Дзень у гісторыі. 27 мая. Маскоўскае паўстанне. “Палянаўскі мір”. Нарадзіліся этнограф І. Сербаў, паэт У. Жылка, гісторыкі М. Біч, А. Латышонак

1606 год. У Маскве выбухнула паўстанне.

Яно было скіравана супраць цара (1605-1606) Дзмітрыя Самазванца I (кан. XVI ст.-1606) і шляхцянкі, царыцы Марыны Мнішак (1588-1614). У выніку паўстання былі забіты Дзмітрый і 524 выхадцы з Рэчы Паспалітай, галоўным чынам, з Беларусі.

Марына Мнішак – адзіная каранаваная жанчына ў Расіі да Кацярыны I. Яна пазней стала жонкай цара (1607-1610) Дзмітрыя Самазванца II. У выніку гэтай і наступных падзей, на маскоўскі трон быў абраны кароль і вялікі князь ВКЛ Уладзіслаў ІV Ваза. 

Карл Веніг. Апошнія хвіліны жыцця Ілжэдзмітрыя I, 1879 год.

1634 год. Пачатак перамоў між прадстаўнікамі Рэчы Паспалітай і Масковіяй аб заканчэнні Смаленскай вайны 1632-1634 гадоў.

Перамовы праходзілі ў с. Сямлёва на р. Палянаўцы.

“Палянаўскі мір” быў заключаны 4 (14) чэрвеня 1634 года. Рускія апетыты на Смаленск не спраўдзіліся. Да Масковіі адыйшоў толькі Сярпейск, Масальск, Ахтырка, Трубчэўск.

Па дамове кароль і вялікі князь ВКЛ Уладзіслаў IV Ваза (1595-1648) адмовіўся ад далейшых прэтэнзій на рускі трон. Ён быў маскоўскім царом у 1610-1634 гадах.

1780 год. Адбылася ўрачыстая імша ў магілёўскім касцёле Святога Станіслава для каранаваных асоб.

Прысутнічалі Кацярына II і аўстрыйскі імператар Іосіф ІІ, якія прыехалі ў Магілёў дамовіцца аб умовах Другога раздзелу Рэчы Паспалітай. У гэты ж дзень каранаваныя асобы наведалі і царкву Святога Спаса.

1871 год. У в. Кульшыцы (зараз – Слаўгарадскі раён) нарадзіўся Ісак Сербаў (1871-1943).

Этнограф, фалькларыст, археолаг, краязнавец, фатограф, Правадзейны член геаграфічнага таварыства і Інстытута беларускай культуры.

У Кульшыцах існавала традыцыя даваць немаўлятам біблейскія імёны, а не габрэйскія, як на першы погляд.

Настаўнічаў ў шматлікіх месцах, уключаючы Вільню, Мінск, Хоцімск. У 1910-1913 гадах арганізаваў этнаграфічную экспедыцыю геаграфічнага таварыства па вывучэнню творчасці і матэрыяльнай культуры беларусаў.

Узначальваў работы па збору і ахове помнікаў, кафедру этнаграфіі БДУ. Сабраў багатыя калекцыі народнага аддзення, мастацтва, на падставе якіх быў выдадзены альбом “Беларускае народнае мастацтва” (1951). Першым ў краіне сабраў вялізную фотатэку з фіксаваннем тыпаў адзення на Палессі, жытла, гаспадарчых пабудоў, рамесных вырабаў.

1895 год. Нарадзіўся Ігнат Дварчанін (1895-1937).

Беларускі грамадска-палітычны дзеяч, скарыназнаўца, навуковец, паэт, пісьменнік, доктар філасофіі.

Удзельнік Першай Сусветнай вайны, падпаручнік, з’яўляўся членам Цэнтральнай беларускай вайсковай рады, сакратаром культурна-асветніцкага аддзелу Белнацкаму ў Маскве, Віленскага Беларускага нацыянальнага камітэта, Цэнтральнай беларускай школьнай рады. З’яўляецца ўкладальнікам “Хрэстаматыі новай беларускай літаратуры”. У 1930 годзе рэпрэсаваны польскімі ўладамі (8 год турмы), але ў 1932 годзе трапіў пад абмен палітвязнямі паміж СССР і Польшчай.

Працаваў у АН БССР у камісіі па вывучэньню Заходняй Беларусі, выконваў абавязкі дырэктара Інстытуту мовазнаўства. Арыштаваны ў 1933 г., высланы на Салаўкі, расстраляны 8 снежня 1937. Загінуў у лагерах і ягоны родны брат Іларыён Дварчанін, беларускі грамадзкі дзеяч.

1931 год. У в. Раздзел-2 Мсціслаўскага раёна нарадзіўся Васіль Жураўлёў.

