Жыхара Чавус судзяць за відэа – на фоне санкцый і міжнароднага расследавання супраць героя гэтага відэа.
У Чавусах 45-гадовага мясцовага жыхара будуць судзіць за «паклёп» у дачыненні да Лукашэнкі. Паводле версіі пракуратуры, ён размясціў у «ВКонтакте» відэаролік, у якім утрымліваліся абвінавачанні ў яго адрас. Крымінальная справа ўжо накіравана ў суд (дарэчы ў той самы, які нядаўна хлусіў пра экстрэмізм у гербе «Пагоня»), мужчына пакінуты пад вартай. Максімальнае пакаранне па гэтым артыкуле – да 6 гадоў пазбаўлення волі.
Пра прысуд на дадзены момант не паведамляецца.
І вось тут узнікае пытанне, якое ў самой Беларусі фактычна забаронена: а чаму сумненню падлягае толькі чалавек, які апублікаваў відэа – але не той, пра каго ў гэтым відэа ідзе гаворка?
Таму што ў рэальнасці Лукашэнка – не проста «абаронены законам прэзідэнт». Ён і яго атачэнне знаходзяцца пад санкцыямі за сістэматычныя рэпрэсіі, падрыў дэмакратыі і парушэнні правоў чалавека. І гэта – афіцыйныя рашэнні, а не ацэнкі з сацыяльных сетак.
Больш за тое, сітуацыя па Беларусі перададзена ў Міжнародны крымінальны суд. Гаворка ідзе пра расследаванне магчымых злачынстваў супраць чалавечнасці – уключаючы палітычны пераслед. То бок абвінавачанні ў адрас беларускіх уладаў ужо разглядаюцца на міжнародным узроўні.
На гэтым фоне крымінальная справа супраць жыхара Чавус выглядае не як абарона гонару і годнасці, а як інструмент. У Беларусі чалавека судзяць за «паклёп» на Лукашэнку – у сістэме, дзе ён сам фарміруе судовую вертыкаль праз прызначэнне суддзяў.
У выніку маем цікавую канструкцыю:
адзін чалавек сядзіць у СІЗА за відэа ў інтэрнэце;
другі, знаходзячыся пад санкцыямі і ў полі міжнароднага расследавання, вызначае, хто будзе яго судзіць.
У такой сістэме пытанне «А Лукашэнка нічога не здзяйсняў?» – гэта ўжо не меркаванне. Гэта падстава для крымінальнай справы. Дагадайцеся з трох разоў: хто насамрэч павінен сядзець на лаве падсудных?
Грамадзянка Беларусі Ала Рысевец запісала відэа з просьбай да Лукашэнкі аб памілаванні яе сына, якога Магілёўскі аблсуд асудзіў за “здраду дзяржаве”.
Жанчына апублікавала ў ТікТок відэазварот з просьбай даць яе сыну Максіму Зязюльчыку магчымасць падаць хадайніцтва аб памілаванні. Паводле яе, цяпер зрабіць гэта практычна немагчыма. Яна сцвярджае, што ў калоніі Зязюльчыка наўмысна прызналі «злосным парушальнікам рэжыму», пазбавілі часткі прадугледжаных умоў утрымання, а за спробы накіраваць зварот на імя Лукашэнкі яго змяшчалі ў штрафны ізалятар. Жанчына выказвае асцярогу, што і сам відэазварот можа негатыўна паўплываць на ўмовы ўтрымання яе сына.
Упершыню публічна агучваючы прысуд, Рысевец паведаміла, што Максіма Зязюльчыка асудзілі на сем гадоў пазбаўлення волі ва ўмовах узмоцненага рэжыму паводле ч. 1 арт. 356 Крымінальнага кодэкса Беларусі – «здрада дзяржаве». Яна таксама адзначыла, што яе сын ваяваў на баку Расіі, быў узнагароджаны медалём «За адвагу» і прадстаўлены да ордэна Мужнасці. Пры гэтым, паводле праваабаронцаў, Зязюльчыка судзілі на тым жа працэсе ў Магілёве яшчэ і за наёмніцтва.
Паводле сцвярджэнняў маці, у палоне ва Украіне Зязюльчык правёў каля паўтара года. Яна кажа, што там ён падвяргаўся катаванням, збіццю, галадоўцы і не атрымліваў належнай медыцынскай дапамогі. Пры гэтым, як сцвярджае Рысевец, у Беларусі яму ў той час не аказалі падтрымкі.
