Стыхія разбушавалася ў Бабруйску 7 чэрвеня пасля 16:00. За паўтары гадзіны ліўню вуліцы горада ператварыліся ў рэкі, паведамляе тэлеграм-чат «Дарогі Бабруйска».
У сацыяльных сетках пішуць, што найбольш дасталося вуліцам Сацыялістычнай і Чангарскай.
А вось абласны цэнтр ліўні чамусьці абыходзяць бокам.
«Магілёўаблгідрамет» прагназуе, што пагроза ліўняў па вобласці захаваецца і сёння.
Фота – скрыншот тэлеграм-чата «Дарогі Бабруйска».
Першы намеснік старшыні Быхаўскага райвыканкама Сяргей Сыса (на фота) ў свежым паведамленні пра ход першага ўкосу намаляваў цалкам добразычлівую карціну. Травы сёлета лепшыя, надвор’е паспрыяла, тэхніка часткова абноўлена, аграрыі працуюць на поўную сілу, а нарыхтаваных кармоў павінна хапіць жывёле на ўвесь асенне-зімовы перыяд.
На першы погляд гэта звычайная сезонная справаздача: колькі гектараў убрана, колькі сена і сенажу трэба нарыхтаваць, колькі галоў буйной рагатай жывёлы неабходна забяспечыць кармамі. Але калі супаставіць гэтыя словы з матэрыяламі Камітэта дзяржаўнага кантролю, пракуратуры і публікацыямі ў самім раёне, аптымістычная карцінка пачынае рассыпацца.
Праблема Быхаўшчыны не ў тым, што ў чэрвені 2026 года дрэнна растуць травы. Праблема ў тым, што добрыя травы і добрае надвор’е не адмяняюць сістэмных правалаў у якасці кармоў, утрыманні жывёлы, падзяжы жывёлы і арганізацыі працы гаспадарак.
Начальнік быхаўскага райсельгасхарчу робіць акцэнт на ўдалым старце корманарыхтоўкі. Пад першы ўкос у раёне адведзена амаль 11 300 гектараў, з іх убрана каля пятай часткі. Асобна падкрэсліваецца, што люцэрна і бабовыя травы ўдаліся добра.
Аднак ключавое пытанне не толькі ў тым, колькі травы скасілі, а ў тым, якой якасці корм потым апынуўся ў траншэях і на фермах.
У 2023 годзе Камітэт дзяржаўнага кантролю паведамляў пра парушэнні тэхналогіі нарыхтоўкі і захоўвання кармоў у Магілёўскай вобласці. Паводле вынікаў лабараторных даследаванняў значная частка праверанага сенажу была аднесена да нізкаякасных кармоў трэцяга класа, а сярод раёнаў з найбольшай доляй такога сенажу называўся менавіта Быхаўскі раён.
Гэтыя даныя дапаўняла і інфармацыя БелТА пра вынікі даследавання якасці травяных кармоў больш чым у трохстах сарака сельскагаспадарчых арганізацыях.
То-бок афіцыйны аптымізм адносна зялёнай масы сам па сабе нічога не даказвае. Трава можа вырасці добрай, але корманарыхтоўчая кампанія ўсё роўна можа скончыцца нізкапажыўным сенажом, парушэннямі захоўвання і прыпіскамі аб’ёмаў.
Тым часам падзёж БРЖ у раёне вылічаўся сотнямі галоў.
Сыса кажа, што якасны корм забяспечыць здароўе пагалоўя і дасць станоўчы вынік у надоях і прывагах. Гучыць як па нотах. Але менавіта здароўе пагалоўя ў раёне ўжо станавілася прадметам жорсткага разбору.
На пасяджэнні Быхаўскага райвыканкама ў лютым 2024 года былі названы лічбы, якія дрэнна спалучаюцца з дабратворнай рыторыкай.
Паводле афіцыйнай публікацыі райвыканкама, за 2023 год у сельскагаспадарчых арганізацыях раёна пала шэсцьсот восемдзесят дзве галавы буйной рагатай жывёлы. З іх дзевяноста чатыры галавы склалі звышнарматыўны падзёж.
Гэта не дробная статыстычная хібнасць і не выпадковы эпізод. Калі падзеж ідзе на сотні галоў, гаворка ўжо не пра надвор’е і не пра адзін няўдалы месяц, а пра якасць кіравання жывёлагадоўляй.
Тым больш што ў той жа публікацыі проста гаварылася пра грубыя парушэнні кармлення і ўтрымання, безгаспадарчасць, ігнараванне тэхналагічных рэгламентаў, невыкананне заатэхнічных і ветэрынарных правілаў. Прычыны называліся адкрыта: не стыхія, а арганізацыя працы.
