З’явіліся фатаграфіі белай скульптуры «Сям’я» на набярэжнай ракі Дубровенкі – да і пасля адкрыцця побач з ёй светламузычнага фантана. Першыя здымкі, адразу пасля ўстаноўкі ў сярэдзіне чэрвеня, паказваюць чыстую скульптуру: двое дарослых, якія схіліліся над дзіцем. Другія, праз два тыдні, – тую ж скульптуру, але са слядамі абутку на ўсіх гарызантальных паверхнях і брудам, які сцякае па вертыкальных.
Што адбылося
Скульптура вышынёй 2,8 метра работы Ігара Засімовіча і Аляксея Сарокіна, якая адлюстроўвае бацькоў, што схіліліся над дзіцем, устаноўлена на набярэжнай Дубровенкі ў сярэдзіне чэрвеня 2026 года. Увечары ў трыццаці метрах ад яе адбылося ўрачыстае адкрыццё светламузычнага фантана – цэнтральная падзея Дня горада Магілёва. Паводле ўласнага паведамлення гарвыканкама, аб’ект «пакуль не мае аналагаў у Рэспубліцы Беларусь», у ім 205 помпаў, 518 фарсунак і больш за 600 свяцільнікаў.
На адкрыццё прыйшлі тысячы гараджан – у TikTok гэта апісана як «палова Магілёва сабралася на набярэжнай» і «гледачы імкнуліся заняць месцы вышэй і выкарыстоўвалі для гэтага скульптуру, у тым ліку замест лавак».
За два тыдні пасля адкрыцця фантана скульптура прыйшла ў стан, зафіксаваны на фатаграфіях.
Матэрыялы пад нагамі і рукамі дзясяткаў тысяч чалавек за два тыдні гарантавана набываюць менавіта той выгляд, які набыла гэтая скульптура. Гэта не «вандалізм у чыстым выглядзе». Гэта чаканы фізічны вынік пры зададзеных зыходных умовах.
Што было няправільна спланавана
Белы колер для скульптуры, пастаўленай ушчыльную да тратуара ў грамадскай прасторы без бар’ераў. Гіпсабетон або штучны камень такога адцення надзвычай хутка набірае бруд нават ад дотыкаў сухімі рукамі. МогилевОнлайн слушна заўважае: скептыкі казалі, што колер варта было б узяць цямнейшы. Не «варта было б» – трэба было.
Узровень зямлі, адсутнасць пастамента і агароджы. Пастамент, які ўздымае скульптуру вышэй за ўзровень плячэй дарослага чалавека, фізічна выключае магчымасць сесці на яе або залезці. Тут такога пастамента няма – скульптура сабрана з гарызантальных аб’ёмаў, якія літаральна прапануюць сябе як лаўка.
Форма скульптуры – масіўныя бацькі, якія схіліліся над дзіцем. Верхнія плоскасці гэтых фігур з пункту гледжання гледача, які шукае, дзе прысесці або стаць вышэй, каб разгледзець фантан, выглядаюць як гатовыя пляцоўкі. Гэта значыць, што форма і меркаванае выкарыстанне ўваходзяць у прамое супярэчанне з мастацкай задумай.
Устаноўка непасрэдна перад мерапрыемствам, якое сабрала тысячы людзей. Устаноўка ў сярэдзіне чэрвеня, адкрыццё фантана 26 чэрвеня. Заказчык не мог не ведаць пра графік – фантан анансавалі яшчэ восенню 2025 года, работы ішлі два гады. Паміж устаноўкай скульптуры і наплывам наведвальнікаў прайшло менш за два тыдні. Часу, каб абазначыць зону, паставіць часовыя агароджы на масавае мерапрыемства, хапала.
Адсутнасць ахоўных мер падчас масавай падзеі. Ёсць стандартныя падыходы, якія прымяняюцца ва ўсім свеце: часовыя агароджы на час свята, спецыяльныя кантралёры, пакрыццё ўразлівых аб’ектаў плёнкай на гэты час. Ніводная з гэтых мер не была прыменена.
Хто насамрэч адказвае
Скульптура «Сям’я» – не прыватная ініцыятыва Засімовіча і Сарокіна. Гэта аб’ект добраўпарадкавання набярэжнай, аплачаны з гарадскога бюджэту, устаноўлены пад кантролем гарадскога ўпраўлення архітэктуры і горадабудаўніцтва. Узгадненне знешняга выгляду, месца ўстаноўкі, матэрыялу, неабходнасці пастамента і ахоўных мер – гэта адказнасць заказчыка, гэта значыць гарадскога выканаўчага камітэта.
40-гадовы Віктар Паграбны з Магілёва адправіўся ў Францыю – паводле адной версіі, у адпачынак, паводле другой – на заробкі. Праз месяц яго жонка і сябры праз сацыяльныя сеткі збіраюць каля 100 тысяч еўра, каб вывезці мужчыну на Радзіму: падчас паездкі ў яго развіўся трамбоз, а потым адбылося спыненне сэрца, пасля якога ён упаў у кому.
Як гэта адбылося
Дарога сама па сабе стала фактарам рызыкі. Пералёт з Мінска праходзіў з перасадкай у Стамбуле: спачатку тры гадзіны ў паветры, потым дзве гадзіны ў аэрапорце, і зноў тры гадзіны палёту – ужо да Ніцы. Доўгае нерухомае сядзенне падчас пералётаў – вядомы фактар, які можа справакаваць утварэнне тромбаў у людзей са схільнасцю.
Праблемы далі пра сябе ведаць не адразу: дыхавіца нарастала паступова, і Віктар звярнуўся да ўрачоў толькі праз тыдзень. Дыягностыка выявіла тромб у назе і прыкметы тромбаэмбаліі лёгачнай артэрыі. Урачы ацэньвалі яго стан як адносна стабільны і прызначылі прэпараты, якія разрэджваюць кроў. Здарылася гэта ў першых днях чэрвеня.
