Магілёвец Валадар Цурпанаў пачаў публікацыю ў Фэйсбуку сваіх лістоў з вязніцы ў памяць аб памерлай на мінулым тыдні яго жонцы Ірыне.
“Пачынаю чын памяці праз друк сваіх лістоў зь не-волі…
…Гэты кавалак супольнага сужыцьця, паводле майго меркаваньня, быў для даражэнькай жоначкі самым шчасьлівым, бо мела мажлівасьць ня толькі рупіцца пра мае патрэбы, але ж дастала сьведчаньне павагі, любові, увагі, каханьня, спачуваньня, турботы ды інш., выяўленыя словам…
…Слова было ейным клопатам і сродкам суіснаваньня ў гэтым сьвеце на тле наканаванае місіі: дбаць пра/бараніць дзяцей – вучняў…
…Каторую яна чыніла да рэшты жыцьця: апошні апекаванец дастаў ейнага клопату/дапамогі за некалькі гадзінаў перад ейным сыходам” – напісаў былы палітзняволены ў Фэйсбуку.
Ірына Цурпанава адыйшла ў лепшы свет раніцой 30 красавіка 2026 года ў гарадской кардыялагічнай бальніцы.
Валадар Цурпанаў вядомы магілёўскі актывіст і праваабаронца. Быў адным з удзельнікаў пратэстаў 2020 года ў Магілёве. У ходзе судовага працэсу па адміністрацыйнай справе ў верасні 2020 года дазволіў сабе шчырае выказванне ў адрас суддзі суда Ленінскага раёна Вікторыі Паляковай, а 14 кастрычніка ў падобных умовах – у адрас суддзі Кастрычніцкага раёна Вольгі Краўчанка. За гэта ў дачыненні да актывіста завялі дзве крымінальныя справы, а потым асудзілі да трох гадоў “хіміі”.
16 сакавіка 2021 года стала вядома, што Валадара Цурпанава змясцілі ў СІЗА турмы №4 у Магілёве. Яму ставілі ў віну арт. 415 КК – “Ухіленне ад адбывання пакарання ў выглядзе абмежавання волі”. Паводле пастановы, асуджаны “дапусціў шэраг парушэнняў парадку і ўмоваў адбывання пакарання”. Сярод іх згадваецца ляжанне на ложку ў недазволены час і незапраўленае спальнае месца.
Сам ён на сваёй старонцы ў Facebook сцвярджаў, што справа заведзеная ў дачыненні да яго за тое, што ён згаджаўся працаваць толькі пры выкананні яго працоўных правоў пры адбыцці “хіміі” – патрабаваў заробак, які адпавядае мінімальным памеры, гарантаваным дзяржавай.
У чэрвені 2021 года Цурпанава асудзілі да двух гадоў калоніі. Цалкам адбыўшы тэрмін зняволення, выйшаў на волю ў студзені 2023 года. Жыве ў Магілёве.
На пасяджэнні Краснапольскага райвыканкама падвялі вынікі першага квартала 2026 года. Вынік сумны: з адзінаццаці паказчыкаў прагнозу сацыяльна-эканамічнага развіцця выканана чатыры.
Чыноўнікі Краснапольшчыны абмеркавалі вынікі сваёй дзейнасці на нарадзе. Вынік красамоўны. Поўны абзац аж па сямі напрамках:
інвестыцыі ў асноўны капітал;
увод жылля;
падрадныя работы ў будаўніцтве;
вытворчасць сельгаспрадукцыі ў гаспадарках усіх катэгорый;
вытворчасць сельгаспрадукцыі ў сельгасарганізацыях;
экспарт тавараў і паслуг.
Аднаго толькі правалу ў сельскай гаспадарцы хопіць для таго, каб зразумець – раёну нічога добрага не свеціць.
Зрэшты старшыня райвыканкама Аляксандр Яфімчыкаў поўны энтузіязму. Ён не не разгубіўся і заявіў, што на паказчыкі, якія не выкананыя “мы можам паўплываць”.
Здаецца, сістэма “моцнага гаспадарання” імя Лукашэнкі разваліла яшчэ адно прыстойнае сельгаспрадпрыемства.