Максім Зязюльчык – грамадзянін Беларусі і расійскі наёмнік, які ўдзельнічаў у баявых дзеяннях у складзе расійскай прыватнай вайсковай кампаніі «Рэдут». У 2022 годзе ён трапіў у палон, а пасля абмену ў лютым 2024-га быў перададзены Расіі. Пазней, восенню таго ж года, яго затрымалі пры перасячэнні расійска-беларускай мяжы. Суд над ім адбыўся 8 жніўня 2025 года ў Магілёўскім абласным судзе ў закрытым рэжыме.
Паводле Правабарончага цэнтру “Вясна”, Зязюльчык зараз адбывае пакаранне ў калоніі №17 у Шклове.
У лютым 2023 года СБУ паведаміла, што Зязюльчык з’яўляецца супрацоўнікам КДБ, які збіраў разведвальную інфармацыю для Мінска і спрабаваў высветліць магчымыя планы расіян па адхіленні Лукашэнкі ад улады. У тым жа годзе ён распавёў пра сваю працу на КДБ Беларусі ў інтэрв’ю блогеру Уладзіміру Золкіну і Максіму Шабуцкаму.
Зязюльчык быў узяты ў палон украінскімі абаронцамі 19 верасня 2022 года. Шаўчэнкаўскі раённы суд Кіева ў студзені 2023 года прысудзіў яго да 10 гадоў пазбаўлення волі за наёмніцтва (ч. 4 арт. 447 КК Украіны).
Для зняволенных у магілёўскіх папраўчых установах увялі новую забарону: ім больш нельга карыстацца фатахромнымі акулярамі.
Як стала вядома Mayday ад сваякоў асуджаных, на мінулым тыдні ўсіх вязняў, якія насілі такія акуляры, папярэдзілі аб неабходнасці замяніць іх на іншыя. Ад родных патрабуюць звяртацца да афтальмолагаў, каб падабраць новыя сродкі карэкцыі зроку.
Фатахромныя акуляры, вядомыя таксама як «акуляры-хамелеоны», аўтаматычна змяняюць ступень зацямнення ў залежнасці ад асвятлення. На вуліцы яны цямнеюць, а ў памяшканні становяцца празрыстымі. Гэта дазваляе людзям з парушэннямі зроку не насіць з сабой дзве пары акуляраў асобна для вуліцы і для памяшкання.
Такія акуляры шырока выкарыстоўваюцца людзьмі з блізарукасцю, дальназоркасцю і астыгматызмам, бо спалучаюць у сабе функцыі звычайных і сонцаахоўных лінзаў. Аднак цяпер у папраўчых установах ад гэтай практычнай альтэрнатывы давядзецца адмовіцца.
Улады Магілёўскай вобласці разлічваюць амаль удвая павялічыць экспарт турыстычных паслуг. Аднак у цяперашніх умовах відавочна, што асноўную дынаміку забяспечваюць самі беларусы і замежнікі-расіяне.
Паводле яго слоў, у вобласці плануюць рэалізаваць дзясяткі праектаў, звязаных з будаўніцтвам новых аб’ектаў і развіццём ужо існуючых пляцовак.
Сярод ключавых турыстычных кропак рэгіёна Ісачанка назваў:
Падміколле і драмтэатр у Магілёве;
Бабруйскую крэпасць і сінагогу ў Бабруйску;
Блакітную крыніцу ў Слаўгарадзе;
Замкавую гару ў Мсціслаўлі;
Трафімаву крыніцу ў Шклове;
Музей Славы Магілёўшчыны;
палацава-паркавы ансамбль у Жылічах.
Быхаўскі замак і касцёл у Княжыцах ужо выпалі з кола інтарэсаў “губернатара”. Гэта цалкам зразумела. Першы ўсё часцей фігуруе як сімвал зацягнутай гісторыі з аднаўленнем і разбурэннем спадчыны, другі як аб’ект, на кансервацыю якога ўжо збіраюць сродкі ўсім светам і, як паказвае досвед, ніколі не збяруць.
Ісачанка аперуе статыстыкай, якая дэманструе рост тургаліны за пяцігодку:
валютная выручка ад замежных турыстаў вырасла ў 2,7 разы;
загрузка гасцініц павялічылася на 10 працэнтных пунктаў;
колькасць арганізаваных турыстаў вырасла ў 2,5 разы;
сярэдняя працягласць знаходжання павялічылася амаль удвая;
экспарт турыстычных паслуг у 2025 годзе склаў каля 7,5 мільёнаў долараў.