8 чэрвеня сітуацыя кардынальна змянілася: рэзка ўпалі ціск і пульс, у сэрцы выявілі яшчэ адзін тромб, мужчыну тэрмінова перавялі ў рэанімацыю. Двойчы спынялася сэрца – на сем і на дваццаць хвілін, – і абодва разы яго ўдавалася рэанімаваць.
Лячэнне запатрабавала сур’ёзнай апаратнай падтрымкі: ЭКМА для замяшчэння працы сэрца і лёгкіх, штучная вентыляцыя лёгкіх, дыяліз праз адмову нырак, антыбіётыкі на фоне далучанай інфекцыі і больш агрэсіўная тэрапія супраць тромбаў. Да канца чэрвеня Віктар усё яшчэ не мог дыхаць самастойна.
Дыягназ урачоў
Найгоршае высветлілася пазней. Пакуль сэрца спынялася, мужчыну трымалі ў стане глыбокага медыкаментознага сну. Аднак пасля адмены седатыўных прэпаратаў ён у прытомнасць не прыйшоў. Здымкі паказалі маштабнае пашкоджанне галаўнога мозга – вынік недахопу кіслароду падчас спыненняў сэрца.
Прагноз, які далі французскія спецыялісты, вельмі неспрыяльны: 4–5 балаў паводле шкалы CPC, што адпавядае альбо ўстойліваму вегетатыўнаму стану, альбо смерці. Незалежны неўролаг, запрошаны для атрымання другога меркавання, пацвердзіў гэтую ацэнку. У такой сітуацыі французская медыцынская практыка прадугледжвае адключэнне апарата штучнай вентыляцыі лёгкіх – урачы лічаць далейшую падтрымку бессэнсоўнай.
Сям’я з гэтым не пагаджаецца. Жонка Віктара паведамляе ў сацыяльных сетках, што ўжо сабрана больш за 55 тысяч рублёў, і цяпер чакаюць пацвярджэння па спецыяльным санітарным борце коштам каля 80 тысяч еўра – менавіта ім плануюць даставіць мужчыну ў Беларусь.
Знаёмыя Віктара, футбольнага заўзятара, арганізавалі збор праз тэматычную суполку, аргументуючы гэта тым, што французскі бок не настроены працягваць актыўнае лячэнне з-за нізкіх шанцаў на аднаўленне, а адмаўляцца ад барацьбы – не ў іх правілах.
Паводле слоў людзей, якія падтрымліваюць сувязь з сям’ёй, побач з Віктарам цяпер знаходзіцца яго жонка Юлія. Адзін з сяброў мужчыны распавядае, што ўрачы прапануюць ёй пагадзіцца на адключэнне апаратаў, але яна звяртае ўвагу на тое, што ў мужа захоўваюцца рэфлексы, і настойвае: тэрміновая транспарціроўка можа даць шанец на паляпшэнне. Паводле апошніх даных, лёгкія Віктара працуюць толькі на траціну ад нормы.
У Магілёве Віктара чакаюць
У Магілёўскай абласной бальніцы для Віктара ўжо рыхтуюць палату. Галоўная перашкода – арганізацыя санітарнага авіярэйса, кошт якога ацэньваецца ў 80–130 тысяч еўра; падабраць адпаведны борт складана праз палітычныя абмежаванні, але пошукі працягваюцца.
Дадатковая нагрузка – кошт самога знаходжання ў французскай клініцы: суткі ў рэанімацыі каштуюць каля 4000 еўра, тады як страхоўка Віктара пакрывала толькі 30 тысяч. Паводле ацэнак людзей, знаёмых з сітуацыяй, агульны кошт лячэння ўжо перавысіў 90 тысяч еўра.
Розніца паміж тым, што пакрыла страхоўка, і фактычным коштам лячэння – гэта і ёсць доўг, які ўтварыўся перад французскай клінікай. Іншымі словамі, у Віктара няма гэтых грошай – наадварот, менавіта гэтую суму сям’і, імаверна, давядзецца аплаціць.
Асобны, самастойны артыкул выдаткаў – транспарціроўка. Атрымліваецца, што сям’і неабходна вырашыць адразу дзве фінансавыя задачы: аплаціць (або хаця б часткова пакрыць) ужо назапашаны рахунак за лячэнне ў французскай бальніцы і знайсці грошы на сам пералёт. Менавіта таму канчатковая мэта збору – каля 100 тысяч еўра, і менавіта таму родныя падкрэсліваюць, што рахунак працягвае расці з кожным днём, пакуль Віктар застаецца ў рэанімацыі.
Расійскія сістэмы РЭБ уплываюць на праблемы з GPS у Беларусі, з-за чаго геалакацыя, напрыклад, у Магілёве, пачынае паказваць некарэктна.
Жыхар Магілёва паведаміў пра незвычайны збой у працы GPS. Знаходзячыся ў сваёй кватэры на восьмым паверсе шматкватэрнага дома, ён убачыў у мабільным дадатку карты, што нібыта знаходзіцца ў Смаленскай вобласці Расіі.
Пра гэты выпадак ён расказаў у адным з профільных тэхнічных чатаў, прыклаўшы скрыншот з экрана тэлефона. Паводле яго слоў, пасля таго як ён спусціўся на вуліцу, геалакацыя зноў пачала працаваць нармальна.
Іншыя ўдзельнікі чата адзначылі, што таксама перыядычна сутыкаюцца з падобнымі збоямі. Яны звярнулі ўвагу, што чым вышэй знаходзіцца прылада над зямлёй, тым часцей GPS вызначае няправільныя каардынаты.
