Tag: права человека

Магілёўскі аблсуд успомніў пра правы чалавека, забыўшыся пра іх адсутнасць у Беларусі

Навіна ад

Магілёўскі абласны суд нагадаў аб міжнародных пактах аб правах чалавека. Пры гэтым забыўся ўказаць, што Беларусь ніколі не лічыла іх выкананнне абавязковым для сябе.

Выбарчая памяць

Сёння Магілёўскі аблсуд у сваім тэлеграм-канале ўспомніў пра 16 снежня. Гэтая дата традыцыйна адзначаецца як ключавая ў гісторыі глабальнай абароны правоў чалавека: у гэты дзень у 1966 годзе Генеральная Асамблея ААН прыняла два міжнародныя пакты – аб эканамічных, сацыяльных і культурных правах і аб грамадзянскіх і палітычных правах.
Гэтыя дакументы сапраўды з’яўляюцца краевугольным каменем сучаснага міжнароднага права і разам з Усеагульнай дэкларацыяй правоў чалавека 1948 года фармуюць міжнародны Біль аб правах чалавека – прававую базу, якой павінны прытрымлівацца дзяржавы-ўдзельніцы.

Калі дэкларацыя 1948 года была ў асноўным маральным арыентуючым прынцыпам, то пакты 1966 года зрабілі правы чалавека юрыдычна абавязковымі нормамі: дзяржавы, што іх ратыфікавалі, абавязаліся прывесці сваё заканадаўства ў адпаведнасць з гэтымі нормамі і добрасумленна выконваць узятыя на сябе абавязацельствы ў рамках міжнародных працэдур.

“Беларусь ратыфікавала абодва Міжнародныя пакты аб правах чалавека на этапе існавання Савецкага Саюза. Гэтыя міжнародныя абавязацельствы сталі адным з прававых падмуркаў, на якіх будаваўся раздзел аб правах і свабодах чалавека ў першай Канстытуцыі незалежнай Рэспублікі Беларусь” – ганарліва заяўляе Магілёўскі аблсуд.

Аднак, выкананне міжнародных абавязацельстваў не абмяжоўваецца толькі наяўнасцю тэксту ў Канстытуцыі або кодэксе – яно патрабуе рэальнага захавання гэтых норм у паўсядзённым жыцці людзей і падсправаздачнасці перад міжнароднымі механізмамі.

Беларусь: ратыфікацыя без выканання

Беларусь сапраўды ратыфікавала абодва міжнародныя пакты аб правах чалавека. Гэтыя пакты былі ўключаны ў прававую архітэктуру краіны пасля атрымання незалежнасці, і на паперы служылі падмуркам для падзелу аб правах і свабодах чалавека ў Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь.

Але на справе, Беларусь з 1996 года робіць усё, каб не выконваць гэтыя важныя дакументы па абароне правоў чалавека. Да прыкладу, Беларусь ніколі не прыслухоўвалася да меркаванняў Камітэта па правах чалавека ААН, якія прымаліся менавіта на падставе парушэння беларускімі ўладамі, у прыватнасці, Міжнароднага пакта аб грамадзянскіх і палітычных правах. Колькасць такіх фактаў даўно пераваліла за сотню.

Аднак, цяпер іх колькасць расці не будзе. Беларусь у 2022 годзе дэнансавала першы Факультатыўны пратакол да Міжнароднага пакту аб грамадзянскіх і палітычных правах – механізм, які прадугледжвае доступ грамадзян да працэдуры індывідуальных зваротаў у Камітэт па правах чалавека ААН. І з 2023 года грамадзяне Беларусі аказаліся пазбаўленыя магчымасці разгляду парушэнняў іх правоў у гэтым Камітэце. 

Гэта значыць, што беларускія ўлады адмовіліся ад адной з ключавых міжнародных працэдур падсправаздачнасці, праз якую рэальныя пацярпелыя могуць атрымаць незалежную ацэнку сваіх правоў і свабод.

Парушэнне прынцыпу pacta sunt servanda

У міжнародным праве ёсць фундаментальны прынцып: pacta sunt servanda – дагаворы павінны выконвацца добрасумленна. Ён зафіксаваны ў артыкуле 26 Венскай канвенцыі аб праве міжнародных дагавораў 1969 года і азначае, што дзяржавы-ўдзельніцы абавязаны выконваць свае дагаворныя абавязацельствы цалкам і добрасумленна.

