Вялікі падзёж жывёлы, які спрабуюць схаваць, і адсутнасць спецыялістаў – галоўныя праблемы жывёлагадоўлі ў Магілёўскай вобласці.
Пракуратура спрабуе забяспечыць захаванасць пагалоўя кароў у Магілёўскай вобласці. Атрымліваецца пакуль не найлепшым чынам, што і зразумела – вяртанне савецкіх парадкаў з іх прымусам і адсутнасцю зацікаўленасці ў выніках працы робіць пракурорскія праверкі пустой тратай дзяржаўных сродкаў.
На першы погляд, згодна інфармацыі пракуратуры, за 2025 год падзёж скаціны скараціўся ў параўнанні з 2024 годам з 26,37 тыс. да 21,26 тыс. галоў, альбо на 19,4%. Гэта агулам па рэгіёну, але ў той жа час у пяці раёнах колькасць памёрлых кароў наадворот вырасла.
Па меркаванні спецыялістаў з пракуратуры, скаціна дохне перш за ўсё з-за парушэння тэхналагічных рэгламентаў утрымання і кармлення, несвоечасовай вакцынацыі і неэфектыўнага лячэння. Пры гэтым пракурорскія знаўцы жывёлагадоўлі прызнаюць, што “ключавой праблемай таксама застаецца неўкамплектаванасць сельгасарганізацый ветэрынарнымі і заатэхнічнымі спецыялістамі”.
Праўда, узнікае пытанне, а можа гэтая неўкамплектаванасць – гэта не “таксама”, а менавіта “перш за ўсё”? Бо калі б былі ў дастатковай колькасці людзі, якім такая праца была б патрэбная, то і не было б парушэнняў тых самых рэгламентаў? Канешне, гэтых людзей трэба зацікавіць у такой працы, але гэта ўжо не пытанне пракурорскіх правяральшчыкаў.
Ад пракурораў пры такой сістэме патрабуецца знайсці і пакараць вінаватых, напісаць разнастайныя прадпісанні. І вось з гэтым яны выдатна спраўляюцца. “Па выніках разгляду актаў нагляду да адміністрацыйнай і дысцыплінарнай адказнасці прыцягнута 759 работнікаў, у тым ліку 211 кіраўнікоў прадпрыемстваў АПК і 26 службовых асоб райвыканкамаў. Па патрабаванні пракурораў да матэрыяльнай адказнасці прыцягнута 704 работнікі на агульную суму звыш 226 тыс. рублёў, з іх 48 кіраўнікоў сельгасарганізацый”, – справаздачацца яны. Ну прыцягнулі, і што далей? Кароў стала больш? Ветэрынарныя і заатэхнічныя спецыялістамі натоўпамі пабеглі на вакантныя месцы?
Не, з пракурорскай інфармацыі гэта ніяк не вынікае. Затое вынікае іншае – што падзёж скаціны лепей схаваць для прыгожай справаздачы. Штосьці з таемнага стала яўным, але ж штосьці і не стала. “У 2025 годзе ў Магілёўскай вобласці ўзбуджана 64 крымінальныя справы па прыкметах злачынстваў, звязаных з утойваннем падзёжу БРЖ, з іх пракурорамі – 10. Па крымінальных справах устаноўлены факты ўтойвання ад уліку ў дзяржаўнай статыстычнай справаздачнасці звыш 3 тыс. галоў буйной рагатай жывёлы, падзёж якіх меў месца не толькі ў 2025 годзе, але і раней”, – рапартуе пракуратура, пэўна, лічачы, што такім чынам змагаецца са злачыннасцю ў сельскай гаспадарцы. Насамрэч, не. Усе гэтыя лічбы толькі сведчаць аб заганнай савецкай сістэме кіравання, якая адроджана ў Беларусі.
Міжнародны дзень памяці ахвяр Халакоста (International Holocaust Remembrance Day, з 2005 года).
Устаноўлены Генеральнай Асамблеі ААН і прымеркаваны да гадавіны вызвалення канцлагера Асвенцым у 1945 годзе.
Прысвечаны трагедыі Халакоста, якая адбылася падчас Другой сусветнай вайны і якая прывяла да гібелі 6 мільёнаў яўрэяў ад рук нацысцкага рэжыму.
