У Бабруйску мясцовы жыхар абрабаваў пакінутую на яго кватэру пакуль гаспадыня была на лячэнні.
Больш за 1800 рублёў знікла ў 81-гадовай бабруйчанкі, якая апынулася на лячэнні ў бальніцы. За кватэрай у адсутнасць пенсіянеркі прыглядалі 51-гадовы мужчына і яго сужыцелька. Паводле звестак праваахоўнікаў, бабруйчанін даведаўся, дзе гаспадыня захоўвае свае зберажэнні, і забраў грошы сабе.
Прапажу пенсіянерка выявіла пасля вяртання дадому і звярнулася ў міліцыю. Падазраванага выявілі хутка. Аказалася, што ўсе выкрадзеныя грошы мужчына паспеў прайграць у гульнявых аўтаматах.
У дачыненні да нячыстага на руку памочніка распачатая крымінальная справа.
Абяцаючы даглядаць за нованароджанымі кацянятамі хацімчанін падмануў мінчанку на 1,5 тыс. рублёў.
Гісторыя пачалася з таго, што жыхарка сталіцы знайшла на вуліцы двух нованароджаных кацянятаў. Малечы патрабавалі пастаяннага догляду і спецыяльнага кармлення, але жанчына не мела неабходнага досведу. Таму яна звярнулася па дапамогу ў тэматычную інтэрнэт-супольнасць, дзе абмяркоўваюць праблемы бяздомных жывёл.
На заклік адгукнуўся 25-гадовы жыхар Хоцімска. Малады чалавек паведаміў, што вучыцца на ветэрынарнага ўрача і мае досвед выхаджвання нованароджаных жывёл. Яго словы падаліся пераканаўчымі.
Каб выратаваць кацянятаў, мінчанка асабіста прывезла іх у Магілёўскую вобласць. Яна таксама пагадзілася аплочваць усе выдаткі, звязаныя з доглядам і лячэннем жывёл.
Пэўны час усё выглядала цалкам праўдападобна. Хацімчанін рэгулярна паведамляў, што возіць кацянятаў у ветэрынарную клініку, купляе лекі, шпрыцы, корм і іншыя неабходныя рэчы. Для пацверджання сваіх слоў ён прасіў грошы, якія жанчына без ваганняў пералічвала на яго банкаўскую картку.
Паводле яго паведамленняў, значныя сумы ішлі нават на паездкі ў ветклініку. Часам ён заяўляў пра неабходнасць выклікаць таксі, якое нібыта каштавала ад 45 да 60 рублёў у адзін бок.
Так працягвалася некалькі тыдняў, пакуль у жанчыны не ўзніклі сумненні. Каб упэўніцца, што грошы сапраўды ідуць на дапамогу жывёлам, яна сама звязалася з ветэрынарнай клінікай. Там яе чакала непрыемнае адкрыццё. Высветлілася, што кацянятаў прывозілі да ветэрынараў толькі адзін раз – у першы дзень пасля іх перадачы новаму апекуну.
Пасля гэтага мінчанка звярнулася ў міліцыю. Праваахоўнікі затрымалі жыхара Хоцімска і распачалі супраць яго крымінальную справу па артыкуле аб махлярстве. Што сталася з кацянятамі і ў якім яны цяпер стане, афіцыйна не паведамляецца.
Кароль польскі і вялікі князь літоўскі, сын Ягайлы і Соф’і Гальшанскай.
Бацька 13 дзяцей. Пры ім дзяржава “прырасла” землямі ў выніку разгрома крыжакоў у трынаццацігадовай вайне, Тэўтонскі ордэн стаў васалам.
Ім аказвалася матэрыяльная дапамога студэнтам з дзяржаўнага скарбу, выдадзены першы Судзебнік, ліквідаваны ўдзельныя княствы (1471), пакладзены пачатак палітычнага панавання шляхецкага стану.
1630 год. Закладзены маўзалей Тадж-Махал.
Закладзены ў Агры – тагачаснай сталіцы індыйскай імперыі Вялікіх Маголаў у памяць аб гібелі падчас родаў (нараджала 14-е дзіця) Арджуманд Бану, якая пры каранацыі атрымала імя Мумтаз-Махал, або “Абранніца Палаца” – каханай жонкі імператара Шах-Джахана.
Будаўніцтва працягвалася 22 гады і было скончана ў 1652 годзе.
Аўтарам праекту шэдэўра сусветнай архітэктуры быў сам Шах-Джахан, галоўным архітэктарам – Устад-Іса. На будоўлі бралі ўдзел больш за 20 000 чалавек, акрамя індыйскіх майстроў, удзельнічалі лепшыя дойліды з Персіі, Малой Азіі, Самарканда, Венецыі.
Тадж-Махал поўнасцю пабудаваны з белага мармуру. Яго архітэктурны дызайн заснаваны на араба-мусульманскай канцэпцыі абсалютнай сіметрыі, дзе кожны элемент гарманічна ўпісваецца ў галоўную структуру збудавання. Будынак стаіць на высокай квадратнай платформе. Галоўны купал падымаецца на 64 м і акружаны чатырма малымі купаламі. Усю кампазіцыю завяршаюць чатыры мінарэты. Знутры і звонку маўзалей упрыгожаны цудоўным раслінным арнаментам, а скляпеністыя пераходы – арабскай вяззю, якая захавала ў камені тэксты некаторых сур з Карана.
