Tag: могилев

Магілёўскі аблсуд успомніў пра правы чалавека, забыўшыся пра іх адсутнасць у Беларусі

Навіна ад

Магілёўскі абласны суд нагадаў аб міжнародных пактах аб правах чалавека. Пры гэтым забыўся ўказаць, што Беларусь ніколі не лічыла іх выкананнне абавязковым для сябе.

Выбарчая памяць

Сёння Магілёўскі аблсуд у сваім тэлеграм-канале ўспомніў пра 16 снежня. Гэтая дата традыцыйна адзначаецца як ключавая ў гісторыі глабальнай абароны правоў чалавека: у гэты дзень у 1966 годзе Генеральная Асамблея ААН прыняла два міжнародныя пакты – аб эканамічных, сацыяльных і культурных правах і аб грамадзянскіх і палітычных правах.
Гэтыя дакументы сапраўды з’яўляюцца краевугольным каменем сучаснага міжнароднага права і разам з Усеагульнай дэкларацыяй правоў чалавека 1948 года фармуюць міжнародны Біль аб правах чалавека – прававую базу, якой павінны прытрымлівацца дзяржавы-ўдзельніцы.

Калі дэкларацыя 1948 года была ў асноўным маральным арыентуючым прынцыпам, то пакты 1966 года зрабілі правы чалавека юрыдычна абавязковымі нормамі: дзяржавы, што іх ратыфікавалі, абавязаліся прывесці сваё заканадаўства ў адпаведнасць з гэтымі нормамі і добрасумленна выконваць узятыя на сябе абавязацельствы ў рамках міжнародных працэдур.

“Беларусь ратыфікавала абодва Міжнародныя пакты аб правах чалавека на этапе існавання Савецкага Саюза. Гэтыя міжнародныя абавязацельствы сталі адным з прававых падмуркаў, на якіх будаваўся раздзел аб правах і свабодах чалавека ў першай Канстытуцыі незалежнай Рэспублікі Беларусь” – ганарліва заяўляе Магілёўскі аблсуд.

Аднак, выкананне міжнародных абавязацельстваў не абмяжоўваецца толькі наяўнасцю тэксту ў Канстытуцыі або кодэксе – яно патрабуе рэальнага захавання гэтых норм у паўсядзённым жыцці людзей і падсправаздачнасці перад міжнароднымі механізмамі.

Беларусь: ратыфікацыя без выканання

Беларусь сапраўды ратыфікавала абодва міжнародныя пакты аб правах чалавека. Гэтыя пакты былі ўключаны ў прававую архітэктуру краіны пасля атрымання незалежнасці, і на паперы служылі падмуркам для падзелу аб правах і свабодах чалавека ў Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь.

Але на справе, Беларусь з 1996 года робіць усё, каб не выконваць гэтыя важныя дакументы па абароне правоў чалавека. Да прыкладу, Беларусь ніколі не прыслухоўвалася да меркаванняў Камітэта па правах чалавека ААН, якія прымаліся менавіта на падставе парушэння беларускімі ўладамі, у прыватнасці, Міжнароднага пакта аб грамадзянскіх і палітычных правах. Колькасць такіх фактаў даўно пераваліла за сотню.

Аднак, цяпер іх колькасць расці не будзе. Беларусь у 2022 годзе дэнансавала першы Факультатыўны пратакол да Міжнароднага пакту аб грамадзянскіх і палітычных правах – механізм, які прадугледжвае доступ грамадзян да працэдуры індывідуальных зваротаў у Камітэт па правах чалавека ААН. І з 2023 года грамадзяне Беларусі аказаліся пазбаўленыя магчымасці разгляду парушэнняў іх правоў у гэтым Камітэце. 

Гэта значыць, што беларускія ўлады адмовіліся ад адной з ключавых міжнародных працэдур падсправаздачнасці, праз якую рэальныя пацярпелыя могуць атрымаць незалежную ацэнку сваіх правоў і свабод.

Парушэнне прынцыпу pacta sunt servanda

У міжнародным праве ёсць фундаментальны прынцып: pacta sunt servanda – дагаворы павінны выконвацца добрасумленна. Ён зафіксаваны ў артыкуле 26 Венскай канвенцыі аб праве міжнародных дагавораў 1969 года і азначае, што дзяржавы-ўдзельніцы абавязаны выконваць свае дагаворныя абавязацельствы цалкам і добрасумленна.

Пазіцыя Беларусі – што меркаванні Камітэта носяць толькі кансультатыўны характар і таму не з’яўляюцца абавязковымі – канфліктуе з міжнародным правам, паколькі дзяржава добраахвотна прызнала кампетэнцыю Камітэта, удзельнічаючы ў першым Факультатыўным пратаколе. Камітэт сам у General Comment № 33 тлумачыць, што ўдзел у такой працэдуры прадугледжвае не проста абмен думкамі, а добрасумленнае супрацоўніцтва і павагу да фінальных высноў.