Беларускі літаратуразнаўца, крытык.

Скончыў Мінскі педінстытут. З 1956 года працаваў у Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы Акадэміі навук.

Аўтар манаграфіі «Структура твора» (1978), сааўтар «Гісторыі беларускай савецкай літаратуры», «Гісторыя беларускай дакастрычніцкай літаратуры», «История белорусской дооктябрьской литературы», «Праблемы сучаснай беларускай прозы», «Пытанні паэтыкі».

1896 год. Нарадзіўся Міхась Філіповіч (1896-1947).

Беларускі жывапісец, графік, этнограф, педагог, адзін з першых айчынных мастакоў, хто звярнуўся да нацыянальнай тэматыкі. Вялікую значнасьць маюць замалёўкі народнай вопраткі, зробленыя Філіповічам на Міншчыне, Случчыне, Магілёўшчыне, Палессі.

Творы М. Філіповіча вызначаюцца яркім нацыянальным каларытам, самабытнасцю.

1900 год. Нарадзіўся Уладзімір Жылка (1900-1933)

Беларускі паэт, перакладчык, крытык.

Працаваў у мінскай 21-й беларускай пачатковай школе, аграномам, наведваў клуб «Беларуская хатка», супрацоўнічаў з Ядвігіным Ш., Я. Купалам, З. Бядулем, М. Чаротам, Л. Родзевічам.

З 1920 года жыў у Заходняй Беларусі. Вёў падпольную, культурна-асветніцкую дзейнасць у Польшчы, Літве, Латвіі, Чэхаславакіі. Працаваў у віленскай беларускай кнігарні, апекаваў  тэатральную майстроўню пры Віленскай беларускай гімназіі, супрацоўнічаў з газетамі «Наша будучыня» і «Новае жыццё», рэдагаваў пражскі часопіс «Прамень».

У 1926 годзе пасля ўдзелу ў мінскай Акадэмічнай канферэнцыі па рэформе беларускага правапісу, застаўся ў БССР. Працаваў у Інбелкульце, газетах «Беларуская вёска», «Звязда», у Мінскім музычным тэхнікуме, на Белдзяржкіно. Член аб’яднанняў «Маладняк», «Узвышша».

Аўтар вершаў, паэм, зборнікаў вершаў, многіх артыкулаў, у тым ліку, «У справе ацэнкі беларускага адраджэння», артыкулаў пра месца беларускай культуры ў славянскім свеце, пра творчасць беларускіх паэтаў, рэцэнзій на творы сучаснікаў, гісторыка-філасофскага эцюда «Беларусь-Крыўя», перакладаў еўрапейскіх паэтаў.

19 ліпеня 1930 года арыштаваны ДПУ, у 1931 прыгавораны да 5 гадоў ссылкі. Адбываў яе ва Уржуме Кіраўскай вобласці.

Памёр 1 сакавіка 1933 года ад туберкулёзу лёгкіх.

1937 год. Нарадзіўся Міхась Біч (1937-1999).

Беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук, прафесар.

Скончыў БДУ. Працаваў настаўнікам у  школах Пастаўскага і Мастоўскага раёнаў, у Інстытуце гісторыі НАНБ.

Даследчык гісторыі рабочага, народніцкага рухаў, перыядычнага друку Беларусі і праблем нацыянальнага Адраджэння. Пад яго кіраўніцтвам абаранілі кандыдацкія дысертацыі 6 даследчыкаў.

Аўтар каля 300 навуковых прац, у тым ліку 2 манаграфій, раздзелаў у 7 калектыўных кнігах, 4 вучэбных дапаможнікаў. Аўтар і суаўтар “Гісторыя БССР. Т. 2” (1972), “Гістарычныя карані сяброўства і яднання ўкраінскага і беларускага народаў” (1978), ”Гісторыя рабочага класа БССР” (у 4-х т), “Асвета і педагагічная думка ў Беларусі са старажытных часоў да 1917 г. (1985), “Полацк: гістарычны нарыс” (1987) і інш.

1957 год. Нарадзіўся Алег Латышонак.

Беларускі і польскі гісторык, доктар гістарычных навук.

Старшыня Беларускага гістарычнага таварыства ў Польшчы, аўтар і суаўтар кніг і падручнікаў “Гісторыя Беларусі ад паловы XVIII да канца XX ст.”, “Ад белых русаў да беларусаў” (аб фарміраванні беларускай народнай тоеснасці), “Жаўнеры БНР”, “Нацыянальнасць – Беларус” (асвятляюцца пытанні этнагенэзу беларусаў).

Узнагароджаны Кавалерскім крыжам ордэна Адраджэння Польшчы. 

1997 год. Памерла Зінаіда Канапелька (1918-1997).

Беларуская актрыса. Народная артыстка, Ганаровы грамадзянін г. Віцебска.