Архітэктурны ансамбль маўзалея ўключае таксама мячэць, гасцявы дом і парк.
1692 год. У 11:43 хвіліны ўсе прыродныя стыхіі абрынуліся разам на Порт-Раяль, горад-сталіцу на Ямайцы.
Бязлітасныя піраты, куфры са скарбамі, караблі пад пірацкімі сцягамі, пах пораху, разбой, п’янлівы смак рому – усё гэта знакамітая пірацкая сталіца – Порт-Раяль.
І вось Усявышні вырашыў пакараць жыхароў Порт-Раяля за разгул і бясчынствы. Землятрус практычна цалкам разбурыў 10-тысячны горад з некалькімі цэрквамі, чатырма рынкамі, сінагогай, каралеўскімі пакгаўзамі, складамі, з больш за сотню корчмамі, звярынцам, ваеннымі пляцамі і мастамі, а затым 2/3 гарады затапіў акіян.
Хваля цунамі разам з апоўзнямі змыла ў мора большую частку горада з 5 000 жыхарамі. У гавані Порт-Раяля затанула каля 50 караблёў, 1800 гарадскіх будынкаў было разбурана.
Порт-Раяль быў хутка адбудаваны нанова. Але яго быццам хтосьці пракляў: праз 11 гадоў амаль усе пабудовы ў горадзе знішчыў моцны пажар, а “дабілі” пірацкую сталіцу ўраганы.
1825 год. Нарадзіўся Эдвард Паўловіч (1825-1909).
Беларускі мемуарыст, мастак і асветнік.
Капііст з палотнаў Эрмітажа, палотнаў заходніх мастакоў падчас падарожжа па Еўропе.
Аўтар кнігі “Некалькі словаў літвіна”, у якой адстойваў права беларускіх сялян на асвету, некалькіх кніг па краязнаўстве, малюнкаў прысвечаных Наваградчыне. Заснавальнік у Наваградку жаночага пансіёну і нядзельнай школы для сялян, аматарскага тэатру, бібліятэкі, ініцыятар адкрыцця помніка Адаму Міцкевічу.
Удзельнік паўстання 1863 года.
Памёр 10 лютага 1909 года ў Львове. Пахаваны на Лычакаўскіх могілках.
Э. Паўлоўскі. Траецкі касцёл у Ішкалдзі. 1848
1880 год. Нарадзіўся Вацлаў Іваноўскі (1880-1943).
Беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, доктар тэхнічных навук.
Займаўся навуковай і выкладчыцкай работай у Санкт-Пецярбургу, у Пецярбургскім тэхналагічным інстытуце, дзе праводзіў доследы над вырошчваннем цукровых буракоў у Віленскай губерні. Заснавальнік Беларускай рэвалюцыйнай партыі (1902), член ЦК Беларускай сацыялістычнай грамады.
Стварыў у Пецярбургу першае беларускае выдавецтва — суполку «Загляне сонца і ў наша аконца» (1906), кіраваў Беларускім выдавецкім таварыствам у Вільне. Зрабіў апрацоўку першага буквара сучаснай беларускай мовы.
Удзельнік Усебеларускага з’езда (1917), міністр асветы ва ўрадзе БНР (1918), упаўнаважаны Найвышэйшай рады БНР. Пашыраў сетку беларускіх школ на Міншчыне, кіраваў Мінскім беларускім педінстытутам, загадваў кафедрай тэхналогіі ферментацыі харчовых прадуктаў Варшаўскай політэхнікі, кафедрай хімічнай тэхналогіі Віленскага універсітэта (1940-1941).
Падчас вайны кіраваў Беларускім нацыянальным камітэтам у Вільні, быў бургамістрам Мінска (1942-1943), намеснікам старшыні Беларускага навуковага таварыства, узначальваў Беларускую народную самапомач. Падтрымліваў сувязь з прадстаўнікамі Арміі Краёвай. У Вільні дапамагаў у выратаванні габрэяў.
Даследваў праблемы перапрацоўкі садавіны і гародніны, пякарства, спіртовыя і паліўныя сумесі як замяняльнікі традыцыйнага маторнага паліва, ачышчэння і выкарыстання фабрычных постцэлюлозных сцёкаў і іншыя.
Загінуў 7 снежня 1943 года ў выніку тэрарыстычнага замаху. Пахаваны на мінскіх Кальварыйскіх могілках.
1908 год. Нарадзіўся Уладзімір Галубовіч (1908-1962).
Беларускі і польскі археолаг, этнограф, тапаніміст.
У 1935-1939 гадах вёў раскопкі на тэрыторыі Глыбоцкага, Міёрскага, Пастаўскага, Навагрудскага, Лідскага і іншых раёнаў. Склаў археалагічныя карты даследаваных тэрыторый. Вывучаў старажытныя Вільню, Мінск, Гродна. Працаваў ў Вільні, у Інстытуце гісторыі АН БССР, Торуньскім і Уроцлаўскім універсітэтах.