Як мяркуюць спецыялісты, гаворка ідзе пра так званы GPS-спуфінг – падмену спадарожнікавага сігналу. У адрозненне ад яго глушэння, калі навігацыя проста перастае працаваць, пры спуфінгу прыёмнік атрымлівае больш магутны фальшывы сігнал і пачынае вызначаць памылковае месцазнаходжанне.
Даследчыкі ўжо неаднаразова звязвалі падобныя перашкоды са Смаленскай вобласцю. Лічыцца, што расійскія сістэмы радыёэлектроннай барацьбы выкарыстоўваюць падмену каардынат для супрацьдзеяння ўкраінскім беспілотнікам, якія рэгулярна атакуюць аб’екты на тэрыторыі Расіі.
Пры гэтым эфект ад працы сістэм РЭБ распаўсюджваецца і на памежныя беларускія рэгіёны. У выніку памылковыя каардынаты могуць атрымліваць не толькі беспілотнікі, але і звычайныя карыстальнікі мабільных тэлефонаў.
Спецыялісты адзначаюць, што такая падмена сігналу можа ствараць праблемы не толькі для аўтамабільнай навігацыі, але і для авіяцыі ды іншых сфер, дзе дакладнасць GPS мае вырашальнае значэнне.
У Магілёве знайшлі крыніцу перашкод у сетцы сотавай сувязі А1. Гісторыя невялікая: 14 чэрвеня аператар А1 паведаміў у БелДІЭ пра перашкоды ў прыёмных каналах адной базавай станцыі, спецыялісты выехалі на месца, выкарысталі мабільныя пеленгатары і ўжо на наступны дзень знайшлі крыніцу – радыёняню стандарту DECT 6.0, распрацаваную для выкарыстання ў ЗША і Канадзе, якая была ўстаноўлена ў кватэры грамадзяніна.
На гэтым рэальная частка матэрыялу “Магілёўскіх ведамасцяў” пра саму падзею заканчваецца. З дзесяці абзацаў яна займае два. Астатнія восем – рэгулятарная пропаведзь пра «небяспекі», спіс забароненых радыёэлектронных сродкаў, заклік «удакладняць у прадаўцоў або дарыльшчыкаў» і напамін пра тое, што «выяўляецца і спыняецца».
Радыёняня з ЗША ў беларускай кватэры сапраўды непазбежна стварае перашкоды для сеткі сотавай сувязі – незалежна ад намераў уладальніка. Праблема не ў законе, а ў фізіцы.
Аднак рэальны тэхнічны інцыдэнт, які быў цалкам правамерна вырашаны, выкарысталі як падставу для вялікай павучальнай лекцыі з шырокім спісам «недапушчальнага».
Калі разгарнуць гэты спіс, ён аказваецца не столькі тэхнічным, колькі палітычным: побач з відавочна небяспечнымі падаўляльнікамі сігналу стаяць танныя кітайскія рацыі і магутныя кропкі Wi-Fi – гэта значыць усё, што магло б выкарыстоўвацца незалежна ад кантраляванай інфраструктуры сотавай сувязі.
Фінальны заклік кантраляваць падарункі з-за мяжы – гэта ўжо не пра радыёчастотны спектр, а пра рэжым камунікацыі, які беларускія ўлады імкнуцца трымаць пад кантролем.
Міжнародны дзень спартовага журналіста (International day of sports journalist, з 1995 года).
Устаноўлены па ініцыятыве Міжнароднай асацыяцыі спартовай прэсы. У гэты дзень, 2 ліпеня 1924 года, у Парыжы на міжнародным кангрэсе прадстаўнікоў спартовай прэсы было прынята рашэнне стварыць міжнародную прафесійную арганізацыю – Міжнародную асацыяцыю спартовай прэсы, якая сёння аб’ядноўвае амаль паўтары сотні нацыянальных саюзаў, у тым ліку і Беларусі.
Міжнародны Дзень НЛА (World UFO Day). Дзень уфолага.
Прафесійнае свята людзей, якія займаюцца вывучэннем паранармальных з’яў і аб’ектаў, якім прыпісваецца пазаземнае паходжанне.
Супольнасць уфолагаў вырашыла стварыць памятную дату з мэтай прыцягнуць увагу грамадства і вучоных да загадкавых здарэнняў. Ініцыятыва атрымала шырокую падтрымку ў шмат якіх краінах.
Дзень беларускай вышыванкі.
Прысвечаны беларускаму нацыянальнаму арнаменту.
Для нашых продкаў арнамент быў не толькі ўпрыгажэннем, але і своеасаблівым шыфрам, які яны перадалі нам праз стагоддзі. У кожным рэгіёне Беларусі свае асаблівасці вышыванкі, але абвязковыя два колеры – чырвоны і белы. Белы колер сімвалізуе чысціню і бязгрэшнасць, чырвоны – жыццё, сонца і багацце. У канцы XIX стагоддзя з’явіўся чорны колер, які выкарыстоўваўся ў спалучэнні з чырвоным.
У нацыянальным арнаменце выкарыстоўваюцца пераважна геаметрычныя фігуры, рэдка сустракаюцца раслінныя матывы. Кожны сімвал мае ўласнае, асаблівае значэнне, якое адлюстроўвае яго існасць. Напрыклад, вялікае дрэва сімвалізуе бессмяротнасць і вечнасць.
1566 год. Памёр Мішэль Настрадамус (1503-1566).
Вядомы французскі празорлівец, урач, алхімік, гісторык, вядомы сваімі прароцтвамі.
На працягу стагоддзяў тлумачальнікі бачаць у прароцтвах Настрадамуса нешта вельмі дзіўнае, якое выходзіць за рамкі простай выпадковасці. Аднак праходзіць час, і новыя пакаленні выяўляюць новае разуменне раней растлумачаных фраз.
