николай Ковязин фотография

1929 год. Нарадзіўся Арлен Кашкурэвіч.

Беларускі мастак у галіне станковай і кніжнай графікі. Народны мастак Беларусі. Заслужаны дзеяч мастацтваў.

Аўтар дзясятка серый ілюстрацыяў да кніг.

1937 год. Расстраляны Аляксандр Адамовіч.

Партыйны і дзяржаўны дзеяч.

Намеснік народнага камісара земляробства БССР.

Працаваў на дзяржаўных і партыйных пасадах, у тым ліку ў Бабруйску, Клімавічах.

Загадваў аддзелам друку ЦК КП(б)Б, быў намеснікам рэдактара газеты «Беларуская вёска».

Арыштаваны ў 1930 года па сфабрыкаванай справе «Саюзу вызвалення Беларусі» і асуджаны да 10 гадоў папраўча-працоўных работ. Пакаранне адбываў спачатку ў Салавецкім, затым у Беламорска-Балтыйскім лагерах.

У 1935 годзе, быўшы зняволеным, зноў арыштаваны і асуджаны да 7 гадоў папраўча-працоўных работ.

У 1937 года прыгавораны за «антысавецкую агітацыю» да расстрэлу.

Рэабілітаваны ў 1988 годзе.

1971 год. Створана арганізацыі «Грынпіс» («Greenpeace»).

Найвядомейшая незалежная некамерцыйная міжнародная грамадская экалагічная арганізацыя.

Паўстала ў канадскім Ванкуверы для вырашэння глабальных экалагічных праблем.

Грынпіс дзеіць на ахвяраванні прыхільнікаў і прынцыпова не прымае фінансавую дапамогу ад дзяржаўных структур, палітычных партый або бізнесу.

Грынпіс вядомы сваімі акцыямі, нацэленымі на прыцягненне ўвагі СМІ да экалагічных праблем.

Імкнецца пабываць на месцы экалагічных здарэнняў і даць незалежную інфармацыю.

Офісы прадстаўніцтваў «Грынпіс» працуюць у большасці еўрапейскіх краін. У Беларусі прадстаўніцтва няма.

 


У публікацыі выкарыстаныя звесткі з рэсурсу «Вікіпедыя» і іншых адкрытых у інтэрнэце крыніцаў