На хутары Шыркі непадалёк ад Багушэўска жылі ўсяго тры сям’і, у тым ліку Канапелькі і Машэравы.  П. Машэраў і З. Канапелька –  аднагодкі. Іх сяброўства і павага адзін да аднаго працягваліся ўсё жыццё.

З 1934 года творчае жыццё звязана з тэатрам імя Якуба Коласа (Віцебск). Сярод асноўных тэатральных роляў – Паўлінка ў аднайменнай п’есе Янкі Купалы. Сябравала з Купалам з часоў гастроляў у Мінску: “Я вельмі хвалявалася, ідучы да Янкі Купалы.  Сустрэлі мяне на дзіва проста і гасцінна…. Цётка Уладзя глядзела на мяне вельмі ласкава, а Янка Купала сказаў: “Цудоўная дзяўчына, жадаю табе сыграць гэту ролю на сцэне”. Сустрэча з такім чалавекам, такім знакамітым паэтам стала для мяне сапраўднай падзеяй”.

У яе гонар у Віцебску па вул. Урыцкага, 19 усталявана мемарыяльная шыльда.

Прыбіралі, але не прыбралі: ААТ «Краснапольскі» пакінуў пасля сябе смецце ў вёсцы Ясенка

Адзінае сельгаспрадпрыемства раёна, якое афіцыйна прызнана яшчэ і неплацёжаздольным, не змагло давесці да канца нават элементарную ўборку.

Адзіны на ўвесь раён

ААТ «Краснапольскі» – не проста адно з прадпрыемстваў Краснапольскага раёна. Гэта адзінае сельскагаспадарчае прадпрыемства на ўсю тэрыторыю: каля 23 тысяч гектараў угоддзяў, малочная і мясная вытворчасць, збожжавыя і кармавыя культуры. Альтэрнатывы няма, канкурэнтаў няма, параўноўваць няма з чым. І менавіта таму працуе гэты калгас, проста скажам, своеасабліва.

Яшчэ ў 2016 годзе ААТ трапіла ў афіцыйны пералік неплацёжаздольных сельскагаспадарчых арганізацый Магілёўскай вобласці, фінансавае аздараўленне якіх патрабуе прыцягнення сторонніх інвестараў. Указ выйшаў са спазненнем гадоў на дваццаць – гаспадарка стратная фактычна з моманту распаду СССР. Інвестараў за гэтыя гады так і не знайшлі, бо дурняў няма.

Што засталося пасля «ўборкі»

А зусім нядаўна ААТ «Краснапольскі» праявіла сябе ў вёсцы Ясенка. Работнікі гаспадаркі абслугоўвалі сіласныя траншэі пры ўездзе ў населены пункт – і пакінулі пасля сябе пейзаж, на які без слёз глядзець немагчыма:

  • абрыўкі поліэтылену, якія вецер разносіць па наваколлі;
  • кавалкі бетонных пліт, кінутыя проста каля траншэй;
  • выкарчаваныя дрэвы, пакінутыя на ўзбочыне.

Усё кінута дагніваць там, дзе аказалася зручней – у гэтым усё Краснаполле.

Сезон не апраўданне

Май – гарачая пара і да ўборкі рукі не даходзяць у прынцыпе. Не таму што няма часу. Проста таму што няма каму і няма навошта: гаспадарка мёртвая ўжо трыццаць гадоў, а дзяржаўныя праграмы фінансавага аздараўлення “Краснапольскаму” як мёртваму прыпарка.

Паказальна, што ў красавіку 2026 года Краснапольскі раён удастоіўся асабістага візіту Лукашэнкі. Той прыехаў інспектаваць рыбаводства ў рыбгасе «Палуж», а заадно высветлілася, што мінеральныя ўгнаенні ў гаспадарках Магілёўшчыны захоўваюцца абы як.

Пасля адбылося звыклае старэчае бурчанне: пагрозы, праверкі па ўсёй краіне, даручэнне старшыні КДК «разабрацца і пасадзіць». Поліэтылен каля сіласных траншэй у вёсцы Ясенка ў гэты грозны спіс не ўвайшоў. Каму цікавае смецце, калі ў “Палужы” рыбы столькі, што яна выскоквае на бераг.

Фота раённай газеты.

У Магілёве актыўна расце кошт кватэр

За тыдзень, з 18 да 25 траўня 2026 года, сярэдні кошт у аб’явах аб продажы кватэр у Магілёве вырас на 2% і склаў 1147 долараў за м2.

Паводле Realt, за апошні месяц кватэры ў абласным цэнтры дадалі ў кошце 1%, за год – на 19,7%. Пры гэтым за прайшоўшы тыдзень пры росце сярэдняга кошту кватэр іх колькасць у продажы зменшылася на 1,6%. 