Аднак на фоне санкцый і абмежаванай знешняй мабільнасці лагічна меркаваць, што значную частку гэтага росту забяспечваюць унутраныя паездкі, арганізаваныя ўладамі, і “замежнікі” з Расіі.
Асаблівае замілаванне выклікае згадка Анатоля Ісачанкі пра Трафімаву крыніцу ў Шклоўскім раёне як пра турыстычны аб’ект і параўнанне яе з буйнымі гісторыка-архітэктурнымі аб’ектамі кшталту замкаў ці касцёлаў.
Магчыма, што пасля наведвання Лукашэнкам у Пхеньяне Кымсусанскага палаца Сонца так і будзе. Памяць продкаў – рэч сур’ёзная.
Некалькі апошніх дзён адбываецца DDoS-атака на наш сайт. Першыя прыкметы знешняга ўмяшальніцтва былі заўважныя 25 сакавіка, на Дзень Волі. Адначасова з падобнымі праблемамі сутыкнуліся і іншыя беларускія незалежныя інфармацыйныя рэсурсы. Сайт mogilev.media на кароткі час станавіўся недасягальным для чытачоў, але ў хуткім часе сітуацыя была выпраўлена нашымі тэхнічнымі спецыялістамі.
Паўторная DDoS-атака абрынула сайт mogilev.media ўчора. Цяпер мы аднавілі доступ да яго і працуем над павышэннем устойлівасці. Незалежная журналістыка і вольнае слова працавалі і будуць працаваць на карысць Магілёўскага рэгіёна нягледзячы на ўсе падобныя перашкоды. Жыве Беларусь!
У Магілёве ідзе рэалізацыя аднаго з найбуйнейшых будаўнічых праектаў апошніх гадоў. У пойме Дняпра плануюць узвесці шматфункцыянальны спартыўны комплекс «Айсберг», у які ўвойдуць новая лядовая арэна і першы ў горадзе паўнавартасны аквапарк.
Тэлеканал “Магілёў-4” распавёў пра маштабную будоўлю, якая разгорнецца ў Ленінскім раёне – у прыватным сектары ўздоўж набярэжнай, у раёне вуліц Падгорнай, Бетховена і Ламаносава. Тут ужо пачаліся работы: будаўніцтва лядовай арэны стартавала ў снежні 2025 года.
Комплекс размесціцца на ўчастку плошчай больш за шэсць гектараў. Зараз гэта забалочаная тэрыторыя, якую перыядычна затапляе. Каб узвесці тут буйныя будынкі, праекціроўшчыкам давядзецца падняць узровень зямлі амаль на два метры і ўмацаваць адхоны.
Праект ацэньваецца больш чым у 335 мільёнаў рублёў. Асноўная частка сродкаў пойдзе на два аб’екты:
каля 123 мільёнаў – на лядовую арэну;
больш за 200 мільёнаў – на аквапарк.
Заказчыкам выступае Магілёўскае абласное ўпраўленне капітальнага будаўніцтва, а генеральным праекціроўшчыкам – інстытут «Магілёўграмадзянпраект».
Другая лядовая арэна
Новая арэна стане найбуйнейшай у горадзе. Яна разлічана прыкладна на 5300 гледачоў і пераўзыдзе дзеючы лядовы палац, адкрыты ў 2000 годзе, які ўмяшчае крыху больш за 3000 чалавек.
Будынак будзе трохпавярховым і шматфункцыянальным. Акрамя хакея, тут можна будзе праводзіць спаборніцтвы па фігурным катанні, шорт-трэку, кёрлінгу, а таксама масавыя катанні. Унутры прадугледжаны распранальні для каманд, трэніровачныя і харэаграфічныя залы, медыцынскія памяшканні і тэхнічныя службы.
Глядацкая зона размесціцца на другім узроўні, а трэці паверх аддадуць пад VIP-ложы, прэс-цэнтр і дадатковыя трыбуны.
Першы аквапарк у Магілёве
У складзе комплексу з’явіцца і першы ў Магілёве аквапарк. Ён зможа адначасова прымаць да 1100 наведвальнікаў.
Праект прадугледжвае басейны, водныя горкі, лазнева-тэрмальную зону, СПА, дзіцячыя гульнявыя прасторы і фуд-корт. Будзе аэрадынамічная труба і глыбакаводны басейн для апусканняў.
Лядовую арэну і аквапарк аб’яднае агульны ўваход праз вялікі шкляны атрыум.