Біблейскае слова «Халакост» азначае «усеспаленне» або «ахвяра ўсеспалення». Пад гэтым тэрмінам разумеюць масавае знішчэнне розных сацыяльных і этнічных груп падчас існавання нацысцкай Германіі, жахлівую спробу нацыстаў цалкам вынішчыць габрэйскі народ.
У сучаснай гістарычнай памяці Беларусі яўрэяў, ахвяр гэтай расправы, афіцыйныя ўлады спрабуюць выцесніць, падмяніўшы паняцце Халакост абстрактнай, надуманай і маніпулятыўнай фармулёўкай “генацыд беларускага народа”.
Габрэі Магілёва, 1941 год.
1527 год. Перамога войска ВКЛ на чале з Канстанцінам Астрожскім над войскам крымскіх татараў у бітве на рацэ Альшаніцы.
На прытоку Дняпра Альшаніцы, паміж Каневам і Кіевам, 7 000 коннікаў вялікага гетмана К. Астрожскага, палявога гетмана Я. Радзівіла, князёў Юрыя Сямёнавіча Слуцкага, Андрэя Неміровіча, Івана і Аляксандра Вішнявецкіх і іншыя дагналі войска татар у 24 000 чалавек на чале з царэвічам Малаем, разбілі іх і вызвалілі 80 000 палонных, вярнулі нарабаваную маёмасць.
Малай узяты ў палон, а потым забіты.
Пасля гэтага Крымскае ханства спыніла значныя набегі на землі ВКЛ.
1880 год. Амерыканскі вынаходнік Томас Эдысан запатэнтаваў электрычную лямпачку.
Эдысан неяк заявіў: «Мы зробім электрычнасць гэтакай таннай, што толькі багатыя будуць паліць свечкі».
Ягоная з Дж. П. Морганам кампанія Edison Electric Light да канца 1883 года выпускала 3/4 лямпаў напальвання ў ЗША. Каб заваяваць рынак, Эдысан усталяваў продажную цану лямпачкі 40 цэнтаў пры яе сабекошце 110 цэнтаў.
Чатыры гады Эдысан павялічваў выпуск лямпачак, зніжаючы іх сабекошт, аднак трываў страты. Калі сабекошт лямпы зваліўся да 22 цэнтаў, а іх выпуск вырас да 1 мільёна штук, ён за адзін год пакрыў усе выдаткі.
У 1892 годзе кампанія Эдысана з’ядналася з іншымі кампаніямі ў General Electric.
Эдысан атрымаў у ЗША 1093 патэнты і каля 3 тысяч у іншых краінах. Удасканаліў тэлеграф, тэлефон, кінаапаратуру, пабудаваў першыя электравозы, вынайшаў фанограф, прапанаваў выкарыстоўваць у пачатку тэлефоннай гутаркі слова «алё».
1904 год. Нарадзіўся Іван Чымбург.
Беларускі філосаф, кандыдат філасофскіх навук. Рэктар БДУ.
Скончыў Слуцкую беларускую гтімназію, Саратаўскі ўніверсітэт. Працаваў выкладчыкам у Варонежы, БДУ.
Пасля дэмабілізацыі ў 1944 годзе працаваў загадчыкам кафедры марксізму-ленінізму БДУ, дырэктарам Інстытута гісторыі партыі ЦК КП(б)Б, рэктарам БДУ (1949-1952).
Пры яго рэктарстве была зачынена кафедра гісторыі БССР, адбылося аб’яднанне біялагічнага і хімічнага факультэтаў, некаторых кафедр, пераўтварэнне геаграфічнага факультэта ў геолага-геаграфічны, былі ўтвораны кафедры філасофіі і логікі (яе і ўзначаліў), эксперыментальнай фізікі, глебазнаўства, наладжана праца аспірантуры, навуковых экспедыцый, студэнцкміх навуковых таварыстваў.
У 1952-1970 гадах працаваў у Інстытуце філісофіі і права АН БССР, у Беларускім політэхнічным інстытуце, Мінскім педінстытуце.
Памёр у 1978 годзе.
1913 год. Адбылася першая пастаноўка знакамітай камедыі Янкі Купалы «Паўлінка».
Была пастаўлена рэжысёрам А. Бурбісам у віленскім рабочым клубе «Сокал» сіламі Беларускага музычна-драматычнага гуртка ў прысутнасці Купалы.
Выканаўцай ролі Паўлінкі стала Соф’я Маркевіч (Маркевічанка).