Пазіцыя Беларусі – што меркаванні Камітэта носяць толькі кансультатыўны характар і таму не з’яўляюцца абавязковымі – канфліктуе з міжнародным правам, паколькі дзяржава добраахвотна прызнала кампетэнцыю Камітэта, удзельнічаючы ў першым Факультатыўным пратаколе. Камітэт сам у General Comment № 33 тлумачыць, што ўдзел у такой працэдуры прадугледжвае не проста абмен думкамі, а добрасумленнае супрацоўніцтва і павагу да фінальных высноў.

Абагульняючы ўсё вышэйпералічанае, хочацца ўказаць на чарговую паўпраўду, якую скармлівае чытачам свайго тэлеграм-канала Магілёўскі абласны суд, спрабуючы адлюстраваць, што дыктатарская дзяржава, дзе растаптаныя правы чалавека, з’яўляецца сучаснай краінай, дзе яны нібыта паважаюцца і выконваюцца. Паўпраўда, як вядома, горшая за хлусню. А поўная праўда ў тым, што ўлады Беларусі наогул не толькі ніяк не ўспрымаюць тое, што было прынята 16 снежня 1966 года, але і ўсяляк імкнуцца нівеляваць значэнне тых дакументаў у жыцці простых беларусаў.

Фотаздымак: Магілёўскі аблсуд

Заключенных шкловской колонии будут исправлять с помощью караоке

Навіна ад

Колония в Шклове, где гибнут политзаключенные, отличается прогрессивными методами перевоспитания.

В шкловской ИК-17 прошел караоке-конкурс. В нем участвовали 34 человека. Шесть победителей получили награды. 

В дальнейшем караоке станет одним из методов перевоспитания оступившихся, сообщает правозащитный телеграмм-канал MAYDAY.TEAM.

В остальном, в колонии все по-прежнему. Она считается образцово-показательной, там умирают политзаключенные, а начальник ИК-17 Александр Корниенко внесен в санкционный список ЕС.

Фото из открытых источников.

Больш за палова смярцей палітзняволеных – у магілёўскіх турмах. Інфаграфіка

Навіна ад

Дзве смерці ў Магілёве – два “ўдушэнні”.

Учора, 8 верасня стала вядома пра смерць яшчэ аднаго беларускага палітзняволенага. Асуджаны на 16 гадоў і 8 месяцаў Андрэй Паднябенны загінуў 3 верасня. У зняволенні ён правёў тры гады, сядзеў у магілёўскай калоніі №15. Крыніцы “Радыё Свабода” паведамілі выданню, што прычынай смерці стала ўдушэнне. 

Гэтаксама ў магілёўскай калоніі №15 у 2024 годзе загінуў яшчэ адзін палітвязень – асуджаны да 12 гадоў зняволення Дзмітрый Шлетгаўэр. І ў гэтым выпадку з’явіліся звесткі, што прычынай смерці стала “механічная асфіксія”, што азначае ўдушэнне. Родныя Дзмітрыя, пры гэтым, катэгарычна абвяргаюць версію пра суіцыд – Шлетгаўэр збіраўся пісаць прашэнне аб памілаванні, каб пабачыць нованароджанага сына.

Магчыма, абставіны гэтых двух смерцяў падобныя таму, як смерць Вітольда Ашурка адміністрацыя шклоўскай калоніі замоўчвала і завуалявала пад грыфам “”Іншыя недакладна абазначаныя і неўдакладненыя прычыны смерці”. Тады як праваабарончая супольнасць праз некалькі гадоў заявіла адназначна: прычынай смерці Вітольда Ашурка стала забойства. Былі названы таксама канкрэтныя выканаўцы: начальнік рэжымнага аддзела Сяргей Карчэўскі і яго намеснік Аляксей Маскалёў.

Інфаграфіка: дзе, калі, і як яны паміралі.

Магчыма, што неўзабаве раскрыюцца падрабязнасці рэальных абставінаў гібелі кожнага беларускага палітзняволенага. На сённяшні момант вядома пра дзевяць чалавек. І вось на што адразу можна звярнуць увагу – пяцёра з іх, а гэта больш за палову, загінулі ў магілёўскіх калоніях. Вітольд Ашурак і Валянцін Штэрмер – у Шклоўскай Папраўчай калоніі №17. Ігар Леднік – у Бабруйскай калоніі №2. Дзмітрый Шлетгаўэр і Андрэй Паднябенны – у Магілёўскай ПК №15.