Настрадамус верыў, што падзеі сусветнай гісторыі цыклічна паўтараюцца, таму што паўтараюцца планетныя канфігурацыі і адбываюцца аднолькавыя азнакі. І ён апісаў падзеі мінулага ў надзеі, што такія зноў адбудуцца ў будучыні.
1588 год. У Будславе адбылося яўленне вернікам Дзевы Марыі.
Пасля ранішняй імшы і малітвы ў Будслаўскім касцёле дзясяткі прыхаджан убачылі ў небе воблака, з якога вылівалася святло на капліцу і келлі манахаў. З воблака з’явілася Прасвятая Дзева Марыя з немаўлём на руках у асяроддзі анёлаў. І людзі пачулі: «З гэтага часу слава Бога нашага і Сына майго, і мая абарона будуць дадзены вам навечна».
Гэтая дзіўная з’ява апісана бернардынскім летапісцам Томашам Дыгонем у 1588 годзе ў яго «Praеsidentia Budensis». З гэтага часу пачаліся першыя паломніцтвы ў Будслаў.
У гонар з’яўлення Дзевы Марыі 2 ліпеня святкуецца Свята Будслаўскага абраза Маці Божай.
1900 год. Першы палёт здзейсніў дырыжабль жорсткай канструкцыі, пабудаваны графам Фердынандам фон Цэпелінам.
Яго прозвішча дала назву ўсім дырыжаблям гэтага тыпу.
Жорсткая канструкцыя адрознівалася ад мяккай і паўцвёрдай тым, што прагумаваная абалонка паветранага карабля не раздзімалася пад’ёмным вадародам, а была нацягнута на трывалы і лёгкі металічны каркас. Дырыжабль стаў буйнейшы, браў на борт больш вадароду, і як следства, павялічыліся яго пад’ёмная сіла, колькасць рухавікоў і вага транспартаванага грузу.
Паглядзець на першы палёт на беразе Бодэнскага возера сабраўся тысячны натоўп. З плывучага элінгу невялікі параход вывеў дырыжабль, і на сярэдзіне возера экіпаж з чатырох чалавек, у тым ліку і граф Цэпелін, занялі свае месцы ў гандолах дырыжабля. Пад захопленыя крыкі гледачоў дырыжабль адарваўся ад вады і падняўся ў паветра на 18 хвілін.
62-гадовы граф Цэпелін пабудаваў карабель на ўласныя сродкі і сам яго пілатаваў, але яму ўдалося пераадолець усяго 6 км з хуткасцю 60 км/г, пасля чаго апарат упаў у ваду Бодэнскага возера.
1913 год. Янка Купала напісаў паэму “Магіла Льва”.
Створана ў Акопах паводле легенды аб магілёўскім разбойніку Машэку.
Надрукавана ў 1920 годзе. У Магілёве ўпершыню паэт пабываў толькі ў 1926 годзе.
1927 год. У Вільні каранавана ікона Маці Божай Вастрабрамскай.
У час урачыстага акта каранацыі іконы, яна названа Блаславёнай Дзевай Марыяй Маці Міласэрнасці.
Гэта адна з галоўных хрысціянскіх святынь Беларусі, Літвы, Польшчы. Знаходзіцца ў капліцы Вострай брамы ў Вільнюсе з пачатку XVII стагоддзя. Абраз рэдкі: Багародзіца без дзіцяці на руках.
1922 год. Нарадзіўся Генрых Вагнер (1922-2000).
Беларускі кампазітар, музыкант. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі, Народны артыст БССР, прафесар.
У савецкі час удзельнічаў у «паўлегальных» фестывалях кантарскай музыкі ў Маскве.
Творчасці Г. Вагнера ўласцівыя пластычнасць і нацыянальная характарнасць меласа, тэмбравая квяцістасць, дынамічнае развіццё музычных вобразаў.
Аўтар оперы «Сцежкаю жыцця» па матывах аповесці В. Быкава «Воўчая зграя», першай беларускай тэлеоперы «Ранак» і іншых твораў.
1937 год. У в. Стары Дзядзін Клімавіцкага раёна нарадзіўся Аляксандр Шашэнька (1937-2008).
Вучоны ў галіне ветэрынарнай медыцыны, доктар ветэрынарных навук, прафесар.
Скончыў Віцебскі ветінстытут. Працаваў галоўным ветурачом Клімавіцкай дзяржплемстанцыі, у Клімавіцкім зоаветтэхнікуме, у Беларускім НДІ эксперыментальнай ветэрынарыі імя С. Вышалескага, у Віцебскай акадэміі ветэрынарнай медыцыны.
Аўтар прац па дыягностыцы шаленства жывёл, па распрацоўцы бівалентнай вакцыны супраць шаленства і чумы драпежных жывёл. Займаўся вывучэннем прычын захворвання белавежскіх зуброў некратычным баланапластытам і метадаў яго прафілактыкі і лячэння.
Падрыхтаваў 4 кандыдаты навук. Апублікаваў больш за 100 навуковых прац.
1941 год. На 11 дзень вайны Магілёў аб’яўлены на асадным стане.
40 000 гараджан разам з вайскоўцамі круглыя суткі пад ударамі нямецкай авіяцыі працавалі на ўзвядзенні абарончых ліній.
1988 год. У Саўт-Рыверы памёр Часлаў Ханяўка (1909-1988).
Беларускі грамадскі дзеяч. Стрыечны брат В. Жук-Грышкевіча.
Скончыў Віленскую беларускую гімназію і Віленскі ўніверсітэт.
У 1939 годзе ў Вільні стаў сузаснавальнікам Беларускай незалежніцкай партыі. Падчас нямецкай акупацыі дзейнічаў у Беларускім камітэце ў Беластоку і Беларускім камітэце ў Варшаве.
