У Касцюковічах вырашылі адзначыць Дзень Перамогі нестандартна: сабраць роўна сто жанчын з імем Кацярына і хорам выканаць “Кацюшу”.
Флэшмоб з Кацюшамі прызначаны на сёмае мая, васямнаццаць гадзін, пляцоўка каля раённага цэнтра культуры.
Ідэя прыгожая, але ўзнікаюць пытанні практычнага характару. Першае: ці хопіць Кацюш. Касцюковіцкі раён – каля дзесяці тысяч жыхароў. Кацярынаў сярод іх, паводле статыстыкі, некалькі сотняў – так што ў тэорыі сто набярэцца.
Другое пытанне: ці будуць правяраць пашпарты на ўваходзе? Арганізатары пра гэта замоўчваюць, а значыць, тэарэтычна за “Кацюшу” можа праспяваць і якая-небудзь фіктыўная Людміла.
Трэцяе пытанне – музычнае. Хор са ста чалавек, сабраных паводле імя, а не голасу – суровае выпрабаванне для дырыжора.
На цэнтральнай плошчы Магілёва выраслі чырвона-зялёныя канструкцыі – сотні сцягоў на металічных каркасах. Майстры “пераможнага” крэатыву дабіліся таго, што ад чырвонага і зялёнага будзе міргацець ў вачах.
На галоўнай плошчы Магілёва да 9 мая ўсталявалі арт-аб’екты. З цэнтральных кропак разлятаюцца ва ўсе бакі металічныя штыры, на кожным – сцяг: чырвоны зверху, зялёны знізу. Здалёку – кветка. Зблізку – вожык. З вышыні птушынага палёту – выбух патрыятызму ў літаральным сэнсе слова.
Магілёўскія майстры “пераможнага” дэкору атрымалі заданне: больш, ярчэй, маштабней і выканалі яго на поўную катушку.
Чырвонага і зялёнага тут столькі, што прастора плошчы ператвараецца ў аптычную галаваломку, здольную выклікаць прыступ эпілепсіі.
Карацей кажучы, ўсё запоўнена да краёў. Не пакінута месца для пустаты і, адпаведна, для іншадумства – толькі дзяды і перамогі.
Уражвае і сур’ёзнасць намераў дэкаратараў, і камічны вынік іх старанняў.
Чыноўнікі Слаўгарада ўпэўнена жангліруюць прыгожымі лічбамі і прыцягваюць замежнікаў.
Васьміразовы рост экспарту паслуг, якім пахваліліся слаўгарадскія чыноўнікі, гучыць уражвальна – пакуль не ўспомніш, што гаворка пра Слаўгарадскі раён.
База маленькая, таму і каэфіцыент прыгожы. Гаворка ішла пра турыстычныя і медыцынскія паслугі – раён, паводле версіі дакладчыкаў, актыўна прыцягвае замежных грамадзян. Якіх менавіта замежнікаў і куды – не ўдакладнялася.
Астатнія лічбы на пасяджэнні райвыканкама таксама былі падабраныя з розумам. Інвестыцыі ў асноўны капітал за квартал – 197,5 працэнтаў да ўзроўню першага квартала мінулага года, амаль удвая. Прамысловасць вырасла ў 1,3 раза. Зарплата ў сакавіку пераваліла за дзве тысячы рублёў, рэальны прырост – амаль 10 працэнтаў.
Усе паказчыкі выбраныя паводле аднаго прынцыпу: браць той перыяд і тую базу, дзе рост выглядае максімальна пераканаўча. Абсалютныя лічбы пры гэтым у зале не гучалі – толькі каэфіцыенты і працэнты.
Кіраўнік раёна Максім Патапенка падвёў вынік у тым жа духу. Маўляў, вынікі ёсць, але спыняцца нельга – замежнікі будуць незадаволеныя.
Актывіст з Бабруйска Уладзімір Усер (Лазараў), памерлы летась на эміграцыі ў Польшы, пахаваны ў Ізраілі.
Уладзімір памёр у шэлтары ў Беластоку, куды яго адпусцілі са шпіталя чакаць суда. Ён праходзіў падазраваным па справе аб шпіянажы ў Польшчы.
Як напісала ў Фэйсбуку яго дачка Марына Авітан, за гэты час было сказана многае. “Пісалі людзі, якія не ведалі яго, не ведалі нашай сям’і, не ведалі, праз што мы прайшлі. Лёгкія каментары, гучныя загалоўкі – усё гэта застаецца дзесьці звонку, не маючы ніякага дачынення да праўды. Бо праўда – яна ціхая. Яна ў памяці, у любові, у тым, што не трэба даказваць. Тата там, дзе павінен быць. І цяпер – спакойна”, – адзначыла яна.