Мапа смярцей палітзняволеных беларускіх

Яшчэ двума смерцямі палітвязняў адзначылася калонія “Віцьба”. Пра больш жорсткае стаўленне ў калоніях Усходняй Беларусі, у процівагу пенітэнцыярным установам Заходняй – у свой час расказваў палітвязень Зміцер Дашкевіч. Можа быць, гэты падзел захоўваецца і цяпер, і шмат у чым уплывае на лёс беларускіх палітвязняў?

Мы аб’ядналі ў адну табліцу самае галоўнае, што вядома пра беларускіх палітзняволеных, ахвяр рэжыму Аляксандра Лукашэнкі – колькі ім было гадоў, які час правялі ў турмах і які тэрмін адбывалі, а таксама – звесткі пра абставіны гібелі.

Як паміралі палітзняволеныя

Пад сцягам «Спаса Нерукатворнага»: як картынг стаў часткай духоўна-вайсковага выхавання

Навіна ад

У Бабруйскім спартыўна-тэхнічным цэнтры ДОСААФ прайшлі другія рэспубліканскія спаборніцтвы па картынг-слаламе сярод праваслаўных патрыятычных клубаў. Падлеткі ў вайсковай форме, пад сцягамі з абразамі, спаборнічалі ў гонках, якія спалучаюць у сабе элементы спорту, вайсковай падрыхтоўкі і рэлігійнай ідэалогіі.

Калі я быў падлеткам, маё лета праходзіла паміж двума палюсамі: бабулінымі градкамі і школьным дваром, дзе мы з сябрамі гулялі ў футбол. Цяпер жа, праглядаючы фатаграфіі з нядаўніх спаборніцтваў у Бабруйску, я бачу падлеткаў у вайсковай форме, якія стаяць пад сцягамі з абразамі і ўдзельнічаюць у картынг-слаламе. Гэта не проста спаборніцтвы – гэта спалучэнне спорту, вайсковай падрыхтоўкі і рэлігійнай ідэалогіі.

У Бабруйскім спартыўна-тэхнічным цэнтры ДОСААФ прайшлі другія рэспубліканскія спаборніцтвы па картынг-слаламе сярод праваслаўных патрыятычных клубаў. Удзельнічалі каля 40 юных картынгістаў з розных епархій Беларусі. Спаборніцтвы былі прысвечаны 80-годдзю Вялікай Перамогі і Дню Незалежнасці Рэспублікі Беларусь .

ДОСААФ, арганізацыя з савецкімі каранямі, якая займаецца падрыхтоўкай моладзі да службы ў арміі і патрыятычным выхаваннем, актыўна супрацоўнічае з Беларускай Праваслаўнай Царквой. З 2019 года паміж імі падпісана пагадненне аб супрацоўніцтве, у межах якога праводзяцца сумесныя мерапрыемствы, накіраваныя на выхаванне моладзі ў духу традыцыйных хрысціянскіх каштоўнасцей і патрыятызму.

У межах гэтага супрацоўніцтва дзейнічаюць праваслаўныя вайскова-патрыятычныя клубы, дзе падлеткі праходзяць фізічную і духоўную падрыхтоўку. Напрыклад, у клубе «Пересвет» у Магілёве падлеткі ўдзельнічаюць у марш-брасках на 50 кіламетраў, каб атрымаць берэт, і абавязкова наведваюць літургію па нядзелях .

Такое спалучэнне спорту, вайсковай падрыхтоўкі і рэлігійнай ідэалогіі выклікае пытанні адносна ўплыву на фарміраванне асобы падлеткаў. Згодна з Канвенцыяй ААН аб правах дзіцяці, дзеці маюць права на захаванне сваёй ідэнтычнасці, уключаючы рэлігійную і культурную прыналежнасць. Калі падлеткаў у крытычны перыяд фарміравання асобы актыўна ўцягваюць у мерапрыемствы з выразнай ідэалагічнай накіраванасцю, гэта можа мець доўгатэрміновыя наступствы для іх самасвядомасці і светапогляду.