Памёр 7 красавіка 1962 года ў Стакгольме.
Віленскі ўніверсітэт.
1937 год. У в. Ганаўка Хоцімскага раёна нарадзіўся Пётр Дзмітрачкоў (1937-2021).
Беларускі гісторык, прафесар.
Выхаванец гісторыка-геаграфічнага факультэта Магілёўскага педінстытута, дэкан геаграфічнага і дэкан гістарычнага факультэтаў МДУ імя А.Куляшова (1975-2005).
Заслужаны работнік адукацыі, уладальнік медаля Ф. Скарыны.
Даследчык пытанняў зараджэння і развіцця дзяржаўнасці на беларускіх землях, этнічнай гісторыі Беларусі.
1958 год. Пачалося будаўніцтва горада Наваполацка.
Пастаўлена першая палатка будаўнікоў будучага Наваполацка. Горад узнік у сувязі з будаўніцтвам нафтаперапрацоўчага завода, спачатку як рабочы пасёлак Полацкі (1959).
Сучасную назву атрымаў у 1963 годзе.
Уваходзіў у лік гарадоў-“стотысячнікаў”, але зараз насельніцтва 96,3 тысячы (2023 год).
Працуюць прадпрыемствы нафтахіміі ААТ “Нафтан”, будматэрыялаў, харчовай прамысловасці, ЦЭЦ, трамвай (як і ў Віцебску, Мінску, Мазыры).
1972 год. Нарадзіўся Сяржук Кулягін.
Беларускі журналіст, краязнавец, паэт, бард, уладальнік аграсядзіб.
Сузаснавальнік фестываля “Вялікая бард-рыбалка” (з 2010 года, Чыгірынскае вадасховішча, Быхаўскі раён), член Беларускага геаграфічнага таварыства, клуба аматараў беларускай гісторыі і падарожжаў “Чароўны ўспамін”, актыўны дзеяч “Зялёнага турызму”.
1976 год. Памёр Міхась Машара (1902-1976).
Беларускі паэт, празаік, драматург, перакладчык.
Мае багатую творчую біяграфію: рэдагаваў у Вільні газету “Наша воля”, працаваў у дзіцячым часопісе “Заранка”, у газетах “Звязда”, “Савецкая Беларусь”, “Партызанскае слова”, часопісе “Полымя”, “Настаўніцкай газеце”, на радыё.
Аўтар зборнікаў вершаў, паэм, п’ес, раманаў, кнігі ўспамінаў.
Вершы, напісаныя пад час зняволення ў віленскіх Лукішках тайна вынесла і выдала асобным зборнікам “Малюнкі” Зоська Верас.
Пераклаў на беларускую мову “Мёртвыя душы” М. Гогаля, “Апавяданні” Г. Сянкевіча, “Уральскія сказы” П. Бажова, “Калевалу” і інш.
Памёр 7 чэрвеня 1976 года.
1998 год. Нацыянальная зборная Беларусі па футболе перамагла літоўскую каманду 5:0.
Дасягнута самая буйная перамога нацыянальнай зборнай у гісторыі беларскага футбола. Гульня адбылася на мінскім стадыёне “Дынама”. Трэнерам быў Г. Кандарацьеў.
А вось 30 сакавіка 2021 года разгромна саступіла Бельгіі (0:8) – набуйнейшае паражэнне у гісторыі зборнай Беларусі.
Вывучаючы калекцыю магілёўскага археолага Вячаслава Капыціна, студэнты ўбачылі ў мяркуемай прыладзе працы чалавечую фігуру.
Студэнты Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова звярнулі ўвагу на крэмневы прадмет. Доўгі час ён лічыўся звычайнай прыладай працы. Аднак яго форма прымусіла маладых даследчыкаў паглядзець на знаходку па-новаму.
Гэта можа быць старажытная антрапаморфная фігурка чалавека, вырабленая некалькі тысяч гадоў таму, мяркуе кіраўнік Цэнтра першабытнай археалогіі МДУ Аляксандр Коласаў.
Артэфакт зроблены з шэрага крэйдавага крэменю. Гэта матэрыял, шырока распаўсюджаны на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Паводле папярэдніх ацэнак, яго стварылі ў эпоху неаліту – паміж V і III тысячагоддзямі да нашай эры.
Знайшоў прадмет яшчэ раней археолаг Вячаслаў Капыцін на стаянцы Доўжанка-2 на правым беразе ракі Друць. Тады знаходку аднеслі да катэгорыі прыладаў працы. Аднак цяпер навукоўцы прапануюць іншую інтэрпрэтацыю.
«Я не адкрыў новы артэфакт, а толькі паглядзеў на ўжо вядомы прадмет пад іншым вуглом», – адзначае Аляксандр Коласаў.
Пры дэталёвым аглядзе даследчыкі заўважылі прыкметы, якія нагадваюць чалавечы сілуэт. У верхняй частцы вылучаецца нешта падобнае да галавы, па баках сярэдняй часткі праглядаюцца ледзь бачны выступы, якія можна інтэрпрэтаваць як рукі, а ў ніжняй частцы маюцца два выступы, падзеленыя выемкай, што нагадвае ногі.