Яна апублікавала фота помніка. У верхнім левым куце выгравіравана Пагоня, упісаная ў Зорку Давіда. На помніку цытата са знакамітай песні Джона Ленана «Imagine»: «You may say I’m a dreamer, but I’m not the only one. I hope someday you will join us, and the world will live as ONE» («Ты можаш сказаць, што я летуценнік, але я не адзін такі. Спадзяюся, што калі-небудзь ты далучышся да нас, і свет будзе як адно цэлае»).
Марына Авітан тлумачыць, што увесь працэс заняў больш часу, чым звычайна, што «звязана з аб’ектыўнымі прычынамі: бюракратычныя працэдуры, афармленне дакументаў, дазволы і ўсе неабходныя ўзгадненні».
Нагадаем, што знаходзячыся ў Беластоку, Усер стаў героем прапагандысцкага фільма БТ. Ён зняў некалькі сюжэтаў, якія потым выкарысталі ў агітцы «Чужое неба».
Як сцвярджаюць тыя, хто больш-менш ведаў Уладзіміра, ён быў частым удзельнікам разнастайных апазіцыйных мерапрыемстваў у Бабруйску.
Мікалай Кароцін – адзін з тых чыноўнікаў, на прыкладзе якіх лепш за ўсё відаць, як працуе лукашэнкаўская вертыкаль і адкуль набіраюцца ў яе кадры.
Бранскі след
Мікалай Мікалаевіч Кароцін нарадзіўся ў вёсцы Алефіна Бранскай вобласці ў 1969 годзе. Горацкую сельгасакадэмію скончыў у 1992-м. На вытворчасць так і не патрапіў – працаваў асістэнтам, старшым выкладчыкам, затым дацэнтам кафедры кіравання. Нават быў першым дырэктарам Вышэйшай школы аграбізнесу – усё гэта ў ліхія дзевяностыя. У 2002-м Кароцін сышоў з “навукоўцаў-глебазнаўцаў” і працаваў у сістэме Магілёўаблмаёмасці: спачатку намеснікам старшыні, затым старшынёй.
У 2004 скончыў акадэмію кіравання пры Лукашэнку, а ў 2007-м быў прызначаны старшынёй Быхаўскага райвыканкама. У гэтым жа годзе, ужо праз два месяцы пасля прызначэння, у Быхаў прыязджаў Лукашэнка і разам з Кароціным развіваў фантасмагарычныя планы выратавання Быхаўскага раёна.
У 2012-м, так і не выцягнуўшы Быхаў з эканамічнай і карупцыйнай багны, Мікалай Мікалаевіч (на загалоўным фота – злева) вярнуўся ў Магілёўскі аблвыканкам. З 2013-2018 год кіраваў РУП «Праектны інстытут Магілёўгіпразем», а ў лістападзе 2018 года быў прызначаны першым намеснікам старшыні Магілёўскага аблвыканкама. У сакавіку 2019-га, пасля скандалу з каровамі і адстаўкі Уладзіміра Даманеўскага, пару дзён выконваў абавязкі старшыні Магілёўскага аблвыканкама.
Сістэма Белдзяржстраху, у якой потым апынуўся былы дацэнт і былы кіраўнік Быхаўшчыны, відавочна азначае заход кар’еры Кароціна. У 2025 годзе прафсаюзная структура ўручала дырэктару філіяла Белдзяржстраху па Магілёўскай вобласці Мікалаю Кароціну ўзнагароду «За заслугі ў справе развіцця і ўмацавання прафсаюзнага руху». Такім чынам, куды б ні трапляў Кароцін, ён гарманічна ўпісваўся ў сістэму і заўсёды меў заслугі.
Злёгку адхіляючыся ад тэмы, варта згадаць і іншага ўраджэнца Браншчыны, які да гэтага часу пакідае свой след у Быхаўскім раёне. Гэта – Віктар Агнетаў. Ён быў намеснікам старшыні райвыканкама, займаўся ідэалогіяй і сацыяльнай сферай, а таксама ўзначальваў раённыя выбарчыя камісіі. У 2020-м Агнетаў перапужаўся так, што не стаў вывешваць пратаколы выбарчай камісіі, а ўжо ў 2025 годзе ён распавядаў пра «дэмакратычныя і спакойныя» выбары, якія ў Беларусі даўно сталі адміністрацыйнай працэдурай па афармленні патрэбнага выніку. Пасля райвыканкама Агнетаў апынуўся на ганаровай пасадзе дырэктара ў сацыяльным пансіянаце «Ірдзіца». А ў аграрнай прафсаюзнай вертыкалі Быхава з’явілася яго жонка – Святлана Агнетава: яна стала новым прафсаюзным лідарам аграрыяў Быхаўшчыны.