КДК Магілёўскай вобласці пачаў праверку СВК “Гігант” Бабруйскага раёна. Правяраць будуць фінансы, выкананне планавых паказчыкаў, законнасць расходавання бюджэтных сродкаў, бухулік, насенняводства, своечасовасць выплаты заробкаў. Але асобным радком вылучаны адзін пункт: падзёж буйной рагатай жывёлы.
У маі 1950 года сем калгасаў Бабруйскага раёна аб’ядналіся і далі новай гаспадарцы імя “Гігант”. Назва не выпадковая: амаль сем тысяч гектараў зямлі, сем ферм, малочна-таварны комплекс, больш за чатыры тысячы галоў буйной рагатай жывёлы і дзве з лішнім тысячы свіней.
Гаспадарка ўваходзіла ў лік шасцідзесяці валаўтваральных прадпрыемстваў рэспублікі, якім аказваецца дзяржаўная падтрымка.
Дзесяцігоддзямі “Гігант” сапраўды дзяржпадтрымку апраўдваў. Гаспадарка, нібыта, працавала з высокім узроўнем рэнтабельнасці і стабільным прыбыткам, праца своечасова і годна аплачвалася. СВК атрымліваў ганаровыя дыпломы Міністэрства сельскай гаспадаркі, Магілёўскага аблвыканкама і Бабруйскага райвыканкама за высокія паказчыкі ў вытворчасці зерня, бульбы, рапсу, малака і мяса.
На тэрыторыі “Гіганта” – школа, дзіцячы сад, дом культуры, бальніца, банк, гасцініца. Цэлы аграгарадок Вялікія Бортнікі жыве жыццём кааператыва.
І вось – праверка КДК з асаблівай увагай да падзяжу жывёлы.
На фоне таго, што адбываецца ў вобласці ў цэлым, гэта нядзіўна. За 2025 год у гаспадарках Магілёўскай вобласці загінула больш за дваццаць адну тысячу галоў буйной рагатай жывёлы. Прычына – парушэнне рэгламентаў, несвоечасовая вакцынацыя, неэфектыўнае лячэнне.
У студзені 2026 года рост падзежу па вобласці склаў амаль сто сорак пяць працэнтаў – адразу ў семнаццаці раёнах, у тым ліку ў Бабруйскім. Па фактах утойвання падзежу распачата шэсцьдзесят сем крымінальных спраў.
Што менавіта здарылася ў “Гіганце” – пакажа праверка. Гаспадарка, якая дзесяцігоддзямі служыла была флагманам бабруйскай сельскай гаспадаркі, відавочна перажывае не лепшыя часы.
Жыхарка Чавускага раёна захапілася гульнямі ў анлайн-казіно і стаўкамі ў букмекерскіх канторах. Калі дзіцячай дапамогі стала не хапаць, яна ўладкавалася прадаўцом і пачала прысвойваць маёмасць крамы.
Гісторыя гэта пачалася з таго, што жыхарка Чавусаў знаходзілася ў адпачынку па доглядзе дзіцяці да трох гадоў.
Чыноўнікі бачаць усё больш мэтазгодным размяшчэнне ядзернага магільніка падалей ад існуючай Беларускай АЭС.
“Дапусцім, калі размясціць яго побач з атамнай станцыяй, то ў выпадку нейкай гіпатэтычнай падзеі на станцыі яна можа паўплываць на бяспеку працы пункта пахавання, дзе мы плануем у тым ліку размяшчаць і так званыя аварыйныя радыеактыўныя адкіды” – цытуе першага намесніка начальніка Дзяржатамнагляду Леаніда Дзедуля БелТА.
З гэтага вынікае, што пры сур’ёзнай аварыі на АЭС будзе небяспечным абслугоўванне магільніка, калі ён размешчаны непадалёк ад яе. Такім чынам, з трох разглядаемых патэнцыяльных пляцовак будаўніцтва вырастаюць шанцы з’яўлення ядзернага магільніка ў Мсціслаўскім раёне Магілёўшчыны і Хойнікскім раёне Гомельшчыны. Астравецкі раён, дзе знаходзіцца БелАЭС, бачыццца менш прыярытэтным для такога аб’екта.
Паводле былога дырэктара прадпрыемства БелРАА («Беларуская арганізацыя па абыходжанні з радыеактыўнымі адходамі») Дзмітрыя Логвіна, каля 60% жыхароў Магілёўшчыны не супраць будаўніцтва сховішча ядзерных адходаў у сваім рэгіёне.