Абагульняючы ўсё вышэйпералічанае, хочацца ўказаць на чарговую паўпраўду, якую скармлівае чытачам свайго тэлеграм-канала Магілёўскі абласны суд, спрабуючы адлюстраваць, што дыктатарская дзяржава, дзе растаптаныя правы чалавека, з’яўляецца сучаснай краінай, дзе яны нібыта паважаюцца і выконваюцца. Паўпраўда, як вядома, горшая за хлусню. А поўная праўда ў тым, што ўлады Беларусі наогул не толькі ніяк не ўспрымаюць тое, што было прынята 16 снежня 1966 года, але і ўсяляк імкнуцца нівеляваць значэнне тых дакументаў у жыцці простых беларусаў.

Фотаздымак: Магілёўскі аблсуд

Дзень у гісторыі. 16 снежня. Дзень памяці Эліэзэра Бэн-Ягуды

Навіна ад

1388 год. Першая згадка пра Маладзечна. 

Змяшчаецца ў прысяжным лісце князя ноўгарад-северскага Дзмітрыя Альгердавіча вялікаму князю Ягайле. 

Знаходзіцца на рацэ Уша, за 73 км на паўночны захад ад Мінска. Назва ад ракі Маладзечанка. Насельніцтва цяпер – 90 000 чалавек. 

Адзіны ў краіне горад, дзе ў 1991-1994 гадах была праведзена дэкамунізацыя гарадской тапанімікі – па ініцыятыве мэра Генадзя Карпенкі. 

У горадзе працуюць Мінскі абласны краязнаўчы музей, драмтэатр, праводзіцца больш 30 культурных мерапрыемстваў, у тым ліку рэспубліканскі тэатральны фестываль «Маладзечанская сакавіца», Маладзечанскі фестываль беларускай песні і паэзіі (з 1993 года). 

Цэнтр машынабудавання і металаапрацоўкі – адзіны завод парашковай металургіі, лёгкай, харчовай, дрэваапрацоўчай і іншых галін прамысловасці.

Маладзечна герб

1672 год. Памёр Ян Казімір Ваза. 

Кароль польскі і вялікі князь літоўскі  (1648–1668), апошні манарх з дынастыі Вазаў.

У час яго панавання адбыліся разбуральныя войны з Маскоўскай дзяржавай, казакамі, са Швецыяй. 

Пры ім былі страчаны Прусія, Смаленскае ваяводства, Кіеў і левабярэжная Украіна. 

Агульны гаспадарчы заняпад дзяржавы, няўдачы ў войнах, аслабленне міжнароднага становішча, напружаныя адносіны з магнатамі і шляхтай, смерць энергічнай і актыўнай у палітыцы каралевы Марыі Людвікі прывялі да адрачэння ад трона і эміграцыі ў Францыю ў верасні 1668 года.

Ваза

1874 год. Нарадзіўся Леў Альпяровіч. 

Беларускі мастак.

Скончыў Віленскую мастацкую школу акадэміка Івана Трутнева, Адэскую рысавальную школу і Пецярбургскую Акадэмію мастацтваў. Вучань І. Рэпіна.

Выкладаў у Мінскім прыватным мужчынскім яўрэйскім рэальным вучылішчы.

Пісаў  партрэты, пейзажы, бытавыя кампазіцыі. Адстойваў прынцыпы рэалізму.

Яго творы найбольш поўна – 230 работ – былі прадстаўлены на персанальнай выставе ў Мінску ў 1939 годзе.

Памёр у 1913 годзе ў Мінску.

Альпяровіч

1901 год. Нарадзіўся генерал Іван Грышын

Камандуючы 49-й арміяй, якая ў ліпені 1944 года вызваляла Магілёў і Магілёўскую вобласць.

Іван Грышын

1903 год. Нарадзіўся Іван Ахрэмчык. 

Беларускі мастак-жывапісец.  Народны мастак, прафесар.

Выкладаў у Беларускім дзяржаўным мастацкім тэхнікуме, Мінскім мастацкім вучылішчы, Беларускім політэхнічным інстытуце, Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце.

Пачаў удзельнічаць у выставах у 1921 годзе.

Працаваў у галіне партрэта, тэматычнай карціны, пейзажа, манументальнага мастацтва.

Адзін з першых у беларускім жывапісе звярнуўся да тэм сацыялістычнага будаўніцтва, станаўлення Савецкай улады.

У гады Вялікай Айчыннай вайны працаваў у выданні ЦК КПБ «Раздавім фашысцкую гадзіну» (1943-1944).

Творчасці І. Ахрэмчыка, заснаванай на рэалістычных традыцыях, ўласціва глыбокае пранікненне ва ўнутраны свет сучасніка.

Памёр 9 сакавіка 1971 года.

Фота: аўтапартрэт І. Ахрэмчыка.

Іван Ахрэмчык

1922 год. У Іерусаліме памёр ураджэнец Глыбоччыны  Эліэзэр Бэн-Ягуда. 

Яўрэйскі мовазнаўца, адраджальнік іўрыта. Адзін з заснавальнікаў гебраізму, піянер сіянізму.

Скончыў полацкую ешыву, дзвінскае рэальнае вучылішча, вывучыў фрацузскую, нямецкую і рускую мовы. У Сарбонскім універсітэце Парыжа вывучаў медыцыну, гісторыю і палітыку Блізкага Усходу, пазнаёміўся з сіянісцкім рухам.