З пачатку 1950-х жыў у ЗША ў Саўт-Рыверы. Актыўна дзейнічаў у беларускім асяроддзі. Сустваральнік Беларускага інстытута навукі і мастацтва ў Нью-Ёрку, адзін з кіраўнікоў «Беларуска-амерыканскай дапамогі».
Саўт-Рывер. Царква Св. Еўфрасінні Полацкай.
1989 год. Памёр ураджэнец в. Старыя Грамыкі Веткаўскага раёна Андрэй Грамыка (1909-1988).
Савецкі дзяржаўны дзеяч, доктар эканамічных навук, дыпламат. Двойчы Герой Сацыялістычнай працы, старшыня Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР.
Ад імя СССР паставіў подпісы пры стварэнні ААН, зацвярджэнні Статута ААН. Кіраўнік дэлегацыі СССР на 22-х сесіях Генеральнай Асамблеі ААН, міністр замежных спраў СССР (1957-1985).
На Захадзе Грамыка атрымаў мянушку «Mr. Nyet» (Містар «Не») за своеасаблівы стыль вядзення перамоў. Грамыка вёў савецка-амерыканскія перамовы падчас Карыбскага крызісу, прадухіліў вайну паміж Індыяй і Пакістанам у 1966 годзе.
Яго памяць ушанавана ў Гомелі (бюст, сквер), г. Ветка (вуліца, СШ № 1, помнік).
1998 год. Будслаўскі абраз Маці Божай каранаваны папскімі каронамі.
Падзея адбылася ў 410 гадавіну з’яўлення Маці Божай і да 400-годдзя перадачы абраза Будслаўскаму касцёлу.
У 2018 годзе ўрачыстасць у гонар ушанавання абраза Маці Божай Будслаўскай («Будслаўскі фэст») унесеная ў Рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЭСКА.
2022 год. Новую зорку ганаровага грамадзяніна Магілёва адкрылі на плошчы Зорак у гонар дырэктара ААТ «Мажаліт» Вікенція Ярмалёнка.
Уся працоўная біяграфія В. Ермалёнка звязана з “Мажалітам”, на якім ён пачаў працаваць з 1974 года. Прайшоў шлях ад інжынера-канструктара да дырэктара (з 1989) прадпрыемства.
Унёс значны ўклад у тэхнічнае пераўзбраенне вытворчасці, удасканаленне тэхналогіі і прасоўванне прадукцыі на замежныя рынкі.
Палітвязень з Гродна, журналіст Дзяніс Івашын пасля трох гадоў турмы зноў апынуўся ў магілёўскай калоніі №15. Родныя асцерагаюцца, што яго зноў будуць катаваць.
Новыя старыя загрозы
Палітзняволенага журналіста Дзяніса Івашына тры гады ўтрымлівалі ў турме №8 у Жодзіне. У турму ён трапіў праз некалькі месяцаў пасля знаходжання ў калоніі №15, куды яго этапавалі пасля вынясення прысуду. Пра вяртанне Івашына ў магілёўскую калонію паведаміла яго жонка Вольга Івашына.
Яе насцярожыла адна з фраз, у якой Дзяніс паведаміў, што пакуль не займаецца фізічнымі практыкаваннямі і «захоўвае сябе ў ашчадным рэжыме».
Жонка журналіста не лічыць перавод у калонію паляпшэннем умоў адбывання пакарання. Паводле яе, падчас першага знаходжання ў магілёўскай ПК №15 Дзяніс Івашын сутыкнуўся з сістэматычным ціскам з боку адміністрацыі. Яго збівалі, пасля чаго змяшчалі ў штрафны ізалятар, каб іншыя зняволеныя не бачылі слядоў пабояў. Незадоўга да пераводу ў турму журналіст амаль бесперапынна знаходзіўся ў ШІЗА і памяшканні камернага тыпу.
Вольга Івашына сцвярджае, што ціск быў звязаны, у тым ліку, з выкарыстаннем беларускай мовы. Паводле яе слоў, супрацоўнікі калоніі знішчалі яго лісты, пазбаўлялі тэлефонных размоў, перадач і спатканняў з бацькамі.
Ліст пра ўмоўна-датэрміновае вызваленне
Разам з паведамленнем пра этапаванне маці журналіста атрымала ад адміністрацыі калоніі афіцыйны ліст, у якім таксама пазначана, што Дзяніс Івашын прыбыў у ПК №15 18 чэрвеня.
У дакуменце паведамляецца, што пасля 13 лютага 2030 года ён можа прэтэндаваць на ўмоўна-датэрміновае вызваленне, а пасля 9 студзеня 2029 года – на замену неадбытай часткі пакарання больш мяккім. Для гэтага, як адзначаецца ў лісце, асуджаны павінен «цвёрда стаць на шлях выпраўлення», не мець спагнанняў, добрасумленна працаваць і пісьмова паабяцаць правапаслухмяныя паводзіны.
Асобна адміністрацыя прапанавала сваякам паспрыяць кампенсацыі шкоды, вызначанай прысудам суда.
Вольга Івашына адзначае, што матэрыяльная шкода была кампенсаваная яшчэ раней. Паводле яе, сям’я зрабіла гэта ў надзеі, што ў выпадку магчымага абмену ўлады не будуць выкарыстоўваць гэты аргумент супраць журналіста.
Пры гэтым яна называе атрыманы з калоніі ліст стандартным паведамленнем, якое дасылаюць усім зняволеным. На яе думку, практыка паказвае, што прадугледжаныя законам магчымасці датэрміновага вызвалення або атрымання перадач і спатканняў у дачыненні да палітвязняў часта не дзейнічаюць. «Насамрэч усё вырашаецца адміністрацыяй», – адзначае жонка журналіста.
