На палітзняволенага калоніі №15 у Магілёве Кірыла Ашурка, які перанёс мікраінсульт, аказваецца моцны маральны ціск з боку адміністрацыі.
26-гадовы менчук адбывае 13-гадовае пакаранне ў магілёўскай калоніі № 15. Там яго перыядычна змяшчалі ў штрафны ізалятар, пасля яго змясцілі ў памяшканне камернага тыпу.
Паводле інфармацыі праваабаронцаў, цяпер палітвязня асудзілі паводле арт. 411 Крымінальнага кодэкса (злоснае непадпарадкаванне адміністрацыі калоніі). Паводле новага прысуду тэрмін ён будзе адбываць у калоніі строгага рэжыму № 9 у Горках.
У Кірыла вельмі цяжкі стан здароўя. Ён мае шэраг сур’ёзных захворванняў, а напрыканцы 2025 года ў палітвязня здарыўся мікраінсульт. Паводле інфармацыі Праваабарончага цэнтру “Вясна”, ён не бачыўся з роднымі ўжо тры гады.
Кірыл Ашурак быў асуджаны Мінскім абласным судом па справе «Атрады грамадзянскай самаабароны Беларусі», якую ў Беларусі прызналі тэрарыстычнай арганізацыяй. Прысуд быў агучаны ў снежні 2022 года. Ашурка ўнеслі ў «спіс экстрэмістаў» і «тэрарыстаў».
Кадравыя праблемы Каталіцкага касцёла ў Беларусі найбольш адбіліся на усходзе краіны.
Колькасць каталіцкага духавенства ў Беларусі паступова памяншаецца, асабліва ва ўсходніх рэгіёнах, распавёў мітрапаліт Мінска-Магілёўскі, арцыбіскуп Юзаф Станеўскі Vatican News. Напрыклад, на Магілёўшчыне адзін святар вымушаны абслугоўваць па тры парафіі, пераадольваючы сотні кіламетраў.
Сітуацыя ўскладняецца і тым, што святары з Польшчы, якія служылі дзесяцігоддзямі, усё часцей не атрымліваюць дазволу на далейшую працу.
Юзаф Станеўскі перакананы, што беларуская каталіцкая супольнасць павінна быць самадастатковай. “Кожная сям’я, дзяржава і Касцёл – гэта сям’я сем’яў”, – заўважыў ён, заклікаючы саміх вернікаў і ў першую чаргу бацькоў больш актыўна спрыяць пакліканням.
Асобным пунктам для беларускіх вернікаў застаецца стварэнне ўласнай духоўнай пляцоўкі ў Рыме. Як прызнаўся мітрапаліт, усё яшчэ актыўна абмяркоўваецца ідэя праекта “Беларусікум”, бо, на яго думку, у Вечным горадзе не хапае жывой беларускай каталіцкай прысутнасці. Святары з Беларусі маглі б працаваць на базе рымскай парафіі, дапамагаючы землякам, студэнтам і пілігрымам. “Каб яны мелі месца, дзе маглі б затрымацца, падзяліцца, сустрэцца, каб нас убачылі і пачулі”, – адзначыў іерарх, дадаючы, што гэта дазволіць дзяліцца багатымі літургічнымі і народнымі традыцыямі нашай краіны.
Для рэалізацыі гэтай ініцыятывы неабходна накіраваць святароў з Беларусі. Аднак усё ўпіраецца ў кадравае пытанне.
У гэты дзень у 1948 годзе першая міратворчая місія “Орган ААН па назіранні за выкананнем умоў перамір’я” пачала аперацыі ў Палестыне.
У 1988 годзе міратворчым сілам ААН была прысуджана Нобелеўская прэмія міру.
У Беларусі існуе міратворчая рота. 2 жніўня 2010 года беларускія вайскоўцы былі скіраваны для ўдзелу ў дзейнасці па падтрыманні міжнароднага міра і бяспекі ў Ліванскай Рэспубліцы ў колькасці 9 чалавек.
Аперацыі ААН па падтрыманні міру выкарыстоўваюць гэты Дзень для ўмацавання сувязяў з мясцовым насельніцтвам, інтарэсы якога яны абараняюць. Місіі арганізуюць спартыўныя мерапрыемствы, наведванні школ і прытулкаў, мастацкія і літаратурныя конкурсы, фотавыставы, уборку тэрыторый, пасадку дрэў, праводзяць канцэрты, канферэнцыі і семінары па пытаннях падтрымання міру.
1453 год. Падзенне Канстантынопаля.
Захоплены войскамі султана Асманскай імперыі Мехмеда II. Гэтым быў пакладзены канец 1100-гадовай гісторыі хрысціянскай Візантыйскай імперыі.
Пра падзеі 1453 года «Хроніка Быхаўца» сціпла паведамляе: “29 мая туркі ўзялі Царград”.
Беларускія летапісы адзначалі, што гэты год выдзяляўся непагаддзю. Хрысціяне звязвалі падзенне Канстанцінопаля з гневам Божым, аднак сучасныя даследчыкі бачаць прычыну таксама і ў прыродных фактарах: у халодныя, неўрадлівыя, галодныя гады абаронцы не мелі дастаткова запасаў збожжа. Сонца на небе над горадам пастаянна мела выражаны бардовы колер – колер крыві. Гэта моцна ўплывала на маральны стан абаронцаў сталіцы Візантыі. Яны не маглі ведаць, што сонца стала чырвоным ад вялікіх мас попелу, якія ўзняліся ў зямную атмасферу пасля выбуху вулкана на другім баку планеты.