У 1881 годзе іміграваў у Палесціну. Яго сын Бэн-Цыён быў першым ізраільцянінам, для каго іўрыт быў роднай мовай, бо іншай не ведаў.

Выкладчык іўрыта, перакладчык, аўтар артыкулаў для газет, заснавальнік уласнай газеты «Гацві» на іўрыце.

Аўтар 17-тамовай працы  «Поўны слоўнік старажытнагабрэйскай мовы і сучаснага іўрыту», заснавальнік Акадэміі мовы іўрыт.

Яго намаганнямі 29 кастрычніка 1922 года іўрыт, разам з арабскай і англійскай мовамі, абвешчаны адной з афіцыйных моў Брытанскага мандату ў Палесціне.

У яго гонар у Іерусаліме ўсталяваная памятная дошка, названы вуліцы ў Іерусаліме, Тэль-Авіве, Хайфе і іншых гарадах Ізраіля.

На радзіме ў Лужках Глыбоцкага раёна ўсталяваны памятны знак на месцы дома, дзе ён нарадзіўся. Яго бюст усталяваны на Алеі славутых землякоў у Глыбокім.

Эліэзэр Бэн-Ягуда

1951 год. Заснаваны Беларускі інстытут навукі і мастацтва (БІНІМ) у Нью-Ёрку. 

Грамадская навукова-культурная арганізацыя беларускай эміграцыі ў ЗША. Мае філіялы ў Германіі (Мюнхен, з 1955 года) і Канадзе (Таронта, з 1967 года). Выдае навуковы штогоднік «Запісы». Акрамя гэтага ў 1950-1960-х гадах выдаваліся часопісы «Конадні», «Абежнік».

Падтрымлівае сувязі з многімі бібліятэкамі свету, асабліва з Публічнай бібліятэкай у Нью-Ёрку.

У розны час інстытут узначальвалі У. Тамашчык, Я. Ліманоўскі, В. Тумаш, А. Адамовіч, у 1982-2022 гадах – В. Кіпель.

Вітаўт Кіпель
Вітаўт Кіпель

 

1962 год. Нарадзіўся Валяр’ян Янушкевіч. 

Беларускі скульптар. Брат Ф. Янушкевіча і Я. Янушкевіча.

Працуе ў манументальнай і станковай скульптуры, жывапісе.

Аўтар помнікаў А. Міцкевічу ў Лідзе і Навагрудку, харты князя Радзівіла ў замкавым парку ў г. Нясвіж, Ф. Скарыне ў Лідзе, І. Падарэўскаму ў г. Кракаў (1995), М. Доўнар-Запольскаму ў г. Рэчыца, Б. Івановай у г. Уроцлаў, Я. Скрыгану ў г. Йыхві (Эстонія), К. Каліноўскаму ў г. Шальчынінкай (Літва), М. К. Агінскаму ў г. Маладзечна  і іншых.

Аўтар мемарыяльных дошак Ф. Скарыну ў Кракаве, Падуі, Мінску, М. Агінскаму ў г. Фларэнцыі, С. Манюшку і шмат іншых.

Ён з’яўляўся афарміцелем касцёлаў Св. Роха ў Мінску, Св. Андрэя Баболі ў Полацку, надмагілляў.

Выканаўца серый рэльефаў для Музея камянёў у Мінску, Музея М. Багдановіча і іншых, станковых кампазіцый вядомых дзеячаў, у тым ліку  Ягайлы, Вітаўта, Т. Касцюшкі, Янкі Купалы». Працуе і ў жывапісе.

Валяр'ян Янушковіч

1980 год. Званне Ганаровы грамадзянін Магілёва нададзена Івану Макараву. 

Партыйны, дзяржаўны і грамадскі дзеяч БССР. 

У 1939-1941 гадах – першы сакратар Магілёўскага абкама КП(б)Б. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны праводзіў вялікую работу па арганізацыі абароны Магілёва, эвакуацыі насельніцтва і каштоўнага абсталявання, стварэнню партыйнага падполля. 

Пры ім знік Крыж Еўфрасінні Полацкай. 

У 1943-1946 гадах  – першы сакратар Магілёўскага абкама КП(б)Б.

Яго імем названы вуліца і завулак у Магілёве.

Іван Макараў

2006 год. На Кальварыйскіх могілках у Мінску адбылося ўрачыстае адкрыццё надмагільнага помніка Вацлаву Іваноўскаму. 

В. Іваноўскі  (1880–1943) – беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, доктар тэхнічных навук.

Яўген Хлябцэвіч і Браніслаў Тарашкевіч вызначылі яго як цэнтральную фігуру беларускага жыцця ў Пецярбургу, а Максім Гарэцкі – як правадыра нацыянальнага адраджэнскага руху перад Першай сусветнай вайной.

Помнік Іваноўскаму

У Магілёве мужчына расстраляў шчанюкоў з пнеўматыкі

Навіна ад

На адной з вуліц Магілёве знайшлі мёртвых шчанюкоў, яны аказаліся застрэленымі.