Справа Дзяніса Івашына
Дзяніс Івашын – журналіст газеты «Новы Час» і рэдактар-валанцёр беларускай версіі міжнароднай расследавальніцкай супольнасці InformNapalm. Ён вядомы расследаваннямі пра ўплыў «рускага міру» ў Беларусі, дзейнасць былых украінскіх сілавікоў у беларускім АМАПе і забудову ў мемарыяльным урочышчы Курапаты.
Супрацоўнікі КДБ затрымалі журналіста 12 сакавіка 2021 года. Спачатку яму выставілі абвінавачанне ва ўмяшанні ў дзейнасць супрацоўнікаў органаў унутраных спраў, пазней дадалі абвінавачанне ў «здрадзе дзяржаве». Паводле папярэдніх ацэнак, прычынай пераследу магло стаць расследаванне пра былых украінскіх сілавікоў, якія служылі ў беларускім АМАПе.
14 верасня 2022 года Гродзенскі абласны суд у закрытым рэжыме прызнаў Івашына вінаватым і асудзіў яго да 13 гадоў і аднаго месяца пазбаўлення волі ў калоніі ўзмоцненага рэжыму, а таксама прызначыў штраф і абавязаў выплаціць кампенсацыю дзевяці сілавікам.
Урад Беларусі пастанавіў накіраваць 6 млн рублёў дзяржпадтрымкі ААТ “Магатэкс” на закупку станкоў.
Паводле пастановы Саўміна, грошы “Магатэксу” пойдуць са сродкаў інавацыйных фондаў. У гэтым годзе ён атрымае 5,4 млн рублёў, а ў 2027 – яшчэ 0,6 млн рублёў, каб набыць 40 ткацкіх пнеўматычных станкоў з карэтачным механізмам зеваўтварэння.
У сувязі з гэтым, Беларускаму дзяржаўнаму канцэрну па вытворчасці і рэалізацыі тавараў лёгкай прамысловасці сумесна “Магатэксам” даручана забяспечыць: да 30 верасня 2027 г. увод у эксплуатацыю абсталявання; да 30 сакавіка 2028 г. – выхад абсталявання на праектную магутнасць.
Таксама не пазней за 15 сакавіка года, наступнага за годам, устаноўленым для выканання паказчыкаў, канцэрн і “Магатэкс” павінны прадставіць у Дзяржаўны камітэт па навуцы і тэхналогіях справаздачу аб выкарыстанні сродкаў з тлумачальнай запіскай. У ёй мусіць адлюстроўвацца эканамічны эфект, дасягнуты ў выніку набыцця абсталявання.
Нагадаем, што “Магатэкс” вырабляе прадукцыю для сілавога блока не толькі Беларусі, але і краін СНД, уключаючы Расію. Больш за тое, прадпрыемства ў 2023 годзе запусціла вытворчасць формы для расійскіх вайскоўцаў у Чачні. А таксама хацела супрацоўнічаць са структурамі акупаваных Расіяй тэрыторый Украіны.
Акцыю праводзіць Беларускае Таварыства Чырвонага Крыжа ў рамках штогадовай кампаніі «Спякота», якая стартуе, калі тэмпература паветра перавышае 28 градусаў. Як паведаміў старшыня Магілёўскай абласной арганізацыі Беларускага Таварыства Чырвонага Крыжа Андрэй Мартыноўскі, валанцёры раздаюць пітную ваду, інфармацыйныя памяткі і расказваюць жыхарам, як бяспечна перанесці спякоту. Перасоўны пункт працуе каля прыпынкаў, зон адпачынку, месцаў масавага знаходжання людзей, а таксама там, дзе пад адкрытым небам працуюць рабочыя. Акрамя таго, цягам лета Чырвоны Крыж сумесна з МНС правядзе на пляжах майстар-класы па аказанні першай дапамогі. Першы такі занятак адбудзецца на Святым возеры ў Магілёве. Аналагічныя мерапрыемствы плануюць арганізаваць і ў раёнах вобласці, а таксама ў Бабруйску.
Міжнародны Дзень Дняпра (з 2003 года, першая субота ліпеня).
Прысвечаны адной з самых спакойных і велічных раўнінных рэк, 4-й у Еўропе па даўжыні пасля Волгі, Дуная і Урала. Даўжыня ракі 2201 км, у тым ліку 595 км – па Беларусі.
У Беларусі знаходзіцца верхняя плыня. Да басейна ракі адносіцца 51% тэрыторыі краіны. Па тэрыторыі Магілёўскай вобласці цякуць буйныя прытокі Дняпра – Сож, Бярэзіна. На Дняпры стаіць не толькі Магілёў, але і сталіца Украіны – Кіеў.
Ярылін дзень (народны каляндар).
Дзень пякучага сонца. “Усім дням дзень”. Гэты дзень славяне прысвячалі Богу Ярыле, ладзілі кірмашы і гулянні.
Калі ўвечары зара залаціста-жоўтага колеру і адлівае ружовымі водбліскамі, то варта разлічваць на паляпшэнне надвор’я.
Зялёная афарбоўка вакол Месяца прадвесціць моцную засуху, а туман з самай раніцы кажа, што дзень будзе гарачым і сонечным.
1569 год. Дэпутатамі польскага і літоўскага соймаў зацверджана Люблінская ўнія.
Акт федэрацыйнага аб’яднання дзвюх дзяржаў Польшчы і Вялікага Княства Літоўскага ў Рэч Паспалітую Абодвух Народаў.
Унія заключана ў цяжкі час для ВКЛ у Лівонскай вайне. З канца XV стагоддзя ВКЛ было вымушана весці цяжкія войны супраць Маскоўскай дзяржавы, якая прэтэндавала на ўсходнія землі краіны.
1751 год. У Францыі пабачыў свет першы том першай у свеце «Энцыклапедыі».