1565 год. Памёр Мікалай Радзівіл «Чорны» (1515-1565).
Вялікалітоўскі дзяржаўны, палітычны, культурны і рэлігійны дзеяч, князь Свяшчэннай Рымскай імперыі. Мянушку «Чорны» атрымаў з-за колеру сваёй барады, чым адрозніваўся ад свайго стрыечнага брата Мікалая Радзівіла Рудога.
Удзельнічаў у вайне з Маскоўскай дзяржавай 1534-1537 гадоў. Узначальваў Раду ВКЛ і соймы, канцлер ВКЛ, ваявода Віленскі. Выступаў за суверэннасць ВКЛ у саюзе з Польшчай, спрыяў уключэнню Лівонскага ордэна ў склад ВКЛ, узначальваў правядзенне аграрнай рэформы (валочнай памеры).
Першым з магнатаў прыняў Рэфармацыю, прапагандаваў кальвінізм у ВКЛ, апекваў друкарні ў Нясвіжы, пры Берасцейскім зборы, у якой выйшла ў 1563 годзе «Радзівілаўская Біблія».
Валодаў вялікімі латыфундыямі ў Беларусі.
1920 год. У Навазыбкаве (зараз – Бранская вобласць Расіі) бальшавікамі расстраляны Фабіян Шантыр (1887-1920).
Беларускага літаратар і дзяржаўны дзеяч. Быў жанаты на Зосьцы Верас.
У 1914-1917 гадах служыў наглядчыкам палявога ваеннага шпіталю ў Бабруйску.
Лідар левага крыла Беларускай сацыялістычнай грамады, член Беларускіх нацыянальных арганізацый, Цэнтральнай рады беларускіх арганізацый і партый, загадчык Смаленскага аддзялення Белнацкаму, камісар па нацыянальных справах Часовага ўраду БССР, супрацоўнік Менскага губернскага ваеннага камісарыяту і Асобай харчовай камісіі Заходняга фронту.
Гісторык В. Скалабан распавядае: “Расстралялі яго за тое, што ён нібыта прыпісаў сабе партыйны стаж і не мог даказаць, што сядзеў у царскай турме ў 1905 годзе. І за дыскрэдытацыю савецкай улады. Але, па сутнасці, за тое, што ён – некіравальны беларускі дзеяч”
1933 год. Нарадзіўся Мікола Гайдук (1933-1998).
Беларускі пісьменнік, журналіст, краязнавец, настаўнік. Заслужаны дзеяч культуры Польшчы.
Выкладчык і дырэктар беларускага ліцэя імя Б. Тарашкевіча ў Бельску Падляскім, працаваў у газеце «Ніва» (Беласток).
Аўтар зборніка вершаў на беларускай мове, апавяданняў, аповесцей і гістарычных эсэ, казак. Перакладчык паэзіі з польскай на беларускую мову.
Апублікаваў каля 600 уласных запісаў беларускіх песень з нотамі, краязнаўчы слоўнік.
Сабраў у наваколлі Белавежы і апрацаваў зборнік беларускіх народных казак, легенд і паданняў «Аб чым шуміць Белавежская пушча».
Суаўтар падручнікаў па беларускай мове для 3-5 класаў (1962-1987) і «Граматыкі беларускай мовы для 5-8 класаў беларускай пачатковай школы» (1975).
Памёр 2 верасня 1998 года.
1939 год. Нарадзілася Людміла Пісарава (1939-2011).
Беларуская актрыса, Заслужаная артыстка, кавалер Ордэна Ф. Скарыны.
Скончыла студыю пры Беларускім тэатры імя Я. Коласа, у якім прапрацавала ўсё жыццё.
Іграла ролі ў тэатральных пастаноўках па творах І. Шамякіна, А. Петрашкевіча, А. Дударава, М. Матукоўскага, В. Вольскага, рускіх, замежных класікаў, знялася ў шэрагу кінафільмаў, у тым ліку ”Плач перапёлкі”, “З юбілеем пачакаем”, “Палеская хроніка”, “Людзі на балоце”.
Памерла 23 мая 2011 года.
1945 год. У Копысі нарадзіўся Аляксей Кароль (1945-2015).
Беларускі грамадскі дзеяч, гісторык, кандыдат гістарычных навук, журналіст, рэдактар газеты “Новы час” (2007-2015).
Аўтар манаграфіі пра Ўсевалада Ігнатоўскага, прац пра рэабілітацыю Зміцера Жылуновіча, пра “нацдэмаў”, рэпрэсаваных у 1920-1930-я гады. Сузаснавальнік Партыі народнай згоды. Падчас прэзідэнцкіх выбараў 2006 года быў даверанай асобай А. Казуліна.
Памёр 12 верасня 2015 года ў Сінгапуры.
1946 год. Савет міністраў СССР прыняў Пастанову № 1142 “Аб будаўніцтве Мінскага трактарнага завода”.