Гледзячы на гэтыя спаборніцтвы, я задумваюся: ці сапраўды мы выхоўваем патрыётаў, ці фарміруем пакаленне, якое бачыць свет праз прызму вайсковай дысцыпліны і рэлігійнай ідэалогіі? Можа, варта задумацца, ці не лепш даць падлеткам магчымасць самастойна выбіраць свой шлях, без навязаных сцэнараў і роляў. Бо сапраўдны патрыёт – гэта не той, хто носіць форму і стаіць пад сцягам, а той, хто любіць сваю краіну і людзей у ёй.

У Асіповічах псіхічна хворых людзей унеслі ў базу тунеядцаў і налічылі поўную камуналку

Навіна ад

Асіповіцкі райвыканкам неабаснавана залічыў людзей з псіхічнымі хваробамі да тунеядцаў – апратэстоўваць гэтае рашэнне давялося пракуратуры.

Як паведамляе афіцыйны сайт Генеральнай пракуратуры, падчас маніторынга ў сферы аказання псіхіятрычнай дапамогі, было выяўлена, што некаторым псіхічна хворым грамадзянам у Асіповіцкім раёне сталі налічваць поўную суму камунальных плацяжоў. Гэтыя людзі, як высветлілася, былі ўнесеныя мясцовым райвыканкамам у базу так званых тунеядцаў – іх палічылі працаздольнымі, але незанятымі ў эканоміцы.

У выніку гэтыя людзі вымушаны былі плаціць поўную камуналку на рацягу “працяглага перыяду” – падкрэслілі ў пракуратуры. Па выніках маніторынга раней прынятыя рашэнні адменены і арганізаваны пераразлік платы за аказанне жыллёва-камунальных паслуг.

Фота з адкрытых крыніц

“Нарадзіла мёртвага хлопчыка ў сваёй камеры” – выйшаў даклад ААН аб рэпрэсіях у Беларусі, якія расцэньваюцца як злачынствы супраць чалавечнасці

Навіна ад

За сэксуалізаваным гвалтам і катаваннямі часцей за ўсё стаяць супрацоўнікі ГУБАЗіК, а работнікі КДБ спрабавалі схаваць смерць немаўляці ў турме.

Continue reading ““Нарадзіла мёртвага хлопчыка ў сваёй камеры” – выйшаў даклад ААН аб рэпрэсіях у Беларусі, якія расцэньваюцца як злачынствы супраць чалавечнасці”

Дзень у гісторыі. 10 снежня. Дзень правоў чалавека. Запрацавала першая чарга “Беларуськалій”. Нарадзіўся Фердынанд Рушчыц

Навіна ад

Дзень правоў чалавека (Human Rights Day, з 1950 года) святкуецца па прапанове Генеральнай Асамблеі ААН. 

У гэты дзень у 1948 годзе ААН прыняла Усеагульную дэкларацыю правоў чалавека.

10 снежня 2013 года Міжнародная федэрацыя за правы чалавека (FIDH) і праваабарончы цэнтр «Вясна» прадставілі падрабязную справаздачу на 80-ці старонках «Паўсюдныя парушэнні працоўных правоў і прымусовая праца ў Беларусі». З тых часоў сітуацыя з правамі чалавека ў краіне толькі пагоршылася.

У дакладзе Упраўлення ААН па правах чалавека канстатуюцца парушэнні правоў дзясяткаў тысяч жыхароў Беларусі. Калі пасля прэзідэнцкіх выбараў 9 жніўня 2020 года сотні тысяч людзей аб’ядналіся, каб мірна выказаць сваю нязгоду, у адказ на іх дзеянні адбыліся «масавыя і гвалтоўныя рэпрэсіі», якія дасягнулі небывалых маштабаў. 

З мая 2020 па май 2021 года было арыштавана 37 000 чалавек. На 4 сакавіка 2022 года ў турмах заставалася да 1084 палітзняволеных. Да канца 2021 года 270 няўрадавых арганізацый былі зачыненыя, 32 журналісты былі арыштаваныя і 13 СМІ абвешчаныя «экстрэмісцкімі», 36 юрыстаў пазбавіліся сваіх ліцэнзій.

 

Міжнародны дзень правоў жывёл ( International Animal Rights Day, з 1998 года). 

У гэты дзень абаронцы жывёл ва ўсім свеце імкнуцца данесці да людзей, што дабрыня і павага важныя для ўсіх жывых істот. Дзень адмыслова супадае з Днём правоў чалавека.

