Category: Навіны

Дзень у гісторыі. 7 лістапада. Нарадзіўся архітэктар палаца ў Жылічах

Навіна ад

1790 год. Нарадзіўся Караль Падчашынскі, архітэктар Жыліцкага палаца Булгакаў. 

Архітэктар, прадстаўнік класіцызму, прафесар Віленскага ўніверсітэта.

Аўтар рэканструкцыі касцёла Святых Янаў у Вільні, праектаў палацаў у Яшунах, Тускуленах, Жылічах, будынкаў гімназій у Слуцку, Камянцы Падольскім і Свіслачы, вучылішчаў у Бабруйску, Невелі, Мазыры і іншых.

Найбольш удалым яго творам лічыцца помнік позняга класіцызму евангелічна-рэфармацкая царква ў Вільні.

Аўтар першага ў Беларусі і Літве падручніка тэорыі архітэктуры «Пачаткі архітэктуры для акадэмічнай моладзі», артыкулаў пра выкладанне архітэктуры, даглядання за садамі і паркамі.

Памёр 7 красавіка 1860 года.

1940 год. У Магілёве адкрыўся кінатэатр “Радзіма”. 

Пра гэта напісала “Савецкая Беларусь” 11 лістапада 1940 года. 

Само будаўніцтва скончылася ў сярэдзіне жніўня 1940. 

Пабудаваны ў межах плана пераноса сталіцы БССР у Магілёў.

кинотеатр "Родина" Могилев 1968

1958 год. Выпуск першых 25-тонавых аўтамабіляў МАЗ-525 Беларускім аўтамабільным заводам у г. Жодзіна.

Зараз БелАЗ кантралюе амаль 30% рынку кар’ерных самазвалаў грузападымальнасцю больш за 90 тон і ўваходзіць у лік сямі вядучых сусветных канцэрнаў па вытворчасці кар’ернай тэхнікі.

За гісторыю прадпрыемства тут выпушчана звыш 130 тысяч адзінак кар’ернай тэхнікі – гэта нашмат больш яго асноўнага канкурэнта, кампаніі Caterpillar.

У 2013 годзе завод прадставіў самы вялікі ў свеце самазвал «БелАЗ-75710» грузападымальнасцю 450 тон.

У “БелЛАЗ-Холдынг” уваходзяць  ААТ “Кузлітмаш”, Магілёўскі вагонабудаўнічы завод, Старадарожскі механічны завод, Магілёўскі аўтамабільны завод і іншыя.

вагоностроительный могилев

Паўсюдную антысанітарыю вакол сметнікаў знайшла санстанцыя ў Магілёве

Навіна ад

Магілёўскія эпідэміёлагі праверылі працу “Спецаўтапрадпрыемства” па вывазе смецця. Вынік – сумны.

З 20 па 30 кастрычніка Магілёўскі занальны цэнтр гігіены і эпідэміялогіі правяраў кантэйнерныя пляцоўкі, пункты прыёму другаснай сыравіны, вывучаў пытанні арганізацыі сістэмы смеццевыдалення ў Магілёве і Магілёўскім раёне і ацэньваў дзейнасць “Спецаўтапрадпрыемства”. 

Прычынай праверкі стаў не столькі Год дабраўпарадкавання, якім абвешчаны 2025 год, сколькі шматлікія звароты магілёўцаў на нездавальняючы санітарны стан кантэйнерных пляцовак і несвоечасовы вываз буйнагабарытных адходаў.

Сігналы, як кажуць, пацвердзілася. Санстанцыя выявіла наступныя тыповыя парушэнні:

  • Кантэйнерныя пляцоўкі не ўтрымліваліся ў чысціні. 
  • Тэрыторыі паблізу кантэйнерных пляцовак не ўтрымліваліся ў чысціні, захламлены буйнагабарытнымі адходамі.
  • Кантэйнеры для цвёрдых бытавых адходаў (ЦБА) размешчаны па-за кантэйнернай пляцоўкай, 
  • Кантэйнерныя пляцоўкі не маюць воданепранікальнай асновы або такая аснова разбурана, 
  • Кантэйнерныя пляцоўкі не маюць агароджы з трох бакоў на вышыню вышэй кантэйнераў, 
  • Кантэйнеры, кантэйнерныя пляцоўкі для ЦБА патрабуюць рамонту.