На спектакль 1 лютага станоўча адгукнулася газета «Наша ніва».
1935 год. Нарадзіўся Зіновій Бабій.
Беларускі оперны спявак, акцёр. Народны артыст. Пры жыцці яго называлі «Беларускі Арфей» або «Наш Каруза».
Вучыўся ў Кіеўскай і Беларускай кансерваторыях, працаваў у оперных тэатрах Кіева, Львова, у Дзяржаўным тэатры оперы і балета Беларусі.
Характару голасу і артыстычнай індывідуальнасці спевака ў найбольшай ступені адпавядалі партыі драматычнага плана.
Талент і майстэрскае валоданне голасам дазволілі артысту ствараць непаўторныя вобразы на сцэне, у тым ліку, у класічных операх – Фаўст («Фаўст» Ш. Гуно), Хазэ («Кармэн» Ж. Бізэ), Каніо («Паяцы» Р. Леанкавала), у творах рускіх кампазітараў – Герман («Пікавая дама» П. Чайкоўскага), Арэст («Арэстэя» С. Танеева), у операх нацыянальнага рэпертуару – Сяргей («Алеся» Я. Цікоцкага).
Меў вялікі канцэртны рэпертуар, які ўключаў 18 сольных праграм з твораў розных эпох і стыляў.
Гастраляваў у Балгарыі, Венгрыі, ГДР, Польшчы, Францыі, Канадзе.
Памёр 27 ліпеня 1984 года ў Мінску.
1938 год. Расстраляны НКУС Уладзімір Беняшэвіч.
Гісторык царквы, візантыст, акадэмік Берлінскай, Мюнхенскай і Страсбургскай акадэмій навук.
Скончыў юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта, слухаў лекцыі ў Лейпцыгскім, Берлінскім, Гайдэльбергскім універсітэтах.
Працаваў прафесарам Пецярбургскага / Ленінградскага ўніверсітэта, галоўным бібліятэкарам аддзела рукапісаў Публічнай бібліятэкі, рэдактарам перыёдыкаў “Памятники древнерусского канонического права”, “Обзор трудов по славяноведению, 1908-1913”.
Склаў бібліяграфію па гісторыі, этнаграфіі, мовазнаўстве, літаратуры Беларусі.
Арыштоўваўся ДПУ ў 1929, 1931 гадах, асуджаны да лагераў.
Дзякуючы хадайніцтву А. Эйнштэйна, Ф. Нансена і У. Бонч-Бруевіча вызвалены ў 1933 годзе.
27 лістапада 1937 года зноў арыштаваны. Расстраляны разам з двума сынамі і братам.
1955 год. У Магілёве нарадзіўся Аляксандр Саковіч.
Беларускі пратэстанцкі святар, пастар заснаванай ім поўнаевангельскай царквы «Слова веры».
З 1970-х гадоў у Мінску займаўся падпольным распаўсюджаннем хрысціянскай літаратуры.
Кіраваў Рэлігійным аб’яднаннем супольнасцяў хрысціян поўнага Эвангелля ў Рэспубліцы Беларусь (РАСХПЭ), ініцыяваў адкрыццё Біблейскага каледжа РАСХПЭ.
З’ехаў на лячэнне ў Дзюсельдорф, дзе і памёр 19 сакавіка 2015 года.
1973 год. Нарадзіўся Валянцін Бялькевіч.
Беларускі футбаліст.
У 1991-1996 выступаў за «Дынама (Мінск)». У 1995 быў прызнаны найлепшым футбалістам Беларусі.
У 1996 перайшоў у «Дынама (Кіеў)». Менавіта ён арганізоўваў ільвіную долю імклівых і паражальных контратак, якія сталі фірмовым стылем «Дынама» канца 1990-х. У 2001 прызнаны найлепшым гульцом украінскага чэмпіянату.
Да кастрычніка 2005 года уваходзіў у нацыянальную зборную Беларусі, за якую згуляў 56 матчаў, забіў 10 галоў, быў адным з лідараў у кваліфікацыі да чэмпіянату свету ФІФА 2002 года.
У 2008 годзе атрымаў украінскае грамадзянства.
