Па ўсёй Беларусі летась адбыўся рост дзіцячай смяротнасці на дарогах, на Магілёўшчыне – значнае зніжэнне.
Паводле статыстыкі, на якую спасылаецца “Люстэрка”, у Магілёўскай вобласці ў 2024 годзе быў усплёск дзіцячай смяротнасці на дарогах – пяць смерцяў. Летась гэты паказчык знізіўся на адной.
У той жа час агулам па Беларусі сітуацыя была іншая. З 2020 па 2023 год колькасць дзіцячых смерцяў у ДТЗ паслядоўна зніжалася – з 22 да 14. Аднак у 2024-м пазітыўная тэндэнцыя перарвалася рэзкім скокам да 22 загінулых. У 2025 годзе сітуацыя працягнула пагаршацца: загінулі 26 дзяцей. Гэта самы высокі паказчык з 2015 года.
Калі паглядзець на статыстыку па рэгіёнах, то самы трагічны рост у 2025 годзе зафіксаваны ў Мінскай вобласці – дзевяць загінулых (у 2024-м – тры). У Гродзенскай, Гомельскай і Віцебскай абласцях загінулі па чатыры дзіцяці (у 2024-м – два, тры і пяць адпаведна). У Брэсцкай вобласці ў ДТЗ загінулі тры дзіцяці (у 2024-м – чатыры).
Мінск, які два гады запар паказваў нулявую статыстыку, у 2025 годзе страціў у аварыі адно дзіця.
Быхаўскія прапагандысты любяць паказваць ударныя тэмпы рамонту асфальтавага пакрыцця на вуліцах горада. То там, то тут пад бадзёрую музыку кружаць трактары і каткі. Шчаслівыя работнікі ЖКГ або ДРБУ весела раскідваюць асфальт.
Карацей, усё танцуе і спявае, траўка зелянее, сонейка блішчыць.
Апошняя такая справаздача была апублікавана нядаўна. Гаворка ідзе пра тое, як мясцовае ДРБУ № 196 прыступіла да ўкладкі новага асфальту на дарозе Кузькавічы – Красніца.
Што мы бачым:
работы вядуцца поўным ходам;
задзейнічаны асфальтаўкладчык, 3 дарожныя каткі і 6 аўтамашын;
у вёсцы Кузькавічы будзе ўладкаваны абсалютна новы ўчастак дарогі працягласцю 1,7 кіламетра;
тут плануецца пакласці 3 228 тон асфальтабетону;
дагаворны кошт работ на гэтым аб’екце складае 1 мільён 30 тысяч рублёў.
А вось ролік пра асфальтавае пакрыццё на вуліцы Стаханаўскай у самім горадзе, апублікаваны ў TikTok, толькі мільгануў і знік. І нядзіўна. На ім паказана тое, як у Быхаве рамантуюцца дарогі, калі побач няма відэа- і фотакамер. Работы ў гэтым выпадку вядуцца па прынцыпе “пусці-павалюся”, без усялякіх балетных па. Пара лапат асфальту туды, пара – сюды, і ўсіх дзялоў. “Адну ямку засыпалі, а на другую асфальта не хапіла” – каментаваў сітуацыю аўтар роліка.
Відэадоказ разгільдзяйства, безгаспадарчасці і ашуканства быў выдалены не таму, што бардак выправілі. Проста змагары з рэальнасцю растлумачылі аматару здымак, на якім свеце ён жыве і як перашкаджае сваімі ролікамі будаўніцтву светлай будучыні ў Быхаве.
Аднак заткнуць рот усім у быхаўскіх уладаў не атрымліваецца. Быхаўчане звярнуліся да нас у рэдакцыю з цалкам нявіннай просьбай: папрасіць чыноўнікаў прадэманстраваць на відэа прыгажосці Стаханаўскай і не перацягваць коўдру на Кузькавічы.
Чакаем ад журналістаў “Маяка Прыдняпроўя” фільма і загадзя ўпэўненыя ў тым, што кінастужка пра Стаханаўскую заткне за пояс знакаміты “Сайлент Хіл”.
Сусветны дзень барацьбы з няроўнасцю (World Inequality Day).
Паводле дадзеных Сусветнага банка, прадстаўленых у дакладзе «Беднасць і ўсеагульны росквіт» у свеце на суму менш за 1,90 даляраў ЗША ў дзень існуюць амаль 800 мільёнаў чалавек.
Палова ад агульнасусветнай колькасці самыхі бедных у наш час прыпадае на краіны Афрыкі, якія размешчаны на поўдзень ад Сахары. Яшчэ траціна – на краіны Паўднёвай Азіі.
Перад Сусветным банкам стаіць мэта – выкараніць крайнюю беднасць да 2030 года.
Няроўнасць у свеце з 1990 года значна знізілася, але застаецца занадта высокай. Захоўваецца сур’ёзная занепакоенасць канцэнтрацыяй багацця ў руках тых, хто адносіцца да верхніх катэгорый размеркавання даходу.