Асабліва паказальны студзень 2024 года. Толькі за адзін месяц у Быхаўскім раёне пала сто дваццаць галоў буйной рагатай жывёлы. У якасці прычын называліся несвоечасовае выпойванне малодзівам нованароджаных цялят і неналежны санітарны стан на малочна-таварных комплексах і фермах. Гэта таксама было зафіксавана ў матэрыяле райвыканкама.
Менавіта тут узнікае галоўнае супярэчанне. Цяпер намеснік старшыні райвыканкама гаворыць пра пільную ўвагу да кармоў і будучага здароўя жывёл. А ў больш ранніх афіцыйных матэрыялах улады самі прызнавалі, што жывёлы гінулі не праз анамальную засуху або надзвычайную сітуацыю, а праз элементарныя парушэнні догляду, кармлення і санітарыі.
Яшчэ адзін прыгожы паказчык са свежай справаздачы Сысы – больш за 22 тысячы галоў буйной рагатай жывёлы ў раёне і больш за 8,6 тысячы галоў малочнага статка. Але агульны раённы паказчык хавае сітуацыю па канкрэтных гаспадарках.
Увосень 2024 года раённая прэса пісала, што ў ААТ «Абідавічы», ААТ «Вароніна», КУП «Мокранскі Агра» і СК «Дуброва» было дапушчана зніжэнне пагалоўя буйной рагатай жывёлы. Там жа гаварылася пра гаспадаркі, якія не дацягнулі да леташніх прываг. Гэтыя даныя змяшчаліся ў публікацыі Быхаўскай раённай газеты пра жывёлагадоўлю.
Таму спасылка на агульнае пагалоўе гучыць уражліва толькі да таго часу, пакуль не паглядзець на дынаміку ў асобных арганізацыях. Калі частка гаспадарак губляе жывёлу і не выконвае паказчыкі па прывагах, то размова пра будучую эканоміку ад якасных кармоў застаецца хутчэй надзеяй, чым даказаным вынікам.
Надоі таксама пад пытаннем
Сяргей Сыса звязвае якасць кармоў з будучымі надоямі. Але ў раёне ўжо былі прыклады, калі ўзорныя аб’екты з часам апыналіся сярод праблемных.
Так, малочна-таварны комплекс «Новы Свет» ААТ «Абідавічы» некалькі гадоў таму падаваўся як паспяховы аб’ект. У 2020 годзе раённая прэса пісала, што комплекс штодня здаваў дзяржаве амаль дзве тысячы семсот кілаграмаў малака. Пра гэта расказвалася ў артыкулеі пра работу комплексу «Новы Свет».
Але ўжо ў 2024 годзе гэты ж комплекс апынуўся сярод адстаючых па надоях. Загаварылі пра тое, што на малочна-таварных комплексах «Сялец» і «Новы Свет» не змаглі атрымаць нават 1000 кілаграмаў малака за справаздачны перыяд. Такі паварот добра паказвае, наколькі асцярожна трэба ставіцца да парадных публікацый пра жывёлагадоўлю.
Вось і новая тэхніка не адмяняе старыя правалы. У справаздачы асобна пералічваецца абнаўленне парка: два новыя аўтамабілі МАЗ, два кормаўборачныя камбайны і дзве касілкі. Для справаздачы гэта важная дэталь, але яна не закрывае пытанне арганізацыі работ.
Раней падчас маніторынгу КДК высвятлялася, што ў ААТ «Навабыхаўскі» правядзенне корманарыхтоўкі стрымлівалася недахопам паліва. Пра гэта паведамлялася ў публікацыі пра праверкі корманарыхтоўкі. То-бок праблема была не толькі ў наяўнасці тэхнікі, але і ў элементарным забеспячэнні работ. Машыны можна купіць, але гэта не гарантуе своечасовую ўборку, правільнае захоўванне кармоў і дысцыпліну на месцах.
Сёння Сыса гаворыць пра перазалужэнне плошчаў і ўцягванне зямель пасля меліярацыі. Але і гэты пункт выглядае лепш у справаздачы, чым у кантрольных матэрыялах мінулых гадоў.
Яшчэ ў 2022 годзе ў Магілёўскай вобласці фіксаваліся праблемы з перазалужэннем луговых угоддзяў. У публікацыі пра вынікі кантролю гаварылася, што ў гаспадарках Быхаўскага раёна да такіх работ не прыступалі, хаця яны непасрэдна ўплываюць на ўраджайнасць травяных кармоў.