«Мозг» каманды, прыроджаны плэймейкер, «дырыжор» гульні, які здольны адной вострай перадачай вырашыць лёс матчу. Вельмі тэхнічны і элегантны футбаліст, ад гульні якога заўзятары атрымлівалі велічэзнае эстэтычнае задавальненне. Майстар звышдакладных перадач, футбаліст, які «гуляе» галавой і цудоўна «бачыць» поле.
Адрозніваўся джэнтэльменскімі паводзінамі на полі. Абіраўся капітанам і віцэ-капітанам каманды.
Памёр 1 жніўня 2014 года ў Кіеве.
2004 год. У выніку абрушвання даху ў школе ў Краснаполлі загінула 4 чалавекі.
Трагедыя адбылася а 10:28 раніцы ў спартыўнай зале СШ №1 у Краснаполлі: абрынулася сцяна, а за ёй і столь. Падчас трагедыі ў зале знаходзілася каля 40 чалавек. Загінуў настаўнік П. Любашэнка і трое вучняў.
Дах мог накрыць 250 чалавек.
Трохпавярховая школа была адкрыта ў 2002 годзе. Будаўніцтва было пачата ў 1988 годзе, але закансервавана на 11 гадоў з-за недахопу грошай.
На думку спецыялістаў, трагедыя можа быць вынікам памылкі праекціроўшчыкаў ці тых, хто праводзіў паўторную экспертызу будынка пасля кансервацыі.
Разбор даху школы ў Краснаполлі, 2004 год.
2003 год. Памерла Ніна Абрамчык (Ляўковіч).
Беларускі грамадска-палітычны дзеяч, пісьменніца, паэтка, фалькларыстка.
Была членам Беларускага студэнцкага саюза ў Вільні, настаўнічала на Пружаншчыне.
З 1941 года жыла ў Берліне, дзе пабралася шлюбам з Міколам Абрамчыкам, будучым Прэзідэнтам Рады БНР, потым у Парыжы.
Працавала ў газеце «Раніца» і Беларускім камітэце самапомачы, старшынёй Аб’яднання беларускіх жанчын у Францыі, у парыжскім Музеі чалавека. Удзельнічала ў міжнародным кангрэсе «Мацярынскае жыццё», арганізаваным у 1947 годзе Жаночым грамадзянскім і сацыяльным хаўрусам.
У Германіі выдала «Сымон-музыка» Якуба Коласа, «Ад родных ніў» Л. Геніюш, апрацавала і выдала ў 1942-1943 гадах кнігі «Беларусь у песнях», «Гісторыя Беларусі ў картах», «Калядныя песні», «Пад гоман вясёлы»
Аўтар вершаў, апавяданняў, даследаванняў па фалькларыстыцы і этналогіі, па гісторыі і значэнні колераў у беларускай культуры «Couleurs de Biélorussie (Belarus)» (Колеры Беларусі).
Пахавана ў Парыжы на могілках Пэр-Ляшэз каля свайго мужа.
Да трох месяцаў арышту прысудзілі магілёўцу, які сарваў чырвона-зялёны сцяг з аднаго з будынкаў. Дрэўка пры гэтым зламалася, а палотнішча мужчына кінуў на зямлю.
Перадгісторыя «нападу» на сцяг не вылучаецца ўнікальнасцю і пачынаецца са слоў «два сябры вярталіся з забаўляльнай установы ў стане алкагольнага ап’янення».
Тым самым падкрэсліваецца, што ніводзін беларус, які знаходзіцца ў здаровым розуме і цвёрдай памяці, на падобнае блюзнерства не пойдзе.
Пры гэтым статыстыка паказвае, што стаўленне беларусаў да калькі сцяга часоў СССР – не самае цёплае. Можна нават сказаць, што не зрывае яго толькі лянівы, і п’янка тут – не галоўны пасыл.
Зрэшты, прыхільнікі Лукашэнкі, якія рвалі на кавалкі БЧБ-сцяг пасля антыканстытуцыйнага перавароту 1995 года, відавочна перад гэтым «прынялі на грудзі». Адсюль і традыцыя.
Незразумела толькі, чаму за аднолькавыя ўчынкі адных саджаюць у міністэрскія крэслы, а другіх – у камеру.
На трасе М5 у Бабруйскім раёне вадзіцель Opel Insignia і яго спадарожніца замярзалі ў заглухшай машыне. Ніхто з удзельнікаў руху не адгукнуўся на знакі аб дапамозе.