Паводле археолагаў, патрэбныя контуры былі створаныя пры дапамозе рэтушы, то бок спецыяльнай апрацоўкі каменя, якая надавала яму неабходную форму.
Навукоўцы не выключаюць, што прадмет меў адначасова практычнае і сакральнае прызначэнне. «Для людзей эпохі неаліту гэта было звычайнай з’явай. Адна і тая ж рэч магла выкарыстоўвацца ў побыце і адначасова мець рытуальны або сімвалічны сэнс», – тлумачыць Коласаў.
Цяпер знаходка знаходзіцца ў Інстытуце гісторыі матэрыяльнай культуры Расійскай акадэміі навук у Санкт-Пецярбургу. Там спецыялісты павінны правесці трасалагічны аналіз, каб даследаваць сляды выкарыстання прадмета. Гэты аналіз дапаможа высветліць, ці сапраўды перад навукоўцамі старажытная чалавечая фігурка, або ж усё-такі незвычайна апрацаваная прылада працы.
Магілёўскія даследчыкі настроены даволі аптымістычна. Аляксандр Коласаў лічыць, што гістарычны кантэкст і асаблівасці апрацоўкі крэменю дазваляюць ужо цяпер звязваць знаходку з неалітычнай культурай.
Калі высновы экспертаў пацвердзяць гэтую версію, артэфакт стане першай вядомай антрапаморфнай крэмневай фігуркай, выяўленай на тэрыторыі беларускага Падняпроўя.
Падобныя знаходкі ўжо вядомыя археолагам у іншых рэгіёнах Усходняй Еўропы. Аднак для Магілёўшчыны і ўсяго Падняпроўя такая фігурка можа стаць сапраўднай навуковай сенсацыяй, якая дазволіць лепш зразумець светаўспрыманне людзей, што жылі на нашых землях пяць-сем тысяч гадоў таму.
Удар беспілотнікаў па гораду Унеча Бранскай вобласці Расіі прывёў да закрыцця руху на ўчастку Крычаў – Сураж.
Наступствы вайны ва Украіне ўсё мацней адбіваюцца на працы Беларускай чыгункі. Паводле інфармацыі некалькіх крыніц “Супольнасці чыгуначнікаў Беларусі”, з 30 траўня 2026 года быў змянены маршрут грузавых перавозак на крычаўскім напрамку пасля атакі беспілотнікаў на чыгуначную інфраструктуру ў расійскай Унечы.
Гаворка ідзе пра міждзяржаўны чыгуначны стык Белынкавічы – Сураж, які злучае Крычаўскі вузел Беларускай чыгункі з расійскай сеткай у кірунку важнага чыгуначнага вузла Унеча ў Бранскай вобласці.
Пасля падзей 21 траўня, калі ў раёне станцыі Унеча быў нанесены ўдар беспілотнікамі па чыгуначнай інфраструктуры, адпраўка таварных цягнікоў праз гэты пераход была спынена.
У выніку таварныя саставы, якія раней ішлі з Крычава праз Белынкавічы і Сураж у бок Унечы, былі вымушаныя змяніць маршрут. Цяпер іх накіроўваюць праз Оршу і далей праз міждзяржаўны пераход Асіноўка – Краснае на смаленскім напрамку.
Для жыхароў Магілёўшчыны гэта можа выглядаць як выключна тэхнічнае рашэнне чыгуначнікаў. Аднак для транспартнай сістэмы яно мае значна большыя наступствы.
Унеча з’яўляецца адным з ключавых чыгуначных вузлоў на захадзе Расіі. Праз яе праходзяць грузавыя патокі, звязаныя ў тым ліку з беларускай эканомікай. Любое парушэнне працы гэтага вузла адразу адбіваецца на арганізацыі руху цягнікоў па беларускім баку мяжы.
Паводле звестак крыніц, пасля ўвядзення абмежаванняў праз пераход Белынкавічы – Сураж не быў адпраўлены ніводзін грузавы цягнік у напрамку Унечы.
Пры гэтым поўнага спынення чыгуначных зносін з гэтым рэгіёнам не адбылося. Другі міждзяржаўны пераход Закапыцце – Злынка на гомельскім напрамку працягваў працаваць у звычайным рэжыме. Праз яго і далей курсуюць як таварныя, так і пасажырскія цягнікі.
Спецыялісты адзначаюць, што нават некалькі перанакіраваных саставаў могуць істотна паўплываць на работу ўсёй сеткі. Да закрыцця пераходу Белынкавічы – Сураж праз яго праходзіла ў сярэднім два-тры таварныя цягнікі за суткі. Цяпер увесь гэты рух дадаткова кладзецца на аршанскі напрамак, які і без таго лічыцца самым загружаным маршрутам Беларускай чыгункі ў бок Расіі.
Перанакіраванне грузаў азначае не толькі павелічэнне працягласці маршрутаў. Узрастае нагрузка на станцыі, мяняецца графік працы лакаматыўных брыгад, павялічваецца час абароту вагонаў і ўскладняецца лагістыка дастаўкі грузаў.