На 1,1% знізілася сярэдняя цана 1-пакаёвых кватэр, якія на дадзены момант прадаюцца ў сярэднім па 1226 долараў за м2. Сярэдняя цана на 2-пакаёвыя кватэры ў Магілёве складае 1186 долараў на м2 (+1,8% за тыдзень). За 3-пакаёвыя кватэры ў абласным цэнтры просяць у сярэднім 1079 долараў за м2, што на 0,3% больш, чым тыднем раней.

Нідзе з абласных центраў не было такога імклівага росту сярэдняга кошту кватэр, як у Магілёве. Так, у Брэсце гэты паказчык на ўзроўні 0,4% (1300 долараў за м2), у Гомелі – 0,5% (1092 долараў за м2), у Гродне – 0,6% (1186 долараў за м2). А ў Віцебску сярэдні кошт кватэр на продаж увогуле знізіўся на 0,1% (1029 долараў за м2).

Па даным паказчыку Магілёў не надта адстае ад Мінску, дзе ён склаў 2,1%, а ўласна сярэдні кошт прапануемай для пакупкі кватэры дасягнуў 2438 долараў за м2.

Бабруйская калонія просіць не прывозіць на спатканні дзяцей

У Папраўчай калоніі №2 у Бабруйску задумалі рамонт і дзіцячы гульнявы пакой ператварылі ў гасцінічны нумар.

Лічыцца, што гульнявы пакой для дзяцей, якія прыязджаюць са сваякамі на працяглыя спатканні да асуджаных, закрылі часова. Памяшканне пераабсталявалі пад гасцінічны нумар з-за рамонту ў будынку для наведвальнікаў.

Працяглыя спатканні ў ПК-2 могуць працягвацца да трох сутак. Каб не скарачаць графік сустрэч для асуджаных, адміністрацыя калоніі вырашыла выкарыстоўваць дзіцячы пакой як дадатковае месца для размяшчэння сваякоў.

Гасцініца для працяглых спатканняў знаходзіцца на тэрыторыі папраўчай установы, аднак, па словах наведвальнікаў, умовы там мала адрозніваюцца ад звычайнага гасцінічнага пражывання. Пакоі абсталяваны ўсім неабходным, а сама тэрыторыя ізаляваная ад асноўнай часткі калоніі.

Пасля завяршэння рамонту памяшканне абяцаюць вярнуць дзецям. Пакуль жа сваякам рэкамендуюць па магчымасці не прыязджаць на спатканні з маленькімі дзецьмі.

Фотаздымак: komkur.info

У Магілёве абвясцілі міліцэйскія вучэнні з выбухамі і стрэламі

Выбухі і стрэлы можна будзе пачуць каля Лядовага палаца ў Магілёве 26 і 27 траўня 2026 года.

Пра комплексныя камандна-штабныя вучэнні па праверцы гатоўнасці падраздзяленняў МУС да дзеянняў у асаблівых умовах паведамляецца ў тэлеграм-канале міліцэйскага міністэрства. Паводле яго, 26-27 траўня з 10 да 16 гадзін будзе перакрыта дарожны рух па вуліцах каля Лядовага палацу – Гагарына (ад Пушкінскага праспекта да бульвара Непакораных), Дзям’яна Беднага (ад вуліцы Гагарына да Севастопальскай) і па завулку Крайняму.

Пры гэтым адзін з этапаў вучэнняў адбудзецца на тэрыторыі Лядовага палаца спорту, з-за чаго каля яго будуць чутныя выбухі і стрэлы. “Хвалявацца не варта”, – супакоўваюць арганізатары вучэнняў. Пры гэтым яны просяць грамадзян зразумець, што гэта ўсё робіцца дзеля іх бяспекі.

Ва ўмовах мілітарызацыі грамадскага жыцця ў Беларусі і бясконцых вайсковых вучэнняў, Міністэрства ўнутраных спраў таксама пэрыядычна праводзіць вучэнні сваіх падраздзяленняў.

Папярэднія прайшлі сёлета ў красавіку ў Віцебскай вобласці, у сакавіку – ў Брэсцкай. На першых удасканалвалі «алгарытм прыкрыцця дзяржаўнай мяжы, стварэння рэзерваў, іх сучаснай перадыслакацыі пры патрэбе», а на другіх – спыняць «масавыя беспарадкі».  

Фотаздымак: ТГ “МУС Беларусі”

Пешаходны мост у Горках як сімвал эпохі бардака

У той час, калі касмічныя караблі барозняць прасторы Сусвету, пешаходны мост у Горках, які злучае вуліцы Талстога і Матросава, разваліўся. 