Быхаўскія справы
Такім чынам, у 2007 годзе Кароцін атрымаў Быхаўскі раён. Быхаўшчына тады мела патрэбу не ў чарговым начальніку з вертыкалі, а ў нармальным кіраванні. Замест гэтага раён атрымаў тыповага прадстаўніка лукашэнкаўскай школы: зверху прызначылі чалавека, які пачаў расстаўляць вакол сябе сваіх. Пазней, калі Кароцін ужо паднімаўся вышэй, яго біяграфію падалі як гісторыю паспяховага кіраўніка. У рэальнасці быхаўскі перыяд пакінуў пасля сябе іншыя пытанні: хто атрымаў доступ да эканамічных рашэнняў, якія аб’екты апынуліся ў зоне інтарэсу, чаму побач са старшынёй райвыканкама так хутка выраслі людзі з асабістага кола.
Галоўнае прозвішча тут – Сяргей Чуканаў. Сяргей Чуканаў быў кумам Кароціна. Да трапляння ў раённую ўладу ён, паводле мясцовай інфармацыі, працаваў шафёрам. Пры Кароціне гэты чалавек паступіў усё ў тую ж Горацкую сельгасакадэмію, але авансам, яшчэ будучы ўсяго толькі студэнтам-завочнікам, стаў намеснікам старшыні Быхаўскага райвыканкама па эканоміцы.
Гэта і ёсць класічны лукашэнкаўскі кадравы ліфт: не прафесійная рэпутацыя, не публічны конкурс, не даказаная кампетэнцыя, а асабістая блізкасць да ”дацэнта”. Учора шафёр, сёння намеснік старшыні па эканоміцы. Для раёна такая пасада азначае ўплыў на прадпрыемствы, маёмасць, інвестыцыі, камунальную і гаспадарчую павестку. Для кумаўской вертыкалі гэта азначае іншае: побач са старшынёй з’яўляецца свой чалавек на кірунку, дзе зарабляюцца асабістыя грошы, аб’екты і рэсурсы. Менавіта таму быхаўская гісторыя Кароціна не зводзіцца да радка ў біяграфіі. Яна пра тое, як асабістыя сувязі ператвараліся ў адміністрацыйныя пасады.
Будынкі, Чыгірынка і «свае» людзі
Кароцін прыйшоў у Быхаў з сістэмы дзяржмаёмасці, а калі ён сышоў, у раёне, натуральна, засталіся гісторыі пра будынкі і аб’екты ў зоне адпачынку каля Чыгірынскага вадасховішча, набытыя на падстаўных асоб. Быхаўскі кіраўніцкі правал выкрыў знаёмую для лукашэнкаўскай вертыкалі схему: старшыня, яго кум, прыватызаваныя будынкі і інтарэс да «смачных» аб’ектаў у турыстычна прывабным месцы.
Гэтая звязка выглядае занадта паказальна, каб лічыць яе выпадковасцю. Чалавек з абласной маёмасці атрымлівае раён. Яго кум становіцца намеснікам па эканоміцы. Вакол іх з’яўляюцца размовы пра будынкі і аб’екты адпачынку. Потым абодва сыходзяць з публічнай увагі, а раён працягвае жыць з наступствамі. Да гэтага часу законсерваваным стаіць будынак былой аптэкі, пазней сумешчаны з раённым судом. Належыць ён, па чутках, парачцы Кароцін-Чуканаў. А колькі яшчэ такіх аб’ектаў у Быхаўскім раёне?
Так працуе не асобная памылка кіравання, а цэлая мадэль. У ёй раён для чыноўніка – не адказнасць перад людзьмі, а тэрыторыя магчымасцяў. Але калі вярнуцца да прамых абавязкаў Кароціна на пасадзе старшыні. Памятаеце, яму даручалі “ратаваць Быхаўшчыну”. Што ж ён выратаваў? Больш за ўсё шуму было вакол мясцовага кансервава-агароднінасушыльнага завода. Стараннямі Кароціна ён стаў адным з сімвалаў таго, як лукашэнкаўскія «моцныя гаспадарнікі» ўмеюць разараць усё, што ім даверана.
Завод гадамі «ратавалі», мадэрнізавалі за кошт крэдытаў, заганялі ў даўгі, уводзілі санацыі, а потым фактычна давялі да банкруцтва і перадалі прыватніку. Такія гісторыі зручныя для разумення Кароціна і яго асяроддзя. Яны паказваюць вынік сістэмы, дзе начальнікі змяняюцца, справаздачы гучаць бадзёра, святы праходзяць урачыста, а рэальныя прадпрыемствы знікаюць. Вінаватым потым прызначаць каго заўгодна, толькі не саму вертыкаль, якая гадамі распараджалася раёнам.