Важна разумець, што жывёлы таксама маюць тыя ж правы, што і людзі. Мэта дня – выкрыццё ўсіх формаў гвалту над жывёламі. Заснавальнікі дня заявілі, што, паколькі жывёлы не могуць галасаваць, пратэставаць або выступаць за сваю бяспеку, людзі павінны рабіць гэта за іх.

 

1802 год. Англійскі афіцэр Фрэнсіс Луі Баралье першым з еўрапейцаў апісаў прымяненне бумеранга абарыгенамі Аўстраліі. 

Першы аўстралійскі бумеранг прывёз у Еўропу Джэймс Кук, тады яго палічылі простай дубінкай.

Падобныя да бумерангу прадметы выкарыстоўвалі людзі палеаліту і ў Еўропе, але наскальныя выявы бумерангаў, выяўленыя ў Аўстраліі – самыя старажытныя (ім 50 000 гадоў). 

Акрамя таго, менавіта жыхары гэтага мацерыка прыдумалі як будзе вяртацца бумеранг да свайго гаспадара. Самы старажытны ў свеце бумеранг (20 000 гадоў) знойдзены ў Карпатах. Ён выкананы з біўня маманта.

  

1870 год. Нарадзіўся Фердынанд Рушчыц. 

Беларускі і польскі мастак, графік, тэатральны дэкаратар і педагог.

Аказаў уплыў на далейшае развіццё жанру пейзажу ў мастацтве.

Майстра краявідаў, ён бачыў тэмы для сваіх прац у кожным фрагменце беларускай прыроды.

Працаваў над кніжнай графікай, аформіў звыш 50 кніг.

Аўтар дэкарацый для 15 тэатральных пастановак.

Палотны захоўваюцца ў музеях Польшчы, Літвы, Расіі, Беларусі, еўрапейскіх і амерыканскіх зборах.

Браў удзел у рэстраўрацыі Маці Божай Вострабрамскай.

Працаваў старшынёй камісіі па ахове помнікаў старажытнасці.

Памёр 30 кастрычніка 1936 года.

 

 

1878 год. Нарадзіўся  Мікалай Бліадухо. 

Беларускі геолаг, акадэмік, прафесар.

Арганізатар геалагічнай службы БССР, складальнік першай геалагічнай карты Беларусі, адзін з заснавальнікаў сістэмнага вывучэння выкапняў у Беларусі.

Узнгачальваў горны аддзел Упраўлення Савета народнай гаспадаркі БССР,  выкладаў у БДУ, загадваў кафедрай геалогіі, арганізаваў і ўзначаліў  Інстытут геалогіі АН БССР.

Узначальваў экспедыцыі па даследаванні Аршанскай, Магілёўскай і Калінінскай (цэнтр – Клімавічы) акруг. Вывучаў мелавыя адкладанні і фасфарыты на паўднёвым усходзе рэспублікі.

З яго непасрэдным удзелам былі адкрыты новыя радовішчы мергеляў, крэйды, фасфарытаў, даламітаў, шкляных пяскоў, торфу, сапрапеляў, будаўнічых матэрыялаў, мінеральных вод.

Вынікі даследаванняў з’явіліся падставай для будаўніцтва Крычаўскага цэментавага завода.

Падараваў БДУ уласную вялікую калекцыю горных парод і мінералаў, якая стала пачаткам Музея землязнаўства геаграфічнага факультэта БДУ.

Быў рэпрэсаваны ў 1930-я. Памёр 13 студзеня 1935 года. 

 

1926 год. Нарадзіўся Уладзімір Бакуновіч. 

Беларускі грамадскі дзеяч ЗША, эканаміст. Доктар эканомікі.

З 1944 года на эміграцыі ў Германіі, з 1950 – у Аўстраліі, дзе браў удзел у арганізацыі Беларускага аб’яднання. З 1960-х жыў у ЗША, у Нью-Брансвіку, у Дэтройце, дзе працаваў як спецыяліст па падатковых справах. Актыўна ўдзельнічаў у дзейнасці Беларуска-Амерыканскага Задзіночання і Рады БНР. Прымаў удзел у Пятай сустрэчы беларусаў Аўстраліі, прысвечанай 100-годдзю Янкі Купалы і Якуба Коласа. 