Сітуацыя яшчэ раз паказала, наколькі моцна праца беларускай чыгункі сёння залежыць ад бяспекі расійскай транспартнай інфраструктуры. Калі раней асноўныя рызыкі былі звязаныя з тэхнічным станам уласнай сеткі, то цяпер усё часцей вырашальнае значэнне маюць падзеі за межамі Беларусі.
Паводле неафіцыйнай інфармацыі, рух праз пераход Белынкавічы – Сураж можа быць часткова ўжо адноўлены. Аднак нават у гэтым выпадку гаворка пакуль ідзе пра абмежаваны рэжым работы – не больш за адзін таварны цягнік на суткі.
На нарадзе ў Вейна “сенатар-дэпутат” Аляксандр Гарошкін заклікаў чыноўнікаў больш актыўна выкарыстоўваць талаку і суботнікі для вырашэння надзённых пытанняў.
У чым-у чым, а ва ўжыванні бясплатнай працы грамадзян улады Магілёўшчыны сапраўды дасягнулі поспехаў.
Найбольш салідарныя з Гарошкіным у гэтым плане самыя слабыя раёны вобласці – Касцюковіцкі і Дрыбінскі.
Там талака – справа звыклая, а займаюцца яе арганізацыяй мясцовыя РАУС, якія прымушаюць жыхароў, што вядуць асацыяльны лад жыцця, выконваць грамадска-карысныя работы.
Яно і зразумела. Пасля масавай алкагалізацыі і дэбілізацыі насельніцтва, праведзенай Гарошкіным і яго калегамі, на талаку выйдуць толькі тыя, каму ад клопату ўладаў ужо папросту не схавацца.
Жыхары Магілёўскай вобласці працягваюць актыўна ствараць сем’і, аднак узрост тых, хто ўступае ў шлюб, паступова павялічваецца. Пра гэта сведчаць даныя Галоўнага статыстычнага ўпраўлення рэгіёна па выніках 2025 года.
За мінулы год у вобласці было зарэгістравана 5723 шлюбы. Найбольш актыўнымі ў стварэнні сем’яў застаюцца маладыя людзі ва ўзросце ад 20 да 29 гадоў. Менавіта на гэтую ўзроставую групу прыпала амаль палова ўсіх зарэгістраваных шлюбаў.
Сярод маладажонаў:
43 працэнты мужчын уступілі ў шлюб ва ўзросце ад 20 да 29 гадоў;
45,5 працэнта жанчын зарэгістравалі шлюб у гэтай жа ўзроставай катэгорыі.
Пры гэтым сямейнае жыццё пачынаюць не толькі маладыя людзі. У Магілёўскай вобласці працягваюць ствараць сем’і і прадстаўнікі старэйшага пакалення.
Ва ўзроставай групе 60 гадоў і старэй шлюб зарэгістравалі:
268 мужчын;
189 жанчын.
Большасць жыхароў рэгіёна, якія вырашылі стварыць сям’ю ў 2025 годзе, зрабілі гэты крок упершыню. Сярод усіх, хто ўступіў у шлюб:
63 працэнты мужчын упершыню зарэгістравалі адносіны;
58,5 працэнта жанчын упершыню ўступілі ў шлюб.
Пераважная большасць саюзаў заключаецца паміж грамадзянамі Беларусі. На такія шлюбы прыпадае амаль 94 працэнты ад агульнай колькасці зарэгістраваных сем’яў.
Разам з тым захоўваецца і міжнародны характар шлюбных адносін. Цягам года былі зарэгістраваны:
169 шлюбаў, у якіх замежным грамадзянінам быў жаніх;
177 шлюбаў, у якіх замежнай грамадзянкай была нявеста.
Статыстыка паказвае яшчэ адну ўстойлівую тэндэнцыю. Жыхары рэгіёна ўсё пазней прымаюць рашэнне пра стварэнне сям’і.
За апошнія 10 гадоў сярэдні ўзрост уступлення ў першы шлюб павялічыўся:
у мужчын на 1,5 года і дасягнуў 29,3 года;
у жанчын на 1,1 года і склаў 26,8 года.
Прыкметна вырас узрост і тых, хто ўступае ў паўторны шлюб. Калі дзесяць гадоў таму мужчыны ў сярэднім стваралі новую сям’ю ў 41,9 года, то сёння гэты паказчык дасягнуў 44 гадоў. У жанчын сярэдні ўзрост паўторнага ўступлення ў шлюб павялічыўся з 38,5 да 40,9 года.
Адначасова з рэгістрацыяй новых сем’яў фіксуюцца і разводы. У 2025 годзе ў Магілёўскай вобласці афіцыйна скасавалі шлюб 3876 сем’яў, а гэта 67,7% ад колькасці новых сем’яў за гэты ж год.
Найбольш высокі ўзровень разводнасці быў зафіксаваны сярод мужчын і жанчын ва ўзросце ад 35 да 44 гадоў. Менавіта на гэты перыяд жыцця прыпадае пік сямейных расставанняў.
Такім чынам, статыстыка паказвае адразу некалькі важных тэндэнцый. Жыхары Магілёўшчыны па-ранейшаму актыўна ствараюць сем’і, аднак робяць гэта ў больш сталым узросце. Пры гэтым значная частка шлюбаў застаецца трывалай, хаця праблема разводаў сярод людзей сярэдняга ўзросту працягвае заставацца актуальнай.