Быхаў працягвае прымаць свайго
Як мы бачым, пасля Быхава Кароцін не быў выкінуты з сістэмы. Наадварот, ён пайшоў вышэй. Падазроная быхаўская спадчына Мікалая Мікалаевіча не стала падставай для судовага разбору. Для рэжыму гэта падстава для чарговых прызначэнняў на кіруючыя пасады. Вось і з Быхава Кароцін не знік. Яго працягваюць бачыць на раённых святах, урачыстасцях і мерапрыемствах.
Сістэма не саромеецца такіх людзей. Наадварот, яна працягвае трымаць іх у ганаровым коле. Такім чынам, Мікалай Кароцін – класічны ўзор лукашэнкаўскага чыноўніка з лёгкім флёрам карупцыянера. Не таму, што яго злавілі за руку з канвертам. А таму, што ўся яго біяграфія пабудаваная на галоўных прыкметах гэтай сістэмы: доступ да маёмасці, пасады зверху, асабістыя сувязі, прасоўванне сваіх, гаспадарчыя правалы без адказнасці і спакойны працяг кар’еры.
Міжнародны дзень барацьбы за правы інвалідаў (International Day of Struggle for the Rights of Disabled People, з 1992 года).
Увогуле – Дзень людзей з абмежаванымі магчымасцямі, дзень барацьбы за роўныя правы і супраць дыскрымінацыі.
У Беларусі на ўліку ў органах па сацыяльнай абароне знаходзіцца больш за 500 000 людзей з абмежаванымі магчымасцямі.
Для любой дзяржавы важна само стаўленне да сваіх грамадзян, якія жывуць з такімі цяжкасцямі, пра якія многія баяцца нават падумаць. Але часта замест сістэмнай палітыкі па сацыяльнай інтэграцыі людзей з абмежаванымі магчымасцямі ў грамадскія і эканамічныя працэсы, праблему спрабуюць вырашыць дробязнымі падачкамі.
Беларусь ратыфікавала Канвенцыю аб правах інвалідаў толькі 18 кастрычніка 2016 года.
Міжнародны дзень акушэркі (International Day of the Midwife, з 1992 года).
Слова «акушэрка» пайшло ад французскага «accoucher» – «дапамагаць пры родах». Акушэркі адносяцца да катэгорыі сярэдняга медперсаналу, і іх не варта блытаць з лекарамі акушерамі-гінеколагамі.
Ролю акушэрак недаацэньваць не варта: яны дапамагаюць цяжарным і рожаніцам, могуць прымаць роды самі або асісціраваць лекару.
Акушэрства, як вобласць медыцыны, вядома са старажытнасці. У XVII стагоддзі акушэрства аформілася як асобная навука.
У пачатку XX стагоддзя ў Еўропе адбыліся першыя канферэнцыі, якія сталі асновай для стварэння Міжнароднай асацыяцыі акушэрак. Мэта арганізацыі – забяспечыць правы жанчын і даступнасць акушэрскай дапамогі.
У 1847 годзе ў Магілёве была адчынена першая ўстанова па падрыхтоўцы павітух, у 1865 годзе – павівальная школа. Зараз гэта – медыцынскі каледж.
1581 год. У горадзе Астрог пабачыў свет першы друкаваны каляндар ва Ўсходняй Еўропе.
Яго надрукаваў Іван Фёдараў – рускі і ўкраінскі першадрукар, паплечнік Пятра Мсціслаўца.
Для кожнага з 12 месяцаў года ў выданні падаваліся па два вершы беларускага паэта Андрея Рымшы, у якіх апісвалася важная біблейская гісторыя, якая адбылася ў гэтым месяцы.
1819 год. Нарадзіўся Станіслаў Манюшка (1819–1872).
Беларускі і польскі кампазітар, дырыжор, адзін з пачынальнікаў беларускай музычнай культуры, стваральнік польскай нацыянальнай оперы.
Пачатковую музычную адукацыю атрымаў у Д. Стэфановіча ў Мінску, вучыўся ў Мінскай губернскай гімназіі, Берліне.
Працаваў у Вільні, Варашаве. Даваў урокі музыкі мастаку В. Сляндзінскаму, працаваў дырыжорам і дырэктарам варшаўскга опернага тэатру, прафесарам Музычнага інстытуту ў Варшаве. У творчасці выкарыстоўваў беларускі фальклор.
Папулярнасць атрымаў дзякуючы операм “Галька”, “Страшны двор”.
Аўтар 20 опер і аперэт, 3 балетаў, 5 месаў, 2 рэквіемаў і болей за 300 песень, у тым ліку “Паходнай песні літвінаў” на словы У. Сыракомлі.
1831 год. Нарадзіўся Уладзіслаў Борзабагаты (1831–1886).
Беларускі медык, паўстанцкі камісар Наваградскага павета, удзельнік Парыжскай Камуны, мемуарыст.