У Беларусі мінчане жывуць на ўзроўні Прагі і Варшавы, а дэпрэсіўныя сельскія раёны – на ўзроўні афрыканскіх краін.
Сусветны дзень без тытуню (World No Tobacco Day, з 1987 года).
Цікавыя факты.
У свеце з 8 мільярдаў зямлян ужываюць тытунь амаль 1,5 мільярды.
За хвіліну ў свеце прадаецца 10 мільёнаў цыгарэт.
Штогод больш за 6 мільёнаў чалавек паміраюць ад звязанага з тытунем інфаркту міякарда, інсульту, раку, хваробы лёгкіх і іншых хвароб.
Больш за 600 000 чалавек паміраюць ад пасіўнага курэння.
Тытунёвы дым утрымоўвае звыш 4 000 хімічных злучэнняў, большасць з якіх таксічныя, мутагенныя ці канцэрагенныя.
У Беларусі сярод насельніцтва ва ўзросце 18-69 гадоў паліць тытунь каля 26,7%. Пры гэтым колькасць асоб, якія паляць цыгарэты зніжаецца. Напрыклад, за 2001-2020 гады іх колькасць зменшылася на 12%.
Сусветная арганізацыя аховы здароўя лічыць, што да 2025 года колькасць спажыўцоў тытуню зменшыцца на траціну з прычыны актыўнай антынікатынавай прапаганды, прапаганды здаровага ладу жыцця, павышэння коштаў на цыгарэты і інш.
Сусветны дзень бландынак (World Day of Blondes, натуральных, а фарбаваных – 32 мая).
Колькасць людзей з натуральным светлым колерам валасоў імкліва скарачаецца, і да 2200 года яны могуць канчаткова знікнуць, сцвярджаюць навукоўцы.
Чыннікаў у гэтай тэндэнцыі некалькі. Па-першае, расце колькасць змяшаных шлюбаў, а па-другое, светлавалосыя нацыі нараджаюць значна радзей, чым насельнікі паўднёвых краін.
Бландынаў сярод беларусаў 1/3. Але бландынак удвая больш, чым бландынаў.
1556 год. Нарадзіўся Юры Радзівіл (1556-1600).
Царкоўны і дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай і ВКЛ, першы каталіцкі кардынал (1583) з ВКЛ.
У 1582 г. на ўласныя сродкі адкрыў Віленскую духоўную семінарыю. Дарадца караля, у 1596-1597 гадах вёў перамовы пра далучэнне Рэчы Паспалітай да антытурэцкай каталіцкай лігі. Удзельнічаў у падрыхтоўцы Брэсцкай уніі.
1800 год. Памёр Міхал Казімір Агінскі (1730-1800).
Вялікі гетман літоўскі, мецэнат, кампазітар, генерал-маёр, сваяк кампазітара Міхала Клеафаса Агінскага.
Ініцыятар і фундатар будавання Агінскага канала, які злучаў басейны Балтыйскага і Чорнага мораў праз палескія балоты. Адчыніў балетную школу “Дэпартамент балетных дзяцей”, уладальнік уласнага тэатра, для якога сам пісаў оперы.
Аўтар паланэзаў, опер і песень на ўласныя вершы, аўтар літаратурных твораў. Выдатна выконваў на розных інструментах свае скрыпічныя і іншыя музычныя творы, за што сярод сучаснікаў атрымаў мянушку “гетман-кларнэт”.
У 1791 годзе перадаў амаль усе свае маёнткі сваяку Міхалу Клеафасу Агінскаму.
1892 год. У Гомелі (або Рэчыцы) нарадзіўся Міхаіл Кікоін (1892-1968).
Беларускі і французскі мастак парыжскай школы.
Вучыўся ў «Малявальнай школе мастака Кругера» ў Мінску, Віленскай мастацкай школе. З’ехаў у Парыж у 1912 годзе. Удзельнічаў у выставах Парыжскага салона. Творы былі прадстаўлены на выставе сучаснага францускага мастацтва ў Маскве ў 1928 годзе. Меў студыю на Манпарнасе.
У экспазіцыі Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі знаходзіцца адзін твор мастака, яшчэ 6 – у калекцыі “Белгазпрамбанка”. Аб мастаку зняты фільм “Михаил Кикоин. Поэтический мир на холсте”.
Памёр 4 лістапада 1968 году ў сваёй парыжскай студыі.
Яго сын – мастак Якоб Кікоін, пісаў пад псэўданімам Жак Янкель.
Адна з прац М. Кікоіна.
1948 год. Нарадзілася Святлана Алексіевіч.
Беларуская пісьменніца, Нобелеўскі лаўрэат у галіне літаратуры (2015, за “поліфанічную творчасць – помнік пакутам і мужнасці ў наш час”).
Аўтар кніг “У вайны не жаночае аблічча”, “Апошнія сведкі”, “Цынкавыя хлопчыкі”, “Зачараваныя смерцю”, “Чарнобыльская малітва”, “Час second-hand (Канец чырвонага чалавека)”.
