Што выдае набліжэнне дэвальвацыі, што адзначае падвышэнне пенсіяў, якая сітуацыя на валютным і рублёвым рынках. Меркаванне эксперта (вялікі тэкст)

Нацыянальны банк падсумаваў вынікі дзейнасці за першыя паўгода. Паводле іх, фінансаваму рэгулятару ўдалося справіцца з адтокам укладаў, адзначаецца станоўчая дынаміка на валютным рынку, застаюцца адносна высокімі золата-вылютныя рэзервы і нават інфляцыя пад кантролем.

Рэсурс Myfin.by звярнуўся па каментар да акадэмічнага дырэктара Цэнтру «BEROC» Кацярыны Барнуковай, якая адказвае на пытанні, ці насамрэч так усё добра, як падаецца на першы погляд, на што варта звярнуць увагу і якія непрыемныя прыкметы праблемаў, у тым ліку магчымай дэвальвацыі, заўважаюцца цяпер.

BEROC – вядучы незалежны акадэмічны даследчы цэнтр у галіне эканамічных даследаванняў у Беларусі.

Адказы эксперткі падаюцца Магілёў.media ў скарочаным выглядзе.

Пра поспехі

У Нацбанка ёсць поспехі, якія адзначаны ў дакладзе, лічыць Кацярына Барнукова. На яе погляд, рэгулятар справіўся з цяжкай сітуацыяй адтоку ўкладаў у сакавіку, калі людзі спрабавалі здымаць рублёвыя зберажэнні і пераводзіць іх у валюту. У гэтым дапамаглі рашэнні, прынятыя летась, калі дэпазіты былі падзелены на адзыўныя і безадзыўныя.

Гэта таксама дазволіла Нацбанку, падкрэслівае экспертка, не ўводзіць жорсткія абмежаванні на валютным рынку, у адрозненне ад расійскага фінансавага рэгулятара.

«У цэлым Беларусь з малым запасам трываласці і рэзерваў, чым Расія, змагла збалансаваць сітуацыю без увядзення драконаўскіх мер. Тут ёсць чым ганарыцца» – адзначае яна.

Пра праблемы

З іншага боку, ёсць тэмы, аб якіх гаварылася мімаходзь ці не вельмі падрабязна, звяртае ўвагу экспертка.

Падчас трансляцыі справаздачы нам паказалі графік інфляцыйных чаканняў, які ў папяровую справаздачу не ўвайшоў, заўважае яна.

Інфляцыйныя чаканні перасталі публікаваць з пачаткам крызісу гэтай вясной, нагадвае Барнукова. Мабыць, з-за таго, што на графіку было бачна, як гэтыя інфляцыйныя чаканні рэзка выраслі ў сакавіку-красавіку. Цяпер графік зніжаецца, тым самым Нацбанк дэманструе, што рост коштаў, нарэшце, узяты пад кантроль і інфляцыя будзе зніжацца.

На погляд эксперткі ёсць і незакранутыя тэмы. Праблема лішку ліквіднасці ў банкаў і тое, да чаго яна можа прывесці. Гэты лішак фармуецца ў тым ліку таму, што Нацбанк выкупляе валюту з унутранага рынку, наўзамен укідваецца рублёвая маса і ніяк не стэрылізуецца, што азначае фактычную эмісію рублёў.

Яна дадае, што таксама мы маглі назіраць, як банкі выкупляюць аблігацыі Мінфіна па фантастычна нізкіх стаўках. Верагодна, гэта адбываецца па рэкамендацыі рэгулятара. І якія маштабы такой эмісіі, да чаго яна можа прывесці, якія праблемы могуць узнікнуць у эканоміцы – гэтыя пытанні ў дакладзе аказаліся не асветлены.

Мы не ўбачылі глыбокага аналізу сітуацыі на валютным рынку, заўважае Барнукова.

З аднаго боку, усё добра, Нацбанк выкупляе лішкі валюты. З іншага боку, увесь лішак валюты ствараецца з-за раптоўнай прысутнасці нерэзідэнтаў, якія раней на валютны рынак аказвалі мінімальны ўплыў.

Што гэта за нерэзідэнты, як доўга яны яшчэ будуць знаходзіцца на беларускім валютным рынку, задаецца пытаннем экспертка.

Адказы на гэтыя пытанні дапамогуць зразумець, адзначае яна, ці будзе сітуацыя валютнай раўнавагі захоўвацца ў найбліжэйшай будучыні. Бо, без нерэзідэнтаў на беларускім валютным рынку ўжо ўтварыўся б дэфіцыт – усе астатнія ўдзельнікі рынку сталі б чыстымі пакупнікамі валюты.

Пра ўздыманне памераў пенсіяў

Рублёвая эмісія не праходзіць бясследна, адзначае Барнукова. Гэтыя грошы праз выкуп аблігацый Мінфіна трапляюць у бюджэт, а з бюджэту папаўняецца ў тым ліку Фонд сацыяльнай абароны насельніцтва, з якога і выплачваюцца падвышаныя пенсіі і дапаможнікі.