Пра гэта паведамлялі «Магілёўскія ведамасці». Таму фраза пра перазалужэнне ў справаздачы гучыць не як доказ устойлівага парадку, а як напамін пра праблему, якую гадамі даводзілася падцягваць праз кантроль і адміністрацыйны ціск.
Усе думкі Сяргея Сысы пабудаваны вакол надзеі. Надвор’е дапамагло, травы выраслі лепшыя, тэхніка абноўлена, кармы будуць нарыхтаваны, жывёлы павінны даць надоі і прывагі. Але ранейшыя афіцыйныя матэрыялы паказваюць, што слабое месца Быхаўскага раёна не толькі ў надвор’і і не толькі ва ўраджайнасці траў.
Слабое месца – у якасці кармоў, выкананні тэхналогій, санітарыі, захаванасці пагалоўя і кіраванні гаспадаркамі. Менавіта таму словы пра добры першы ўкос не адказваюць на галоўнае пытанне: што змянілася ў сістэме, якая ўжо прыводзіла да нізкаякаснага сенажу, звышнарматыўнага падзяжу, парушэнняў утрымання жывёл і скарачэння пагалоўя ў асобных сельскагаспадарчых арганізацыях?
Пакуль на гэтае пытанне няма адказу, справаздача выглядае не як доказ пераадолення праблем, а як чарговая сезонная карцінка-размалёўка: надвор’е дапамагло, травы пайшлі, чыноўнікі спадзяюцца на лепшае. Але надзея – гэта яшчэ не эканоміка. Між тым Быхаўскі раён не выключэнне з агульнага правіла. Да таго ж гэта самы вялікі раён на Магілёўшчыне.
Фота БелТА.
7 мая жыхары аграгарадка Кадзіна пад Магілёвам знялі на відэа смерч. Сезон адкрыты – але метэаролагі адразу схапіліся за галаву: што менавіта гэта было?
Справа ў тым, што смерчы бываюць прынцыпова рознымі. І механізм іх нараджэння – супрацьлеглы.
Ландспаут нараджаецца знізу. Каля паверхні зямлі амаль заўсёды круцяцца слабыя віхуры – мы іх проста не заўважаем. Але калі над імі пачынае бурна расці кучава-дажджавое воблака, яго магутны ўзыходзячы паток падхоплівае гэтыя віхуры і выцягвае ўверх – як нітку з клубка.
Так і атрымліваецца смерч. Ніякай суперячэйкі, ніякага вялізнага шторму, які круціцца – проста збег абставін каля зямлі.
Мезацыкланальны тарнада – зусім іншая гісторыя. Ён нараджаецца зверху, унутры гіганцкай навальнічнай суперячэйкі, якая круціцца, і апускаецца ўніз ужо гатовай варонкай. Менавіта такія смерчы зносяць дамы і трапляюць у падручнікі.
Па відэа з Кадзіна вызначыць тып не атрымліваецца – вонкава яны могуць выглядаць аднолькава. А сінаптычная абстаноўка толькі падлівае масла ў агонь: у той вечар над Магілёўскай вобласцю абвастрыўся цёплы фронт, быў зрух ветру і патрэбная завіхранасць – умовы падыходзілі для абодвух сцэнарыяў.
Адказ дасць толькі доплераўскі радар. Калі кручэнне фіксавалася на вышыні яшчэ да дакранання да зямлі – гэта мезацыклон. Калі не – ландспаут.
Фота Метэавайб.
Толькі на ўсходзе Магілёўшчыны сёння, 3 траўня, можна наведваць лясы без абмежаванняў.
Сухое цёплае надвор’е, якое прыйшло ў Беларусь у апошнія дні, зноў спрыяе магчымасці прыродных пажараў. Паводле карты, якую складае Міністэрства лясной гаспадаркі, на сёння практычна па ўсёй краіне ўведзеныя абмежаванні на наведванне лясоў. Гэта значыць, туды нельга заязджаць на аўтамабіле і распальваць вогнішчы.
Пры гэтым у трох заходніх раёнах Гродзенскай вобласці ўвогуле забаронена заходзіць у лес.
У той жа час на ўсходзе Магілёўскай вобласці наведваць лясныя масівы можна ў сямі раёнах. Гэта Хоцімскі, Клімавіцкі, Касцюковіцкі, Краснапольскі, Крычаўскі, Чэрыкаўскі і Слаўгарадскі раёны.