Канчатковы выбар пляцоўкі плануюць зрабіць да канца 2026-2027 года. Затым пачнецца праектаванне і будаўніцтва, якое можа стартаваць ужо ў 2028 годзе.
7 мая 1895 года рускі вучоны А. Папоў прадэманстраваў вынаходніцтва – радыё. Але яшчэ ў 1890 годзе беларускі вучоны Я. Наркевіч-Ёдка (1848-1905) выкарыстоўваў уласны радыёпрыёмнік для рэгістрацыі навальнічных разрадаў. Дасягненні Я. Наркевіча па радыёпрыёму ўхвалены ў 1898 годзе Французскім фізічным таварыствам. Сусветны дзень радыё адзначаецца 13 лютага.
Першы патэнт на бесправадную перадачу электрычнага сігналу атрымаў у 1872 годзе амерыканскі даследчык, стаматолаг па прафесіі Малон Луміс, які заявіў у 1866 годзе аб вынаходстве спосабу бесправадной сувязі. У ЗША вынаходнікам бесправадной сувязі лічаць Дэвіда Х’юза (1878), а таксама Томаса Эдысана (1876) і Міколу Тэслу (патэнт на перадаючую прыладу з рэзананс-трансфарматарам у 1891 годзе); у Германіі – Генрыха Герца (1888); у Францыі – Эдуарда Бранлі (1890); у Бразіліі – Ландэла дэ Муру (1893-1894); у Вялікабрытаніі – Олівера Джозэфа Лоджа (1894); у Індыі – Джагадзіша Чандру Бошэ (1894-1895).
У заходніх краінах стваральнікам першай паспяховай сістэмы бесправадной перадачы тэлеграфнага сігналу лічыцца італьянскі інжынер Гульельма Марконі (1895-1896).
Свята абраза Маці Божай Жыровіцкай.
Хрысціянская святыня, ушаноўваецца праваслаўнай і грэка-каталіцкай цэрквамі як цудатворны абраз, знаходзіцца ў Жыровіцкім Свята-Успенскім мужчынскім манастыры.
Абраз – авал з яшмы, на адным баку якога рэльефная выява Маці Божай тыпу Замілаванне з дзіцем на правай руцэ.
З’яўленню абраза на жыровіцкай зямлі папярэднічаў цуд. У 1470 годзе пастушкі, якія пасвілі ў лесе жывелу ўбачылі на дзікай грушцы нейкі прадмет, ад якога ва ўсе бакі разыходзіліся ясныя прамяні. Гата быў маленькі абразок Маці Божай, які ззяў незвычайным бляскам. Хлопчыкі забралі яго і занеслі да свайго пана – літоўскага падскарбія Аляксандра Солтана, які загадаў пабудаваць на тым месцы драўляную святыню. Слава цудоўнага абраза пачала прыцягваць да Жыровічаў вялікую колькасць набожнага люду.
У 1730 годзе адбылася каранацыя Жыровіцкай Іконы Багародзіцы папскімі каронамі.
Падчас Першай сусветнай вайны, у 1915 годзе, абраз Маці Божай Жыровіцкай у срэбным абкладзе перавезлі ў Маскву. У студзені 1922 года стараннямі Жыровіцкага архімандрыта Ціхана Шарапава абраз зноў быў вернуты ў Жыровічы (вывезены ў слоіку з варэннем), але ўжо без абкладу.
1765 год. Кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі заснаваў ордэн Святога Станіслава.
Заснаваны ў памяць яго патрона і заступніка Польшчы святога Станіслава. Па царкоўнай легендзе, кракаўскі біскуп Станіслаў быў забіты ў 1079 годзе падчас набажэнства прама ў касцёле каралём Баляславам і пазней, у XIII стагоддзі, прылічаны да ліку святых і прызнаны патронам Польшчы. Ордэн стаў другой дзяржаўнай узнагародай Рэчы Паспалітай, пасля вышэйшай – Ордэна Белага арла.
У 1815 годзе расійскі цар Аляксандар І захаваў ордэн для узнагароды ўраджэнцаў былой Рэчы Паспалітай. Ордэнскае свята адзначалася 8 траўня.