Эпідэміёлагі працягваюць працу па выяўленні парушэнняў санітарна-гігіенічнага заканадаўства, а “Спецаўтапрадпрыемству” накіравана адпаведнае прадпісанне. Віноўныя ж прыцягнуты да адміністрацыйнай адказнасці.

Фотаздымак: телеграм-канал “Магілёўскі ЦГЭ”

У Магілёве маці збівала свайго дзіцёнка-груднічка да сінякоў

Навіна ад

Факт збіцця немаўляці ў Магілёве выявіла медыкі, а за імі пракуратура. Міліцыя ж не ўбачыла праблем у сям’і.

У Магілёўскай вобласці пракуратура праверыла працу служб, якія адказваюць за абарону дзяцей у сацыяльна небяспечных сем’ях. Аказалася, што многія структуры выконвалі свае абавязкі фармальна.

Так, у Магілёве, нягледзячы на паведамленне аб знаходжанні груднога дзіця ў неспрыяльнай сямейнай абстаноўцы, міліцыя не ўбачыла ніякіх праблем. Аднак праз непрацяглы час пры абследаванні немаўляці ў медыцынскай установе ў яго знайшлі шматлікія цялесныя пашкоджанні рознай даўнасці. Як аказалася, іх нанесла маці.

Па загадзе пракурора Магілёва малое адабрана і змешчана на дзяржаўнае забеспячэнне. А ў дачыненні да жанчыны ўзбуджана крымінальная справа за наўмыснае прычыненне менш цяжкага цялеснага пашкоджання.

Фотаздымак з адкрытых крыніц

Фермер з-пад Кіраўска за бясцэнак аддае памідоры, жадаючых – процьма

Навіна ад

Фермер з вёскі Пархімкавічы Кіраўскага раёна запрасіў купляць у яго памідоры па 1 рублі за кілаграм пры ўмове самазбору. У жадаючых недахопу не было.

Відэа ў TikTok са сваёй прапановай фермер Міхаіл Міхайлюк выклаў каля тыдня таму. Такую нізкую цану ён патлумачыў не толькі самазборам з поля, але і тым, што памідоры па большай частцы зялёныя і бурыя, што называецца «не кандыцыя», ды і ўвогуле, калі іх не збяруць, то таматы проста прападуць, калі ўдараць маразы.

Праз пару дзён у новым відэа ён паказаў памідорнае поле з не менш чым дзясяткам згорбленых людзей, якія збіралі для сябе таматы. “Як вы думаеце, Тыкток працуе?” – задаецца пытаннем фермер.

Ён распавёў выданню Мagilev.by, што за некалькі дзён людзі ўжо купілі каля двух тон памідораў. “З таматам такім можна што заўгодна зрабіць. Людзі бяруць яго на аджыку, на леча, зялёныя, у асноўным, на закваску. На сённяшні дзень (6 лістапада) засталося каля 300 кілаграмаў” – адзначыў фермер.

Пархімкавічы

Паводле яго, у краме памідоры цяпер па 7-8, і нават па 11 рублёў за кіло. “На кірмашы ў Бабруйску мы нядаўна прадавалі па 3-3,50, тамат якасны з цяпліц прапануюць па 8 рублёў. Да таго ж людзі самі выбіраюць тое, што ім падабаецца, прынамсі ў першых пакупнікоў быў добры выбар” – сцвярджае гаспадар.

Нагадаем, што ў верасні ў Краснаполлі мясцовая сям’я вырашыла аддаць выгадаваную бульбу дарма любому, хто прыбярэ яе сваімі сіламі. Жадаюць доўга чакаць не прыйшлося.

Скрыншот з Тыктока mihail_mihauluk

У Краснаполлі невядомыя шпурлялі тратуарныя пліты з моста ў раку

Навіна ад

У Краснаполлі хуліганы скідаюць пліты ў раку, міліцыя бездзеяннічае, а журналісты вядуць незалежнае расследаванне.