Паводле заканадаўства, за парушэнне патрабаванняў па забеспячэнні пажарнай бяспекі ў лясах або на тарфяніках альбо забароны на іх наведванне пагражае накладанне штрафу ад 12 да 30 базавых велічынь (у залежнасці ад наяўнасці альбо адсутнасці шкоды). У выпадку прычынення шкоды ў асабліва буйным памеры надыходзіць крымінальная адказнасць.
Фотаздымак з адкрытых крыніц
З-за змяненняў клімату Беларусь чакаюць засуха, спякота, навадненні і знікненні балот, сцвярджае магілёўскі эколаг, кандыдат геаграфічных навук Ганна Скрыган.
Адказваючы ў сваім тэлеграм-канале “Непрыемны клімат” на пытанне “Ці праўда, што Беларусь атрымае выйсце да мора з-за пацяплення клімата?” магіляўчанка, якая цяпер жыве ў Польшчы, піша, што гэта пытанне не стагоддзяў, а дзясяткаў тысяч гадоў.
“Гэта не значыць, што Беларусі няма чаго баяцца ад кліматычных зменаў. Мора не прыйдзе – а вось засухі, паводкі рэк, экстрэмальная спякота і знікненне балот Палесся – гэта ўжо адбываецца. Проста цяпер. Клімат змяняецца не толькі праз мора” – піша эколаг.
Яна ўказвае, што бліжэйшае да Беларусі мора – Балтыйскае, якое знаходзіцца на адлегласці 257 км. Самая нізкая кропка ў краіне – рака Нёман, што цячэ на вышыні 90 метраў ад узроўня мора.
Ганна Скрыган прыводзіць даныя, што да 2100 года пры высокіх выкідах узровень мора падымецца на 0,63 – 1,01 метра. У экстрэмальным сцэнары – да 2 метраў. “Гэта значыць пры самым песімістычным прагнозе да 2100 годзе мора паднімецца на два метры. А трэба – 90 метраў. Розніца – ў 45 разоў” – адзначае кандыдат геаграфічных навук.
Фотаздымак: ТГ “Непрыемны клімат”
Узгаранні сухой расліннасці і лесу пачасціліся на Магілёўшчыне напрыканцы сакавіка.
Паводле даных Магілёўскага абласнога ўпраўлення МЧС, за суткі з 30 па 31 сакавіка ратавальнікі ліквідавалі 28 загаранняў сухой расліннасці. А з пачатку года ў Магілёўскай вобласці адбылося 149 пажараў сухой расліннасці на агульнай плошчы 23 га, 8 пажараў лесу на агульнай плошчы 7 га.
Пры гэтым лес учора гарэў у трох месцах – у Бабруйскім, Клімавіцкім і Шклоўскім раёнах.
Як сведчыць карта ўчарашніх пажараў, прыродныя адбыліся ў большасці раёнаў Магілёўшчыны. Не зафіксавалі іх толькі ў Бялыніцкім, Глускім, Краснапольскім, Слаўгарадскім, Хоцімскім і Чэрыкаўскім.
Згодна з картай Мінлясгаса, па ўсёй Магілёўскай вобласці наведванне лясоў абмежавана. Гэта значыць, у іх нельга заязджаць на машыне і распальваць вогнішчы.
Фотаздымак: МНС РБ
Гэтай зімой снег і наледзь на пуцях прыводзілі да затрымкі руху цягнікоў у Магілёўскай вобласці.
Праблема нечышчаных чыгуначных пуцей аказалася настолькі сур’ёзнай, што прыцягнула ўвагу абласной пракуратуры. Вінаватыя, канешне ж, былі знойдзены.
“Часта адказныя асобы не прымалі як арганізацыйныя, так і практычныя меры па своечасовым выдаленні снегу з чыгуначных пуцей і пераездаў, не забяспечвалі пагрузку і вываз валаў снегу, якія не толькі абмяжоўвалі бачнасць для машыністаў, але і спрыялі яго навальванню на пуцях” – гаворыцца ў паведамленні пракуратуры.
Акрамя таго, шмат разоў было так, што нават пры пільнай патрэбе не выходзіла снегаўборачная тэхніка з-за непрадастаўлення прычапных лакаматываў. Ну а нечышчаныя пераходы і пасадачныя платформы станавіліся прычынай траўм людзей.
“У выніку з-за неправядзення адказнымі службамі Магілёўскага аддзялення БЧ неабходных мерапрыемстваў узніклі выпадкі адмоў у працы тэхнічных сродкаў чыгуначнага транспарту, а гэта, у сваю чаргу, прывяло да затрымкі цягнікоў” – канстатуе пракуратура.