Некаторыя крытыкі лічаць, што яе перамога, як бы нам ні хацелася адваротнага, – гэта параза беларускамоўнай літаратуры. На шчасце, не ў ваенным сэнсе слова, а хутчэй, у спартовым. Проста некалькі кніг, напісаных журналісткай Алексіевіч па-расейску, аказаліся больш даходлівымі, уцямнымі і мудрымі для заходняга свету, чым уся прыгожая беларускамоўная літаратура з вагонамі яе кніг і сонмамі яе жывых і памерлых класікаў.
У 2019 годзе З. Пазняк заўважыў, што з камуністычных часоў Алексіевіч пазіцыянавала сябе як ненавісніца беларушчыны, але пазней яна змяніла рыторыку, і «аб’ектыўна гэта добра».
1955 год. Нарадзіўся Уладзімір Кузьмін.
Расійскі музыка, народный артыст Расіі. Мультыінструменталіст, адзін з заснавальнікаў і лідэраў гурта «Карнавал», лідэр гурта «Дынамік».
Дзяцінства правёў у Беларусі. У 1962 годзе пайшоў у першы клас у гарнізоннай школе г. Быхава. У быхаўскай музычнай школе вучыўся па класе скрыпкі. У 6-м класе заснаваў юнацкі рок-гурт у стылях “Rolling Stones” і “The Beatles”. Акрамя кавераў, у рэпертуары маладой каманды былі і кампазіцыі самаго Кузьміна. Гэты гурт выступаў на ўсіх школьных мерапрыемствах і мясцовых канцэртах, нязменна выклікаючы захапленне ў гледачоў.
Яго творчасць уяўляе сабой асаблівы жанр – сумесь року, сінтпопу і блюзу. Выпусціў больш за 20 альбомаў і напісаў каля 200 песень. Больш за ўсё вядомы па кампазіцыях “Сімона”, “Казка ў маім жыцці”, “Калі мяне ты паклічаш”, “Дзве зоркі”.
1979 год. Памёр Францішак Чарняўскі (1893-1979).
Беларускі рэлігійны дзеяч.
Душпастарскую службу пачаў у 1920 годзе.
Чытаў казанні на беларускай мове і распаўсюджваў сярод вернікаў беларускія выданні.
У 1924-1927 гадах вучыўся ў Рыме. З 1929 на місіі ў Францыі, з 1933 – у Бельгіі.
З 1957 года жыў і служыў у ЗША, дзе выдаваў беларускі рэлігійны часопіс «Siaŭbit».
1996 год. Усталяваны геаграфічны знак “Геаграфічны цэнтр Рэспублікі Беларусь”.
Геаграфічны “пуп” краіны знаходзіцца каля в. Антонава Пухавіцкага раёна, за 70 км на паўднёвы усход ад Мінска.
Мае каардынаты: 53°31´44,54″ паўночнай шырыні, 28°02´41,90″ усходняй даўжыні.
2008 год. У Полацку адкрыты памятны знак «Геаграфічны цэнтр Еўропы».
Цэнтральная кропка Еўропы мае каардынаты: 55°30´ паўночнай шырыні, 28°48´ усходняй даўжыні. Знаходзіцца на праспекце Ф. Скарыны, каля помніка першадрукару.
Сапраўды, “Ад Еўфрасінні, ад Скарыны, ад Полацка пачаўся свет” (Р. Барадулін).
2020 год. Архібіскупам Магілёўскім і Мсціслаўскім Сафроніем асвечана Пакроўская царква Пустынскага манастыра.
Царква рэкунстраявалася з 2010 года. Адноўлены будынак царквы – частка комплекса, які заснаваны ў 1380 годзе мсціслаўскім князем Сімяонам Альгердавічам.
У XVI стагоддзі манастыр быў адным з найбуйнейшых на беларускіх землях. У 1601-1839 гадах належыў уніатам, замест драўляных будынкаў сталі будавацца каменныя.
Цагляная Пакроўская царква пабудавана ў 1865 годзе. Пасля таго, як у 1925 годзе савецкія ўлады зачынілі манастыр, у Пустынках працавалі школа-інтэрнат, школа. Манастыр стаў інтэнсіўна разбурацца з 1970-х.
Званіца манастыра мае вышыню 60 м (у першапачатковым варыянце – 74) з 6 званамі – вялікім і 5 малымі.
Грамадзянін Расіі Дзмітрый Лукінскі – фігура для постсавецкай крымінальнай хронікі амаль культавая: прафесійны злодзей-гастролёр з шасцю непагашанымі судзімасцямі і статусам рэцыдывіста.
Дзве апошнія «адзнакі» ў яго біяграфіі пакінула Беларусь, дзе ён адбываў тэрмін у магілёўскай выпраўленча-працоўнай калоніі №15.
Нядаўна Дзмітрыя па яго ўласнай просьбе этапавалі ў Расію, дзе ён адразу даў зразумець, што мяняць звычкі не мае намеру. Толькі цяпер аб’ектам яго актыўнасці сталі не чужыя рэчы, а дыпламатычная сістэма.