Пра гэта “ў рэдакцыю раённай газеты паступіў электронны ліст ад жыхаркі горада, якая наракала на аварыйны стан пешаходнага моста, які злучае вуліцы Талстога і Матросава”.

З пешаходнымі масткамі ў Горках, як дакладна заўважылі мясцовыя журналісты,

“далёка не ўсюды сітуацыя была станоўчай”.

Яшчэ б! Пешаходныя масты ў горадзе, дзе знаходзіцца цэлая сельгасакадэмія, не стаяць на балансе ніводнай з арганізацый раёна, а УКВП «Коммунальник» займаецца іх рамонтам па магчымасці.

А магчымасць, штука такая, што масты гэтыя ўсім да лямпачкі.

Больш за тое, дастаткова зірнуць на фота, каб зразумець: справа зусім не ў мастах, а ў сістэме, асновай якой з’яўляюцца безгаспадарчасць і бескантрольнасць.

Трапіць з Матросава на Талстога ў Горках гэтак жа цяжка, як пазбавіцца ад паўсюднага бардака ў Беларусі.

Фота “Горацкія навіны”.

Адкрылі з помпай, закінулі са смеццем: як у Крычаве абыходзяцца з дзіцячымі пляцоўкамі

КДК выявіў аварыйнае абсталяванне і бытавое смецце на тых самых дзіцячых пляцоўках, урачыстае адкрыццё якіх крычаўская прэса асвятляла як свята.

Традыцыя адкрываць з аркестрам

У Крычаўскім раёне склалася ўстойлівая традыцыя: адкрыццё кожнай новай дзіцячай пляцоўкі ператвараецца ва ўрачыстае мерапрыемства з ганаровымі гасцямі, прамовамі і фотаздымкамі для раённых СМІ.

У кастрычніку 2025 года на тэрыторыі дзіцячага сада N19 адкрылі інклюзіўную гульнявую пляцоўку – з манежам, інтэрактыўнымі стэндамі, інклюзіўнай пясочніцай і пражэктарамі для вячэрняга выкарыстання. На цырымоніі прысутнічалі прадстаўнікі «Белай Русі», Беларускага фонду міру і раённага аддзела адукацыі.

У 2022 годзе ў Дзіцячым парку з не меншай урачыстасцю адкрылі пляцоўку «О малой родине с любовью» ў рамках абласнога праекта. У аграгарадок Чырвоная Буда на адкрыццё пляцоўкі прыехаў асабіста старшыня райвыканкама, адзначыўшы, што адкрываць пляцоўкі стала «добрай традыцыяй» раёна. Аналагічныя цырымоніі праходзілі ў аграгарадках Маляцічы і Чырвоная Буда.

Што знайшоў КДК

Рэальнасць аказалася далёкай ад святочных рэпартажаў. Па выніках маніторынгу КДК Магілёўскай вобласці на крычаўскіх дзіцячых пляцоўках былі выяўлены парушэнні. На вуліцы Паўднёвай кантралёры зафіксавалі:

  •     разбураную агароджу гульнявой зоны;
  •     аварыйнае абсталяванне, якое ўяўляла небяспеку для дзяцей;
  •     бытавое смецце непасрэдна на тэрыторыі пляцоўкі;
  •     небяспечныя будаўнічыя адходы на прылеглай тэрыторыі;
  •     няскошаную траву і нефарбаваныя лаўкі.

Парушэнні ліквідаваны толькі пасля ўмяшання дзяржкантролю. Падобныя заўвагі былі прад’яўлены яшчэ да трох дзіцячых гульнявых пляцовак райцэнтра.

Гісторыя паўтараецца

Паказальна, што праблемы з крычаўскай ЖКГ маюць сістэмны характар. Яшчэ ў 2021 годзе КДК ужо правяраў камунальную гаспадарку раёна і выявіў куды больш сур’ёзныя парушэнні: незаконнае атрыманне крычаўскім УКВП «Камунальнік» сродкаў раённага бюджэту на суму больш за 190 тысяч рублёў, неэфектыўнае выкарыстанне дзяржаўнай маёмасці і прымяненне неправераных прыбораў уліку цяпла.

Карціна, якая складваецца з гэтых фактаў, выглядае так: сродкі на добраўпарадкаванне выдзяляюцца, пляцоўкі будуюцца і ўрачыста адкрываюцца, пасля чаго застаюцца без нармальнага абслугоўвання і паступова занепадаюць. Свята заканчваецца ў дзень разразання стужачкі. І так жыве ўжо трыццаць гадоў не толькі Крычаў, але і ўся Беларусь.

Фота раённай газеты.

З 29 мая ў Магілёве зменяцца маршруты гарадскіх аўтобусаў

З 29 мая ў Магілёве скарэктуюць схемы руху шэрагу аўтобусных маршрутаў. Прычына – будаўніцтва ўнутрыгарадской кальцавой магістралі на ўчастку ад праспекта Міра да вуліцы Касманаўтаў.