У 1990 годзе МТЗ выпускаў 110 000 трактараў (кожны 10-ы у свеце). Зараз у год выпускае каля 30 тысяч колавых, гусенічных трактараў. Працуе каля 15 000 чалавек, магутнасць – 71 000 трактараў ў год.
На экспарт пастаўлена больш за 2,6 мільёнаў трактараў у больш чым 100 краін свету. У лютым 2022 года выпушчаны чатырохмільённы трактар.
1965 год. Прынята рашэнне Савета Міністраў СССР аб пачатку будаўніцтва ў Магілёве камбіната сінтэтычнага валакна.
Першая прадукцыя беларускага лаўсану была атрымана 5 лістапада 1968 года. Першая чарга камбіната пабудавана 9 ліпеня 1971.
У склад аб’яднання ВА “Хімвалакно”, створанага 21 ліпеня 1975 года, увайшлі Магілёўскі камбінат сінтэтычнага валакна (галаўное прадпрыемства) і Магілёўскі завод штучнага валакна (ліквідаваны ў 2012 годзе).
У 1980-1990-я гады на аб’яднанні працавала да 25 000 чалавек, зараз менш за 5000.
Рэзідэнт Вольнай эканамічнай зоны “Магілёў”. Адзіны ў краіне буйны вытворца дыметылтэрэфталату, поліэфірнага грануляту ПЭТ, у тым ліку харчовага прызначэння, поліэфірных валокнаў і нітак і асноўны пастаўшчык сыравіны для лёгкай прамысловасці.
На мінулым тыдні прадпрыемства прайграла чарговы, трэці за апошнія тры месяцы, пазоў у Арбітражным судзе Масквы. Агульная сума грашовых прэтэнзій, запатрабаваная з сакавіка па май 2023 года расійскімі кампаніямі з ААТ “Магілёўхімвалакно”, складае звыш $3,4 млн і каля 23 млн расійскіх рублёў.
Усе тры справы, прайграныя ў першай інстанцыі, звязаны з запазычанасцю перад пастаўшчыкам па кантрактах 2021 і 2022 гадоў. Як вынікае з матэрыялаў спраў, грошы праз суд спрабуюць вярнуць маскоўскія кампаніі “ЛКМ і Тэхналогіі”, “Панамарыкс” і “Афіва”.
1975 год. На Беларускім аўтазаводзе пачалася вытворчасць самага буйнога ў СССР грузавіка.
Ім стаў “БелАЗ-7520” грузападымальнасцю 110 т (на фота).
На сёння, у ТОП-5 сусветных вытворцаў суперсамазвалаў уваходзяць: БелАЗ 75710, 496 т; амерыканскі Terex MT 6300AC, 400 т; нямецкі Liebherr T 284, 400 т; японскі Komatsu 980E-4, 360 т; амерыканскі Caterpillar 797F, 345 т.
1977 год. Нарадзілася Святлана Зелянкоўская.
Беларуская актрыса. Былая жонка спявака Сяргея Міхалка.
Працавала ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы. У ліпені 2017 года сышла з тэатру.
Вядома гледачам па ролях ў фільмах “Казка пра зорнага хлопчыка”, “Ідзі і глядзі”, “Каменская” (тэлесерыял), “Анастасія Слуцкая” (роля княгіні Анастасіі).
1985 год. Трагедыя на брусельскім стадыёне “Эйзель”.
Перад фіналам Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе паміж англійскім “Ліверпулем” і італьянскім “Ювентусам” фанаты “Ліверпуля” справакавалі бойку з італьянскімі балельшчыкамі. Яшчэ да пачатку гульні паміж італьянскімі і англійскімі фанатамі адбылося сутыкненне, якое перарасло ў крывавую трагедыю. Арганізатары матча дапусцілі небяспечную памылку – балельшчыкі сапернічаючых каманд не былі аддзелены адзін ад аднаго належным чынам.
Хто менавіта пачаў першым бойку засталося нявысветленым. Сярод балельшчыкаў узнікла паніка, яны пабеглі. Пад напорам натоўпу павалілася бетонная сцяна, якая агароджвала сектары, пабудаваная яшчэ ў 1920-я гады. Пад яе абломкамі і ад раненняў падчас бойкі загінулі 39 чалавек, звыш 400 атрымалі траўмы.
Матч пачаўся з затрымкай на 1,5 гадзіны. Яго хацелі нават адмяніць, але, каб пазбегнуць новых інцыдэнтаў, гульня адбылася. З лікам 1:0 выйграў “Ювентус”.
Каб перакрэсліць адну з самых чорных старонак у гісторыі сусветнага футбола, у тым жа годзе стары стадыён знеслі, а на яго месцы пабудавалі сучасны “Кароль Бадуэн”, а ў маі 2005 года быў адкрыты помнік 39 загінуўшым футбольным балельшчыкам. Каля манумента запалілі 39 свечак, і на новай перабудаванай сцяне былі высечаны словы: “У памяць аб 29/05/85”.
1994 год. Памёр магілёўскі скульптар Віктар Байцун (1941-1994).