Паслужны спіс: ад Піцера да Волагды
Лукінскі – тыповы «гастралёр». Геаграфія яго «працы» ўражвае: Санкт-Пецярбург, Яраслаўская, Тамбоўская і Валагодская вобласці.
Дзмітрый краў выключна пакінутыя без нагляду рэчы. Сумкі на крэслах, кашалькі з наяўнымі грашыма і банкаўскімі карткамі, тэлефоны на століках – усё, што гаспадары на хвіліну пакінулі.
Асаблівы бонус Лукінскі атрымліваў у тых выпадках, калі ахвяры аказваліся ўдвая больш бесклапотнымі: пін-коды ад картак нярэдка знаходзіліся тут жа – на паперках у кашальку або запісаныя на корпусе самога тэлефона. Далейшае было ўжо справай тэхнікі.
Месцы «палявання» злодзей таксама выбіраў невыпадкова – там, дзе людзі звычайна расслабленыя і занятыя сваімі справамі: бальніцы і паліклінікі, навучальныя ўстановы, гандлёвыя цэнтры. Часам – бібліятэкі.
Дзмітрыю не надта шанцуе: яго пастаянна ловяць. Шэсць непагашаных судзімасцяў гавораць самі за сябе.
Этап на Радзіму – і адразу скарга
Напрыканцы мінулага года Лукінскі выказаў жаданне даседжваць беларускі тэрмін у Расіі. Просьбу задаволілі: рэцыдывіста этапавалі ў Архангельскую вобласць, дзе ён трапіў у мясцовы СІЗА. І вось тут прафесійны злодзей выявіў у сабе яшчэ адзін талент – суцяжніцтва.
Ледзь уладкаваўшыся ў архангельскім ізалятары, Лукінскі напісаў скаргу ў Пасольства Расіі ў Беларусі. Сутнасць прэтэнзіі: за ўвесь час адбыцця пакарання ў магілёўскай ВПК-15 яго так і не наведаў расійскі консул. На гэтай падставе асуджаны запатрабаваў кампенсацыю маральнай шкоды.
Суд скаргу вярнуў – але гэта не фінал
Справу нядаўна разгледзеў Няндомскі гарадскі суд Архангельскай вобласці. Сума кампенсацыі ў матэрыялах наўпрост не называецца, але, мяркуючы па тым, наколькі настойліва пазоўнік дамагаецца яе спагнання менавіта з дыпламатычнага ведамства, апетыты ў яго неслабыя.
Аднак суд скаргу вярнуў заяўніку – па сугуба фармальнай прычыне: на тэрыторыі, падведамаснай Няндомскаму суду, прадстаўніцтва Пасольства Расіі ў Беларусі, зразумелая справа, няма. А Дзмітрый скардзіцца менавіта на расійскага пасла.
Лукінскаму рэкамендавалі звярнуцца ў больш кампетэнтную інстанцыю. І ён, вядома ж, гэта зробіць. І адказаць яму абавязаны: які-ніякі, а грамадзянін.
Свой знакаміты ўказ аб продажы развалюх за базавую велічыню Лукашэнка падпісаў у 2021 годзе. Чакалася, што народ накінецца на хаткі ў вёсках, але… Здаецца, фінт не спрацаваў. Упіхваць закінутыя хаты нават па адной базавай аказалася няпроста.
за 5 месяцаў бягучага года ў Беларусі прададзена 2,6 тысячы дамоў;
разам з дамамі 577,5 га зямель вярнуліся да добрых гаспадароў;
Магілёўская вобласць займае 4 месца па ўцягванні пустуючых дамоў у абарот;
усяго тут прададзена 402 дамы і 65,4 га зямлі;
больш за ўсё дамоў прададзена менавіта ў Магілёўскім раёне – 45;
з іх 26 праз аўкцыён;
19 за адну базавую велічыню.
На думку крычаўскіх аналітыкаў народ удалося ўзяць у абарот, а рэестр пустуючых дамоў – выдатны інструмент, але… Дваццаць шэсць тысяч дамоў у краіне прададзена ўсяго, і пераважная большасць з іх ніякага дачынення да развалюх не мае.
А вось і крычаўская статыстыка:
за адну базавую велічыню куплена 4 дамы: 3 у горадзе і 1 у сельскай мясцовасці;
Вандроўнікі Уладзімір Пасанен і Ігар Касабуцкі выправіліся ў экспедыцыю ўздоўж беларуска-расійскай мяжы. Зараз яны праходзяць па тэрыторыі Магілёўшчыны.
Мэта падарожнікаў – пешшу пераадолець увесь маршрут ад самай паўднёвай кропкі беларуска-расійскай мяжы да Кургана Дружбы на стыку межаў Беларусі, Расіі і Латвіі. Гэта 1283 кіламетры.
Экспедыцыя стартавала ў сакавіку і ўжо прайшла тэрыторыю Гомельскай вобласці. Цяпер вандроўнікі знаходзяцца на Магілёўшчыне, у Крычаўскім раёне. Маршрут падзелены на дзевяць тыднёвых этапаў, а завяршыць падарожжа плануюць у лістападзе.