У Краснаполлі бурляць жарсці вакол пешаходнай часткі моста на вуліцы Антонава. Хадзіць там стала цяжка, таму што пліты ляжаць так, як ім захочацца.

Мясцовы камунгас усебакова прааналізаваў сітуацыю і паведаміў, што:

  • пешаходную частку маста рэканструявалі вясной;
  • нейкія вандалы неаднаразова вырывалі ўсталяваныя пліты і скідалі іх у раку, але перакінуць за парэнчы адну з пліт хуліганам не ўдалося; 
  • пліта ляжала няроўна, блакіруючы адток вады праз ліўнёўку; 
  • у выніку была парушаная цэласнасць усяго пераходу.

Камунгас таксама раскрытыкаваў РАУС і папрасіў краснапольцаў паважаць чужую працу. Журналісты ж правялі сваё, незалежнае расследаванне і знайшлі пад мастом скінутыя пліты.

пліта

Увогуле, чалавеку збоку цяжка разабрацца ў тым, што адбываецца ў Краснаполлі. 

Мясцовыя звычаі і норавы не паддаюцца класіфікацыі стандартнымі метадамі этнаграфіі. Аднак пры справе ўсе: і камунгас, і міліцыя, і газетчыкі, і вандалы.

І хто ведае: можа, усім было б лягчэй, калі б у вандалаў хапіла б сілы шпурнуць тую самую апошнюю пліту да канца – у раку.

Фота раённай газеты “Чырвоны сцяг”.

 

У Касцюковічах былы пажарны стварыў хатні музей

Навіна ад

Супрацоўнік МНС з Касцюковічаў выйшаў на пенсію і ператварыў вясковую хату у вёсцы Вязовец ў сапраўдны казачны куточак.

Сяргей Радчанка, былы ратавальнік з Касцюковічаў, стварыў у вясковай глушы свой уласны рай на зямлі.

Ён – дасведчаны пчаляр, удалы паляўнічы і захоплены рыбак. А яшчэ – майстар на ўсе рукі. Балота каля дома ператварыў у возера, куды запусціў малькоў, вывеў гатункавую маліну, развёў апенькі, а з вулляў зрабіў казачныя хаткі.

вёска Вязовец

У ягоным доме-музеі кожная рэч мае сваё месца.

Сяргей валодае ўнікальным талентам бачыць асаблівасць у самых звычайных рэчах, а ў шэрай рэчаіснасці – рысы казачнага свету.

дом музей

Большасць з нас страцілі гэты дар яшчэ ў дзяцінстве, а Радчанку ўдалося яго зберагчы і развіць.

У сённяшняй Беларусі цяжка знайсці нешта па-сапраўднаму пазітыўнае. Але нават Лукашэнка са сваёй паталагічнай прыхільнасцю да татальнага добраўпарадкавання не здольны вытравіць з беларусаў жаданне марыць і фантазіраваць.

костюковичи

Фота раённай газеты “Голас Касцюкоўшчыны”.

Дарога ў хоцімскай вёсцы – яшчэ не асфальт, але ўжо вялікая палёгка

Навіна ад

У самых адсталых вёсках Хоцімшчыны пра нармальныя дарогі ўжо і не мараць. Падсыпка бітай цэглай – ужо радасць.

У той час як Марына Васілеўская бараздзіць прасторы Сусвету, Хоцімшчына жыве сваімі бесхітраснымі радасцямі. У вёсцы Таклеўка, напрыклад, восенню і вясной было цяжка прабрацца да аўталаўкі ці атрымаць пошту праз непраходную гразь.

І вось «дзякуючы сумесным намаганням старшыні Забялышынскага сельскага выканаўчага камітэта Міхаіла Байкова і дырэктара УКП «Жылкамгас» Ігара Бусела праблема пачала вырашацца».

Па вёсцы прайшоў грэйдар, дарогу падсыпалі бутам, цэглай і камянямі.

Да ператварэння Таклеўкі ў вёску будучыні яшчэ далёка, але вялікая палёгка для мясцовых жыхароў, як трапна выказаліся журналісты раённай газеты, ужо наступіла.