Сярод яго прац бронзавыя мемарыяльныя шыльды ў гонар М. Крыленкі і генерала М. Раманава на вуліцах, названых іх імёнамі.
2008 год. Памёр ураджэнец в. Красная Кіраўскага раёна Валянцін Рабцэвіч (1934-2008).
Беларускі археолаг і нумізмат. Доктар гістарычных навук, прафесар БДУ. Адзін з заснавальнікаў беларускай нумізматыкі.
Вывучаў гісторыю грашовага звароту ВКЛ і Рэчы Паспалітай, тапаграфію манетных скарбаў на Беларусі.
Аўтар класічных манаграфій «О чем рассказывают монеты», «Нумизматика Беларуси», «Российско-польские монетные эмиссии эпохи Петра I», больш 70 навуковых прац і 300 навукова-папулярных артыкулаў у перыёдыцы і эцыклапедычных выданнях.
На аснове ўласнай калекцыі манет стварыў нумізматычны кабінет БДУ.
Прадстаўляў Беларусь у Нумізматычнай камісіі Нацыянальнага камітэта гісторыкаў СССР.
Дзякуючы яго намаганням на Беларусі засталася частка ўнікальнага грашова-рэчавага скарбу ХV стагоддзя (сярод рэчаў і «пояс Вітаўта»).
У суд накіравана справа 35-гадовай жыхаркі Асіповічаў, якая абвінавачваецца ў асабліва жорсткім забойстве роднай маці.
З верасня 2025 года жанчына даглядала сваю 56-гадовую маці, якая з тяжкасцю перасоўвалася і патрабавала пастаяннай дапамогі. Праз тры месяцы паміж жанчынамі ўспыхнула сварка, падчас якой дачка, будучы нападпітку, нанесла па бездапаможнай маці не менш за 45 удараў рукамі і нагамі. Праз непрацяглы час збітая памерла ад траўматычнага шоку.
Пры гэтым дачка ўжо прыцягвалася да крымінальнай адказнасці за нанясенне маці лёгкага цялеснага пашкоджання.
Цяперашняя справа аб асабліва жорсткім забойстве накіравана ў суд.
На прайшоўшых міліцэйскіх камандна-штабных вучэннях у Магілёве сілавікі разганялі “пратэстоўцаў” са сцягамі і штучнымі кветкамі.
Як піша тэлеграм-канал МУС, практычная частка вучэнняў прадугледжвала адпрацоўку некалькіх сцэнарыяў змяненняў аператыўнай абстаноўкі ў гарадскіх умовах.
“Вартавыя парадку затрымлівалі правапарушальнікаў на дваровай тэрыторыі, спынялі блакаванне праязной часткі, спынялі аўтобус з экстрэмістскі настроенымі грамадзянамі. Вучэнні завяршыліся спецыяльнай аперацыяй па нейтралізацыі групавых парушэнняў грамадскага парадку і вызваленні закладнікаў”, – гаворыцца ў паведамленнні. Там жа адзначаецца, што ход вучэнняў асабіста кантраляваў міністр унутраных спраў, генерал-лейтэнант міліцыі Іван Кубракоў.
На выкладзеных у міліцэйскім тэлеграм-канале фотаздымках і відэа бачна, што “пратэстоўцы”, з якімі вучыліся змагацца сілавікі, былі “ўзброены” сцягамі з белымі, жоўтымі і чырвонымі палотнішчамі. Уздоўж вуліцы Гагарына насупраць Лядовага палаца стаялі жанчыны, якія махалі штучнымі белымі кветкамі. Разгон усіх гэтых “дэманстрантаў” суправаджаўся стралянінай і выбухамі.
Зважаючы на сцэнар “пратэстаў”, які ўзяты з падзей 2020 года, вельмі слушнымі падаюцца словы, якія прыпісваюць Уінстану Чэрчалю: “Генералы заўсёды рыхтуюцца да прайшоўшай вайны”.
“Падобныя мерапрыемствы ўжо адбыліся ў Мінску, на Брэстчыне і Віцебшчыне. Асноўная ўвага пры гэтым надаецца зладжанасці ўзаемадзеяння з мясцовымі органамі ўлады”, – справаздачыцца міліцэйскі тэлеграм-канал.
Лагістычны цэнтр у Клімавіцкім раёне, што будуецца, насамрэч з’яўляецца інфраструктурай для грузаў расійскай ваеннай базы, ствараемай на месцы былой авіабазы “Крычаў-6”, высветлілі расследавальнікі.
Як стала вядома “Супольнасці чыгуначнікаў Беларусі”, на меркаваным лагістычным цэнтры прадугледжаны даволі разгалінаваныя пуці. Там праводзяцца як мінімум восем пуцей рознага прызначэння і стрэлачная развязка, прызначаная для палягчэння і паскарэння манеўровых аперацый.
На тэрыторыю гэтага “лагістычнага цэнтра” вядзе наноў уладкаваны пад’язны пуць, выкананы ў выглядзе прымыкання да перагону Крычаў-1 – Шасцёраўка.
На месцы прымыкання арганізаваны фактычна паўнавартасны паасобны пункт, які ўяўляе сабой пуцявы пост з назвай «Пуцявы пост 245 км» з адпаведным абсталяваннем у выглядзе сігнальных пунктаў – уваходных і выходных святлафораў як з боку станцый Крычаў-1 і Шасцёраўка, так і з боку непасрэдна меркаванага “лагістычнага цэнтра”.