Чарговы рэйд Быхаўскай міжраённай інспекцыі аховы жывёльнага і расліннага свету зноў паказаў тое, пра што ў раёне гавораць даўно: браканьерства ў Быхаве і навакольных вёсках застаецца не выпадковым парушэннем, а ўстойлівай мясцовай праблемай.
Інспектары канфіскавалі ў жыхара аднаго з сельскіх населеных пунктаў забароненыя прылады лову – жакі і рыбалоўныя сеткі. Мужчына, заўважыўшы супрацоўнікаў інспекцыі, паспрабаваў схаваць снасці, але падчас агляду домаўладання яны былі выяўлены і канфіскаваны.
Фармальна гэта чарговы паспяховы рэйд. Але для Быхаўскага раёна такая навіна гучыць амаль будзённа. Тут даўно ведаюць, што незаконная рыбалка трымаецца не на адзіночках, а на цэлых сямейных лініях, дзе досвед браканьерства перадаецца ад дзядоў да ўнукаў, а інспектары са сваімі ўзорна-паказальнымі вымярэннямі даўжыні жакоў выглядаюць проста дзецьмі.
У Быхаве, ды і на тым самым Чыгірынскім вадасховішчы, ёсць людзі, для якіх лоўля забароненымі снасцямі даўно стала не эпізодам, а пастаянным заняткам. Яны ведаюць месцы, звычкі інспекцыі, спосабы маскіроўкі і шляхі адыходу.
Таму пытанне не толькі ў канфіскаваных сетках. Пытанне ў тым, чаму раён дзесяцігоддзямі не можа справіцца з тымі, хто ператварыў незаконны промысел у звыклы лад жыцця.
Рэйды патрэбныя. Кожная канфіскаваная сетка – гэта выратаваная рыба. Але аднымі рэйдамі немагчыма перамагчы сістэму, якая даўно ўбудавалася ў мясцовую рэальнасць. Пакуль вядомыя парушальнікі зноў і зноў вяртаюцца да вады, прафілактычныя гутаркі выглядаюць занадта слабым адказам.
Быхаўскаму раёну патрэбная не толькі справаздачнасць пра канфіскаваныя снасці, а шчырая размова пра маштаб праблемы:
хто скупляе рыбу;
хто прыкрывае нелегальны промысел маўчаннем;
чаму адны і тыя ж прозвішчы гадамі застаюцца ў полі чутак, але сітуацыя не змяняецца.
Менавіта ў гэтым галоўная бяда. Браканьерства ў Быхаве – не проста шкода прыродзе. Гэта паказчык таго, што мясцовая сістэма кантролю даўно буксуе. Інспекцыя працуе, сеткі канфіскуюцца, школьнікам чытаюць лекцыі, але прамысловае браканьерства нікуды не знікае.
Пакуль барацьба будзе зводзіцца да асобных рэйдаў, Быхаў так і застанецца раёнам, дзе браканьеры адчуваюць сябе больш упэўнена за закон.
Суд Мсціслаўскага раёна разгледзеў крымінальную справу па абвінавачанні жыхара райцэнтра ў кіраванні аўтамабілем у стане алкагольнага ап’янення.
І такое рашэнне прынята не выпадкова.
Раней гэты жыхар Мсціслава ўжо прыцягваўся да адміністрацыйнай адказнасці за аналагічнае парушэнне. Выплаціў штраф у памеры 8400 рублёў і быў пазбаўлены права кіравання транспартнымі сродкамі на 60 месяцаў.
Аднак, ужо будучы пазбаўленым вадзіцельскіх правоў, ён зноў сеў за руль аўтамабіля пасля ўжывання алкаголю.
Суд прызнаў мужчыну вінаватым і прызначыў пакаранне ў выглядзе папраўчых работ тэрмінам на два гады з утрыманнем 20 працэнтаў заробку ў даход дзяржавы. Таксама яму забаронена займацца дзейнасцю, звязанай з кіраваннем транспартнымі сродкамі, тэрмінам на сем гадоў.
У дадатак да ўсяго аўтамабіль, якім кіраваў парушальнік, канфіскаваны ў даход дзяржавы.
Самакіраванне і герб «у чырвоным полі вершнік з дзідай у руцэ».дараваны каралём і вялікім князем Уладзіславам Вазай.
Зараз Ліпнішкі – аграгарадок у Іўеўскім раёне, на рацэ Аліта, цэнтр сельсавета з насельніцтвам больш за 1 тысячу жыхароў. Упершыню згадваюцца ў XV стагоддзі. У XVI стагоддзі атрымалі статус мястэчка.
1664 год. Войскі ВКЛ перамаглі маскоўскіх захопнікаў пад Віцебскам.
Бітва адбылася на рацэ Лучоса падчас Трынаццацігадовай вайны. Вясной 1664 года Масква “выпаліла і весекла” Дуброўна, Оршу, Чарэю і Талачын, “паліла да самога Барысава”.
Падчас бітвы разбітыя ноўгарадскія казакі ўцякалі да самога Ноўгараду, а рэшткі рускіх войск Хаванскага схаваліся ў Віцебску.
Віцебск у сярэдзіне XVII стагоддзя.