На трасе «Мінск – Гомель» у Бабруйскім раёне пара правяла каля чатырох гадзін у заглухшым аўтамабілі на марозе. Нягледзячы на ўключаную аварыйную сігналізацыю, падняты капот і спробы спыніць машыны, ніводзін кіроўца не спыніўся, каб дапамагчы. Пра гэта піша komkur.info.
Інцыдэнт адбыўся ў нядзелю, 25 студзеня 2026 года ўвечары. Каля 16.00 паміж паваротамі на Дубоўку і Савічы спыніўся Opel Insignia, бо з рухавіка выліўся алей, і працягваць рух машына не магла. У салоне знаходзіліся Дзмітрый і Крысціна, жыхары Гомеля, якія ехалі ў Полацк па справах. Пры гэтым сам аўтамабіль меў расійскую рэгістрацыю (гэта відаць па здымку аўтамабіля), што, магчыма, і абумовіла такую абыякавасць людзей на трасе.
Надвор’е ў той дзень было па сутнасці экстрэмальным: тэмпература апускалася ніжэй за мінус 15 градусаў, а адкрытая мясцовасць узмацняла адчуванне холаду. Абагрэць салон без працуючага рухавіка было немагчыма. Дзмітрый уключыў аварыйку, падняў капот і перыядычна выходзіў на дарогу, спрабуючы «галасаваць», але дарэмна. Паволе яго, хоць машын праязджала шмат, ніхто не меў намеру спыняцца.
Пра сітуацыю Дзмітрый паведаміў знаёмаму, які размясціў заклік аб дапамозе ў вадзіцельскай суполцы Viber «Дороги.by». На паведамленне адгукнуўся Максім Шырокі з вёскі Міхалёва і актыўны ўдзельнік аўтамабільных супольнасцяў.
“Я ўбачыў пост каля 19.00, быў дома. – распавёў Максім – Зразумеў, што марудзіць нельга”.
На месца ён прыехаў прыкладна ў 19.30. Да таго моманту Дзмітрый і Крысціна былі моцна пераахалоджаныя. Прычым, паводле Максіма, у вадзіцеля настолькі замерзлі рукі, што ён не мог нават зачапіць трос. Дзяўчына ўвесь гэты час заставалася ў салоне нерухомай машыны.
Аўтамабіль удалося адцягнуць на бліжэйшую АЗС. Там пара сагрэлася гарачым чаем і дачакалася яшчэ аднаго гомельскага знаёмага, які выехаў насустрач і ўзяў Opel на буксір. Пасля гэтага ўсе разам накіраваліся ў бок Гомеля.
Выратаваць рыбу ад магчымага замора дапамагаюць вучні чавускай сярэдняй школы №1.
На лёд на возеры ў аграгарадку Каменка з бурамі школьнікі прыйшлі разам з начальнікам Чавускай раённай прыродаахоўнай інспекцыі і кіраўнком раённага АСВОДа. У межах традыцыйнай экалагчнай акцыі “Зробім лункі – выратуем рыбу ад замора” яны прабурвалі лёд, тым самым дазваляючы паветру даходзіць да вады.
Такая акцыя сапраўды мае вялікае значэнне ў маразы, калі вадаёмы скаваныя лёдам і колькасць паветра ў вадзе значна змяншаецца. Гэта ўскладняе жыццё рыбе і іншым насельнікам рэк і азёр. Калі лёд будзе скоўваць ваду доўгі час, гэта можа прывесці да іх гібелі.
Акрамя таго, уплыў такога заняцця для дзяцей значна лепшы, чым мілітарысцкія гульні, у якія дарослыя ўцягваюць беларускіх дзяцей.
Старшыня Крычаўскага райвыканкама сустракаецца з насельніцтвам. «TikTok» жыве і перамагае.