Расследавальнікі адзначаюць, што “лагістычны цэнтр” у Клімавіцкім раёне з’яўляецца прыкрыццём для будаўнічых работ на тэрыторыі былой авіябазы, дзе насамрэч ствараецца ваенная база, насельнікамі якой стануць, цалкам відавочна, расійскія вайскоўцы. А ўладкаванне чыгуначнай інфраструктуры там у прыведзеных аб’ёмах можа сведчыць аб маштабнасці планаваных воінскіх перавозак у гэтым напрамку ў бліжэйшы час.
Створаная там чыгуначная інфраструктура дазволіць эфектыўна і, самае галоўнае, дастаткова ўтойліва праводзіць работы па пагрузцы-выгрузцы воінскага інвентару, абсталявання, тэхнікі, боепрыпасаў, сцвярджаюць у “Супольнасці чыгуначнікаў Беларусі”.
На карысць таго, што пабудаваны «лагістычны цэнтр» з’яўляецца аб’ектам ваеннай інфраструктуры, служыць факт яго размяшчэння, што ў значна большай ступені прадугледжвае магчымасці рэалізацыі пагрузачна-разгрузачных аперацый на закрытай тэрыторыі ў любы час сутак з прыцягненнем найменшай колькасці работнікаў чыгункі для пропуску саставаў на аб’ект і з аб’екта.
Па афіцыйнай інфармацыі, заказчыкам работ па ўладкаванні пад’язных пуцей на тэрыторыю былой авіябазы «Крычаў-6» з мэтай арганізацыі там “лагістычнага цэнтра” выступае Магілёўскі аблвыканкам. Аднак расследавальнікі высветлілі, што ініцыятарам дадзенага будаўніцтва з’яўляецца Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі, і менавіта расійскі бок ёсць заказчыкам гэтага аб’екта.
Дзень пагранічніка Беларусі. 105 гадоў пагранічнай службы.
Адзначаецца з 28 мая 1918 года, калі быў прыняты Дэкрэт аб стварэнні пагранічных войскаў.
У Беларусі ў гонар пагранічнікаў узведзена нямала помнікаў і абеліскаў, у тым ліку ў Быхаве, Бялынічах.
Імёнамі праслаўленых пагранічнікаў названы падраздзяленні граніцы.
Памежныя войскі Беларусі ўключаюць Брэсцкую, Смаргонскую, Гродзенскую, Гомельскую групы, Лідскі, Пінскі, Полацкі, Мазырскі атрады і іншыя адзінкі. Кадры рыхтуе Інстытут памежнай службы.
1836 год. Нарадзіўся Ян Карловіч (1836-1903).
Беларускі лінгвіст, этнограф, фалькларыст, музыказнаўца.
Вучыўся ў Маскоўскім універсітэце, займаўся гісторыяй і музыкай у Парыжы, Гайдэльбергу, Бруселі.
Аўтар этнаграфічных даследаванняў, сабраў і апублікаваў некалькі сотняў беларускіх і літоўскіх паданняў, казак, песень. Супрацоўнічаў з М. Федароўскім, аўтарам шматтомнай працы «Люд беларускі». Сябраваў з А. Ельскім і Ф. Багушэвічам.
Памёр 14 чэрвеня 1903 года ў Варшаве.
1863 год. У баі пад Уладыкамі з расійскімі карнікамі загінуў Вінцэнт Козел-Паклеўскі (1837-1863).
Адзін з кіраўнікоў паўстання 1863-1864 гадоў на Вілейшчыне і Маладзечаншчыне.
У Пецярбургу належаў да афіцэрскай рэвалюцыйнай арганізацыі, якой кіравалі Я. Дамброўскі і З. Серакоўскі. Служыў ваенным інжынерам у Вільні, Свеаборгу, штабс-капітан.
У сакавіку 1861 года стварыў рэвалюцыйную арганізацыю ў Вілейскім павеце, у студзені 1863 года стаў ваенным кіраўніком Вілейскага павета, у маі ў яго атрадзе было каля 250 чалавек. Яго атрад стаў апошнім, які працягваў змагацца.
Пахаваны ў брацкай магіле каля Уладык. Максім Танк згадваў, што пад канец 1930 года на месцы пахавання паўстанцаў стаяў крыж. У гонар загінуўшых у 1930 годзе ў Іллі на сродкі пана М.Багдановіча быў узведзены помнік.
Магіла паўстанцаў захавалася да нашых дзён.
Міхал Эльвіра Андрыёлі. Вылазка паўстанцаў.
1877 год. У мястэчку Чарэя Сененскага павета Магілёўскай губерні (зараз Чашніцкі раён) нарадзіўся Оскар Мілаш (1877-1939).
Французскі паэт, дзядзька і настаўнік лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры 1980 года Чэслава Мілаша.
У 1889-1904 жыў у Парыжы, навучаўся ў ліцэі Жансон-дэ-Саі, вывучаў асірыйскую мову і іўрыт у Школе ўсходніх моў.