Фотаздымак: пракуратура Магілёўскай вобласці
Жыхары Бабруйскага раёна адагрэлі і накармілі замярзаючую казулю, а потым за ёй прыйшлі суродзічы з лесу.
Казуля прыйшла да дома жыхароў Бабруйскага раёна ад безвыходнасці – жывёла замярзала. Яна прыйшла да людзей з сасулькамі на пысцы.
Людзі пасялілі жывёлу ў хляве, як маглі адагрэлі і накармілі казулю. Праз дзве гадзіны ў бадзяжкі з’явіўся апетыт, а праз нейкі час яна ўжо хадзіла па пятах за гаспадаром сям’і.
Казулі нават паспелі даць імя Яшка, але неўзабаве каля дома з’явілася дарослая асобіна. Відавочна, суродзічы шукалі зніклую казулю.
Жывёлу давялося адпусціць у лес.
Фота: БелТА.
Чыноўнікі Магілёва дакладвалі адзін аднаму пра ўдзел у змаганні з цыклонам і дзяліліся меркаваннямі.
Магілёўскі «мэр» Сяргей Чарткоў прымаў даклады чыноўнікаў пра тое, што адбываецца ў горадзе падчас цыклона і што будзе пасля таго, як «Улі» сыдзе.
Штаб быў шматлікі. Спатрэбіліся нават прыстаўныя крэслы.
Кіраўнікі, адказныя за надзвычайныя сітуацыі, камунальную гаспадарку, транспартныя зносіны, энергетычнае забеспячэнне і медыцынскае абслугоўванне, далажылі Чарткову пра тое, што выконваюць свае службовыя абавязкі ў штатным рэжыме.
Ніхто з іх не атрымаў псіхічных расстройстваў, ні ў каго не пачаліся панічныя атакі або клаўстрафобія з-за сядзення ў замкнёных прасторах цёплых кабінетаў.
Мабыць, самым важным стала паведамленне пра тое, што «за мінулыя суткі ў Магілёве выпала больш за 24 міліметры ападкаў». Проста дзіўна, што ніхто з чыноўнікаў не дадаў пункт «Подзвіг» у свой службовы распарадак, хоць мы дакладна не ведаем.
Фота «Магілёўскія ведамасці».
Цыклонабесіе дасягнула свайго піку – цэнтрам надзвычайшчыны ў Магілёўскай вобласці стаў Крычаў.
Амаль не засталося навін з Магілёўшчыны, якія б не ўтрымлівалі клятваў загінуць з лапатай у руках або сабраць усе сілы ў кулак і ўдарыць па снезе талакой. А ўжо пасля таго, як саўковыя лапаты ў рукі ўзялі шэф і з падшэфкам, наша жыццё канчаткова падзялілася на «да» і «пасля» «Улі».
Нішто і ніхто ўжо не застанецца ранейшым – цыклон канчаткова расставіў усё па сваіх месцах. Ён паказаў тых, хто па-сапраўднаму адданы Лукашэнку, і тых, на чыю нестабільную псіхіку «эфект Мадура» аказаў разбуральнае ўздзеянне.
Так склалася, што сталіцай цыкланічнага абсурду на Магілёўшчыне стаў Крычаў. Варта было жыхару гэтага горада паскардзіцца ў “TikTok” на снежныя заносы і парушэнні ў працы маршрутных таксі, як пачаліся разброд і хістанні. Спачатку ўлады наадрэз адмовіліся прызнаваць, што праблемы са снегам існуюць, і падставілі начальніцу аддзела ЖКГ Сямёнаву, якая заявіла, што зваротаў у райвыканкам не паступала. Потым накінуліся на маршрутчыкаў за тое, што тыя ўладкавалі на Новы год доўгія выходныя. Пазней прызналі, што «Улі» ўяўляе сур’ёзную пагрозу і справа пахне керасінам.
Цяпер выступілі прадстаўнікі аддзела крычаўскай эканомікі, заявіўшы, што «гандлёвыя аб’екты працуюць у штатным рэжыме, прадуктаў на прылаўках хапае».
Не ўсё яшчэ ў парадку з аўталавкамі, але ёсць трактар МТЗ-82, які «пры неабходнасці выязджае на ліквідацыю праблем».
Мяркуючы па фотаздымках з Крычава, там сапраўды ўдаецца спраўляцца з наступствамі цыклона – пры жаданні можна нават купіць кветкі. Ну і падарыць іх крычаўскім чыноўнікам, якія нарэшце ўсвядомілі, што часам добры трактар бывае патрэбнейшы за «Арэшнік».