Улады Крычава правялі сустрэчы з насельніцтвам. Яны адказвалі не толькі на пытанні, зададзеныя ім праз сацыяльныя сеткі, але і паспрабавалі загадзя знізіць пільную ўвагу да крычаўскіх праблем у «TikTok». Старшыня райвыканкама Аляксей Шарай працаваў у пары з дырэктарам УКПП «Камунальнік» Мікітам Інaзeмцавым, да прадпрыемства якога апошнім часам узнікла мноства прэтэнзій. На сустрэчы з жыхарамі мікразоны «Сожавая» Мікіта Сяргеевіч паведаміў, што праблемы з ацяпленнем кватэр узніклі з-за паломкі чацвёртага катла кацельні, і паабяцаў забяспечыць людзей цяплом. Інaзeмцаў таксама патлумачыў, чаму так складана датэлефанавацца ў дыспетчарскую службу яго прадпрыемства. Давялося тлумачыць людзям і чарговасць капітальнага рамонту дамоў. Аказалася, што ўсё залежыць не ад года пабудовы будынка, а ад яго стану на дадзены момант. Прагучала шмат іншых пытанняў, адказы на якія крычаўляне атрымалі дзякуючы сваёй актыўнасці ў «TikTok». Дзіўна, але менавіта гэтая сацыяльная платформа сёння робіць значна больш, чым усе аддзелы па зваротах грамадзян разам узятыя. Зрэшты, чаму тут здзіўляцца? Улады Беларусі, якія ператварылі краіну ў канцэнтрацыйны лагер, не могуць кантраляваць «TikTok». Прапагандысцкія ролікі тут не здольныя канкурыраваць з допісамі незалежных СМІ. Да ўсеагульнага задавальнення супраць гэтага лома прыёму ў лукашэнкаўскіх ідэолагаў няма і не прадбачыцца.
Магілёўская пракуратура ўпэўненая: без грошай – не нап’юцца.
У Магілёўскай вобласці праз суд абмяжоўваюць дзеяздольнасць грамадзян, якія злоўжываюць алкаголем, і разглядаюць гэта як адзін са спосабаў барацьбы з алкагалізмам.
У 2025 годзе пракуратура Магілёўскай вобласці накіравала ў суды 65 заяў аб абмежаванні грамадзян у дзеяздольнасці. Яшчэ 18 спраў тычыліся пазбаўлення непаўналетніх права самастойна распараджацца сваімі даходамі. Прычына ва ўсіх выпадках адна – алкаголь.
Як правіла, у падобных справах фігуруюць адны і тыя ж абставіны:
усе даходы трацяцца на алкаголь;
удзел у ўтрыманні сям’і адсутнічае;
адбываюцца рэгулярныя сямейныя скандалы;
здзяйсняюцца адміністрацыйныя правапарушэнні.
Менавіта па такой схеме развіваліся справы ў Асіповіцкім і Бабруйскім раёнах.
У адным выпадку мужчына жыў з пажылой маці і траціў грошы выключна на спіртное.
У другім – 46-гадовы жыхар Бабруйскага раёна цалкам ігнараваў выдаткі на сям’ю, пазычаў грошы ў суседзяў і патрабаваў ад жонкі купляць яму алкаголь.
У абодвух выпадках суды падтрымалі пазіцыю пракуратуры і абмежавалі мужчын у дзеяздольнасці.
Пад абмежаванні трапляюць і непаўналетнія. Калі падлетак траціць заробак, дапамогу або іншыя выплаты не па прызначэнні, у тым ліку на алкаголь і цыгарэты, суд можа пазбавіць яго права самастойна распараджацца грашыма.
Так, у Бабруйску такое рашэнне было прынята ў дачыненні да непаўналетняга сіраты, які расходаваў сродкі на спіртное.
У пракуратуры ўпэўненыя, што такая практыка – адзін са спосабаў барацьбы з алкагалізмам і звязанымі з ім правапарушэннямі.
Мабыць, адзіная дзіўнасць ва ўсёй гэтай гісторыі – лічба. Шэсцьдзясят пяць грамадзян-алкаголікаў, дармаедаў і дэбашыраў на ўсю вобласць – гэта амаль што нічога. Куды суды рассарціраавалі ўсё астатняе насельніцтва, якое злоўжывае алкаголем?
Камітэт дзяржаўнага кантролю Магілёўскай вобласці высветліў, чаму праз трыццаць гадоў фермерства на Магілёўшчыне буксуе.
Закону аб сялянскіх гаспадарках у Беларусі ўжо больш за трыццаць гадоў. У 1991 годзе на яго ўскладалі вялікія надзеі. Аднак праз тры дзесяцігоддзі доля фермераў у агульным аб’ёме сельскагаспадарчай вытворчасці па-ранейшаму мізэрная – за 2024 год усяго 2,9 працэнта.
Чаму фермерства дагэтуль не стала паўнавартаснай галіной і ў чым прычыны, асабліва ў Магілёўскай вобласці, спрабаваў разабрацца КДК рэгіёна.