Выключаны са Слуцкай гімназіі, як нядобранадзейны, што настроіла юнака «супраць усяго рускага», з Мінскай гімназіі – за ўдзел у тайнай арганізацыі «Братні саюз літоўскай моладзі». Быў асуджаны на экзекуцыю да 101 удара лазовай палкай. Публічны здзек абвастрыў яго нянавісць да расійскіх улад.
Скончыў медыцынскі факультэт Маскоўскага ўніверсітэта. Працаваў гувернёрам, урачом у Навагрудку.
Удзельнік паўстання 1863-1864 гадоў, паўстанцкі камісар Навагрудскага павета. Удзельнік бітвы пад Мілавідамі.
З 1865 года жыў на эміграцыі ў Італіі, Францыі, Румыніі, меў медыцынскую практыку, удзельнічаў у эмігранцкім руху, у Аб’яднанні польскай дэмакратыі, у франка-прускай вайне (1870–1871) у складзе французскай арміі ў якасці лекара, у Парыжскай камуне галоўным медыкам Парыжскага шпіталя.
Па вяртанні ў Расію, у 1875 годзе быў асуджаны ваенным судом на 20 год катаргі на рудніках Сібіры, якая была заменена ссылкай на 10 год у Кастрамскую губерню.
Пасля ссылкі у 1884–1886 гадах працаваў сельскім урачом у мястэчку Любяшова Пінскага павета.
Памёр 28 сакавіка 1886 года. Пахаваны ў Любяшове (цяпер гэта Валынская вобласць Украіны).
У гонар паўстанца названа вуліца ў Навагрудку, на радзіме, у в. Рутка 1 Навагрудскага раёна ўстаноўлены памятны знак.
1846 год. Нарадзіўся Генрык Сянкевіч (1846–1916).
Польскі пісьменнік, ураджэнец Падляшша. Першы лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1905) мае беларускае паходжанне.
Паходзіў з вонкавай шляхты. Бацька са служылых татараў, якія пасяліліся на тэрыторыі ВКЛ пры Вітаўце, маці – з беларускай шляхты.
Працаваў фельетаністам «Gazeta Polska», у штотыднёвіку «Niwa», рэдактарам газеты «Słowo».
Стваральнік фонда імя сваёй памерлай жонкі: выплачваў стыпендыі хворым сухотамі дзеячам культуры.
Падарожнік па ЗША («Лісты з вандравання», 1876–1878), Еўропе, Азіі, Афрыцы. Палітычны прыхільнік партыі «Народная дэмакратыя», марыў пра аўтаномію Польскага каралеўства ў складзе Расійскай імперыі. З пачаткам Першай сусветнай вайны з’ехаў у Швейцарыю, дзе ўзначаліў Камітэт дапамогі ахвярам вайны ў Польшчы.
Аўтар многіх аповесцей, зборнікаў гумарэсак, вядомых гістарычных раманаў «Агнём і мячом» (падзеі вайны 1648–1654), «Патоп» (1655–1656), «Пан Валадыёўскі» (барацьба з туркамі, 1672–1673), «Quo vadis?» (Нобелеўская прэмія), «Крыжакі», «Віры» (рэвалюцыя 1905–1907 гадоў), псіхалагічных раманаў «Без догмату», «Сям’я Паланецкіх».
Пахаваны ў швейцарскім Вевэ. У 1924 годзе цела перанесена ў Варшаву і пахавана ў падмурках кафедральнага сабора Святога Яна.
1921 год. У Францыі ўпершыню былі прадстаўлены духі «Chanel No. 5».
Самыя знакамітыя ў свеце духі былі створаны парфюмерам Эрнэстам Бо.
Па легендзе, Како Шанэль папрасіла Эрнэста Бо стварыць “штучны жаночы водар, які пахне Жанчынай”, падкрэсліўшы, што пад “штучным” водарам яна мае на ўвазе новы, створаны чалавекам водар.
У Першую сусветную вайну Эрнэст Бо служыў у Кольскім Запаляр’і і любіў паднімацца да возера, якое ляжыць над Мурманскім гандлёвым портам. У сваіх мемуарах Бо пісаў, што стварыў гэтыя духі ў 1920 годзе, калі вярнуўся з вайны: «Падчас летняга палярнага дня азёры тут выпраменьваюць адмысловую свежасць. Гэты характэрны пах я захаваў у памяці, і пасля з вялікай цяжкасцю мне ўдалося ўзнавіць яго, хаця спачатку альдэгіды новай кампазіцыі былі вельмі няўстойлівыя…».
1921 год. У в. Мачулкі Бабруйскага раёна нарадзіўся Рыгор Булацкі (1921–1999).
Беларускі педагог, журналіст, “хросны бацька” беларускай журналістыкі. Доктар гістарычных навук, прафесар.