Жыхары Магілёва звярнуліся ў чат-бот МУС з інфармацыяй аб тым, што ў адным з раёнаў невядомы расстраляў шчанюкоў з пнеўматычнай зброі. 

Неўзабаве высветлілася, што зверства ўчыніў 53‑гадовы мясцовы жыхар. Мужчыну затрымалі, аднак растлумачыць матыў сваіх дзеянняў ён не змог.

Зламысніку пагражае арышт або абмежаванне волі тэрмінам да двух гадоў.

Фотаздымак: https://t.me/reverse_side2022

У магілёўскім “Святлафоры” падманвалі пакупнікоў

Навіна ад

У адным з магазінаў “Святлафор” у Магілёве праверка выявіла недавагу тавараў.

Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю правяла праверку ў магілёўскіх магазінах, і ў выніку знайшла шматлікія парушэнні гандлёвага заканадаўства. У прыватнасці, у працэсе кантрольнага ўзважвання маркіраваных у магазіне “Светлафор” тавараў была выяўлена недавага асобных каўбас і кандытарскіх вырабаў. 

Магазіну было рэкаментавана ухіліць парушэнні і прыняць меры па навядзенні парадку. Таксама міністэрства паабяцала, што да вінаватых будуць прынятыя меры – будуць складзены пратаколы аб адміністратыўным правапарушэнні і справы накіруюцца ў суд. Таксама паставяць у вядомасць і Магілёўскі аблвыканкам.

Фотаздымак з адкрытых крыніц

Характэрныя рысы дэлегата на УНС пералічылі ў Магілёве

Навіна ад

Якім павінен быць дэлегат на ЎНС ад Магілёва, распавялі кіраўнікі праўладных прафсаюзаў.

Ніхто не будзе адмаўляць, што дэлегат на з’езд лукашэнкаўскіх дэлегатаў – фігура амаль містычная. Але як ён выглядае? Можа, нагадвае волата з былінаў – Дабрыню Нікіціча? Ці гэта проста высокі мужчына ў чырвонай атласнай кашулі з вялікай галавой? Аказалася – не.

Старшыня Магілёўскай абласной арганізацыі Беларускага прафсаюза работнікаў лесу і прыродакарыстання Іван Трамбачоў лічыць, што дэлегат на УНС павінен:

  • быць аўтарытэтным чалавекам;
  • мець багаты жыццёвы і прафесійны досвед;
  • быць адданым Беларусі і яе народу;
  • умець хутка прымаць рашэнні.

Старшыня Магілёўскай абласной арганізацыі прафсаюза работнікаў адукацыі і навукі Людміла Старасціна дадала да характэрных рыс веданне заканадаўства і эканомікі, а таксама ўменне слухаць і чуць людзей.

Пасля скрупулёзнага адбору Трамбачоў і Старасціна вырашылі спыніцца на кандыдатуры нядаўна абранага старшыні Магілёўскай абласной арганізацыі прафсаюза работнікаў будаўніцтва і прамысловасці будаўнічых матэрыялаў Аляксандра Лісоўскага.

Менавіта ён, на іх думку, і рашэнні хутка прымае, і слухаць навастрыўся, а галоўнае – ніколі не адрываўся ад народа. Служыў у міліцыі, потым працаваў, не пакладаючы рук, у сістэме выканаўчай улады Магілёўскага раёна.

З сакавіка 2022 года Лісоўскі ўзначальваў Магілёўскае раённае аб’яднанне прафсаюзаў, а цяпер змяніў на пасадзе старшыні абласнога аб’яднання прафсаюзаў Уладзіміра Цумарава – былога карупцыянера па мянушцы «Прас».

Ён, як сведчаць матэрыялы крымінальнай справы, таксама прымаў хуткія, нават паспешныя рашэнні. Праўда, ад міліцыі знаходзіўся тады па іншы бок барыкад.

Фота сайта федэрацыі прафсаюзаў Беларусі.

У Магілёве прэзентавалі кнігу пра “подзвігі чэкістаў”

Навіна ад

«Магілёўскія ведамасці» сумесна з упраўленнем КДБ па Магілёўскай вобласці выдалі кнігу пра “гераізм чэкістаў у гады вайны”. 

Контрразведчыкі Магілёва не хочуць, каб перапісвалі іх “слаўную” гісторыю. З гэтай мэтай яны прэзентавалі кнігу «”Храбрацы“ асаблівага прызначэння».

Мерапрыемства прайшло ў сценах Музея Славы і сабрала ўвесь колер магілёўскай творчай інтэлігенцыі цяперашняга кшталту – галоўнага рэдактара газеты аблвыканкама Ірыну Петрусевіч, прадстаўнікоў грамадскай арганізацыі ветэранаў КДБ «Гонар», былога КДБіста, а цяпер старшыню абласного аб’яднання саюза пісьменнікаў Алеся Казеку і ўсіх, хто перакананы ў бездакорнасці магілёўскіх чэкістаў.

Тэма не проста спрэчная, а вельмі і вельмі склізкая. Чэкісты, няма словаў, таксама ваявалі, але іх уклад у перамогу над фашызмам – мікраскапічны ў параўнанні з мільёнамі салдат, што засталіся ляжаць пад фанернымі зоркамі і ў безыменных пахаваннях на палях баёў.