Ліквідаваны бальшавікамі ў 1917 годзе.
1794 год. Тадэвуш Касцюшка выдаў Паланецкі універсал.
Заканадаўчы акт быў складзены каля мястэчка Паланец пад Сандамірам.
Універсалам сяляне аб’яўляліся асабіста вольнымі, але без зямлі. Пры гэтым цалкам не адмянялася прыгоннае права і не ліквідавоўвалася феадальная эксплуатацыя, але дазвалялася сялянам адыходзіць ад памешчыкаў, што было ў інтарэсах буржуазіі.
Гэты акт быў безумоўна прагрэсіўным, хоць і палавінчатым. Ён паслабляў эканамічны стан памешчыцкіх маёнткаў, абмяжоўваў паншчыну і падрываў значэнне шляхецкіх прывілеяў.
1794 год. Пад Палянамі адбылася бітва паміж паўстанцамі Якуба Ясінскага і расійскімі войскамі.
Паўстанцы падзяліліся на шэсць калон і каля 11:00 рушылі ў атаку пад Палянамі – каля Ашмян. Пры набліжэнні на гарматны стрэл, паўстанцы перашыхтаваліся ў два шэрагі і пачалі артылерыйскі абстрэл. Рускія здолелі адбіць атакі і рушылі ў штыкавую контратаку (5 рот Тамбоўскага палка, Эстляндскі батальён, 3 роты Нарвенскага палка і 2 роты Пскоўскага палка). Расійскія войскі наступалі больш 10 вёрст, аднак не здолелі зламіць баявы строй канфедэратаў.
Са змярканнем палкоўнік Якуб Ясінскі вырушыў у бок Вільні. Рускі палкоўнік М. Дзееў быў не ў стане арганізаваць пераслед паўстанцаў.
Праз 4 дні, 11 мая, Т. Касцюшка надаў Ясінскаму званне генерал-лейтэнанта.
У часы міжваеннай Польшчы, у Палянах быў усталяваны гранітны помнік, які пазней быў знішчаны па загаду мясцовага старшыні калгасу.
Якуб Ясінскі.
1861 год. Памёр ураджэнец Мсціслава Сцяпан Кутарга (1805-1861).
Рускі і беларускі геолаг, прыродазнавец, картограф, падарожнік, стваральнік і першы старшыня Пецярбургскага мінералагічнага таварыства, прафесар Пецярбургскага ўніверсітэта, першы ў Расіі дарвініст і папулярызатар дарвінізму, папулярызатар навукі сярод шырокіх мас. Доктар медыцыны.
Распрацоўшчык шматлікіх пытанняў геалогіі, геалагічных экскурсій.
Аўтар шміатлікіх прац, у тым ліку “Гісторыя зямной кары”, 10-вёрстнай геагнастычнай карты Пецярбургскай губерніі, за якую атрымаў залатую Канстанцінаўскую медаль Рускага Геаграфічнага таварыства
Загадчык кафедры заалогіі Пецярбургскага ўніверсітэта (1833-1861), настаўнік будучага акадэміка К. Ціміразева.
1868 год. Нарадзіўся Раман Скірмунт (1868-1939).
Гаспадарчы і палітычны дзеяч Расійскай імперыі, Беларусі і Польшчы. Мецэнат, значны землеўладальнік, віцэ-старшыня Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі. Дэпутат I Дзяржаўнай Думы Расійскай імперыі, дэпутат Дзяржаўнага Савета Расійскай імперыі ад Мінскай губерні. Прэм’ер-міністр БНР. Сенатар Польшчы (1930-1935).
Пасля ўваходу ў Пінск 20 верасня 1939 год савецкіх войск, быў арыштаваны, потым выпушчаны. Хаваўся ў аднаго з селян у в. Парэчча. Быў забіты 7 кастрычніка 1939 года мясцовымі жыхарамі на загад савецкага камісара Холадава.
Перад смерцю яму далі ў рукі рыдлёўку і загадалі капаць сабе магілу, але Скірмунт адказаў: «Я не заслужыў, каб сабе самому капаць магілу». Перад смерцю яму загадалі адвярнуцца ад забойцаў. Ён адмовіўся: «Я ад людзей ніколі не адварочваўся».