Сацыялогія нібыта абнадзейвае: амаль 90 працэнтаў жыхароў Магілёўскай вобласці лічаць фермераў працавітымі, практычнымі і ініцыятыўнымі. Ім давяраюць як вытворцам якаснай прадукцыі. Аднак існуе шмат «але».
Фермеры хочуць роўных умоў, а КДК – больш гною
Як лічыць дырэктар абласнога Саюза фермераў Мікалай Шпакаў, асноўныя праблемы сялянскіх гаспадарак застаюцца ранейшымі:
мінеральныя ўгнаенні фермерам выдзяляюць па рэшткавым прынцыпе;
рэалізаваць ураджай наўпрост складана з-за слабой інфраструктуры;
востра не хапае рабочых рук;
мясцовыя ўлады не заўсёды ідуць насустрач і слаба ўзаемадзейнічаюць з КФГ.
Прасцей кажучы, спачатку ўсімі пералічанымі дабротамі ўлады спрабуюць забяспечыць свае стратныя калгасы, а фермерам дастаецца тое, што застаецца – нічога.
КДК абвінавачвае фермераў у тым, што яны амаль не займаюцца жывёлагадоўляй, і праз гэта няма арганікі для ўгнаення палёў.
У 2024 годзе фермеры Магілёўскай вобласці ўнеслі ў сем разоў менш арганічных угнаенняў, чым належыць. Мінеральных угнаенняў – на трэць менш, чым буйныя гаспадаркі. Вынік – знясіленне глебаў і нізкая ўраджайнасць: з гектара ў сярэднім збіраюць у 1,6 раза менш прадукцыі, чым у дзяржаўных арганізацыях.
Ключавое слова тут – «належыць». Ды і поспехі дзяржаўных арганізацый з іх масіраванай падтрымкай настолькі сціплыя, што наўрад ці іх можна ставіць у прыклад.
Як выйсце: фермерства – толькі шырма
Камітэт дзяржаўнага кантролю зафіксаваў дзясяткі выпадкаў, калі КФГ фактычна не вялі сельскагаспадарчай дзейнасці, але карысталіся ўсімі прадугледжанымі для фермераў ільготамі. Паводле вынікаў праверкі, чвэрць буйных КФГ атрымліваюць выручку зусім не з палёў, а з пабочнага бізнесу – ад лесанарыхтовак, грузаперавозак, арэнды і нават правядзення карпаратываў.
У Быхаўскім раёне фермерская гаспадарка зарабіла 1,8 мільёна рублёў, аказваючы выключна лесагаспадарчыя паслугі. У іншым выпадку прадпрымальнік закупляў бульбу ў вытворцаў і перапрадаў яе з нацэнкай, удвая большай за дазволеную.
Парушэнні тычацца і падатковай справаздачнасці. У Асіповіцкім раёне кіраўнік КФГ выплачваў заробкі праз падстаўнога ІП, заніжаючы выручку. У Касцюковічах кіраўнік гаспадаркі пяць гадоў запар прадаваў прадукцыю за наяўныя, не адлюстроўваючы здзелкі ў справаздачах – толькі бульбы было рэалізавана на 3 мільёны рублёў. У Івацэвіцкім раёне прадукцыя афармлялася як прыватныя продажы, каб атрымаць з бюджэту надбаўкі – 27 тысяч рублёў. У некаторых выпадках узбуджаныя крымінальныя справы.
Ключавыя ініцыятывы КДК – зноў адміністрацыйныя
Камітэт дзяржаўнага кантролю прапанаваў «аздаравіць» фермерскі сектар. Сярод ключавых ініцыятыў:
абнаўленне закона аб сялянскіх гаспадарках з магчымасцю ліквідацыі непрацуючых КФГ;
перагляд падатковых ільгот: прымяняць іх толькі да выручкі ад сельскагаспадарчай вытворчасці;
кантроль за дзяржаўнай падтрымкай і новыя механізмы яе прадастаўлення;
стымулы для жывёлагадоўлі і прыярытэтных напрамкаў;
ўцягванне буйных КФГ у рэалізацыю сацыяльных праектаў;
жорсткае захаванне патрабаванняў па захаванні ўрадлівасці зямель.