Інфраструктура і транспарт
Для комплексу запраектаваны буйны наземны паркінг на 1350 машынамесцаў. Да аб’екта таксама падвядуць новую чатырохпалосную дарогу, якая злучыць яго з вуліцай Каралёва.
Тэрыторыю вакол добраўпарадкуюць: з’явяцца тратуары, веладарожкі, азеляненне і грамадскія прасторы.
Дзеля будоўлі змянілі ахоўныя зоны
Будаўніцтва запатрабавала карэкціроўкі горадабудаўнічых абмежаванняў. Новая магістраль павінна прайсці побач са Свята-Мікольскім манастыром XVII стагоддзя – помнікам архітэктуры, вакол якога раней дзейнічалі строгія ахоўныя зоны.
Каб рэалізаваць праект, у сакавіку 2026 года Міністэрства культуры змяніла рэгламенты. Цяпер у зоне аховы ландшафту дапускаецца пракладка транспартнай інфраструктуры – гэта зняло абмежаванні для будаўніцтва дарогі да комплексу.
Завяршыць будаўніцтва лядовай арэны плануюць да 2027 года, тэрміны ўводу аквапарка пакуль афіцыйна не абазначаны.
1584 год. Памёр Іван IV Грозны (Жахлівы, Тыран, 1530–1584).
Першы вянчаны цар усяе Русі. Маці ягоная Алена Глінская з беларуска-літоўскага роду.
У 1572 годзе прыняў удзел у каралеўскіх выбарах у Рэчы Паспалітай, але пасля адмовіўся ад стальца. Войскамі Івана Грознага падчас Лівонскай вайны 1558–1583 гадоў былі спустошаны многія беларускія гарады, у тым ліку амаль 100-тысячны Полацк.
1592 год. Нарадзіўся Ян Амос Каменскі (1592–1670).
Чэшскі мысліцель-гуманіст, педагог, грамадскі дзеяч, заснавальнік педагогікі, сістэматызатар і папулярызатар класна-ўрочнай сістэмы.
Каменскі пры наведванні Беларусі мог азнаёміцца са “Статутам Слуцкай школы” (адкрыта ў 1617 годзе Янушам VI Радзівілам), які, верагодна, скарэкціраваў яго погляды, што адлюстраваныя ў пазнейшым трактаце “Вялікая дыдактыка” (напісана паміж 1627 і 1638 гадамі).
1611 год. Пачатак аблогі гарнізона Рэчы Паспалітай у Маскоўскім Крамлі рускім апалчэннем пад кіраўніцтвам атамана Заруцкага, Трубяцкога і Ляпунова.
27 жніўня 1610 года Масква цалавала крыж Уладзіславу, які стаў Маскоўскім царом, а ў ноч на 21 верасня у Маскву увайшлі войскі Рэчы Паспалітай, быў сфарміраваны гарнізон у Крамлі. Камандуючымі гарнізона былі Жалкеўскі, А. Гансеўскі.
Першае апалчэнне пад кіраўніцтвам Дз. Трубяцкога, казакоў І. Заруцкага і П. Ляпунова было падтрымана маскоўскімі паўстанцамі Дз. Пажарскага. Паўстанне было задушана, унутраная розніца паміж казакамі і дваранамі, якая завяршылася забойствам Ляпунова, прывяла да ўцёкаў дваран і фактычнага распаду апалчэння.
1902 год. У в. Расохавічы Касцюковіцкага раёна нарадзіўся Сцяпан Маргелаў.
Беларускі эканаміст, географ. Кандыдат эканамічных навук, прафесар.
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію. Падчас вучобы ў аспірантуры НДІ сельскай і лясной гаспадаркі ўваходзіў у Прэзідыум Савета, дзе працаваў разам са А. Смолічам і Г. Гарэцкім.
З 1931 працаваў у Інстытуце эканомікі АН БССР: вучоны сакратар інстытута, загадчык секцыі эканамічнай геаграфіі. Адначасова выкладаў у Інстытуце народнай гаспадаркі.
Распрацоўваў тэорыю размяшчэння ў БССР тэхнічных сельскагаспадарчых культур і перапрацоўчай прамысловасці. Адзін з кіраўнікоў групы па складанні Вялікага атласа БССР.
Арыштаваны ў студзені 1937 года. Расстраляны 29 кастрычніка 1937 або 16 чэрвеня 1938 года.
1925 год. Нарадзіўся Інакенцій Смактуноўскі (Смактуновіч).