1954 год. Урады ЗША, Францыі, Вялікабрытаніі адмовіліся прыняць СССР у члены НАТА.
У СССР прапрацоўваліся, умоўна кажучы, „План A“, „План B“ і „План C“.
“План A” прадугледжваў паспяховае ўступленне ў альянс і спробу памяняць яго характар знутры.
Галоўнай мэтай “Плана B” быў нейкі піяр-ход з мэтай паказаць, што гэта менавіта Захад адхіляе Маскву ад НАТА.
Пад час перамоў 1956 года паміж М. Хрушчовым і генсекам НАТА Полем-Анры Спаакам, лідар СССР паскардзіўся, што СССР не прынялі ў НАТА. На гэта Спаак шчыра адказаў, што яму цяжка ўявіць сумеснае камандаванне ЗША і СССР, і што ў выпадку савецкага ўступлення сама сутнасць гэтай арганізацыі страціла б усялякі сэнс.
“План C” быў рэалізаваны. Ён заключаўся ў стварэнні супрацьлеглага НАТА ваеннага блока ўсходнееўрапейскіх дзяржаў – Арганізацыі Варшаўскай дамовы.
1980 год. Першы сакратар ЦК КПБ П. Машэраў уручыў Магілёву ордэн Айчыннай вайны I ступені.
Пастанова Вярхоўнага Савета СССР аб ўзнагароджанні горада за мужнасць і стойкасць, праяўленыя працоўнымі гарады ў гады Вялікай Айчыннай вайны, і за поспехі, дасягнутыя ў гаспадарча-культурным будаўніцтве, была падпісана 25 красавіка 1980 года.
1980 год. Памёр Мікола Гарулёў (1919-1980).
Рускі і беларускі савецкі паэт, празаік, перакладчык, сцэнарыст і драматург. Заслужаны работнік культуры. Выпускнік Магілёўскага педінстытута.
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Працаваў у магілёўскай абласной газеце «За Радзіму», у Дзяржаўным выдавецтве, у часопісе «Советская Отчизна», у Рускім драматычным тэатры, на кінастудыі, у рэдакцыі «Помнікі гісторыі і культуры Беларусі».
Аўтар вершаў, нарысаў, зборнікаў вершаў, аповесцяў для дзяцей і юнацтва, раманаў, гумарыстычных апавяданняў, п’ес, кінааповесці, сцэнарыях дакументальных фільмаў. Зрабіў літаратурны запіс кнігі М. Каралёва «Сыновья народа».
Пераклаў на рускую мову М. Паслядовіча, М. Зарэцкага, Якуба Коласа, Э. Самуйлёнка, П. Галавача, Максіма Танка, П. Панчанкі, А. Бялевіча, І. Мележа і іншых.
1999 год. Бясследна знік Юры Захаранка (нарадзіўся ў 1952 годзе).
Беларускі палітычны дзеяч. Міністр унутраных спраў Беларусі (1994-1995).
У 1977-1994 гадах служыў у МУС на розных пасадах ў Светлагорску, Гомелі, начальнікам Следчага камітэта МУС. У час прэзідэнцкіх выбараў 1994 году быў у выбарчым штабе кандыдата А.Лукашэнкі.
У 1994 годзе стаў генерал-маёрам і міністрам унутраных спраў.
Падначаленыя яму падраздзяленні МУС у красавіку 1995 года ўдзельнічалі ў збіцці дэпутатаў Вярхоўнага Савета 12-га склікання, якія пратэставалі супраць правядзення рэфэрэндуму ў Беларусі, а ў жніўні 1995 разагналі страйк работнікаў Мінскага метрапалітэну.
У кастрычніку 1995 года вызвалены ад пасады міністра. Пасля звальнення займаўся стварэннем Саюза афіцэраў. Актыўна ўдзельнічаў практычна ва ўсіх публічных акцыях апазіцыі. З 1996 года – член Палітрады Аб’яднанай грамадзянскай партыі. З лютага 1998 года ў складзе Нацыянальнага выканаўчага камітэта, створанага апазіцыяй – старшыня камітэта па бяспецы.