Лукашэнка ўжо падтрымаў гэтыя прапановы. Урад і аблвыканкамы атрымалі даручэнне ліквідаваць выяўленыя праблемы. Лічыцца, што справа зрушылася з месца.
Гэтым граблям ужо трыццаць гадоў
Меры, якія выглядаюць разумнымі – гэта тыя самыя граблі, на якія Беларусь наступае ўжо трыццаць гадоў. Наўрад ці яны прывядуць да кардынальных зменаў.
Фермерства як форма прыватнага прадпрымальніцтва патрабуе рынкавай логікі, мінімальнага дзяржаўнага ўмяшання і свабоды распараджацца вынікамі сваёй працы.
Сялянства – усё ж разнавіднасць капіталізму, і яно не можа развівацца ў краіне з планавай, сацыялістычнай эканомікай.
І пакуль улады будуць адміністрыраваць дзейнасць фермераў, тыя будуць займацца чым заўгодна – ад перавозак да арэнды, ад гандлю лесам да арганізацыі карпаратываў, але не фермерствам як такім.
Перамяшаўшы статыстычныя дадзеныя, «моцныя гаспадарнікі» Чэрыкаўшчыны зрабілі выгадныя для сябе высновы.
У Чэрыкаўскім раёне аб’ём вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі ў 2025 годзе павялічыўся ў параўнанні з 2024 годам у супастаўных цэнах амаль на дванаццаць працэнтаў.
Пераможная статыстыка выглядае так:
збожжа ў 2025 годзе выраблена 26,1 тысячы тон або на 32,5 працэнта больш, чым у 2024 годзе;
яго ўраджайнасць склала 22 цэнтнеры з аднаго гектара, у 2024 годзе – 16,6 цэнтнера;
у 2025 годзе рэалізавана жывёлы і птушкі на забой 3,1 тысячы тон або на 21,8 працэнта больш, чым у 2024 годзе.
Пагадзіцеся – паўсюль відавочны рост. А цяпер малако:
яго выраблена 10,5 тысячы тон,
рэалізавана па ўсіх каналах збыту 9,3 тысячы тон.
удзельная вага рэалізаванага малака ў агульным аб’ёме яго вытворчасці склала 89 працэнтаў.
Праблема толькі ў тым, што ў выпадку з малаком параўнанне з мінулым годам знікае.
Няма параўнальных паказчыкаў і па скаціне. Проста паведамляецца, што колькасць буйной рагатай жывёлы ў сельскагаспадарчых арганізацыях раёна на 1 студзеня 2026 года склала 7,8 тысячы галоў, у тым ліку кароў – 3,1 тысячы галоў.
Пра тое, колькі галоў было ў мінулым годзе, улады далікатна маўчаць і паведамляюць толькі пра тое, колькі рагуль у іх выжыла на пачатак года.
Узнікае пытанне: калі малака, мяса і хлеба ў крамах пакуль хапае, навошта хітраваць і выкручвацца?
Тут усё проста. Дэманстрацыя няўхільнага росту для беларускай эканамічнай мадэлі важнейшая, чым сам рост.
А што ў рэчаіснасці? Пра яе найлепш распавяла пракуратура, якая ўсяго пару дзён таму выявіла шматлікія парушэнні ва ўтрыманні БРЖ на ферме ў Чэрыкаўскім раёне.
У Магілёве бяспечна прайсці па падземным пераходзе пад вуліцай Першамайскай і праспектам Міра не атрымаецца з-за надзвычай склізкай падлогі.
У ТікТоку з’явілася відэа, дзе маладая дзяўчына спускаецца па лесцівы ў падземны пераход. Яна паказвае, якой склізкай стала там падлога. “У мяне зусім не склізкія боты, але ў падземцы проста сапраўдны каток. Усе ходзяць вельмі акуратна, таму што тут нерэальна склізка”, – кажа яна.
У каментарах да відэа карыстальнікі пішуць, што такая праблема ў зімовы час у гэтым пераходзе – з’ява пастаянная. “Столькі гадоў гэтая праблема і вырашаць яе ніяк не збіраюцца. Спадзяюся, хоць у новай падземцы дадумаюцца нармальную плітку класці”, – піша адзін з іх. “Хтосьці ж прыдумаў пакласці такую плітку. Кожную зіму адно і тое ж…”, – адзначае другі. “Я сёння там быў, ледзь не стукнуўся”, – узгадвае трэці.