Скончыў Мелітопальскае авіявучылішча, БДУ. Удзельнік ІІ Сусветнай вайны. Разам з аднапалчанамі купіў самалёт на якім удзельнічалі ў баявых дзеяннях на тэрыторыі Украіны, Румыніі, Венгрыі, Чэхаславакіі, Югаславіі, Аўстрыі.
Працаваў загадчыкам кафедры, дэканам філалагічнага факультэта, факультэта журналістыкі БДУ.
Даследаваў гісторыю беларускай журналістыкі, публіцыстычную дзейнасць некаторых беларускіх пісьменнікаў, у тым ліку Кузьмы Чорнага, П. Галавача.
Аўтар больш за 200 навуковых прац. Пад яго кіраўніцтвам абаронены звыш 40 кандыдацкіх, пры яго ўдзеле — 3 доктарскія дысертацыі.
1932 год. Створаны Клімавіцкі дзяржаўны аграрны каледж.
Першапачаткова – на базе фабрычна-завадскога вучылішча быў створаны пчалаводны тэхнікум (1932–1935). Першы выпуск з 47 пчалаводаў адбыўся ў 1933 годзе. У 1935–1970 гадах – зааветтэхнічны, ветзаатэхнічны тэхнікум, у 1970–1997 – саўгас-тэхнікум, у 1997–2002 – сельскагаспадарчы тэхнікум, з 2002 года – аграрны каледж.
1936 год. Нарадзіўся Васіль Якавенка (1936–2018).
Беларускі пісьменнік, публіцыст, грамадскі дзеяч. Член аргкамітэта па стварэнні БНФ.
Працаваў на торфапрадпрыемстве «Васілевічы-2», у розных геалагічных партыях і праектных інстытутах, на Беларускім радыё, у часопісе «Полымя», у Саюзе кінематаграфістаў БССР, кіраўніком Беларускага сацыяльна-экалагічнага саюза «Чарнобыль».
Заснавальнік і галоўны рэдактар сацыяльна-экалагічнага штотыднёвіка «Набат», каардынатар грамадзянскай ініцыятывы «Інстытут нацыянальнай памяці», рэдактар бюлетэня «Рэха ГУЛАГу».
Памёр 22 студзеня 2018 года.
Аўтар кніг нарысаў, аповесцей і нарысаў, эсэ, п’ес, раманаў. Сярод персанажаў яго твораў вядомыя гістарычныя асобы: Б. Кіт, Р. Скірмунт, Р. Астроўскі, Н. Арсеннева. Яго трылогія “Пакутны век” стала эпасам беларускага жыцця ў ХХ стагоддзі. Прапагандаваў этнакультурнае і нацыянальнае развіццё ў палітычным жыцці краіны.
1937 год. Нарадзіўся Мікалай Карцель (1937–2013).
Беларускі генетык-вынаходнік трансгеннай бульбы. Акадэмік НАНБ, доктар біялагічных навук, прафесар.
Скончыў Беларускі лесатэхнічны інстытут. Працаваў у Мінскай лесаўпарадкавальнай партыі, у Беларускім тэхналагічным інстытуце, намеснікам дырэктара, дырэктарам Інстытута генетыкі і цыталогіі НАНБ.
Праводзіў даследванні па генетыцы, малекулярнай генетыцы і генетычнай інжынерыі раслін. Даследаваў пытанні генетыкі і селекцыі драўняных раслін, радыяцыйнага мутагенезу сельскагаспадарчых раслін, праблемы генетычнай і клетачнай інжынерыі вышэйшых раслін. Правёў сістэматычнае вывучэнне ўзаемадзеяння экзагеннай ДНК з геномам вышэйшых раслін і абгрунтаваў фундаментальныя палажэнні аб фізіёлага-біяхімічным, цыталагічным і генетычным дзеянні чужароднай ДНК у раслінны арганізм. Атрымаў трансгенныя расліны, якія праяўляюць устойлівасць да фітапатагенаў і насякомых, расліны, якія здольныя паспяхова расці на глебах, што забруджаны цяжкімі металамі і нафтапрадуктамі.
Выканаў даследаванні генетычных наступстваў Чарнобыльскай катастрофы.
Памёр 1 красавіка 2013 года.
1941 год. Нарадзіўся Уладзімір Ярэц.
Беларускі падарожнік-матацыкліст, адзіны ў свеце глуханямы кругасветны падарожнік.
Ва ўзросце 1 года страціў слых.
Працаваў на Мінскім мотавелазаводзе.
У першых (1960–1966) падарожжах на матацыкле не меў правоў упраўлення. Толькі аб’ехаўшы 42 горада еўрапейскай часткі СССР, як выключэнне, стаў першым у Беларусі глухім, які атрымаў вадзіцельскія правы. У 1967–1982 гадах на мапедзе, матацыкле, на аўтамабілі ВАЗ-2106 здзейсніў 11 падарожжаў па тэрыторыі колішняга СССР, пабыўшы ў кожнай савецкай рэспубліцы, за 15 год праехаўшы агулам больш за 400 000 км.