Кіраўнік экспедыцыі – Уладзімір Пасанен, а ўласна праект арганізаваны Беларускім геаграфічным таварыствам. Пасанен – вядомы беларускі падарожнік, даследчык і краязнаўца, які за гады вандровак прайшоў дзясяткі складаных маршрутаў і вывучыў многія куткі краіны.
Нават падчас кароткага знаходжання ў Крычаўскім раёне ўдзельнікі экспедыцыі паспелі пазнаёміцца з мясцовымі славутасцямі. “Уражанні самыя лепшыя. Мы наведалі гарадзішчы, мясцовыя цэрквы, палац Пацёмкіна. Усё вельмі цікава, але, на жаль, часу на больш падрабязнае знаёмства не хапае”, – адзначыў Пасанен.
Вандроўнікі прызнаюцца, што графік экспедыцыі вельмі шчыльны. Штодня неабходна праходзіць не менш за дваццаць кіламетраў незалежна ад надвор’я. “Снег, дождж або сонца – мы ўсё адно ідзём наперад. І гэта прыносіць вялікае задавальненне”, кажа кіраўнік экспедыцыі.
Другі ўдзельнік экспедыцыі – Ігар Касабуцкі. Ён матэматык па адукацыі і аўтар шэрагу турыстычных выданняў. На працягу апошніх пятнаццаці гадоў ён займаецца турызмам, а разам з Пасаненам даследаваў найвышэйшыя пункты Беларусі і працаваў над краязнаўчымі даведнікамі.
Для ўдзельнікаў экспедыцыі гэта не толькі навуковы праект. Яны хочуць пабачыць жыццё прыгранічных тэрыторый, зафіксаваць прыродныя ландшафты і сустрэцца з людзьмі, якія жывуць удалечыні ад буйных гарадоў.
“Галоўнае ў любой экспедыцыі – гэта людзі. Мясцовыя жыхары заўсёды гатовыя дапамагчы, падказаць дарогу ці проста падтрымаць добрым словам”, – кажа Пасанен.
Такая падтрымка шмат значыць, сцвярджае ў сваю чаргу Касабуцкі, бо без яе пераадолець больш за тысячу кіламетраў было б значна цяжэй.
Увесь шлях вандроўнікі праходзяць пешшу. Начуюць у палатцы і самастойна рыхтуюць ежу. На сняданак у іх каша з тушонкай, на абед – гарачы суп, а на вячэру – зноў каша або макароны з тушонкай. Дзень праходзіць у руху, а вечары каля вогнішча становяцца часам для адпачынку і размоў.
Наперадзе ў Пасанена і Касабуцкага яшчэ сотні кіламетраў дарогі. Калі праект будзе паспяхова завершаны, падарожнікі плануюць працягнуць даследаванне межаў Беларусі і прайсці астатнія 3617 кіламетраў дзяржаўнай граніцы краіны.
Магілёвец Сяргей Шаўчэнка лічыць, што мясцовыя чыноўнікі не звяртаюць увагі на паведамленні аб карупцыйных злоўжываннях.
Сваю гісторыю мужчына паведаміў тэлеграм-каналу “Вячэрні Магілёў”. “Некалькі гадоў таму асабіста накіроўваў інфармацыю ў мясцовую адміністрацыю аб тым, што ў нашым таварыстве створаныя ўмовы для крадзяжу, і які вынік урэшце? Старшыня здзяйсняе крадзёж сродкаў капрамонту не толькі нашага дома, але і яшчэ сямі такіх жа на агульную суму 360 тыс. рублёў”, – сцвярджае Сяргей Шаўчэнка.
Ён задаецца пытаннем, аб якой прафілактыцы фактаў карупцыі можна весці гаворку, “калі прамым тэкстам напісаў, папярэдзіў і пакуль грамадскія грошы ён не выкраў, ніхто і пальцам не павёў”.
“Так што пытанні прафілактыкі ў галіне барацьбы з карупцыяй пакуль працуюць у нас слаба, ад таго і вынік такі ж”, – падсумоўвае магілёвец.
Суд забараніў жыхарцы Хоцімскага раёна тры гады гуляць у анлайн-казіно, дзе яна прайгравала дзіцячыя грошы.
23-гадовая жанчына жыве разам з мужам і двума малалетнімі дзецьмі. На працягу апошніх двух гадоў яна пастаянна рабіла стаўкі ў віртуальных казіно. Для ўдзелу ў гульнях у яе было сем гульнявых акаўнтаў.
На азартныя гульні маладая маці траціла не толькі ўласныя сродкі, але і дзіцячую дапамогу. Акрамя таго, яна рэгулярна пазычала грошы ў сваякоў. У выніку ў сям’і ўзніклі даўгі, у тым ліку па аплаце жыллёва-камунальных паслуг.
У красавіку 2026 года двое дзяцей жанчыны былі прызнаныя як тыя, што знаходзяцца ў сацыяльна небяспечным становішчы з-за незабеспячэння іх асноўных жыццёвых патрэбаў, адсутнасці дастатковага харчавання і неналежнага выкарыстання дзіцячай дапамогі.