Ініцыятар выдання кнігавыдавец Луі Брэтон, кіраўнік праекта – Дэні Дзідро (прысвяціў “Энцыклапедыі” 25 гадоў жыцця).
Асноўны корпус “Энцыклапедыі” склалі 35 тамоў: 17 тамоў тэксту (60 тысяч артыкулаў) і 11 тамоў ілюстрацый да тэксту.
Увогуле самыя першыя зборнікі энцыклапедычнага тыпу з’явіліся яшчэ ў Старажытных Егіпце, Кітаі.
Першая універсальная «Беларуская савецкая энцыклапедыя» друкавалася ў 1969-1975 гадах, а 18-томавая «Беларуская энцыклапедыя» – у 1996–2004.
1855 год. Заснавана Магілёўскае Аляксандраўскае рэальнае вучылішча.
Яно было 7-класным, размяшчалася ва ўласным будынку (на сучаснай пл. Арджаникідзэ), пабудаваным згодна з праектам магілёўскага губернскага інжынера В. С. Мілянаўскага
У штатах вучылішча знаходзіліся дырэктар, 4 настаўнікі Закона Божага, 8 настаўнікаў навук і моў, настаўнік чыстапісання і малявання, 7 класных настаўнікаў, 2 памочнікі класных настаўнікаў і 4 іншыя службовыя асобы. Урокі доўжыліся па 55 хвілін з 9 раніцы да 14.30 шэсць дзён у тыдзень. У першым класе было па чатыры ўрокі ў дзень, а ў астатніх – па пяць.
Летам 1904 года зроблена двухпавярховая мураваная прыбудова.
Выкладаліся: матэматыка, руская мова, Закон Божы, гісторыя, геаграфія, геаметрычнае чарчэнне, фізіка, касмаграфія, прыродазнаўства, нямецкая і французская мовы, маляванне, чыстапісанне, законазнаўства.
У 1918 годзе пераўтворана ў Магілёўскае педагагічнае вучылішча. Яго будынак захаваўся да сённяшняга дня, і зараз у ім размешчаны Магілёўскі дзяржаўны сацыяльна-гуманітарны каледж.
1903 год. У в. Прокшанічы (цяпер Магілёўскі раён) нарадзіўся Іван Ільюшын (1903-1997).
Беларускі філосаф і савецкі дзяржаўны дзеяч, міністр асветы БССР. Член-карэспандэнт АН БССР.
Скончыў БДУ. Працаваў вучоным сакратаром, дырэктарам Інстытута філасофіі, загадчыкам кафедраў у інстытуце фізічнай культуры, радыётэхнічнага інстытута. У Ташкенцкім фінансава-эканамічным інстытуце, у Бухарскім абкаме кампартыі Узбекістана, у ЦК КПБ, галоўным рэдактарам часопіса «Бальшавік Беларусі», намеснікам Старшыні Савета Міністраў БССР.
Аўтар каля 50 навуковых прац, у тым ліку 2 манаграфій.
Памёр 5 кастрычніка 1997 года.
1913 год. Адкрыты Магілёўскі настаўніцкі інстытут і пры ім гарадское вучылішча.
Размяшчаўся ў цагляным трохпавярховым доме стацкага саветніка Гартынскага па Быхаўскай вуліцы (праз некалькі месяцаў – на Вялікай Садовай, зараз корпус №2 МДУ імя А. Куляшова), арэндная плата складала 3900 рублёў у год. На ўтрыманне інстытута і вучылішча адпускаліся сродкі: з казны – 31 900 руб., ад земства – 1 000 руб., ад горада – 1 000 руб.
Дырэктарам інстытута стаў Ул. Тычынін.
Студэнты інстытута за навучанне плацілі 25 руб., вучні вучылішча – 15 руб. на год.
У 1913-1914 навучальным годзе ў адзіным класе інстытута налічвалася 35 навучэнцаў, усе праваслаўнага веравызнання, ва ўзросце 20-30 гадоў. Гэта былыя настаўнікі пачатковых народных і царкоўнапрыходскіх школ, са стажам працы ў іх не менш за 2 гады. У гарадскім вучылішчы навучалася 34 чалавекі – дзеці дваран, мяшчан і сялян.
Пасля 1917 года інстытут быў перададзены ў распараджэнне Наркамасветы.
1927 год. Нарадзілася Зора Кіпель (Савёнак, 1927-2003).
Беларускі грамадскі дзеяч беларускай эміграцыі ў ЗША, літаратуразнавец, публіцыстка.
У 1936-1941 гг. жыла ў Крычаве. Скончыла Беларускую гімназію імя Янкі Купалы ў Рэгенсбургу, Цюбінгенскі, Лювенскі, Ратгерскі ўніверсітэты.
Адна з ініцыятараў увядзення камп’ютарнай каталагізацыі ў бібліятэчнай сістэме ЗША. Рэдактар газеты «Беларус», член Рады БНР, аўтар «Бібліяграфіі беларускага і беларусаведнага друку на Захадзе», прац па гісторыі Беларусі, літаратуры, асвеце.
1941 год. Пачалося фарміраванне магілёўскага народнага апалчэння.
Доўжылася да 12 ліпеня. Створана з асобаў непрызыўнога ўзросту пад кіраўніцтвам ваеннага камісара вобласці І. Ваяводзіна ў складзе палка і 14 батальёнаў – 12 000 чалавек. Апалчэнне прымала ўдзел у абароне Магілёва 3-26 ліпеня 1941 года.
У 1974 г. у абласным цэнтры з’явілася вуліца Народнага апалчэння (800 м, раён Юбілейны).
1970 год. Памёр Аляксандр Мазалёў (1910-1970).
Беларускі савецкі жывапісец, графік, педагог.