Спадзяецца трапіць у Кнігу рэкордаў Гінеса як адзіны ў свеце глуханямы, які здзейсніў падарожжа вакол Зямлі на матацыкле.
1945 год. Пачалося Пражскае паўстанне супраць нямецка-фашысцкіх войск.
Неўзабаве яго падтрымала 1-я пяхотная дывізія ўласаўцаў пад камандаваннем генерал-маёра Бунячэнка.
Савецкае камандаванне не ведала пра планы арміі ЗША вызваліць Прагу ад немцаў, таму на працягу тыдня пасля капітуляцыі Берліна чакала ўказанняў. Толькі атрымаўшы пераканаўчыя пацверджанні пра нежаданне амерыканцаў прасоўвацца на ўсход ад Пльзеня, савецкая армія накіравала асноўныя ударныя сілы ў напрамку Прагі – пачалася Пражская аперацыя.
9 мая 1945 года 3-я і 4-я гвардзейскія танкавыя арміі 1-га Украінскага фронту ўступілі ў Прагу.
Пражская аперацыя савецкіх войск пры падтрымцы 3-й арміі ЗША скончылася поўным разгромам немцаў 12 мая.
У падзеях браў удзел ураджэнец в. Кісялёўка Мсціслаўскага раёна Сяргей Ксяндзоў – намеснік камандзіра інтернацыянальнай брыгады імя Яна Налепкі. У 1960–1973 гадах Ксяндзоў працаваў географам і першым дырэктарам Ходасаўскай СШ Мсціслаўскага раёна. Заслужаны настаўнік.
У 2022 годзе у яго гонар у Ходасах адкрыты мемарыяльны знак.
1960 год. Нарадзіўся Юрый Беленькі.
Беларускі палітык, намеснік старшыні БНФ “Адраджэнне”, Кансэрватыўна-Хрысціянскай Партыі БНФ.
Скончыў Беларускі інстытут народнай гаспадаркі. Працаваў у кантрольна-рэвізійнай управе ў Магілёве (1982–1984), у канцэрне «Амкадор».
Быў актыўным удзельнікам таварыства «Талака», дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання, Мінскага гарадскога савета.
Адзін з аўтараў «Канцэпцыі эканамічнай рэформы ў Беларусі», сааўтар канцэпцыі па пераходу БССР да рынкавай эканомікі, канцэпцыі эканамічнай рэформы, Закона аб банках і іншых законапраектаў, удзельнічаў у распрацоўцы і прыняцці Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце Беларусі.
У 1995 годзе браў удзел у галадоўцы дэпутатаў БНФ супраць ініцыяванага Лукашэнкам рэферэндума. У ноч з 11 на 12 красавіка разам з іншымі пратэстоўцамі падвергнуўся нападу спецназа ў масках, быў збіты ў будынку парламента.
З сакавіка 2020 жыве ў ЗША.
1995 год. Нарадзіўся Раман Пратасевіч.
Беларускі журналіст, блогер, палітычны зняволены.
У 16-гадовым узросце трапіў пад пераслед за ўдзел у маўклівых акцыях пратэсту, пазней неаднаразова затрымліваўся за ўдзел у пратэставых акцыях.
Адлічаны з БДУ па палітычных матывах. Супрацоўнічаў з «Радыё Свабода» і «Еўрарадыё». У студзені 2020 года з’ехаў у Польшчу, дзе стаў рэдактарам тэлеграм-каналаў «NEXTA», «Беларусь головного мозга».
Ён знаходзіўся на борце рэйса Ryanair 4978, які 23 мая 2021 года выконваў палёт Афіны-Вільнюс і быў змушаны да пасадкі на тэрыторыі Беларусі, прызямліўся ў Нацыянальным аэрапорце “Мінск”, дзе журналіст затым быў арыштаваны разам з С. Сапега.
Быў прызнаны палітычным зняволеным.
3 мая 2023 года Раман Пратасевіч прысуджаны да 8 гадоў зняволення. Вызвалены ад пакарання і ператварыўся ў прадзяржаўнага прапагандыста.
Цягам 81 гадзіны без перапынку ў Магілёве будзе гучаць “патрыятычны канцэрт”, прысвечаны перамозе ў нямецка-савецкай вайне.
Пачынаючы ад 10:00 6 траўня і заканчваючы ў 19:00 9 траўня, гэта значыць больш за трое сутак, у Магілёве будзе праходзіць канцэрт пад назвай “81 гадзіна да Вялікай Перамогі”. Месцам яго правядзення стане адкрытая пляцоўка каля абласной філармоніі па вуліцы Першамайскай. 81 гадзіна, пэўна, звязана з 81-ай гадавінай перамогі, якая адзначаецца сёлета.