У інтарэсах дзяцей і мужа жанчыны пракурор Хоцімскага раёна звярнуўся ў суд з патрабаваннем абмежаваць яе ўдзел у азартных гульнях. Пасяджэнне суда Хоцімскага раёна, пэўна, у мэтах прафілактыкі, праходзіла ў прысутнасці навучэнцаў мясцовага каледжу. Прысуд – поўная забарона жанчыне гуляць у азартныя гульні на максімальна вызначаныя законадаўствам тры гады.
1431 год. У Руане спалена Жанна д’Арк (1412-1431).
Нацыянальная гераіня Францыі, адна з галоўных камандуючых французскіх войскаў у Стогадовай вайне.
Каб цалкам падпарадкаваць Францыю, ангельцам трэба было ўзяць Арлеан.
Жанну наведвалі бачанні яшчэ ў дзяцінстве, а ў 17 гадоў ёй з’явіліся Святыя, пераконваючы ісці да законнага караля Карла VII і выратаваць краіну. Увесну 1429 года яна прыбыла ў замак Шынон, дзе знаходзіўся Карл VII, і абвясціла яму, што яе “галасы” паведамілі ёй: яна абрана Богам, каб зняць аблогу з Арлеана, а затым узвесці Дафіна на трон і выгнаць захопнікаў з каралеўства.
Карл пасля ваганняў перадаў Жанне камандаванне войскамі, з якімі яна адправілася ў Арлеан. Пагалоска, што Жанна – менавіта тая панна, што выратуе Францыю, натхніла войска, і ў выніку шэрагу бітваў, аблога Арлеана была знята, і за гэтым рушыла серыя перамог французскіх войскаў. Яны пераканалі французаў, што Бог лічыць іх справу правым і дапамагае ім.
23 траўня 1430 года Жанна патрапіла ў палон да ангельцаў. На царкоўным судзе ў Руане яна была абвінавачана ў ерасі і вядзьмарстве, асуджана на смерць.
У 1455-1456 гадах у Буржы прайшоў працэс пасмяротнай рэабілітацыі Жаны д’Арк, а 16 мая 1920 года яна была прылічана каталіцкай царквой да святых.
1780 год. Адбылася закладка Кацярынай ІІ і Іосіфам ІІ Іосіфаўскага кафедральнага сабора ў Магілёве.
Будаваўся з цэглы ў 1780-1798 гадах архітэктарам Мікалаем Львовым.
Адзін з найбольш ранніх помнікаў класіцызму ў культавай архітэктуры Беларусі. Зруйнаваны ў 1937 годзе ў адпаведнасці з ажыццяўленнем генеральнага плана забудовы сталічнага Магілёва. На яго месцы пабудавалі гатэль “Дняпро”.
У кастрычніку 2011 года агучваліся планы гарвыканкама аб аднаўленні сабора
1888 год. У Магілёве нарадзіўся Сяргей Мігай (1888-1959).
Артыст оперы (барытон), спявак Вялікага тэатра, Ленінградскай оперы, прафесар Маскоўскай кансерваторыі, Народны артыст РСФСР.
Актыўна ўдзельнічаў у рабоце Магілёўскага літаратурна-музычна-драматычнага гуртка.
Скончыў Магілёўскую гімназію, Адэскае музычнае вучылішча, Оперную студыю К. Станіслаўскага.
Сярод лепшых партый: Анегін («Яўген Анегін» П. Чайкоўскага), Мізгір, Гразной («Снягурачка», «Царская нявеста» М. Рымскага-Корсакава), Князь Ігар («Князь Ігар» А. Барадзіна) і іншыя.
Аўтар мастацтвазнаўчых і метадычных прац. Сярод вучняў С. Мігая народны артыст СССР А. Саўчанка.
У Магілёве яго імем названы завулак.
Памёр 8 снежня 1959 года ў Маскве. Пахаваны на Новадзявочых могілках у Ленінградзе (Пецярбургу).
1896 год. У Рагачове нарадзіўся Канстанцін Саннікаў (1896-1965).
Беларускі і савецкі рэжысёр, акцёр, Народны артыст БССР, Лаўрэат двух Сталінскіх прэмій. Дзед Андрэя Саннікава, палітычнага і грамадскага дзеяча, кандыдата у прэзыдэнты на выбарах 2010 года.
На сцэне з 1916 года. Скончыў Беларускую драматычную студыю ў Маскве. Працаваў у коласаўскім тэатры, кіраваў 3-м беларускім тэатрам, быў мастацкім кіраўніком купалаўскага тэатра, прафесарам Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута.
Памёр 12 ліпеня 1965 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.
К. Саннікаў у фільме “Несцерка”.
1927 год. Нарадзіўся Вітаўт Кіпель (1927-2022).