А вось пра ролю чэкістаў у фарміраванні загараджальных атрадаў, перадваенных і пасляваенных рэпрэсіях супраць уласнага народа кніжак пісаць не трэба – пра гэта ўсё і ўсім даўно вядома.

«Подзвігі» чэкістаў, у тым ліку і магілёўскіх, здзейсненыя ў апошні час, таксама афіцыйна задукаментаваныя.

За чарговую хвалю рэпрэсій супраць беларускага народа ім давядзецца адказваць паводле закона. І кнігі пра гэта будуць напісаныя зусім іншыя: гісторыю не спатрэбіцца перапісваць, яе трэба будзе толькі дапісаць.

Фота “Магілеўскія ведамасці”.

Дзень у гісторыі. 14 снежня. Пачатак друкавання шрыфтам Іллі Капіевіча

Навіна ад

Дзень Святога Навума.

Навум напісаў кнігу прароцтваў, якая ўвайшла ў Святое Пісанне, і якая складаецца, з 3-х частак. Святому Навуму моляцца як аб пачатку вучэння, так і аб дапамозе ў зразуменні навукі наогул.  «Навум наставіць на вум». Лічылася, што гэты дзень самы прыдатны для таго, каб аддаваць падрослых дзетак вучыцца, таму Святога Навума яшчэ называюць Пісьменным. Настаўнікам у гэты дзень рабілі падарункі, частавалі іх.

Святы Навум

1287 год. На нідэрланскім узбярэжжы Паўночнага мора адбылася катастрафічная паводка.

Яе ахвярай сталі каля 50 тысяч чалавек і пасля яе засталіся вялізныя разбурэнні. Мноства вёсак патанула ў вадзе. Возера Флева пераўтварылася ў бухту Зэйдэрзэе Паўночнага мора. З прычыны страты вялікай колькасці земляў і адноснай неабароненасці ўзбярэжжаў многія жыхары перасяліліся на больш высока размешчаныя тэрыторыі.

Карты Нідэрландаў выразна перадаюць наступ Паўночнага мора.

Нідэрланды

1503 год. Нарадзіўся Настрадамус.  

Вядомы французскі празорлівец, урач, алхімік, гісторык, вядомы сваімі прароцтвамі.

На працягу стагоддзяў тлумачальнікі бачаць у прароцтвах Настрадамуса нешта вельмі дзіўнае, якое выходзіць за рамкі простай выпадковасці. Аднак праходзіць час, і новыя пакаленні выяўляюць новае разуменне раней растлумачаных фраз.

Настрадамус верыў, што падзеі сусветнай гісторыі цыклічна паўтараюцца, таму што паўтараюцца планетныя канфігурацыі і адбываюцца аднолькавыя азнакі. І ён апісаў падзеі мінулага ў надзеі, што такія зноў адбудуцца ў будучыні.

Памёр 2 ліпеня 1566 года.

Нострадамус

1708  год. Пачатак друкавання грамадзянскім шрыфтам у Расіі. 

У выніку рэформы Пятра І быў зменены алфавіт, сталі выкарыстоўвацца арабскія лічбы, спрошчаны правапіс. Расійскія крыніцы поўнасцю замоўчваюць факт, што шрыфт распрацаваў ураджэнец Мсціслава, літвін Ілля Капіевіч (1651–1714), які быў першым настаўнікам Пятра I у Галандыі.
Капіевіч распрацваў графалагічную сістэму на аснове шрыфта Ф. Скарыны з улікам літараў лацінскага алфавіту. Мовазнаўца Ян Станкевіч назваў гэты шрыфт капіеўкаю.

1851 год. Нарадзіўся Эдвард Роп. 

Рэлігійны і грамадска-палітычны дзеяч Літвы, Беларусі і Польшчы.

Выступаў супраць атаясамлівання каталіцызму з польскасцю, спрыяў увядзенню літоўскай і беларускай моў у царкоўнае жыццё.

Заснавальнік Канстытуцыйна-каталіцкай партыі Літвы і Беларусі (1906), газеты «Nowine Wilenskie», выдаваў газету «Kurier Litewski».

Вельмі прыхільна ставіўся да мясцовых нацыянальных рухаў, за што быў адхілены рускімі ўладамі ад кіравання Віленскай дыяцэзіяй.

З 1917 да 1931 года быў архібіскупам Магілёўскай рымска-каталіцкай архідыяцэзіі з рэзідэнцыяй у Петраградзе.

У пачатку 1919 года арыштаваны Петраградскай ЧК. У выніку хадайніцтва папы рымскага  вызвалены і адпраўлены ў Польшчу. Там працягваў рэлігійную і грамадскую дзейнасць.

Прамёр 25 ліпеня 1939 года.

Эдвард Роп
1890 год. Нарадзіўся Іван Гаўрыс. 

Беларускі мастак.

Скончыў Віцебскае мастацкае вучылішча, вучыўся ў М. Шагала, у майстэрні Веры Ермалаевай.  Быў сябрам віцебскага авангарднага аб’яднання УНОВИС, якое стварыў К. Малевіч.