Калі вывучыць праграму такога дзіўнага для Магілёва мерапрыемства, то можна заўважыць, што не ўсю 81 гадзіну каля былога дома палітасветы будуць спяваць і плясаць. Уначы, а менавіта ад 22:00 і да раніцы наступнага дня, гледачам “канцэрта” прапануецца глядзець фільмы пра вайну. Многія стужкі расійскія і знятыя зусім нядаўна, выпуск некаторых пазначаны 2025 годам.
Цяжка вызначыць сілу матывацыі для начнога прагляду гэтых фільмаў, але, відаць, магілёўскія чыноўнікі, якія задумалі такую акцыю, упэўнены, што начамі пры магчымым дажджу (паводле прагнозу надвор’я) стаць кінагледачамі пад адкрытым небам захочуць многія магілёўцы і госці горада.
Узяўшы напракат інструменты, магілёвец прадаў іх. Міліцыя дае дзіўную параду.
У РУУС Ленінскага рана Магілёва звярнуўся 40-гадовы дырэктар фірмы, з памяшкання праката якой зніклі інструменты на агульную суму каля 2000 рублёў.
Высвятлілася, што іх ўзяў у арэнду 24-гадовы магілёвец, аднак вярнуць не сваю маёмасць не збіраўся. У хуткім часе ўвогуле прадаў інструменты, а на шматлікія званкі супрацоўнікаў фірмы не адказваў. Цяпер у адносінах да яго ўзбуджана крымінальная справа.
Пры гэтым міліцыя робіць выснову, што работнікам пракату трэба было быць больш пільнымі і вывучыць меркаванні аб пазычальніку іншых людзей. “Перш чым заключаць з кімсьці здзелкі, неабходна добра падумаць, даведацца водгукі іншых людзей, праяўляць абачлівасць”, – раяць у Ленінскім РУУС, не прыводзячы прыклад, якім чынам сэрвіс можа зрабіць гэта, калі проста здае напракат чалавеку, напрыклад, вульф ці электралобзік.
Занятыя на шкоднай вытворчасці работнікі ААТ “Магілёўхімвалакно” страчваюць ільготы, якія раней мелі паводле заканадаўства.
У Беларусі абнавілі спісы прафесій і пасад, якія даюць права на датэрміновую пенсію за працу ў шкодных і цяжкіх умовах працы. Гэта датычыцца каля 840 прафесій, якія пазбавяцца статуса “шкодных умоў працы”. Адпаведную пастанову падпісаў напачатку красавіка 2026 года прэм’ер-міністр Аляксандр Турчын. Абноўлены спіс пачне дзейнічаць ад 1 ліпеня 2026 года.
Паводле палітыка Валерыя Цапкалы, змены закрануць перш за ўсё работнікаў найбуйнейшых прамысловых прадпрыемстваў Беларусі.
“Пазбавяцца льгот у першую чаргу хімічная, нафтахімічная і горназдабыўная галіны: Гродна Азот, Хімвалакно, Магілёўхімвалакно, Светлагорск Хімвалакно, Нафтан, Палімір, Мазырскі НПЗ, Беларуськалій, Белшына, Лакафарба (Ліда), Беларуснафта, Беларускі газаперапрацоўчы завод і іншыя прадпрыемствы канцэрна Белнафтахім”, – напісаў Цапкала ў сваім тэлеграм-канале.
Ён сцвярджаые, што ў выніку рэалізацыі пастановы ўдар будзе нанесены і па іншых сферах: Беларускі металургічны завод, ліцейных і зварачных вытворчасцях машынабудаўнічых прадпрыемстваў, энергетычным сектары, уключаючы Беларуская атамная электрастанцыя і цеплавыя электрастанцыі, дрэваапрацоўчай і цэлюлозна-папяровай прамысловасці, газаперапрацоўцы, чыгуначнай інфраструктуры і цяжкай прамысловай вытворчасці. Не застануцца ў баку і прадпрыемствы фармацэўтычнай галіны, такія як Барысаўскі і Нясвіжскі завод медыцынскіх прэпаратаў і іншыя.
“Асобнае пытанне – медыцына. Пад перагляд трапяць спецыялісты, якія працуюць з радыяцыяй, хімічнымі рэчывамі і цяжкімі біялагічнымі рызыкамі: урачы-рэнтгенолагі, радыёлагі, супрацоўнікі аддзяленняў прамянёвай тэрапіі, лабараторый, патолагаанатамічных службаў, інфекцыйных аддзяленняў, а таксама персанал, які працуе з крыніцамі іанізуючага выпраменьвання”, – указавае Валерый Цапкала.
Апаўіцыйны палітык, які цяпер знаходзіцца ў эміграцыі, робіць выснову, што фактычна дзяржава абвясціла менш небяспечнай тую працу, якая бяспечней не стала.