Памёр 23 мая 1992 года ў Дэтройце.

1930 год. Нарадзіўся Мікола Арочка. 

Беларускі паэт і літаратуразнавец. Доктар філалагічных навук.

Працавў у Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР.

Аўтар 8 зборнікаў паэзіі,  драматычных паэм, кніжкі вершаў для дзяцей, аповесцей. 

Асноўныя рысы паэзіі – сардэчнасць, засяроджаны роздум пра жыццё і час, паглыбленне філасофскага пачатку, зварот да перажытага падчас вайны і гістарычнага мінулага.

Аўтар многіх крытыка-літаратуразнаўчых кніг, у тым ліку  «Беларуская савецкая паэма», «Максім Танк: Жыццё ў паэзіі». Адзін з аўтараў «Истории белорусской советской литературы».

Перакладчык з рускай, латышскай, польскай і англійскай моў.

Памёр 2 сакавіка 2013 года.

Мікола Арочка

 

1951 год. Нарадзіўся  Алесь Каско. 

Беларускі паэт. 

Настаўнічаў, працаваў у жабінкаўскай раённай газеце «Сельская праўда», на Брэсцкай студыі тэлебачання.

Аўтар кніг паэзіі «Вестка», «Скразная лінія», «Набліжэнне», «Час прысутнасці», зборніка выбранай паэзіі, кнігі «Сорак пяць»

Памёр 26 лістапада 2017 года.

 

1963 год. Уведзена ў эксплуатацыю першая чарга “Беларуськалій” у  Салігорску. 

У 1949 годзе ў Беларусі было адкрыта адно з найбуйнейшых у свеце радовішчаў калійных соляў – Старобінскае. Яго асваенне пачалося ў 1958 годзе, а прамысловая здабыча калійнай солі была пачата ў студзені 1961 года.

Цяпер у ААТ “Беларуськалій” уваходзяць 5 рудаўпраўленняў, 5 абагачальных фабрык і 8 руднікоў. Прадпрыемства кантралюе 11-13% сусветнага рынку калію. Адзінае ў свеце прадпрыемства, якое вядзе здабычу на глыбіні больш за 1 км шахтавым спосабам.

У 2020 годзе «Беларуськалій» стаў адным з цэнтраў забастовак пасля прэзідэнцкіх выбараў і гвалту над пратэстоўцамі.

 

2007 год. Пачаў выходзіць у эфір тэлеканал «Белсат». 

Структурная частка Польскага тэлебачання. Ініцыятыва стварэння спадарожнікавага тэлеканала для беларускіх гледачоў належыць журналістцы А. Рамашэўскай-Гузы.

Канал быў адказам на выказаную ў беларускіх дэмакратычных колах патрэбу ў незалежнай ад уладаў Беларусі тэлестанцыі.

Канал пачаў трансляванне ў Міжнародны дзень правоў чалавека пад кіраўніцтвам А.Рамашэўскай-Гузы.

У склад Назіральнай рады канала ў 2008 годзе ўвайшлі В. Акудовіч, М. Анемпадыстаў, З.Бандарэнка, Г. Бураўкін, А. Гуляеў, С.Калінкіна, У. Колас (старшыня), А. Трусаў, Ю. Хашчавацкі.

У 2020 годзе каманда налічвала амаль 300 работнікаў з Польшчы, Беларусі, Расіі, Украіны і іншых краін.

  

2017 год. Памёр Іван Мацкевіч. 

Беларускі акцёр. Заслужаны артыст.

Працаваў у Тэатры-студыі кінаакцёра, Брэсцкім тэатры, Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя М. Горкага.

Сыграў некалькі дзясяткаў тэатральных, больш за 140 кінароляў, у тым ліку ў фільмах,  «Вазьму твой боль», «Дзяржаўная мяжа», «Раскіданае гняздо», «Казка пра Зорнага хлопчыка», «Сакрэтны фарватар», «Давід Гарадзецкі», «Снайпер», «Вольф Месінг», «Снайпер-2. Тунгус», «Смерць шпіёнам».

Памёр 10 снежня 2017 года.

Дзень у гісторыі. 4 лістапада. Перамогі над маскоўскімі акупантамі пад Чуднавам і Кушлікамі. Загінулі паўстанец Якуб Ясінскі, прэм’ер-міністр Ізраіля з магілёўскімі каранямі Іцхак Рабін. Прынята Еўрапейская канвенцыя па правах чалавека

Навіна ад

1660 год. Капітуляцыя рускіх акупантаў на чале з баярынам Васілем Шарамецевым пад Чуднавам.