Будучы рэктарам Віцебскага мастацкага практычнага інстытута, запрасіў на працу мастакоў Юдаля Пэна, Саламона Юдовіна, Абрама Бразера, Яфіма Мініна.  Быў выкладчыкам беларусазнаўства ў віцебскіх школах, Віцебскага кінатэхнікума, актыўным удзельнікам Віцебскага акруговага таварыства краязнаўства.

20 кастрычніка 1937 года асуджаны па сфабрыкаванай справе «Польскай арганізацыі вайсковай» да найвышэйшай меры пакарання.

Расстраляны 4 лістапада 1937 года непадалёк ад Віцебска.

Іван Гаўрыс
EPSON MFP image

1906 год. У Мінску заснавана кніжнае таварыства «Мінчук». 

Заснавана на кааператыўнай аснове для выдання і распаўсюджвання беларускіх кніг і газет Антонам Шабуняй, Уладзімірам Самойлам, Сяргеям Скандраковым і іншымі. Разам з выдавецтвам «Нашай Нівы» выдала ў 1907 годзе кірыліцай і лацінкай апавяданне Элізы Ажэшкі «Гедалі». Рыхтавала да друку «Жалейку» Янкі Купалы. Спыніла дзейнасць з-за адсутнасці сродкаў 30 снежня 1909 года.

Фота: выдавец Антон Шабуня.

Антон Шабуня

1911 год. Экспедыцыя Руаля Амундсена дасягнула Паўднёвага полюса. 

Амундсен з чатырма таварышамі першым дасягнуў Паўднёвага полюса Зямлі і паставіў там сцяг Нарвегіі.

У паход яго каманда выступіла 19 кастрычніка з 85-й паралелі на чатырох нартах, у якія запрэглі 52 сабакі. Пераадолець ім прыйшлося 1500 км – праз хрыбты вышынёй 2300-3300 метраў пры тэмпературы каля 40°C і моцных вятрах. Па дарозе туды і назад падарожнікі забілі 40 сабак, з іх варылі суп сабе і іншым сабакам, якія яшчэ маглі працаваць у запрэжках. На полюсе нарвежцы паставілі палатку, дзе дазволілі сабе тры дні адпачынку, а потым адправіліся назад і дабраліся да базы дакладна ў дзень, указаны ў графіку Амундсена. Праз месяц да Паўднёвага полюса дабраўся англійскі палярнік Роберт Скот, каб пабачыць пакінуты яго супернікам нарвежскі сцяг.

Руаль Амундсэн

1905 год. Нарадзіўся Мікалай Дарожкін. 

Беларускі міколаг і фітапатолаг, акадэмік, доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар. Заслужаны дзеяч навукі.

Працаваў у розных навуковых і навучальных установах, у БДУ, дырэктарам Інстытута біялогіі, Беларускага навукова-даследчага інстытута бульбаводства і плодаагародніцтва, загадчыкам лабараторыяй у Інстытуце эксперыментальнай батанікі АН БССР.

Яму належаць працы па фітапаталогіі сельскагаспадарчых культур, біялогіі пашырэння ўзбуджальнікаў хвароб збожжавых і бабовых культур, бульбы, таматаў.

Аўтар больш за 600 навуковых прац, у тым ліку 23 манаграфій, шэрагу патэнтаў.

Памёр 27 красавіка 1993 года. 

1947 год. Прынята Пастанова Савета Міністраў СССР і ЦК ВКП(б) “Аб правядзенні грашовай рэформы і адмене картак на харчовыя і прамысловыя тавары”.

Згодна з гэтым дакументам усе наяўныя грошы грамадзян і арганізацый павінны былі абменьвацца на новыя купюры ўзору 1947 года ў суадносінах 1:10. Безнаяўныя грошы падлягалі абмену на льготных умовах. Уклады да 3000 рублёў заставаліся без змены; да 10 000 рублёў мяняліся па курсе 3:2; больш за 10 000 рублёў дзяліліся на тры часткі: першая – 3 000 рублёў, абменьвалася 1:1, другая – 7 000 – 3:2, астатняя частка ўкладу – звыш 10 000 – 2:1.

Рэформа вельмі істотна паўплывала на эканоміку СССР. Змяншэнне грашовай масы прыкладна ў 2,5 раза павысіла пакупную здольнасць рубля, а цэны на харчовыя тавары на працягу наступных 7 гадоў зменшыліся на 47%.

Талоны на аду

1955 год. З канвеера Мінскага гадзіннікавага завода сышоў першы гадзіннік. 

Гэта быў гадзіннік «Заря» – самы маленькі і вытанчаны з тых, якія вырабляліся ў СССР. Яго рысунак быў перададзены з Пензенскага гадзіннікавага завода. Мінскі завод – 14-ы у СССР па выпуску гадзіннікаў, вядомы сваімі гадзіннікамі «Луч», «Заря» і «Вымпел».

Фота: Гадзіннікі “Луч” 

часы Луч

2019 год. Памёр Уладзімір Цыплакоў (1969-2019). 

Прафесійны беларускі хакеіст.

У складзе зборнай Беларусі гуляў на 6 чэмпіянатах свету і дзвух Алімпіядах (1998, 2002), быў найлепшым нападнікам.