У студзені 2003 г. Пракуратура г. Мінска прыпыніла расследаванне крымінальнай справы па факце знікнення Ю. Захаранкі. Колішні начальнік СІЗА № 1 Алег Алкаеў, выказаў здагадку, што Юрый Захаранка быў выкрадзены і расстраляны. Патрабаванне расследвання знікнення Ю. Захаранкі – адно з асноўных патрабаванняў беларускай апазіцыі, яно таксама прысутнічае ў дакументах міжнародных арганізацый.
2011 год. Памерла Ядвіга Раманоўская (1920-2011).
Беларускі арганізатар музейнай справы, захавальніца літаратурнай і архіўнай спадчыны Янкі Купалы, пляменніца Янкі Купалы.
Некаторы час жыла ў сям’і Янкі Купалы ў Мінску. Апошняя сустрэча з Купалам адбылася ў жніўні 1941 года ў Маскве.
На працягу 42 гадоў працавала ў Літаратурным музеі Янкі Купалы (1960-2002). Вяла актыўны і паспяховы пошук матэрыялаў аб Янку Купалу, збірала ўспаміны сучаснікаў паэта пра Купалу, прымала ўдзел у стварэнні экспазіцый і выставак у філіялах музея.
Аўтар і рэцэнзент шэрагу альбомаў, кніг, артыкулаў энцыклапедычнага даведніка «Янка Купала», буклетаў, шматлікіх артыкулаў у перыядычным друку.
Дзякуючы яе намаганням усталяваны мемарыяльныя дошкі, ўвекавечаны мясціны, звязаныя з жыццём і творчай дзейнасцю Янкі Купалы
2017 год. Памёр Алесь Рыбак (1934-2017).
Беларускі пісьменнік.
Скончыў БДУ. Працаваў у радашковіцкай, дзяржынскай, бягомльскай раённых газетах, часопісах «Вожык», «Бярозка», газеце «Калгасная праўда», на Беларускім радыё, у Літаратурным інстытуце ў Маскве, выдавецтве «Мастацкая літаратура».
Аўтар вершаў, кніг аповесцей і апавяданняў, раманаў, апавяданняў для дзяцей.
Адно з буйнейшых на Магілёўшчыне прадпрыемстваў па перапрацоўцы пластмас нанесла шкоду навакольнаму асяроддзю на 25 тыс. рублёў.
Магілёўскі абласны камітэт прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя выявіў парушэнне прыродаахоўнага заканадаўства з боку неназванага перапрацоўшчыка пластмас. Паводле абласных чыноўнікаў, гэтымі парушэннямі нанесена шкода навакольнаму асяроддзю ў памеры каля 25 тыс. рублёў. У чым менавіта заключалася гэтая шкода – не паведамляецца.
Разам з тым адзначана, што шкода кампенсавана, а прадпрыемства і яго службовыя асобы прыцягнуты да адміністрацыйнай адказнасці.
Эміграцыя прывяла да дзеда: жыхар Магілёўшчыны знайшоў месца гібелі чырвонаармейца на Одэры.
Адзін з жыхароў Магілёўскай вобласці, які вымушана пакінуў Беларусь і асеў у Польшчы, распавёў нашаму парталу гісторыю, якая не адпускае яго з таго часу, як ён апынуўся за мяжой. Дзмітрый свайго прозвішча не называе – прычыны тыя ж, што і ў большасці нашых суразмоўцаў.
Апынуўшыся ў эміграцыі, ён нечакана для сябе атрымаў тое, чаго ніколі не меў дома – час і магчымасць спакойна займацца сямейнай памяццю. Зайшоў на партал “Памяць народа”, увёў імя дзеда – і знайшоў яго.
Чырвонаармеец, радавы, прызваны ў студзені сорак пятага. Загінуў дваццаць другога красавіка сорак пятага – за два тыдні да канца вайны. На Одэры, каля Грайфенхагена, горада, які сёння называецца Грыфіна.
– Кароткі і сумны ваенны лёс – кажа наш суразмоўца – Дата прызыву – шостае студзеня. Дата гібелі – дваццаць другое красавіка. Тры з паловай месяцы. Ён нават не паспеў толкам паваяваць.
Красавік сорак пятага на Одэры – гэта была сапраўдная мясарубка. Савецкія войскі фарсіравалі раку пад агнём, немцы трымаліся насмерць, страты былі жахлівыя. Одэрскі плацдарм стаў адной з самых крывавых старонак апошніх месяцаў вайны. Дзед загінуў менавіта ў гэтыя дні.