Частку маршрутаў перанакіруюць па новых вуліцах, для іншых прадугледзяць разваротныя пляцоўкі на ключавых транспартных вузлах.

Змены па маршрутах:

  • N4 – будзе ісці па вуліцах Лазарэнкі, Касманаўтаў, праспекце 17 Верасня, Пысіна і Якубоўскага;
  • N5 – пройдзе праз вуліцы Б.-Бірулі, Куляшова, Пысіна, праспект 17 Верасня, Касманаўтаў, Шміта, Астроўскага, Пушкінскі праспект і іншыя магістралі;
  • N9 – скарэктаваны з заездам на разваротную пляцоўку на скрыжаванні праспекта Міра і вуліцы Касманаўтаў;
  • N10, 12, 23, 28, 30, 32, 34, 38, 41 – для часткі прадугледжаны новыя схемы руху, для астатніх – праца праз разваротныя пляцоўкі.

Пасажырам рэкамендуюць улічваць змены пры планаванні паездак і загадзя ўдакладняць актуальныя схемы руху грамадскага транспарту.

Дзень у гісторыі. 26 мая. Царкоўны раскол. Снег па калена. Перамога “Меркурыя”. Заснавана “Узвышша”. Нарадзіўся Э. Рознер

1695 года. Віцебскі летапіс паведамляе пра незвычайныя метэаралагічныя з’явы.

У ім чытаем запіс, які тычыцца Усходняй Беларусі: “У год 1695. Месяца мая, 26 дня … выпаў па калена снег і ляжаў 3 дні”.

Халодным былі ўсё XVII і пачатак XVIII стагоддзя – “малы” ледавіковы перыяд, які наступіў у сувязі з вулканічнай дзейнасцю ў Амерыцы. Самымі халоднымі зімы былі ў 1709 і 1710 гадах.

У апошнія гады ў Беларусі майскі снег фіксаваўся 12 мая 2020 года.

1666 год. Сабор праваслаўнай царквы адлучыў раскольнікаў.

Пачаўся царкоўны раскол. Раскольнікі-стараверы сталі ўцякачамі з Маскоўскай дзяржывы і ўтварылі першую сталую групу рускіх на беларускіх землях з дзвюма буйнымі цэнтрамі – вакол Браслава і Відзаў (цяперашні Браслаўскі раён) і вакол Веткі (зараз раённы цэнтр Гомельскай вобласці). Кароль Рэчы Паспалітай Ян III Сабескі ў 1691 годзе дазволіў стараверам свабодна жыць у дзяржаве. У Ветцы хаваўся ад рускіх улад будучы кіраўнік сялянскага паўстання Е. Пугачоў. Рускія войскі рабілі набегі, у тым ліку трагічныя ў 1735 і 1764 гадах, на беларускія землі і адводзілі стараабраднікаў назад. Раскольнікі ў ХVІІІ стагоддзі рассяліліся па тэрыторыі Мінскай губерні.

У Магілёўскай вобласці стараабраднікі жывуць ва ўсходніх раёнах, Бабруйску і ў Кіраўскім раёне. У 1914 годзе ў Беларусі пражывала 100 тыс. стараабраднікаў. Пра жыццё стараабраднікаў распавядаюць экспазіцыі Веткаўскага музея стараабраднікаў і беларускіх традыцый імя Ф. Шклярава.

https://vetka-museum.by/

1829 год. Перамога “Меркурыя” беларуса А. Казарскага.

Падчас руска-турэцкай вайны 18-ці гарматны брыг “Меркурый” атрымаў перамогу над двума турэцкімі 110- і 74-гарматнымі лінейнымі караблямі ў раёне Басфорскага праліва.

Калі “Меркурый” нечакана сустрэўся з турэцкай эскадрай з 18 караблёў, А. Казарскі (1798-1833), ураджэнец беларускага г. Дуброўна, вырашыў уступіць у бой. Больш за 3 гадзіны 115 маракоў Казарскага бясстрашна біліся з 1200 туркамі – і выйшлі пераможцамі.

Па-майстэрску манеўруючы і не даючы суперніку скарыстацца дзесяціразовай перавагай у артылерыі, брыг “Меркурый” збіў ядрамі сваіх прылад усё ветразнае абсталяванне непрыяцеля і пакінуў яго ў “цалкам бездапаможным выглядзе”.

У азнаменаванне подзвігу ў Севастопалі на марскім бульвары быў усталяваны помнік з надпісам на пастаменце: “Казарскаму. Нашчадству ў прыклад…”.

Знакаміты мастак І. Айвазоўскі напісаў некалькі карцін, прысвечаных гэтаму бою.