Войскі Рэчы Паспалітай у саюзе з крымскімі татарамі нанеслі цяжкую паразу руска-казацкаму войску Шарамецева і наказнога гетмана Цімафея Цецюры падчас вайны 1654-1667 гадоў. 

Чудноўская катастрофа мела цяжкія наступствы для рускіх войскаў, якія панеслі значныя страты. Яны змушаныя былі перайсці да абароны. 

Пераход Юрыя Хмяльніцкага на бок Рэчы Паспалітай выклікаў новы віток грамадзянскай вайны сярод запарожскага казацтва. А Расія страціла надзею на далучэнне земляў Правабярэжнай Украіны.

tunnel.ru

1661 год. У бітве пад Кушлікамі ў час вайны 1654-1667 гадоў былі разбіты войскі рускіх акупантаў. 

Войска Рэчы Паспалітай пад кіраўніцтвам Казіміра Жаромскага, ваяводы Стэфана Чарнецкага атрымала перамогу над войскам Маскоўскага царства ваяводы Івана Хаванскага.

Войскі Хаванскага былі разбіты і іх рэшткі пераследваліся да самага Полацка, куды ўвайшло каля 3 тысяч рускіх салдатаў.

1794 год. Пры абароне Варшавы гераічна загінуў Якуб Ясінскі. 

Літоўскі і польскі ваенны і палітычны дзеяч, інжынер, паэт. 

Адзін з кіраўнікоў вызваленчага паўстання 1794 года. Генерал-лейтэнант. Кіраўнік паўстання ў Вільні. Удзельнік абароны варшаўскай Прагі.

У якасці галоўнакамандуючага літоўскімі паўстанцамі кіраваў арганізацыяй новага войска, з мэтай пашырэння сацыяльнай базы паўстання пісаў рыфмаваныя пракламацыі да сялян на беларускай мове.

Аўтар вершаў, паэм. Некаторыя рамантычныя песні Ясінскага ў свой час карысталіся вялікай папулярнасцю.

1906 год. Нарадзілася Аляксандра Нікалаева. 

Беларуская балярына. Народная артыстка.

У 1934-1960 гадах адна з вядучых танцоўшчыц тэатра оперы і балета. 

Педагог, мастацкі кіраўнік Беларускага харэаграфічнага вучылішча. 

Выконвала галоўныя ролі ў пастаноўках «Салавей» М. Крошнера, «Князь-Возера» В. Залатарова, «Канёк-Гарбунок» Ц. Пуні, «Лебядзінае возера» П. Чайкоўскага і іншых.

Памерла 16 студзеня 1997 года.

1929 год. Нарадзіўся Сяргей Карніловіч. 

Дзеяч беларускай эміграцыі  ў ЗША.

У 1944 годзе вывезены на прымусовыя работы ў Германію. Вучыўся ў Беларускай гімназіі імя Янкі Купалы у Рэгенсбургу. З 1949 года на эміграцыі ў ЗША.

Актыўна ўдзельнічаў у беларускім нацыянальна-рэлігійным жыцці, 18 гадоў ачольваў Беларуска-амерыканскі грамадскі цэнтр «Полацак».

Пахаваны на могілках Рыверсайд у Кліўлендзе, штат Агая.

могілкі Рыверсайд у Кліўлендзе, wikimedia.org

 1934 год. Нарадзіўся Уладзімір Багіна. 

Беларускі геолаг. Кандыдат геолага-мінералагічных навук, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР. Заслужаны геолаг-разведчык.

 Працаваў на Палессі, пасля адкрыцця першага ў Беларусі Рэчыцкага радовішча нафты (1964) і арганізацыі трэста «Белнафтагазразведка» быў прызначаны галоўным геолагам Рэчыцкай нафтаразведачнай экспедыцыі глыбокага свідравання, намеснікам начальніка РУП «Белгеалогія», навуковым супрацоўнікам геолага-разведачнага інстытута.

Пры яго ўдзеле былі адкрыты і разведаны першыя, а затым шэраг іншых радовішчаў нафты ў Беларусі, у Заходняй Сібіры.