У 1904 годзе вярнуўся ў Чарэю, займаўся гаспадаркай.
Пасля І Сусветнай вайны прапагандаваў ідэю стварэння незалежнай літоўскай дзяржавы, стаў першым прадстаўніком Літвы ў Францыі. У 1931 атрымаў французскае грамадзянства.
Аўтар вершаў, паэм, драматычных сачыненняў, містычных трактатаў-паэм. Выдаў зборнік літоўскіх песняў і казак ва ўласным перакладзе на французскую мову.
Памёр 2 сакавіка 1939 года.
1922 год. У Гомеле нарадзіўся Анатоль Ісачанка (1922-2018).
Сусветна вядомы фізіка-географ, ландшафтазнаўца, картограф, Ганаровы прафесар Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта, Ганаровы член Рускага, Славацкага геаграфічных таварыстваў, заслужаны дзеяч навукі, доктар геаграфічных навук, прафесар, галоўны рэдактар часопіса “Известия Русского географіческого общества”.
Скончыў геаграфічны факультэт Ленінградскага ўніверсітэта. З 1964 прафесар кафедры фізічнай геаграфіі геаграфічнага факультэта Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта, загадчык кафедрай, загадчык лабараторыяй ландшафтнага і тэматычнага картаграфавання НДІ геаграфіі Ленінградскага ўніверсітэта.
1924 год. Нарадзіўся Леанід Побаль (1924-2004).
Беларускі археолаг, доктар гістарычных навук, прафесар, член Міжнароднай вуніі славянскай археалогіі, Польскага археалагічнага таварыства. Вывучаў гісторыю старажытных славянаў у Еўропе і Беларусі.
У час 2-й сусветнай вайны сувязны і баец партызанскага атрада. Скончыў Інстытут фізкультуры, БДУ. Працаваў ва ўстановах народнай асветы, у Інстытуце гісторыі АН БССР, галоўным захавальнікам фондаў Музея гісторыі НАНБ.
Асноўны кірунак навуковай дзейнасці – вывучэнне старажытнай гісторыі славян на тэрыторыі Беларусі ў агульным кантэксце гісторыі славян Усходняй Еўропы.
Аўтар 6 манаграфій, больш за 200 навуковых публікацый.
1942 год. Нарадзіўся Стэнлі Прузінер.
Амерыканскі Нобелеўскі лаўрэат па медыцыне 1997 года беларускага паходжання, прафесар неўралогіі і біяхіміі.
Адкрыў новы клас інфекцыйных самаўзнаўляльных патагенаў – прыёнаў.
Продкі навукоўца жылі ў шматлікіх гарадах ВКЛ, у тым ліку Шклове і Магілёве.
1943 год. Адбылася самая масіраваная бамбардзіроўка за ўсю Другую Сусветную вайну.
Удар наносіла савецкая далёкая авіяцыя. У налёце ўдзельнічалі цяжкія бамбардзіроўшчыкі Пе-8 з 45-й авіядывізіі далёкага дзеяння; на горад было скінута каля 74 тон бомбаў, у тым ліку згадваюцца вялікія пяцітонныя ФАБ-5000. Савецкая і пасляваенная афіцыйная традыцыя падавала аперацыю як вялікі поспех: паводле маршала авіяцыі Аляксандра Галаванава, нібыта было знішчана да 4000 нямецкіх вайскоўцаў, шмат тэхнікі, склады і аб’екты ў горадзе і каля Ямніц. Але нават мясцовыя аўтары, якія прыводзяць гэтыя звесткі, ставяцца да іх крытычна: вынікі начнога бамбавання часта ацэньваліся паводле данясенняў падпольшчыкаў і партызанскай разведкі, а дакладна праверыць колькасць знішчаных немцаў было цяжка.
Самая балючая частка гэтай гісторыі – ахвяры сярод мірных жыхароў. Пра іх у савецкіх зводках амаль не пісалі. Успаміны магілёўцаў апісваюць жахлівую карціну: разбураныя дамы, вялікія варонкі, целы людзей, брацкія пахаванні, сем’і, якія гінулі цалкам. Вядома пра цэлыя сямейныя пахаванні на Карабанаўскіх і Васкрасенскіх могілках, а гісторык Ігар Пушкін кажа пра архіўны дакумент гарадской управы, дзе фігуруюць 267 пацярпелых сем’яў, з іх 123 – найбольш пацярпелыя.
Найбольшыя разбурэнні гістарычнаму цэнтру горада нанесла менавіта бамбардзіроўка 28 мая 1943 года.
1960 год. Нарадзіўся Алесь Аркуш.
Беларускі паэт, эсэіст, выдавец, сябра беларускага ПЭН-Цэнтра.
Уваходзіў у літаратурнае таварыства «Тутэйшыя». З 1989 выдаваў літаратурны альманах «Ксэракс Беларускі». У 1993 годзе стварыў Таварыства Вольных Літаратараў і выдавецкую суполку «Полацкае ляда».
Выдавец і галоўны рэдактар літаратурнага альманаху «Калосьсе». Старшыня арганізацыйнага камітэта літаратурнай прэміі «Гліняны Вялес».