1863 год. У баі з расійскімі карнікамі пад Парэччам каля Докшыцаў загінуў Генрых Дмахоўскі (1810-1863).

Беларускі і амерыканскі скульптар, паўстанец (1830-1831 і 1863 гадоў) на беларускіх землях, удзельнік Львоўскага паўстання 1846 года.

У ЗША вядомы як Генры Д. Сандэрс. Па сённяшні дзень упрыгожваюць памяшканне Кангрэсу ЗША ягонай працы бюсты Дж. Вашынгтона, Т. Джэфэрсана, Б. Франкліна, Т. Касцюшкі.

1885 год. У Мінску нарадзіўся Барыс Дабрынін (1885-1951).

Карстазнаўца, геамарфолаг, падарожнік, доктар геаграфічных навук, прафесар Маскоўскага, Тбіліскага і Кіеўскага ўніверсітэта.

Скончыў прагімназію Бабруйска, гімназію Гомеля, Маскоўскі ўніверсітэт. Акрамя выкладання ва ўніверсітэтах, працаваў загадчыкам  аддзела Інстытута геаграфіі АН СССР.

Аўтар падручнікаў для геаграфічных факультэтаў універсітэтаў, прац па геаграфіі Дагестана, Маскоўскай вобласці, Еўрапейскай часткі СССР і Каўказа, Заходняй Еўропы.

Памёр 4 верасня 1951 года ў Кіеве. Пахаваны ў Маскве на Ваганькаўскіх могілках.

1910 год. У Берліне нарадзіўся Эдзі (Адольф) Рознер (1910-1976).

Савецкі беларускі джазавы трубач, скрыпач, дырыжор, кампазітар і аранжыроўшчык. Заслужаны артыст БССР (1944).

Жыў і працаваў у Германіі (1910-1933, 1973-1976), Польшчы (1934-1939) і СССР (1939-1972).

Пасля далучэння Беластока да БССР пазнаёміўся з беларускім кіраўніком П. Панамарэнка – гарачым аматарам джаза, і пад яго заступніцтвам узначаліў новы вялікі джаз-аркестр, які неўзабаве атрымаў статус Дзяржаўнага джаза БССР. Аркестр Рознера атрымаў спецыяльны цягнік для гастроляў, які практычна стаў домам для аркестра. Любыя складанасці або праблемы вырашаліся дзякуючы ўмяшанню П. Панамарэнкі.

Улетку 1940 гады аркестр з вялікім поспехам даў канцэрты ў шматлікіх гарадах СССР і прыняў удзел у дэкадзе беларускага мастацтва ў Маскве. У верасні даў канцэрт ў Сочы для І. Сталіна. Сталіну канцэрт спадабаўся.

Біг-бэнд Рознера быў адным з першых савецкіх джазавых аркестраў, які выконваў музыку ў стылі свінг, і сыграў адну з ключавых роляў у засваенні айчыннымі музыкамі гэтага кірунку музыкі.

У 1946 годзе арыштаваны НКУС у Львове разам з жонкай. Прыгавораны да 10 гадоў лагераў і сасланы ў Хабараўскі край, дзе сабраў лагерны аркестр, потым на Калыму. Вызвалены ў 1954 годзе.

Адзін з найбольш папулярных джазавых артыстаў у СССР, чые запісы былі двойчы забаронены. Аўтар джазавых кампазіцый, а таксама танга, вальсаў, песень (на словы Ю. Цэйтліна, М. Пляцкоўскага, В. Маса, М. Чарвінскага, Я. Далматоўскага, У. Харытонава, Л. Кукса, Р. Пажэняна, Б. Дворнага і іншых) і джазавых аранжыровак.

Памёр 8 жніўня 1976 года ў Заходнім Берліне.

1909 год. Нарадзіўся Часлаў Ханяўка (1909-1988).

Беларускі грамадскі дзеяч. Стрыечны брат В. Жук-Грышкевіча.

Скончыў Віленскую беларускую гімназію, Віленскі ўніверсітэт.

У Другую сусветную вайну ў 1939 годзе ў Вільні стаў сузаснавальнікам Беларускай незалежніцкай партыі.

Падчас нямецкай акупацыі дзейнічаў у Беларускім камітэце ў Беластоку і Беларускім камітэце ў Варшаве.

З пачатку 1950-х жыў у ЗША ў Саўт-Рыверы. Актыўна дзейнічаў у беларускім асяроддзі, сузаснавальнік Беларускага інстытута навукі і мастацтва ў Нью-Ёрку, адзін з кіраўнікоў арганізацыі «Беларуска-амерыканская дапамога».

Памёр 2 ліпеня 1988 года ў Саўт-Рыверы, ЗША.

Саўт-Рывер. Царква Св. Еўфрасінні Полацкай.