1935 год. Нарадзіўся Аляксандр Болсун. 

Беларускі фізік, педагог, энцыклапедыст. Кандыдат фізіка-матэматычных навук, дацэнт. Выхаванец  Магілёўскага педінстытута.

Прымаў непасрэдны ўдзел у стварэнні многіх энцыклапедычных даведнікаў, у тым ліку «Беларусь», «Чернобыль», «Автомобильные дороги Беларуси».

wikimedia.org

1937 год. Расстраляны Аляксандр Вальковіч. Беларускі грамадска-палітычны дзеяч. Прадстаўнік БНР пры ўрадзе Грузіі, міністр фінансаў БНР.

Удзельнік Першай Сусветнай вайны. Працаваў інспектарам у Наркамаце фінансаў. Арыштаваны ДПУ БССР у ліпені 1930 года, сасланы на 5 гадоў у Башкірыю. 

У 1937 арыштаваны зноў, прыгавораны да расстрэлу.

1937 год. НКУС расстраляна група беларускіх мастакоў. 

Былі расстраляны Іван Гаўрыс, вучань М. Шагала, К. Малевіча, супрэматывіст, кіраўнік УНОВИС у Віцебску, браты Пятро і Хрыстафор Даркевічы.

Іван Гаўрыс

1946 год. У Парыжы ўтворана ЮНЕСКА – Арганізацыя Аб’яднаных Нацый па пытаннях адукацыі, навукі і культуры. 

Асноўная задача арганізацыі – садзейнічанне ўмацаванню міру і бяспекі шляхам пашырэння супрацоўніцтва народаў у галіне адукацыі, навукі і культуры ў інтарэсах забеспячэння ўсеагульнай павагі справядлівасці, законнасці і правоў чалавека, а таксама асноўных свабод, абвешчаных у Статуце ААН, для ўсіх народаў без адрознення расы, полу, мовы ці рэлігіі”.

Беларусь уступіла ў арганізаццыю 12 мая 1954 года.

1950 год. У Рыме прынята Канвенцыя аб абароне правоў чалавека і асноўных свабод (Еўрапейская канвенцыя па правах чалавека). 

Канвенцыя ўстанаўлівае неад’емныя правы і свабоды кожнага чалавека і абавязвае дзяржавы, якія ратыфікавалі Канвенцыю, гарантаваць гэтыя правы кожнаму чалавеку, які знаходзіцца пад іх юрысдыкцыяй. 

Галоўнае адрозненне Канвенцыі ад іншых міжнародных дагавораў у галіне правоў чалавека – існаванне рэальна дзеючага механізму абароны дэкларуемых правоў з дапамогай Еўрапейскага суда па правах чалавека (ЕСПЧ), які разглядае індывідуальныя скаргі на парушэнні канвенцыі. 

1955 год. Памёр Генрых Грыгоніс. 

Беларускі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст. 

Працаваў у Першым беларускім таварыстве драмы і камедыі, у купалаўскім тэатры.

Ім створаны народныя характары, адметныя сакавітым гумарам, нацыянальным каларытам.

У класічным рэпертуары асаблівы поспех меў у пастаноўках па творах Мальера, У. Галубка,  Лопэ дэ Вэгі. Здымаўся ў кіно: «Кармялюк», «Хто смяецца апошнім» і іншых.

wikimedia.org

1995 год. Забіты яўрэйскім фанатыкам, праціўнікам мірных перамоў з арабамі Іцхак Рабін. 

Ізраільскі палітычны і ваенны дзеяч, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру. Шосты і адзінаццаты прэм’ер-міністр Ізраіля. Генерал.

Нарадзіўся 1 сакавіка 1922 года ў Іерусаліме. Яго маці Роза Каган ўраджэнка Магілёва, бацька – з Сідаравіч, што пад Кіевам.

Камандзір брыгады ў час араба-ізраільскай вайны 1948-1949, потым камандуючы Паўночнай ваеннай акругай, начальнік Генеральнага штаба, пасол у ЗША, старшыня Палітычнага камітэта Рабочай партыі Ізраіля, міністр абароны, прэм’ер-міністр.

Удзельнічаў у перамовах з палесцінцамі, прызнаў Арганізацыю вызвалення Палесціны, падпісаў мірныя дамоўленасці з ёю ў Осла (1993) і Вашынггоне (1994).

wikimedia.org