Рускі акцёр беларускага паходжання. Народны артыст СССР. Герой Сацыялістычнай працы.
Нарадзіўся ў с. Таццянаўка Томскай вобласці ў сям’і беларуса М. Смактуновіча. Ягонага дзеда-егера Белавежскай пушчы ў 1861 годзе саслалі з сям’ёй у Сібір.
Выявы, створаныя Смактуноўскім на сцэне – князь Мышкін у Вялікім драматычным тэатры, цар Фёдар Іаанавіч у Малым, чэхаўскі Іваноў і Парфіры Галаўлёў – увайшлі ў «залаты фонд» тэатральнага мастацтва.
Яго звалі першым інтэлектуальным акцёрам савецкага кінематографа; лепшыя свае ролі ён сыграў у фільмах «Салдаты», «Дзевяць дзён аднаго года», «Гамлет», «Чайкоўскі», «Дамскі кравец» і ў лірычнай камедыі Э. Разанава «Сцеражыся аўтамабіля».
Памёр 3 жніўня 1994 года.
1934 год. Нарадзіўся Кастусь Цвірка.
Беларускі паэт, перакладчык, фалькларыст, этнограф, мовазнавец, гісторык. Кандыдат гістарычных навук. Сустваральнік, кіраўнік і галоўны рэдактар праекта «Беларускі кнігазбор».
Скончыў БДУ. Настаўнічаў Капыльскім раёне, працаваў у газеце «Рудзенская праўда», на Беларускім радыё, у Доме народнай творчасці, у Міністэрстве сувязі, Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР , у выдавецтве «Юнацтва», часопісе «Полымя».
Аўтар шматлікіх зборнікаў паэзіі , кнігі «Слова пра Сыракомлю: Быт і культура беларусаў у творчасці „вясковага лірніка“», кніг вершаў і казак для дзяцей, мастацкіх нарысаў, звязаных з літаратурнымі мясцінамі Беларусі, манаграфіі «Слова пра Сыракомлю». Суаўтар кнігі «Беларуская фалькларыстыка эпохі феадалізму», складальнік тома «Вяселле. Абрад», кнігі ўспамінаў пра З.Бядулю, зборніка твораў Я.Чачота, «Філаматы і філарэты».
1940 год. Нарадзіўся Уладзімір Мархель.
Беларускі літаратуразнавец і паэт, перакладчык. Кандыдат філалагічных навук.
Скончыў БДУ. Працаваў у калгасе, на шахце ў Растоўскай вобласці, настаўнічаў, працаваў у газеце «Мінская праўда», у Цэнтральнай навуковай бібліятэцы імя Якуба Коласа АН БССР, у Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР.
Аўтар вершаў, літаратуразнаўчых прац.
Даследаваў беларускую літаратуру ХІХ стагоддзя, беларуска-польскія літаратурныя ўзаемасувязі.
Аўтар кніг «Лірнік вясковы: Сыракомля ў беларуска-польскім літаратурным узаемадзеянні», «Вяшчун славы і волі», «Крыніцы памяці: Старонкі беларуска-польскага літаратурнага сумежжа», “«Ты як здароўе…»: Адам Міцкевіч і тэндэнцыі адраджэння беларускай літаратуры” і іншых.
Укладальнік кніг твораў В. Каратынскага, Я. Лучыны, А. Міцкевіча, С. Манюшкі, анталагічнага зборніка «Раса нябёсаў на зямлі тутэйшай: Беларуская польскамоўная паэзія XIX ст.», дзе сабраны творы больш як 70 паэтаў, якія апявалі нашу Бацькаўшчыну па-польску.
Выдаў кнігу выбраных перакладаў з польскай мовы «Водгулле» (2000), зборнік санетаў «Згадкі Нясвіжа» У. Сыракомлі і «Зніч любові» Я. Купалы (абедзве 2002).
Памёр 26 жніўня 2013 года.
1972 год. Памёр ураджэнец Магілёва Рувім Фраерман (1891–1972).
Савецкі дзіцячы пісьменнік. Удзельнік Грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войн, ваенны карэспандэнт на Заходнім фронце.
Працаваў карэспандэнтам на Далёкім Усходзе, на Каўказе, Маскве.
Аўтар многіх аповесцей, пераважна для дзяцей, раманаў.
Найбольш вядомы твор – «Дзікі сабака дзінга, або Аповесць пра першае каханне» (1939), па якім пастаўлены мастацкі фільм (1962) і радыёспектакль (1971).