Беларуска-амерыканскі грамадскі дзеяч і публіцыст, намеснік Старшыні Рады БНР, доктар мінералогіі, ганаровы доктар Гродзенскага ўніверсітэта, адзін з кіраўнікоў скаўцкага руху беларусаў у эміграцыі і амерыканскага скаўцкага руху.
Разам з жонкай Зорай Кіпель сабраў і сістэматызаваў найбагацейшую калекцыю эміграцыйнай беларускай перыёдыкі і друку, выдадзеных на Захадзе.
У 1933-1942 гадах разам з бацькамі знаходзіўся ў высылцы ў Расіі. Падчас Вялікай Айчыннай вайны вярнуўся ў Беларусь. Вучыўся ў Мінску, пакуль у 1944 годзе не выехаў у Германію.
Скончыў беларускую гімназію імя Я. Купалы, Лювенскі ўніверсітэт (Бельгія) са спецыяльнасцю геолага.
З 1955 года жыў у ЗША. Працаваў у Балтымарскім універсітэце, бібліятэкарам у Нью-Ёркскай публічнай бібліятэцы, выкладаў у беларускай школе ў Брукліне, супрацоўнічаў з радыё «Свабода». Перадаў на захаванне ў Нью-Ёркскую публічную бібліятэку 171 скрыню з матэрыяламі па беларусістыцы, якія збіраў і сістэматызаваў.
Памёр 3 снежня 2022 года. Пахаваны ў Іст-Брансуіку, штат Нью-Джэрсі на беларускіх могілках царквы Жыровіцкай Божай Маці.
Актыўна ўдзельнічаў у беларускім жыцці ў ЗША, быў сябрам многіх арганізацый, у тым ліку Беларуска-амерыканскага задзіночання, старшынём Беларускага інстытута навукі і мастацтва ў Нью-Ёрку.
Аўтар шэрагу грунтоўных бібліяграфічных даведнікаў, а таксама дзясяткаў публікацый, у т. л. артыкулаў беларусазнаўчай тэматыкі ў амерыканскіх энцыклапедыях. У 1993 годзе ў Мінску выйшла яго манаграфія “Беларусы ў ЗША”.
1946 год. У Віцебску нарадзіўся Вальдо Калінін.
Беларускі цыган, падданы Вялікабрытаніі, паэт (на цыганскай і беларускай мовах), перакладчык.
Скончыў Калінінскі педінстытут (зараз – Цвярскі ўніверсітэт), Біблейскі каледж у ірландскім Белфасце.
Служыў у паветрана-дэсантных войсках. Працаваў у Віцебску настаўнікам, загадчыкам кафедры замежных моў Інстытута ўдасканалення настаўнікаў, перакладчыкам рэлігійнай літаратуры. У Ірландыі зацікавіўся старажытнымі яўрэйскай і грэчаскай мовамі, у віцебскай сінагозе вывучыў ідыш.
Перакладчык Бібліі на цыганскую мову.
Пра пераезд у Вялікабрытанію кажа: “Я не лічу сябе эмігрантам, і я не эмігрант. Я паехаў працаваць… беларусы, пакінуўшыя Бацькаўшчыну, якія ніколі ў жыцці не размаўлялі па-беларуску, там, у Лондане, усе пачалі размаўляць паміж сабой на роднай мове. Мы шануем толькі бел-чырвона-белы сцяг, спяваем гімн “Магутны Божа”… Я ўсюды кажу, што мая Радзіма – Беларусь”.
1933 год. Памёр ураджэнец Пружанаў Сямён Гершгорын (1901-1933).
Матэматык. Прафесар. Працаваў у галіне дастасоўнай матэматыкі.
Скончыў Петраградскі тэхналагічны інстытут. Працаваў у Ленінградскім політэхнічным інстытуце. Займаўся працамі па алгебры, тэорыі функцый, набліжаных і колькасных мэтадах (тэарэма Гершгорына для малых ваганняў у мэтадах функцыянальнага аналізу), колькасным і механічным інтэграванні дыфэрэнцыйных раўнанняў з частковымі вытворнымі.
Аўтар кругавой тэарэмы па тэорыі матрыцаў. Яго даследванні паспрыялі з’яўленню новага класу аналагавых вылічальных машын.
1975 год. У Магілёве нарадзіўся Зміцер Грумо.
Дырэктар Інстытута эксперыментальнай батанікі НАНБ, геабатанік, эксперт міжнародных праектаў Глабальнага экалагічнага фонду і праграмы развіцця ААН па пытаннях стварэння асабліва ахоўваемых прыродных тэрыторый, развіцця экатурызма, другаснага забалочвання.
Выхаванец біялагічнага факультэта МДУ імя А. Куляшова (1997).
Аўтар першай кнігі па асабліва ахоўваемых прыродных тэрыторыях Магілёўскай вобласці.
1990 год. Да Магілёва дайшлі хвалі карпацкага землятруса.
У Магілёве адбываліся землятрусы 29 жніўня 1893 года, 4 балы, 12 лістапада 1896 года, 4 балы. Фіксаваліся хвалі карпацкага землятруса і 4 сакавіка 1977 года ў 4-5 балаў.