Лішкі грошай банкі выкарыстоўваюць для крэдытавання дзяржпрадпрыемстваў, якія цяпер у цяжкай фінансавай сітуацыі. Таму, мы бачым зніжэнне заробкаў толькі ў тых сектарах, дзе яны былі дастаткова высокімі, што не нясе за сабой ніякіх сацыяльных наступстваў.

«У астатніх сектарах эканомікі падтрымліваюцца занятасць і заробкі. Відавочна, што на фоне сур’ёзных санкцый і скарачэння эканомікі гэта можа адбывацца за кошт запасаў ці фінансавых уліванняў» – падкрэслівае яна.

Мы бачым традыцыйную для Беларусі сітуацыю – спробу дзяржавы кампенсаваць наступствы высокай інфляцыі дадатковымі выплатамі пенсіяў, дапамог і падтрыманнем узроўню зарплаты.

Паводле эксперткі, у рэальным выражэнні заробкі скарачаюцца, але частковае кампенсаванне росту коштаў усё ж адбываецца. Павышэнне пенсіяў на 10% – гэта таксама ніжэй інфляцыі, але значна лепш для пенсіянераў, чым нічога.

Пра рызыкі на фоне праблем з паступленнем валюты

Дырэктарка BEROC нагадвае: мы ўжо шмат разоў бачылі ў эканамічнай гісторыі Беларусі, да чаго гэта можа прывесці: інфляцыя, дэвальвацыя, фінансавыя праблемы.

Ужо цяпер, адзначае яна, мы бачым, што расце закрэдытаванасць беларускіх кампаній у расійскіх рублях. І гэта можа аказацца такой жа праблемай, як і лішак доларавых крэдытаў. Бо пакуль Расія не сутыкаецца з сурʼёзнымі абмежаваннямі асноўнага экспарту (энергарэсурсы, збожжавыя і інш.), а Беларусь ужо сутыкнулася з імі.

Гэта значыць, заўважае экспертка, у расійскага рубля няма ў доўгатэрміновай перспектыве трэнду на паслабленне. У нас сітуацыя горшая, таму што трэнд на паслабленне беларускага рубля ёсць: акрамя эмісійнага ціску і праблем з экспартам, фінансавы стан беларускіх прадпрыемстваў далёкі ад ідэальнага.

Трэба разумець, тлумачыць яна, што крэдыты прадпрыемствы цяпер проста «праядаюць», яны не трацяцца на інвестыцыі ці нават не вельмі паспяховую мадэрнізацыю. Усе грошы ідуць на папаўненне абаротных сродкаў – як для выплаты заробкаў, так і для закрыцця тэрміновых аплат па рахунках.

Пра прыкметы дэвальвацыі

Дырэктар BEROC раіць уважліва сачыць за дынамікай эканамічнага росту.

Паводле яе, чэрвеньскія паказчыкі валавага ўнутранага прадукту прадэманстравалі запаволенне падзення эканомікі. Але памесячная дынаміка не вельмі паказальная, варта назіраць далей, каб зразумець – гэта разавае запаволенне і ў ліпені падзенне пагоршыцца, ці ўсё ж разварот, і эканоміка пачынае аднаўляцца. З аднолькавай верагоднасцю можа адбыцца як адно, гэтак і другое.

«Цяпер дзейнічаюць розныя сілы: з аднаго боку, беларуская эканоміка прыстасоўваецца да санкцый, з другога боку, санкцыі стала больш жорсткімі. І пакуль незразумела, якая з дзейных сіл у выніку пераможа» – адзначае яна.

Калі падзенне эканомікі замарудзіцца, дык таксама незразумела, як доўга мы будзем выходзіць з рэцэсіі.

Напрыклад, працягвае экспертка, паказчык росту складскіх запасаў ілюструе, што падзенне эканомікі пераносіцца ў будучыню.

Цяпер прадукцыя вырабляецца на склад з разлікам на тое, што знойдуцца новыя схемы экспартных паставак, вырашацца лагістычныя праблемы і гэта дасць магчымасць даволі хутка склады разгрузіць. І калі гэтыя спадзяванні не апраўдаюцца, то прадпрыемствам давядзецца спыняць вытворчасць.

«Я таксама рэкамендую сачыць за навінамі аб крэдытаванні, аб выпусках аблігацый пад нізкія працэнты, бо гэта ўсё павялічвае эмісію і ціск на беларускі рубель. – падсумоўвае Кацярына Барнукова – І, канешне, варта сачыць за навінамі пра новыя шляхі паставак беларускага калію, што адбываецца з нашымі нафтапрадуктамі. Усё гэта будзе ўплываць на далейшае развіццё падзеяў у эканоміцы».

Фота з рэсурсу: myfin.by, а таксама з іншых адкрытых у інтэрнэце крыніцаў

 

Прагноз: лішак рублёў і валюты ў беларускіх банках прывядзе да абвалу працэнтаў па дэпазітах

У чэрвені тое прывяло да зніжэння працэнтаў па дэпазітах насельніцтву і прадпрыемстваў. А ў ліпені–жніўні можа выклікаць абвал ставак. Юрыдычныя асобы гэта ўжо адчулі.