Быў першым беларусам, які ў сярэдзіне 1990-х гадоў замацаваўся ў НХЛ. Праз год пасля яго загуляў Руслан Салей, у 2000-я з’явіліся Міхаіл Грабоўскі і браты Касціцыны.

Пасля заканчэння кар’еры хакеіста працаваў трэнерам, узначальваў мінскае «Дынама».

Пахаваны ў Мінску на Ўсходніх могілках.

Цыплаков

Дзень у гісторыі. 13 снежня. Налівайка спаліў Магілёў

Навіна ад

Дзень святога апостала Андрэя Першазванага (праваслаўны каляндар).

Святы апостал Андрэй родам з Віфсаіды Галілейскай. Стаў першым вучнем Хрыста і першым вызнаў Яго Збаўцам, прывёў да Хрыста свайго старэйшага брата Сымона, будучага апостала Пятра.

Паводле паданняў Андрэй з пропаведзямі прайшоў Малую Азію, Фракію, Македонію, Скіфію, Прычарнамор’е, прайшоў па Дняпры – да месца, дзе цяпер Кіеў і паставіў крыж на кіеўскіх гарах, потым пайшоў да будучага Ноўгарада праз сучасныя беларускія землі. 

Пакутніцкую смерць прыняў у Патрасе. Тыран горада, язычнік Эгеат загадаў не прыбіваць рук і ног яго да крыжа, а прывязаць іх. Крыж меў форму літары “Х” і атрымаў назву “Андрэеўскі крыж”.

У 357 годзе мошчы святога апостала Андрэя Першазванага перанесены ў Канстанцінопаль у храм Святых Апосталаў, у 1208 годзе перавезены ў Італію і змешчаны ў кафедральным храме ў Амальфі.

У даўніну на Андрэя слухалі ваду: раніцай ішлі на раку, рабілі палонку, перш чым зачэрпнуць вады, апускаліся на калені на край палонкі, дакраналіся вухам да лёду і слухалі:

Калі шумная вада, то трэба чакаць завеі, сцюжы.

Калі ціхая вада на Андрэеў дзень, то зіма будзе ціхай, добрай.

Апостал Андрэй

1577 год. Магілёў атрымаў права на выкарыстанне леса.

13 снежня 1577 г. гараджанам было перададзена ў распараджэнне “чатыры мілі лесу”. Што гэта значыла на практыцы: лес становіцца афіцыйнай рэсурснай базай для жыхароў – можна браць дрэва на будаўніцтва жылля, гаспадарчых пабудоў, рамёслы; дрэва ў той час – асноўны будаўнічы матэрыял для гандлёвых і жылых дамоў Магілёва; гарантаваны доступ да лесу – важны фактар эканамічнага развіцця і росту горада у канцы XVI ст.

1581 год. У вёсцы Ківерава Гара каля Яма Запольнага, у 80 км ад Пскова, пачаліся руска-польскія перамовы.

У студзені 1582 года было заключана 10-гадовае Ям-Запольскае перамір’е з Рэччу Паспалітай. Маскоўская дзяржава адмаўлялася ад Лівоніі і беларускіх земляў.

Ям-Запольскі мір

1595 год. Севярын Налівайка спаліў Магілёў.

13 снежня 1595 года ўкраінскія казакі-паўстанцы Севярына Налівайкі штурмам узялі Магілёў і на працягу двух тыдняў рабавалі і палілі горад. Згарэла больш за 500 жылых дамоў, каля 400 гандлёвых лавак і 7 цэркваў.

Севярын Налівайка

1826 год. Пайшоў з жыцця Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч. 

Беларускі рэлігійны дзеяч, літаратар, навуковец. Дзядзька В. Дуніна-Марцінкевіча.

У 1773 годзе стаў біскупам Беларускай дыяцэзіі, у 1780 – Магілёўскай архідыяцэзіі, з 1782 – архібіскупам Магілёўскім. З 1798 года – мітрапаліт усіх рымска-каталіцкіх касцёлаў у Расійскай імперыі. Спачуваў паўстанню 1794 года.

У Магілёве заснаваў друкарню, тэатр, бровар, суконную фабрыку, аранжарэю ў Буйнічах. Пабудаваў касцёл Святога Станіслава ў в. Маляцічы (зараз – Крычаўскі раён).

Аўтар вершаў, казанняў, паэм. Апекаваў навуцы. Старшыня Вольнага эканамічнага таварыства, прэзідэнт (1813) Імператарскай Акадэміі навук.

Адзін з заснавальнікаў ідэалогіі заходнерусізму. Аўтар «Граматыкі літоўскай» са слоўнікам (пад «літоўскай мовай», мусіць, мелася на ўвазе беларуская)

Захапляўся помнікамі старажытнасці, збіраў манускрыпты. Аўтар «Гісторыі Таўрыды», «Гісторыі сарматаў і славян».

У Магілёве захаваўся будынак былога палаца Сестранцэвіча (вул. Ленінская, 25). У Пецярбургу ўстаноўлены  мармуровы бюст.

Пахаваны ў Пецярбургу ў пабудаваным ім касцёле Св. Станіслава.