1799 год. Нарадзіўся Аляксандр Пушкін (1799-1837).
Сусветна вядомы паэт, драматург, празаік. З гэтай нагоды ў Расіі сёння – Пушкінскі дзень, дзень рускай мовы.
Верагодна, род Пушкіна бярэ свой пачатак з беларускага Наваградку. Бацькі жадалі, каб сын атрымаў адукацыю у полацкім калегіуме, але на гэта не хапіла сродкаў.
Пушкін двойчы быў у Магілёве і на тэрыторыі Магілёўскай губерні (1820, 1824). У гонар гэтага на будынку па Ленінскай, 33 усталявана шыльда з выявай паэта. У абласным цэнтры Пушкіну прысвечаны тры помнікі, названы праспект (былая Нова-Чарнігаўская вуліца).
Увогуле, вуліцы імя Пушкіна ёсць ва усіх абласных і бальшыні раенных цэнтраў Беларусі. У гонар паэта ўстаноўлена шмат помнікаў, названы Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт, шматлікія ўстановы культуры.
Яго ўнучка Наталья Варанцова-Вельямінава (1859-1912) жыла ў Бабруйску і маёнтку Вавулічы пад Бабруйскам, займалася дабрачыннасцю, была старшынёй Бабруйскага дабрачыннага таварыства. Ёй з мужам належаў дом у Бабруйску, які быў знесены ў канцы 1960-х гадоў і на яго месцы пабудаваны палац шлюбу. У 1902 годзе быў асвечаны Храм у гонар Святога Мікалая ў Цялушы, пабудаваны на сродкі Варанцовых-Вельямінавых.
Н. Варанцова-Вельямінава.
1841 год. Нарадзілася Эліза Ажэшка (1841-1910).
Польская пісьменніца беларускага паходжання.
Дапамагала паўстанцам у 1863-1864 гадах, хавала ў сябе Р. Траўгута, якога пазней пераправіла за мяжу.
У творчасці выступала за раўнапраўе жанчын, з крытыкай шляхецкай арыстакратыі і саслоўных прымхаў, адлюстроўвала жыццё беларускай вёскі, падзеі паўстання 1863-1864 гадоў. Двойчы намінавалася на Нобелеўскую прэмію: у 1904 і 1909 гадах.
У першы раз большасць членаў камітэта прагаласавала за творчасць этнічнага беларуса Генрыка Сянкевіча, у другі раз узнагарода дасталася шведцы Сельме Лагерлёф. У Гродна працуе Дом-музей Элізы Ажэшка, там жа ёсць вуліца яе імя і пастаўлены помнік.
1850 год. Лівай Страус зрабіў свае першыя блакітныя джынсы.
Штаны імгненна раскупілі. Лівай і яго зяць Дэвід Стэрн адкрылі ў Сан-Францыска галантарэйны магазін. У 1853 годзе Страус заснаваў фірму “Levi Strauss & Co”. Замест парусіны штаны пачалі шыць з мякчэйшай французскай тканіны, якую назвалі “дэнім” (ад горада Нім у Паўднёвай Францыі, дзе гэтая тканіна першапачаткова выраблялася).
1909 год. У моцным пажары згарэў будынак Магілёўскага народнага дома, які быў ўрачыста адкрыты ў 1900 годзе.
А роўна праз год, у 1910-м здарыўся самы моцны пажар у гісторыі задняпроўскага Магілёва і самаго Магілёва: за адзін дзень поўнасцю выгарэла Лупалава – 700 дамоў, 2 царквы, найлепшы ў губернскім цэнтры бардэль, загінула 20 чалавек, некалькі пажарнікаў. Некалькі тысяч жыхароў засталіся без даху над галавой, сотні сталі жабракамі. Страты склалі 2 290 000 рублёў, а ўсе гадавыя даходы горада складалі толькі 439 552 рублі 02 капейкі.
1934 год. Пайшоў з жыцця Браніслаў Эпімах-Шыпіла (1859-1934).
Прафесар, член Інбелкульта, дзеяч беларускай культуры, выдавец, фалькларыст, мовазнавец, літаратуразнавец.
Прымаў удзел у дзейнасці культурна-асветнай арганізацыі “Круг беларускі”, у стварэнні беларускага выдавецтва “Загляне сонца і ў наша аконца”, студэнцкага “Беларускага навукова-літаратурнага гуртка”, лектар на беларускай мове ў Петраградзе, старшыня навуковага “Таварыства вывучэння культурна-прамысловага стану Беларусі”.
Аўтар першай хрэстаматыі беларускай літаратуры. Адыграў значную ролю ў жыцці і творчым станаўленні Янкі Купалы. На радзіме, у в. Залессе Полацкага раёна ў яго гонар усталяваны мемарыяльны знак, а ў Ветрынскай СШ заснаваны музей Б. Эпімах-Шыпілы.
1937 год. Нарадзіўся Іван Некрашэвіч (1937-2009).
Заслужаны архітэктар Беларусі, лаўрэат прэміі Савета Міністраў СССР.
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў у праектных інстытутах, галоўным архітэктарам Мінскай вобласці.