Ён пайшоў на фронт, пакінуўшы траіх дзяцей. Чацвёртае дзіця – мама нашага суразмоўцы – нарадзілася ўжо пасля яго гібелі. Яна ніколі не бачыла бацьку.
Вёска, дзе жыла сям’я, сёння не існуе – адна з тысяч беларускіх вёсак, зніклых за трыццаць гадоў клопату Лукашэнкі пра беларускае сяло.
Дакументы з архіва далі дакладны адрас першапачатковага пахавання: паўднёвая прыстань ракі, на ўсход ад Одэра, каля трох домікаў.
Наш суразмоўца жыве ў Польшчы – і Грыфіна цяпер зусім не далёка. Дабрацца да месца гібелі дзеда стала рэальным упершыню ў жыцці.
– Я хачу прыехаць туды і пагаварыць з ім. – падкрэслівае Дзмітрый – Расказаць, як усё склалася. Што чацвёра яго дзяцей ужо памерлі – усе пражылі доўгае жыццё, паспелі састарэць. Дасягнулі сталага ўзросту трое ўнукаў і дзве ўнучкі. Падрастаюць чацвёра праўнукаў.
Ён пайшоў у студзені сорак пятага з вёскі, якой больш няма – і не ведае нічога з таго, што было потым. Як пакутавала яго жонка, выхоўваючы чацвярых дзяцей, як дарослыя ўнукі сустракаліся ў тым месцы, дзе стаяў дом дзеда.
Магчымасць пабываць на месцы гібелі сваяка з’явілася ў яго толькі дзякуючы вымушанай эміграцыі. Дома такой магчымасці не было.
Свой аповед Дзмітрый заканчвае разважаннем:
– Пасля таго, як даведаўся, што магу пабываць у такім знакавым для маёй сям’і месцы, зразумеў тое, што было відавочна заўсёды: вайну выйграў не Сталін. Яе выйграў мой дзед. Мільёны такіх дзядоў, чые магілы сёння раскіданыя па ўсёй Еўропе…
Вязень калоніі №2 у Бабруйску, гамяльчук Ілля Верамееў асуджаны па артыкуле аб непадпарадкаванні адміністрацыі.
Пра тое, што палітзняволенаму далі артыкул 411 Крымінальнага кодэкса, па якім да бясконцасці можна працягваць тэрмін пакарання, напісала “Гомельская вясна”. Аднак, які менавіта вынеслі прысуд 22-гадоваму Іллі Верамееву пакуль невядома.
30 жніўня 2022 года ў Гомельскім абласным судзе яго засудзілі да 6,5 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ўзмоцненага рэжыму. Хлопца прызналі вінаватым у замаху на арганізацыю масавых беспарадкаў і распальванні сацыяльнай варожасці. Пасля вынясення прысуду Верамеева накіравалі ў калонію №2 Бабруйска.
“Хутчэй за ўсё, пасля набыцця моцы новым прысудам Іллю Верамеева перавядуць у іншую вязніцу з больш суворым рэжымам” – мяркуюць гомельскія праваабаронцы.
У Касцюковічах вырашылі адзначыць Дзень Перамогі нестандартна: сабраць роўна сто жанчын з імем Кацярына і хорам выканаць “Кацюшу”.
Флэшмоб з Кацюшамі прызначаны на сёмае мая, васямнаццаць гадзін, пляцоўка каля раённага цэнтра культуры.
Ідэя прыгожая, але ўзнікаюць пытанні практычнага характару. Першае: ці хопіць Кацюш. Касцюковіцкі раён – каля дзесяці тысяч жыхароў. Кацярынаў сярод іх, паводле статыстыкі, некалькі сотняў – так што ў тэорыі сто набярэцца.
Другое пытанне: ці будуць правяраць пашпарты на ўваходзе? Арганізатары пра гэта замоўчваюць, а значыць, тэарэтычна за “Кацюшу” можа праспяваць і якая-небудзь фіктыўная Людміла.
Трэцяе пытанне – музычнае. Хор са ста чалавек, сабраных паводле імя, а не голасу – суровае выпрабаванне для дырыжора.