Аўтар 10 зборнікаў паэзіі, 3-х зборнікаў эсэістыкі, шэрагу раманаў, тэксту гімна Полацка і песень рок-гуртоў “Мясцовы час”, “RIMA”.
2001 год. Памёр ураджэнец Віцебска Мікалай Яроменка-малодшы (1949-2001).
Беларускі і расійскі акцёр тэатра і кіно, кінарэжысёр. Народны артыст Расіі.
Сын народных артыстаў М. Яроменкі і Г. Арловай.
Здымаўся ў кіно з 1970 года. Яго акцёрскі талент атрымаў прызнанне пасля фільма «Чырвонае і чорнае». Трыумф акцёру прынёс выхад на экраны фільма «Піраты XX стагоддзя», калі па выніках апытання, праведзенага часопісам «Советский экран», ён быў прызнаны лепшым акцёрам года.
У 1995 годзе паставіў фільм «Сын за бацьку…», дзе галоўныя ролі выконвалі ён сам і яго бацька. Здымаўся і ў фільмах «Царскае паляванне», «Снайпер», «Крыжаносец», «Абяцанне кахання». Адна з апошніх работ акцёра – фільм «Рыцарскі раман».
2003 год. Памёр Ілля Прыгожын (Рувімовіч, 1917-2003).
Бельгійскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі, адзін з 23 Нобелеўскіх лаўрэатаў – беларусаў і выхадцаў з Беларусі. Доктар археалогіі, кампазітар. Віцэ-прэзідэнт Бельгійскай акадэміі навук. Замежны член АН СССР, Беларусі, Украіны, Румыніі, ГДР, ЗША.
Нарадзіўся ў сям’і ураджэнца Магілёва. На эміграцыі з 1921 года.
Скончыў Брусельскі вольны ўніверсітэт. Прафесар фізічнай хіміі.
Большая частка яго работ прысвечана нераўнаважнай тэрмадынамікі і статыстычнай механіцы незваротных працэсаў.
У галіне статыстычнай механікі правёў глыбокія даследаванні ўраўнення Ліўвіля для ансамбля на аснове фармальнай аналогіі яго рашэнняў з рашэннямі ўраўнення Шрэдынгера.
Даказаў адну з асноўных тэарэм лінейнай тэрмадынамікі нераўнаважных працэсаў – аб мінімуме вытворчасці энтрапіі ў адкрытай сістэме. Для нелінейнай вобласці ў суаўтарстве з Гленсдорфам сфармуляваў агульны крытэр эвалюцыі Гленсдорфа – Прыгожына. Увёў тэрмін «пераадкрыццё часу».
2018 год. Памёр Арсень Ліс (1934-2018).
Беларускі пісьменнік, літаратуразнавец, фалькларыст. Доктар філалагічных навук.
Настаўнічаў, працаваў рэдактарам Дзяржвыдавецтва БССР, у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР.
Даследаваў фальклор, літаратуру, краязнаўства, гісторыю і перыядычны друк Заходняй Беларусі, жыццё і дзейнасць беларускага нацыянальна-вызваленчага руху, гісторыю культуры.
Адзін з укладальнікаў, аўтар уступных артыкулаў і каментарыяў шматтомнага акадэмічнага збору «Беларуская народная творчасць», актыўны аўтар універсальнай і галіновых беларускіх энцыклапедый, аўтар і суаўтар падручнікаў для ВНУ.
Аўтар шматлікіх манаграфій, у тым ліку «Браніслаў Тарашкевіч», «Мікола Шчакаціхін: Хараство непазнанай зямлі», «Пётра Сергіевіч», «Вечны вандроўнік: нарыс пра мастака Язэпа Драздовіча», кнігі «Цяжкая дарога свабоды», нарысаў пра творчасць мастакоў, навукоўцаў. ,
Аўтар і сааўтар сцэнарыяў дакументальных фільмаў пра Р. Шырму, М. Гарэцкага, Б. Тарашкевіча, А. Смоліча, А. Уласава, М. Доўнар-Запольскага.
Занесены ў беларускую Кнігу гонару «Рупліўцы твае, Беларусь».
2023 год. Дзень Полацка.
1161-ы юбілей паводле рускіх летапісаў. Упершыню згадваецца пад 862 годам, але яму не менш як 1500 год, а то і ўсе 2000.
У адпаведнасці з ісландскімі сагамі, Полацк заснаваны да 1 ст. н.э. У ХІ ст. Полацк займаў 180 га. Калыска беларускай дзяржаўнасці, адукацыі, культуры.
Знаходзіцца ў цэнтры Еўропы.
Галоўныя помнікі архітэктуры: Сафійскі сабор (ХІ-ХVІІ стст.), Багаяўленская царква, будынак Брацкай школы, будынкі езуіцкага калегіума, магістрату, дамы губернатара, віцэ-губернатара, кляштар францысканцаў, лютэранская кірха, комплекс будынкаў жаночага манастыра (1128 г.), у тым ліку Спаса-Праабражэнская царква (1161 г.).
Радзіма Еўфрасінні Полацкай, першадрукара Ф. Скарыны, больш за 300 значных дзеячаў культуры, навукі, вайскоўцаў.
Камунальнікам у Магілёве не спадабалася, што добраўпарадкаваная імі дзіцячая пляцоўка была папсаваная за тры дні.