Богуш-Сестранцэвіч

1919 год. Адбыўся раскол Рады БНР на Найвышэйшую Раду і Народную Раду БНР.

Прадстаўнікі партый сацыялістаў-рэвалюцыянераў і  сацыялістаў-федэралістаў абвінавацілі сацыял-дэмакратычнае кіраўніцтва Рады БНР у згодніцтве і супрацоўніцтве з польскімі акупацыйнымі ўладамі. У выніку бальшыня Рады (50 чалавек) засталася дзейнічаць пад неафіцыйнай назвай Народная рада БНР на чале з абраным старшынёй П. Крэчэўскім, а меншыня (37 чалавек) выйшла з яе складу і на наступны дзень, 14 снежня, сфарміравала Найвышэйшую раду БНР на чале з Язэпам Лёсікам.  Польскія ўлады прызналі апошнюю, аднак мала лічыліся з ёй. У чэрвені 1920 года Найвышэйшая рада патрабавала ад Польшчы прызнаць незалежнасць БНР.

Зразумеўшы памылковасць арыентацыі на Польшчу, сацыял-дэмакраты прынялі ўдзел у нацыянальна-палітычнай нарадзе 20 кастрычніка 1920 года ў Рызе, на якой Найвышэйшая Рада спыніла сваю дзейнасць.

Язэп Лёсік
Язэп Лёсік, старшыня Найвышэйшай Рады БНР

2007 год. Падпісаны Лісабонскі дагавор аб унясенні змяненняў у Дагавор аб Еўрапейскім саюзе і Дагавор аб заснаванні Еўрапейскай супольнасці. 

Міжнародны дагавор, падпісаны на саміце ЕС у манастыры іеранімітаў ў Лісабоне.

Закліканы замяніць сабой Канстытуцыю ЕС, якая не ўступіла ў сілу, і ўнесці змены ў дзеючыя пагадненні аб Еўрапейскім саюзе ў мэтах рэфармавання сістэмы кіравання ЕС.

Набыў моц 1 снежня 2009 года.

Лісабонскі дагавор

У Магілёве дырэктар скраў таксометр і відэарэгістратар з арэнднага аўто

Навіна ад

Сур’ёзна прыціснула: у Магілёве начальнік украў таксометр і відэарэгістратар з арандаванага аўтамабіля.

Аператыўнікі Ленінскага РАУС Магілёва раскрылі крадзеж. Дырэктар прыватнай арганізацыі залез у даўгі і не прыдумаў нічога лепшага, як скрасьці сродкі кантролю з аўтамабіля нанятага ім таксіста і прадаць іх.

Пагасіць доўг не атрымалася. Уладальнік машыны своечасова заўважыў знікненне таксометра і відэарэгістратара агульным коштам на 1000 рублёў. 

Супраць 26-гадовага дырэктара распачата крымінальная справа. 

Асабліва хочацца падкрэсліць, што ў Магілёўскай вобласці крадуць не толькі прыватнікі. Пра тое, што красці нельга, не ведаюць кіраўнікі многіх дзяржаўных прадпрыемстваў. І гэтая праблема значна больш глабальная.

Фота ілюстрацыйнага характару з адкрытых крыніц.

Галоўны санітарны ўрач Магілёўшчыны выказаўся пра быццё і свядомасць

Навіна ад

Воз перад канём паставілі на дні інфармавання ў Чавусах: прыбіранне тэрыторый дапаможа ўпарадкаваць думкі.

Галоўны ўрач УАЗ «Магілёўскі абласны цэнтр гігіены, эпідэміялогіі і грамадскага здароўя» Максім Саковіч наведаў «Чэрыкаўрайаграпрамтэхснаб» і расказаў, што:

  • у вясновым рэспубліканскім суботніку прынялі ўдзел 2 361,1 тысячы (так у арыгінале) чалавек, зароблена 18 мільёнаў 549,4 тысячы рублёў; 
  • у восеньскім – 2 303,7 тысячы чалавек, зароблена 19 668,7 тысячы рублёў; 
  • за студзень-кастрычнік 2025 года ў Беларусі знесена 4 516 пустуючых жылых дамоў;
  • у гаспадарчы абарот уключана 989 гектараў зямлі.

З усяго гэтага Саковіч зрабіў дзіўны вывад у стылі Ларысы Долінай: калі мы будзем наводзіць парадак у сябе дома, у сябе на дварах, на сваім працоўным месцы, то і ў думках, у галаве ў нас таксама будзе парадак. 

Жалезная логіка. Маўляў, галоўнае – парадак у доме, святы бясплатнай працы і знос закінутых дамоў у выміраючай беларускай вёсцы.

А там, глядзіш, з галавы выдзьме шкодныя думкі пра тое:

  • куды падзеліся заробленыя сродкі;
  • чаму вёска вымірае;
  • чаму ў Беларусі багацеюць толькі чыноўнікі;
  • што робіць Лукашэнка ў Афрыцы.

Трэба сказаць, што такая методыка не новая. Пра тое, што праца вызваляе, было напісана на варотах нацысцкіх канцлагераў.

Фота: раённай газеты “Веснік Чэрыкаўшчыны”.