Вось так, сумеснымі намаганнямі сціплых герояў накшталт Байкова і Бусела, Хоцімшчына перайшла на новы віток адраджэння сяла.

Фота раённай газеты “Шлях Кастрычніка”.

Дзень у гісторыі. 6 лістапада. Нарадзіўся Аляксандр Баль

Навіна ад

1842 год. У Горы-Горацкай земляробчай школе заснаваны батанічны сад. 

Цяпер гэта Батанічны сад Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі ў Горках. Помнік прыроды рэспубліканскага значэння (з 1963). Мае плошчу 25 гектар.

Калекцыя батанічнага саду і дэндрарыя налічвае 3 335 таксонаў раслін якія належаць да 840 родаў, 1 476 відаў і 1 019 гатункаў. З іх 267 хваёвых таксонаў і 293 ліставых. Прадстаўленыя ў садзе драўнінна-хмызняковыя расліны адносяцца да 42 сямействаў і 93 родаў.

Аранжарэйныя расліны прадстаўлены 350 відамі субтрапічных і трапічных раслін 75 сямействаў.

У аранжарэі ёсць зімовы сад з рознымі экзотамі.

Горки ботанический сад

1891 год. У в. Лявонаўка (зараз Асіповіцкі раён) нарадзіўся Іосіф Воўк-Левановіч. 

Беларускі мовазнавец, педагог. Выкладаў у Бабруйску, Мінску, працаваў у БДУ, навуковым сакратаром Камісіі па ўкладанні гістарычнага слоўніка беларускае мовы Інбелкульту, супрацоўнікам Інстытута мовазнаўства. Вывучаў гісторыю беларускай мовы і дыялекталогію.

У верасні 1930 года пакінуў Беларусь. Працаваў ў Саратаўскім універсітэце, Арэнбургскім педінстытуце.

У 1937 годзе Галоўліт БССР выдаў загад, паводле якога «усе кнігі» вучонага прадугледжвалася «спальваць».

Арыштаваны ў 1937 годзе, сасланы ў лагер на Поўначы, дзе і памёр  19 жніўня 1943 года.

Волк-Леонович

1940 год. Памёр Лявон Вітан-Дубейкаўскі.  

Дзеяч беларускага нацыянальнага руху, інжынер-будаўнік, архітэктар, паэт. Збіральнік беларускага фальклора. Кіраваў аднаўленнем каталіцкіх храмаў у Мсціславе, Магілёве, Оршы, Крычаве, Свіслачы, Смальянах. Член Беларускага нацыянальнага камітэта, галоўны архітэктар БНР.

Витан-Дубейковский

1968 год. У Магілёве нарадзіўся Аляксандар Баль. Беларускі бард.

Грае на шасціструннай гітары, піша песні на свае вершы. Напісаў шэраг твораў у жанры «бард-паэмы». Лаўрэат фэсту «Пецярбурскі акорд -96», Грушынскага фэсту (1999). Спявае і піша па-расейску.

Працаваў да 2021 года загадчыкам музычнай часткі Магілёўскага абласнога драматычнага тэатру. Звольнены за выкананне песні “На родине моей беда”, у якой выказваецца немагчымасць трываць гвалт і несправядлівасць.

Александр Баль

6 лістапада – сярэдняя дата фарміравання снежнага покрыва ў Магілёўскай вобласці.

Жыхар Бабруйска зладзіў аварыю з гібеллю двух малых дзяцей

Навіна ад

П’яны вадзіцель фуры з Бабруйска пайшоў пад суд за ўтвораную ім аўтааварыю, у якой загінулі дзеці.

Трагедыя адбылася 29 траўня 2025 года ў Воранаўскім раёне Гарадзеншчыны, калі ўначы п’яны бабруйчанін кіраваў фурай і ехаў з хуткасцю каля 89 км/г, пры дазволенай для грузавога аўтатранспарта 70 км/г. 

На адным з паваротаў ўправа ён выехаў на паласу сустрэчнага руху і сутыкнуўся з Audi пад кіраваннем 34-гадовага мясцовага жыхара, які вяртаўся дадому з жонкай і трыма малалетнімі дзецьмі ва ўзросце ад года да пяці гадоў.