Карта праяваў сейсматэктанічных працэсаў на тэрыторыі Беларусі.
1999 год. Адбылася трагедыя на станцыі метро Няміга.
У пераходзе станцыі мінскага метрапалітэну “Няміга” адбылася масавая таўкатня, у якой загінулі 53 чалавекі і пацярпела больш за 250 чалавек – яны хаваліся ад дажджу з градам.
Трагедыя адбылася на праваслаўную Тройцу, пры правядзенні “Аліварыяй” піўнога фэсту. Большасць загінулых – асобы 14-20 гадоў, уключаючы 42 дзяўчыны і 2 супрацоўнікаў міліцыі. Большасць загінула ад удушша і траўм. Свята было прыпынена толькі праз гадзіну пасля трагедыі. У краіне была абвешчана трохдзённая жалоба.
На месцы трагедыі, 30 мая 2002 года ўсталяваны помнік у выглядзе 53 ружаў, раскіданых па прыступках, малая каплічка з крыжом.
Крымінальная справа спынена 25 сакавіка 2002 года ў сувязі з заканчэннем тэрміну даўнасці. Вінаватых у трагедыі не назвалі.
2001 год. Адкрыццё для наведвальнікаў філіяла Літаратурнага музея Янкі Купалы ў в. Яхімоўшчына.
Створаны 24 студзеня 1997 года. У Яхімоўшчыне ў 1906-1907 гадах Янка Купала працаваў памочнікам вінакура Сасноўскага на бровары. Тут паэт напісаў многія свае славутыя вершы, сярод якіх “А хто там ідзе?”, “Ворагам беларушчыны”, “Дайце мне волю”, “Гэта крык, што жыве Беларусь…”, якія пазьней склалі першы зборнік “Жалейка”.
Плошча экспазыцыі філіяла больш за 100 м²: у двух пакоях размяшчаюцца экспазыцыйныя залы, а трэці пакой-кабінет, дзе жыў Янка Купала – мемарыяльны.
2009 год. У ЗША памёр ураджэнец Беларусі Аба Шагаловіч (1922-2009).
Беларускі шахматыст, майстар спорту СССР, заслужаны трэнер БССР, старшыня шахматнай федэрацыі БССР і член прэзідыуму шахматнай федэрацыі СССР.
Падрыхтаваў каля 20 гросмайстраў, у тым ліку В.Купрэйчыка, В.Дыдышка, міжнародных майстраў Л. Басіна, А.Капенгута, Дз. Навіцкага.
А. Шагаловіч справа.
2014 год. Памёр Генадзь Бураўкін (1936-2014).
Беларускі паэт, дзяржаўны дзеяч. Cтapшыня Дзяpжкaмiтэтa БССР пa тэлeбaчaннi i paдыёвяшчaннi, дэпyтaт Bяpxoўнaгa Сaвeтa БССР, пacтaянны пpaдcтaўнiк Бeлapyci ў ААН, нaмecнiк мiнicтpa кyльтypы і друку.
У 2000 годзе, сумесна з Р. Гарэцкім і Р. Барадуліным, стаў ініцыятарам і арганізатарам Усебеларускага з’езда за незалежнасць.
Член Беларускага ПЭН-Цэнтра. Быў кіраўніком назіральнага савета тэлеканала “Белсат”.
Аўтар многіх зборнікаў паэзіі, кніг для дзяцей, дакументальных аповесцяў, сцэнарыяў для фільмаў, літаратурна-крытычных артыкулаў, перакладаў вершаў рускіх, украінскіх, малдаўскіх, балгарскіх паэтаў. Укладальнік кнігі «Наш Быкаў».
На яго вершы напісана шмат папулярных песень («Белы снег», «Зачараваная», «Матылі», «Малітва» і інш.). «Калыханку» на яго словы кожны вечар у тэлеперадачы пяюць малым Беларусі.
Пракуратура ўзбудзіла крымінальную справу на фермера, які выпадкова падстрэліў свайго 15-гадовага сына.
Трагічны выпадак адбыўся 24 мая 2026 года. 61-гадовы мужчына з ужываннем незарэгістраванай гладкаствольнай зброі забіваў свінню – пісалі mogilev.media. Пры гэтым па неасцярожнасці стрэліў у бок сына, які знаходзіўся побач. З цяжкімі цялеснымі пашкоджаннямі хлопец быў дастаўлены ў бальніцу, дзе ляжыць дагэтуль.
“Паколькі падлетак у сілу ўзросту не здольны самастойна абараняць свае правы, здзейсненае злачынства істотным чынам закранула інтарэсы дзяржавы і грамадства, пракурор распачаў крымінальную справу прыватна-публічнага абвінавачвання без адпаведнай заявы пацярпелага”, – гаворыцца ў паведамленні касцюковіцкай пракуратуры.
Цяпер мужчына абвінавачваецца ў прычыненні цяжкага цяжкага цялеснага пашкоджання па неасцярожнасці. Найбольшае пакаранне, якое яму пагражае – два гады абмежавання волі, т.зв. “хімія”.