Рублі…

Фізічным асобам пашанцавала больш, бо банкі не наважыліся істотна скарачаць працэнты па іх укладах, хоць і пачалі зніжаць іх, дзеліцца высновамі рэсурс Select.by.

Ён нагадвае: сярэдняя стаўка па новых кароткатэрміновых укладах насельніцтва ў чэрвені апусцілася да 17, 12% з 18, 02% у траўні. Па новых доўгатэрміновых укладах стаўка ўпала да 20, 21% з 20, 71%.

Паводле дадзеных Нацыянальнага банку для юрыдычных асобаў, сярэдняя стаўка па іх новых дэпазітах на тэрмін да 1 года скарацілася ў чэрвені да 8, 83% з 11, 85% у траўні. Па доўгатэрміновых укладах аналагічная стаўка ўпала да 9, 18% з 14, 46%.

Валюта…

Select.by адзначае: у сегменце валютных дэпазітаў і крэдытаў у чэрвені назіралася прыкладна тая ж карціна, што і з рублёвымі.

У банках у чэрвені ўзнік лішак валютнай ліквіднасці, у сувязі з чым яны пачалі зніжаць працэнты па ўкладах, але пры гэтым павялічылі працэнты па крэдытах, якія ў Беларусі выдаюцца толькі юрыдычным асобам.

Нягледзячы на некаторае зніжэнне кошту доларавых рэсурсаў на ўнутраным рынку, камерцыйныя банкі ў чэрвені значна павялічылі працэнты па крэдытах у доларах.

Сярэдняя стаўка па новых крэдытах на тэрмін да 1 года ўзнялася да 9, 73% гадавых з 8, 42% у траўні. Па доўгатэрміновых крэдытах аналагічныя працэнты павялічыліся да 10,62 працэнта з 9,58 працэнта.

Гэта можа азначаць, выснуе рэсурс Select.by, што банкі лічаць рызыкі крэдытавання ў доларах высокімі. Яны апасаюцца ўзнікнення праблем з разлікамі ў доларах з-за санкцый.

 

Продаж новых аўтамабіляў. У чэрвені больш, чым у маі, але менш, чым летась

У чэрвені было прададзена больш новых легкавых аўтамабіляў, чым у маі. У параўнанні з мінулым годам продажы скараціліся на траціну.

Пра гэта піша рэсурс Myfin, спасылаючыся на звесткі Беларускай аўтамабільнай асацыяцыі.

Паводле яе, у чэрвені набыта 1113 легкавікоў, што амаль у 2,5 разы больш, чым месяцам раней.

Прагнозы на бліжэйшую перспектыву не радуюць. У другім паўгоддзі на кошт новых аўтамабіляў можа ўплываць іх дэфіцыт, лічаць у Беларускай аўтамабільнай асацыяцыі.

Паводле яе на беларускім рынку прадстаўленыя пераважна машыны, вырабленыя ў Расіі, альбо ўвезеныя з гэтай краіны. Іх кошт залежыць ад цаны расійскага экспарцёра і суадносінаў двух нацыянальных валют.

У Беларуская аўтамабільнай асацыяцыі лічаць, каб прадухіліць далейшае павышэнне кошту на легкавікі, трэба вярнуцца да паставак машын наўпрост ад замежных вытворцаў.

фота з адкрытых крыніц

Криптоинвесторы из Беларуси вошли в топ-40 по прибыли в мире в 2021 году

Эксперты связывают рекордные прибыли криптоинвесторов по всему миру в прошлом году с тем, что цены на две самые популярные криптовалюты достигали исторического максимума. Какие страны заработали больше всего и сколько получили владельцы криптоактивов из нашей страны?

Согласно отчету аналитической платформы Chainalysis, прибыль владельцев криптоактивов в 2021 году выросла в пять раз и достигла $ 162,7 млрд. против $ 32,5 млрд. в 2020 году. Эфир опередил биткоин в совокупной полученной прибыли во всем мире – у двух криптовалют она была на уровне $76,3 млрд. и $ 74,7 млрд. соответственно. Больше всего удалось заработать инвесторам из США – примерно $ 47 млрд. Британские владельцы криптовалют получили прибыль в размере $ 8,2 млрд. Также в лидерах были инвесторы из Германии, Японии, Китая, Турции.

Значатся в списке лидеров и владельцы криптоактивов из государств-соседей нашей страны: инвесторы из России получили за прошлый год почти $ 4,3 млрд., из Украины – $ 2,77 млрд., из Польши – $ 1,8 млрд. Белорусские криптоинвесторы, согласно докладу, сумели заработать более $ 823 млн. и по этому показателю замыкают топ-40.

Движущей силой такого существенного роста прибыли во всем мире стало подорожание биткойна и эфира. Самая продаваемая криптовалюта в мире подскочила на 60%, и в конце 2021 года биткоин стоил около $ 46,3 тыс. Эфир вырос в цене примерно в четыре раза в 2021 году, достигнув отметки около $ 3650.

При этом, по данным портала Coingecko.com, каждая из двух ведущих криптовалют достигла своих рекордных ценовых максимумов в ноябре прошлого года: биткойн продавался на уровне более $69 тыс., а эфир — около $ 4878.

myfin.by