Дзеці 2024 і 2019 года нараджэння загінулі на месцы. Дзіцёнку 2020 года нараджэння былі нанесены цяжкая траўмы. Дарослыя атрымалі менш цяжкія цялесныя пашкоджанні.

Бабруйчанін нічым не дапамог пацярпелым – не выклікаў хуткую, не паведаміў нікому, а проста з’ехаў з месца здарэння. Тым не менш, праз некалькі гадзін яго знайшлі міліцыянты – за тры кіламетры ад ДТЗ ён сядзеў у яры. Пасля таго, як мужчыну затрымалі, у яго крыві выявілі больш за 1 праміле алкаголю. Аказалася, што падчас руху, гора-вадзіцель піў у кабіне каньяк – бутэльку знайшлі там жа.

Бабруйчанін і раней прыцягваўся да крымінальнай адказанасці за ДТЗ. Да моманту новай аварыі судзімасць ужо была пагашана. Таксама ён быў фігурантам адміністратыўных спраў – перавышаў хуткасць, зладжваў ДТЗ і з’язджаў з месцаў аварый.

Генеральная пракуратура накіравала справу ў суд.

Фотаздымак: Генеральная пракуратура

Новы гендырэктар “Магілёўхімвалакна” знайшоў прычыны праблем – санкцыі і Кітай

Навіна ад

Знешнія фактары, перш за ўсё, вінаваты ў няпростай сітуацыі “Магілёўхімвалакна”, заявіў новы гендырэктар прадпрыемства Алег Курылін.

“”Магілёўхімвалакно” сёння знаходзіцца ў няпростай сітуацыі. Выклікана гэта ў першую чаргу знешнімі фактарамі, у тым ліку і санкцыйнай палітыкай у дачыненні да нашай краіны. Таксама свой уплыў аказваюць і змены на сусветным рынку ў частцы вытворчасці палімераў, у прыватнасці, бурнае развіццё гэтай галіны ў Кітаі” – заявіў Курылін на сустрэчы з маладымі спецыялістамі прадпрыемства, якая была прымеркавана да даволі дзіўнай даты – 57-годдзю з дня выпуска першай прадукцыі. Сустрэча называлася па-сучаснаму гучна: дыялогавая пляцоўка.

Варта адзначыць, што сам Алег Курылін на новай пасадзе ад 13 кастрычніка 2025 года. Ад жніўня быў там жа намеснікам гендырэктара. У сваім першым інтэрв’ю журналістам, ужо як гендырэктар, ён казаў пра “неабходнасць вывесці “Магілёўхімвалакно” на нармальны ўзровень працы, разабрацца са стратамі, павялічыць занятасць людзей на праектах, якія цяпер рэалізуюцца”.

У якасці прыкладу Курылін прывёў інвестпраект, які звязаны з дрэваапрацоўчай прамысловасцю. Гэта праект па вытворчасці хларату натрыю і перакісу вадароду. “Цяпер праект праходзіць экспертызу, і да 2028-га неабходная яго рэалізацыя. – распавёў новы кіраўнік прадпрыемства – Кантракт ужо падпісаны, контрагент – кітайскі бок”.

Як бачым, калі Курыліна прызначалі на пасаду, ён чамусьці нічога не казаў пра санкцыі і бурнае развіццё кітайскай вытворчасці палімераў. І кітайцы тады былі абсалютна дарэчы, хоць цяпер, як аказалася, ад іх палімернага развіцця, паводле Курыліна, церпіць “Магілёўхімвалакно”.

Па сцвярджэнні старшыні канцэрна “Белнафтахім” Іллі Ікана, Курылін мае шматбаковы досвед, уключаючы вывад прадпрыемстваў з крызіснага стану. Цікава, ці ўдасца яму вывесці з крызіснага стану “Магілёўхімвалакно”, улічваючы, што на галоўныя прычыны праблем – санкцыі і бурнае развіццё кітайскай вытворчасці палімераў, Курылін разам з маладымі спецыялістамі ніяк паўплываць не можа.

Скрыншот: ТГ “Магілёўхімвалакно”.