1926 год. Заснавана беларускае літаратурна-мастацкае згуртаванне “Узвышша”.

Заснавана групай былых сяброў літаб’яднання “Маладняк”. Старшыня – К. Чорны, намеснік – К. Крапіва, сакратар – А.Бабарэка. З магілёўцаў у арганізацыю ўваходзілі  В. Шашалевіч,  А. Мрый (А. Шашалевіч). Арганізацыя ставіла перад сабой задачы: дасягнуць вяршыні нацыянальнай літаратуры шляхам вучобы i выхавання талентаў, пераадолення эпігонскіх тэндэнцый i стварэння арыгінальнай школы літаратурнага мастацтва праз развіццё высокай культуры мовы, арганічнае спалучэнне рэалістычных традыцый са смелым наватарствам. Праіснавала па снежань 1931 года. Савецкая крытыка 1930-1950-х гадоў адносіла аб’яднанне да варожых сацыялізму арганізацый. Літаратурныя дасягненні “Узвышша” аб’ектыўна ацэнены толькі ў 1950-1960 гадах.

«Узвышша»: першы рад: Я. Пушча, А. Бабарэка, У. Дубоўка, К .Чорны, З. Бядуля, К. Крапіва. Другі рад: М. Лужанін, С. Дарожны, А. Адамовіч, Т.Кляшторны, У.Жылка, В.Шашалевіч, П.Глебка. Мінск. 1929 г.

1926 год. Нарадзіўся Ілля Курган (Эйдэльман, 1926-2019).

Беларускі акцёр, дыктар радыё, “беларускі Левітан”, педагог, заслужаны артыст Беларусі, прафесар кафедры сцэнічнай мовы акадэміі мастацтваў і ўніверсітэта культуры.

Большасці беларусаў вядома фраза: “Гаворыць Мiнск. У мiкрафона Iлля Курган”. У эфіры беларускага радыё І. Курган працаваў з 1949 года. Прозвішча “беларускі Левітан” яму даў сам Левітан пасля выпадку, калі Кургану прыйшлоя вясці трансляцыю пасяджэння ЦК замест Левітана, які спазніўся, а потым канстатаваў: “Вам не патрэбен Левітан, ёсць у вас Ілля Курган!”.

1977 год. Памёр Янка Пачопка (1890-1977).

Беларускі паэт, фалькларыст, аграном, публіцыст, савецкі праваслаўны і культурны дзеяч, удзельнік хрысціянскага руху пачатку XX стагоддзя.

Выдаў шэраг кніг сельскагаспадарчай тэматыкі. Выдавец рэлігійнага выдання «Праваслаўны Беларус». У 1939-1958 гадах працаваў аграномам.

Блізкі сябар Язэпа Драздовіча, які рыхтаваў ілюстрацыі да яго кніг, Міхася Машары.

Аўтар перакладаў з рускай мовы ў «Нашай Ніве», вершаў.

1999 год. Памерла Лідзія Ялоўчык (Лісок, 1911-1999).

Беларуская пісьменніца, паэтэса, педагог.

Вучылася ў Оршы, Гродна.

Працавала на Гродзенскім радыёвяшчанні, у лясгасе, настаўнічала ў школах Гродзенскай вобласці.

Аўтар кніг апавяданняў і аповесцей. Пісала пераважна пра мінулае, удзяляючы значную ўвагу жыццю беларускай моладзі ў даваеннай Польшчы і ў час вайны.

Сярэдні заробак на Магілёўшчыне – найменшы па краіне

У Магілёўскай вобласці намінальны налічаны сярэдні заробак у красавіку 2026 года склаў 2473 рублі, што з’яўляецца найменшым паказчыкам па рэгіёнах Беларусі.

У сярэднім за перыяд са студзеня па красавік на Магілёўшчыне таксама быў найменшы паказчык – 2373 рублі.

Пры гэтым рост рэальнага заробку, згодна даных Белстата, на Магілёўшчыне быў адзін з набольшых. У параўнанні да красавіка 2025 года – 7,3%, а да студзеня-красавіка мінулага года – 7,1%.

Найбольшы намінальны сярэдні заробак у прайшоўшым красавіку быў у Мінску – 3889 рублёў. Сярод іншых абласцей бліжэй за ўсё да Магілёўскай па заробку Віцебская – 2519 рублёў. Далей па нарастаючай ідуць Гомельская (2600 руб.), Брэсцкая (2610 руб.), Гродзенская (2650 руб.) і Мінская (2990 руб.) вобласці.

У сярэдні па Беларусі гэты паказчык складае 2953 рублі, што амаль на 500 рублёў больш за ўзровень сярэдняга заробку ў красавіку на Магілёўшчыне.

Фотаздымак: БелТА