Як сцвярджаюць камунальнікі, 22 траўня 2026 года яны разам з адміністрацыяй Ленінскага раёна добраўпарадкавалі дзіцячыую гульнявую пляцоўку. Паводле Magilev.by, гэтая пляцоўка знаходзіцца на вуліцы Якубоўскага.
Праз тры дні там ужо было пагнутае баскетбольнае кальцо, парваная сетка на ім і на гандбольных варотах, а таксама адарваныя квадраты гумавага пакрыцця.
“Зварот да бацькоў: калі ласка, размаўляйце са сваімі дзецьмі. Тлумачце, што гэта месца для гульняў, а не для разбурэнняў. Нашы дзеці – наша будучыня, і выхоўваць павагу да агульнай маёмасці трэба з самага ранняга ўзросту. Давайце разам захаваем тое, што зроблена сёння, для шчаслівага заўтра нашых дзяцей!” – заклікаюць пакрыўджаныя камунальнікі.
Зразумела, што лягчэй за ўсё скардзіцца на невыхаваных дзяцей, забываючы, што рыба гніе з галавы. І хоць даўно, яшчэ ў 1995 годзе, вышэйшае кіраўніцтва дзяржавы на кавалкі рэзала на той момант дзяржаўны бел-чырвона-белы сцяг, прыклад для ўсёй Беларусі быў дадзены паказальны – так рабіць можна і нічога за гэта не будзе.
Падзеі 2020 года, калі цяперашні намеснік міністра МУС Мікалай Карпянкоў разам са сваімі падзельнікамі граміў шкло ў кавярні, каб затрымаць пратэстоўцаў, таксама не забытыя. І паводзіны гэтага, у прыватнасці, чыноўніка таксама ёсць дурным прыкладам для беларусаў і іх дзяцей. Так што не да бацькоў варта звяртацца магілёўскім камунальнікам, а да вышэйшага кіраўніцтва краіны з асуджэннем яго паводзін.
Год “хатняй хіміі” і вялікі штраф прысудзілі дырэктару прыватнай арганізацыі за фіктыўнае працаўладкаванне ў цырульні 12 выпускнікоў каледжа.
У Беларусі дэкларуецца, што прымусовая праца забаронена. Аднак насамрэч гэта не так. Выпускнікі навучальных устаноў, якія вучацца за кошт дзяржаўнага бюджэту, які ў сваю чаргу фармуцца з падаткаў іх і іх бацькоў, мусяць адпрацаваць па так званым размеркаванні.
Таму, хто не хоча прымусова працаваць, прыходзіцца дзейнічаць не зусім законнымі, з пункту гледжання дзяржавы, якая сама парушае закон, спосабамі. Так, у Магілёве 12 выпускнікоў каледжа і дырэктар прыватнай фірмы, якая аказвае цырульніцкія паслугі, дамовіліся, што яны будуць штомесяц пералічваць яму ад 160 да 200 рублёў. За гэта ён афармляліе фіктыўныя дакументы аб іх працаўладкаванні: загады аб прыёме, працоўныя дагаворы, пацвярджэнні аб прыбыцці да месца працы. Таксама мужчына забяспечыў накіраванне недакладных звестак аб працаўладкаванні выпускнікоў у ФСАН, падатковыя органы і Белдзяржстрах. Усе гэта адбывалася з 2022 па 2025 год.
Разгледзеўшы справу, суд Ленінскага раёна Магілёва прызнаў дырэктара вінаватым у службовым падлогу і пасобніцтве ў прычыненні маёмаснага ўрону без прызнакаў крадзяжу. Вырак суда – адзін год абмежавання волі без накіравання ў папраўчую калонію адкрытага тыпу, штраф у памеры 18 тысяч рублёў і забарона займаць кіруючыя пасады на пяць гадоў. Таксама з падсуднага спагнаны даход, які быў здабыты “злачынным шляхам”, у памеры 39 737,19 рубля. Мужчына сваю віну цалкам прызнаў, але прысуд у законную сілу пакуль не ўступіў.
Тры з паловай гады зняволення прысудзілі ў Магілёве палітвязню Сяргею Стрыбульскаму за нібыта садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці.
Акрамя зняволення ў калоніі ўмоцненага рэжыму, 50-гадоваму мужчыне прысудзілі штраф у памеры 550 базавых велічынь.
Паводле даных праваабаронцаў, Сяргей Стрыбульскі быў затрыманы 14 лістапада 2025 года, адбыў два адміністрацыйныя арышты. 12 снежня яго перазатрымалі ў межах кырмінальнай справы. Увесь час да суду знаходзіўся ў магілёўскай турме №4.
Раней на яго таксама ажыццяўляўся палітычны ціск. Так, у 2017 годзе ён быў фігурантам рэзананснай «справы Белага легіёна» і правёў у СІЗА 99 дзён, пакуль справу не закрылі. У 2021 годзе ў яго канфіскоўвалі тэхніку, а ў сакавіку 2022 года – напярэдадні Дня Волі – Сяргея зноў затрымалі і асудзілі на 15 сутак. Ён распавядаў сябрам, што падчас затрымання сілавікі збівалі яго і катавалі токам.