Сярод асноўных работ – Віцебскі і Брэсцкі ўсходнія прамысловыя вузлы, генпланы прамысловых вузлоў у Гродне, Магілёве, Бабруйску, комплекс БелАЗ, забудова сельскіх пасяленняў, у тым ліку в. Гавяды Шклоўскага раёна.
1944 год. Пачалася аперацыя “Аверлорд” – адкрыццё другога фронта ў Заходняй Еўропе.
Да чэрвеня 1944 года саюзнае камандаванне засяродзіла на брытанскіх астравах 25 пяхотных, 10 бранятанкавых і 4 паветрана-дэсантных дывізій. Уся гэтая групоўка прызначалася для высадкі на ўзбярэжжа Францыі з мэтай адкрыцця другога фронта супраць немцаў.
Высадку забяспечвалі 6 000 караблёў, 11 000 баявых і 2 400 транспартных самалётаў, 850 дэсантных планёраў. Агульная колькасць экспедыцыйных сіл дасягнула 2 876 000 чалавек. Нямецкія войскі ў Францыі налічвалі 60 дывізій з некамплектам 20-30% па людзях і значна большым па тэхніцы. У танкавых дывізіях было 90-100 танкаў.
Адкрыццё другога фронту адцягнула на сябе частку нямецкіх дывізій, знізіла ваенны патэнцыял Германіі, які мог быць накіраваны супраць СССР.
Англа-амерыканскі дэсант у Нармандыі стаў адным з найбуйных у ваеннай гісторыі. Саюзнікам прыйшлося пераадолець адчайныя контратакі суперніка. Часам здавалася, што аперацыя “Аверлорд” проста асуджаная на няўдачу. Але ў падтрымку саюзнікаў 10 чэрвеня 1944 года савецкія войскі пачалі гіганцкі наступ на Усходнім фронце, які гітлераўцам удалося прыпыніць толькі ля Варшавы.
Узаемадзеянне саюзніцкіх войскаў на Захадзе і Усходзе стала найважнейшым фактарам канчатковай змены ваенна-стратэгічнай сітуацыі ў Еўропе на карысць антыгітлераўскай кааліцыі. У верасні 1944 гады супраць Германіі выступілі ўжо яе былыя партнёры: Румынія, Фінляндыя, Балгарыя.
1950 год. Нарадзіўся Аляксей Дудараў (1950-2023).
Беларускі драматург, сакратар Саюза тэатральных дзеячаў Беларусі, член Беларускага ПЭН-цэнтра.
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Працаваў акцёрам, загадчыкам літаратурнай часткі Тэатра юнага гледача, галоўным рэдактарам часопіса «Мастацтва», мастацкім кіраўніком Драматычнага тэатра Беларускай арміі.
Аўтар апавяданняў, казак, зборнікаў апавяданняў, п’ес. Па яго сцэнарыях пастаўлены шматлікія фільмы, у тым ліку “Суседзі”, “Белыя росы”. Аўтар п’ес аб гісторыі шлюбу Рагнеды і Уладзіміра, аб Вялікай Айчыннай вайне, міжусобнай барацьбе ў ВКЛ напярэдадні Крэўскай уніі 1385, па матывах паэмы М. Гусоўскага. Пераклаў на беларускую мову хроніку У. Шэкспіра “Рычард III”.
Памёр 27 лютага 2023 года.
1951 год. Нарадзіўся Канстанцін Бандарэнка.
Беларускі гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар, Заслужаны работнік адукацыі. Выхаванец і рэктар МДУ імя А. Куляшова (2003-2017). У 2010 г. занесены ў “Кнігу славы Магілёўшчыны”.
1956 год. У СССР адменена плата за навучанне ў старэйшых класах сярэдніх школ і ў ВНУ.
26 кастрычніка 1940 года была ўведзена пастанова №638 “Аб устанаўленні платнасці навучання ў старэйшых класах сярэдніх школ і ў вышэйшых навучальных установах СССР і аб змяненні парадку прызначэнняў стыпендый”.
Навучанне ў сталічных школах каштавала 200 рублёў у год, у правінцыйных – 150, а за навучанне ў інстытуце ўжо даводзілася выкладваць 300-400 рублёў.
Сума гадавой аплаты за навучанне ў школе і ВНУ адпавядала сярэдняй месячнай намінальнай зарплаце савецкіх працоўных. Аднак, увядзенне нават такой сціплай платы для многіх савецкіх грамадзян закрыла магчымасць прадоўжыць адукацыю пасля 7 класа. А калгаснікі тады ўвогуле заробку не атрымлівалі і працавалі за працадні.
У выніку праведзеных “рэформ” колькасць выпускнікоў сярэдніх школ (8-10 класы), сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў і ВНУ скарацілася ўдвая.
2011 год. Памёр Уладзімір Конан (1934-2011).
Беларускі філосаф, гісторык, літаратурны крытык, доктар філасофскіх навук, загадчык аддзела Нацыянальнага навукова-асветніцкага цэнтра імя Ф. Скарыны.
Даследаваў тэарэтына-метадалагічныя праблемы філасофіі і культуралогіі, гісторыю эстэтычнай думкі, пытанні фалькларыстыкі і літаратуразнаўства Беларусі.