Скончыў Ленінградскі інстытут пралетарскага мастацтва. Выкладаў у Віцебскім, Мінскім мастацкіх вучылішчах, Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце.
Падчас вайны прымаў удзел у дзейнасці падпольнай арганізацыі. Быў арыштаваны акупантамі і адпраўлены ў канцлагер. Пасля вызвалення з канцлагера ў 1944 годзе ваяваў у Чырвонай Арміі.
Працаваў у галіне станковых жывапісу і графікі, у пейзажным, партрэтным, бытавым і батальным жанрах. Быў аўтарам тэматычных карцін, у якіх вельмі ёміста ўвасабляліся характэрныя прыкметы таго часу і галоўныя грамадскія ідэалы.
Сярод творчай спадчыны мастака таксама шмат эцюдаў, накідаў і замалёвак. Творы мастака захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі.
А. Мазалёў. На канікулах. 1966 год.
1974 год. Адбыўся першы афіцыйны візіт дзейнага прэзідэнта ЗША ў Беларусь – Рычарда Ніксана.
Да гэтага ён 22 мая 1972 года сустракаўся з кіраўніцтвам СССР у Маскве.
Госця прынялі ва ўрадавай рэзідэнцыі “Заслаўе”. Ніксан азнаёміўся з горадам, усклаў вянок да падножжа манумента на плошчы Перамогі, наведаў мемарыяльны комплекс “Хатынь”.
Падчас абеду ў тосце ён ушанаваў подзвіг беларускага народа ў Вялікай Айчыннай вайне і дадаў: “Я раней думаў, што Мінск і Беларусь увогуле знакамітыя толькі тым, што тут вырасла маленькая дзяўчынка Вольга Корбут”.
А яшчэ ён разгадаў хітрыкі савецкіх палітыкаў: замест Катыні, яго прывезлі ў Хатынь.
Адзіны за ўсю гісторыю незалежнай Беларусі прыезд кіраўніка ЗША ў асобе Біла Клінтана адбыўся 15 студзеня 1994 года.
1976 год. Заснаваны Магілёўскі абласны тэатр лялек.
Заснаваны групай выпускнікоў культурна-асветнай школы і ўдзельнікамі мастацкай самадзейнасці на чале з рэжысёрам Мікалаем Кулагам. 23 мая 1977 года адбыўся першы спектакль «Ціграня Петрык» паводле п’есы Г. Янушэўскай і Я.Вількоўскага.
У 2009 годзе будынак тэатра адкрыўся пасля рэканструкцыі на сродкі, ахвяраваныя бабруйскім прадпрымальнікам Мешчараковым. Была ўзведзена прыбудова, дзякуючы якой глядзельная зала была пашырана, у сутарэнных памяшканнях размясціліся майстэрні, гардэроб і прыбіральні.
Рэпертуар тэатра – гэта пастаноўкі для дзяцей і дарослых, творы класікаў і сучасная драматургія. Спектаклі “Беласнежка і Гномы”, “Чароўны пэндзаль”, “Самы маленькі самалёт на свеце” – пераможцы прэстыжных міжнародных фестываляў, форумаў, тэатральных прэмій. Аднак асаблівае месца ў жыцці тэатра займаюць пастаноўкі для дарослых, такія як “Дзікае паляванне караля Стаха”, “Гамлет”, “На дне”, “Сіняя-сіняя”, “Кандыд, або Аптымізм”.
Пастаноўкі тэатра – гэта заўсёды смелыя творчыя рашэнні па чытанні твораў беларускіх і замежных класікаў, а таксама работ драматургаў-сучаснікаў.
2000 год. Адкрыўся самы доўгі мост у Еўропе – Эрэсунскі мост, які злучыў Данію са Швецыяй.
Аўтамабільныя і чыгуначныя пуці, якія ідуць па гэтым мосце, пачынаюцца ў шведскім партовым горадзе Мальмё і заканчваюцца на штучным востраве пасярэдзіне Эрэсунскага праліва, а затым спускаюцца ў тунэль, які выходзіць побач з капенгагенскім аэрапортам. Дзякуючы будаўніцтву гэтага новага шляху праехаць з адной краіны ў другую можна ўсяго за 20 хвілін.
2016 год. У Беларусі адбылася дэнамінацыя нацыянальнай валюты.
Таксама былі ўведзены новыя грашовыя знакі ўзору 2009 года і ўпершыню ўведзены манеты (да гэтага выпускаліся толькі памятныя).
Суадносіны абмену старых на новыя банкаўскія знакі склалі 1 да 10 000. Манеты (1, 2, 5 капеек пакрыты меддзю; 10, 20, 50 капеек — меддзю і латунню; 1 рубель – меддзю і нікелем; 2 рублі – біметал, медзь і нікель, кальцо – медзь і латунь) былі адчаканены на Літоўскім манетным двары і Манетным двары Крэмніцы.
Пры дапамозе ацэтону і агню 62-гадовая магіляўчанка спрабавала вывесці шкоднікаў на балконе. У выніку з апёкамі трапіла ў бальніцу.
Апёкі жанчына атрымала ўвечары 27 чэрвеня ў сваёй кватэры на завулку Тагільскім. Спосаб вывядзення шкоднікаў ацэтонам і агнём яна знайшла ў інтэрнэце. Пасля апрацоўкі сцен балкона ацэтонам яна яго падпаліла, у выніку чаго адбылася ўспышка, і магіляўчанка атрымала тэрмічны апёк полымем.
На наступны дзень да яе ў госці прыйшла дачка, даведалася пра здарэнне і выклікала хуткую медыцынскую дапамогу. Жанчыну шпіталізавалі з апёкамі.
У выніку пажару пашкоджана драўлянае аздабленне балкона. Ратавальнікі на ўзгаранне не выклікаліся.