1979 год. Адбылася самая цяжкая аварыя ў дачарнобыльскай гісторыі ядзернай энергетыкі – аварыя на амерыканскай АЭС “Тры-Майл-Айленд”.
Была сур’ёзна пашкоджана актыўная зона рэактара, частка ядзернага паліва расплавілася.
Насельніцтва не эвакуіравалася, але было прапанавана пакінуць пяцімільную (8 км) зону цяжарным жанчынам і дзецям дашкольнага ўзросту. Работы па ліквідацыі наступстваў аварыі вяліся ў 1979–1993 гадах і абышліся ў 975 мільёнаў долараў ЗША. Была праведзена дэзактывацыя тэрыторыі станцыі, паліва было выгружана з рэактара. Аднак частка радыеактыўнай вады ўвабралася ў бетон ахоўнай абалонкі, і гэтую радыеактыўнасць практычна немагчыма выдаліць.
1982 год. У Крычаве нарадзілася Аксана Мянькова.
Беларуская лёгкаатлетка.
На Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 у Пекіне атрымала залаты медаль у кіданні молату. Але, у 2016 годзе пазбаўлена гэтага медаля па прычыне ўжывання допінгу.
Пераможца нацыянальнага адкрытага публічнага конкурсу «Трыумф. Героям спорту 2008» у Беларусі ў намінацыі «Спартсменка года».
Падпісала адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.
1985 год. Памёр уражэнец Лёзна Марк Шагал (1887–1985).
Сусветна вядомы беларускі, расійскі і французскі мастак.
Існуе версія, што яго продкі Сегалы жылі на Школішчы ў Магілёве, а прадзед мастак Хаім Сегал распісаў драўляную Халодную сінагогу ў Магілёве.
Стваральнік Віцебскай народнай мастацкай школы, афарміцель спектакляў маскоўскага Камернага яўрэйскага тэатра. Жыў у Парыжы, ЗША.
У Віцебску працуе мемарыяльны Дом-музей Марка Шагала, ёсць вуліца і праезд яго імя, у Іерусаліме названа плошча.
1991 год. У Магілёве зноў асвечана Ануфрыеўская царква (1798) у Свята-Мікольскім манастыры.
Будаўніцтва храма было распачата ў 1793 годзе пры Георгіі Каніскім.
У гады савецкай улады царква выкарыстоўвалася пад кніжны склад.
5 жніўня 1993 года ў храме адбылося паседжанне Сінода, на якім было вырашана прылічыць да ліку мясцовашанаваных святых свяціцеля Георгія Каніскага, арцыбіскупа Магілёўскага і Беларускага.
У царкве знаходзіцца спіс Баркалабаўскай іконы Божай Маці.
У Беластоку дапамога беспрацоўным падзелена паміж двума ўпраўленнямі на адной вуліцы, але грошы на бізнес даюць толькі тым, у каго няма даходу.
У Беластоку слова «ужонд» хутка становіцца зразумелым без перакладу. Так называюць упраўленне. Для эмігранта гэта не тэрмін, а частка паўсядзённага жыцця. Магілёвец Рыгор С. (імя зменена) – палітычны эмігрант пад міжнароднай абаронай – распавёў, як уладкавана сістэма дапамогі беспрацоўным і чаму яна падыходзіць не ўсім.
Вуліца Пагодная ў гэтым сэнсе ключавая кропка. Тут знаходзяцца два ўпраўленні працы: ваяводскае і раённае ўпраўленні.
Абласны і раённы ўзроўні
Яны стаяць амаль насупраць адзін аднаго, але выконваюць розныя функцыі. Знешне гэта выглядае як адно месца, на практыцы гэта два розныя этапы.
Ваяводскае ўпраўленне займаецца падрыхтоўкай. Тут не прымаюць рашэнняў пра грошы. Тут тлумачаць, якія ёсць варыянты, куды можна пайсці вучыцца, як змяніць прафесію. Тут жа дапамагаюць скласці бізнес-план. У пэўных выпадках без яго далей рухацца немагчыма.
Раённае ўпраўленне – гэта ўжо пра рашэнні. Менавіта сюды чалавек прыходзіць, каб:
зарэгістравацца як беспрацоўны;
аформіць дапамогу;
падаць заяўку на фінансаванне бізнесу.
Тут правяраюць дакументы і вырашаюць, ці ёсць у чалавека доступ да сістэмы.
Галоўнае ўсё ж статус
Паводле слоў Рыгора, спачатку ўсё выглядае абнадзейліва. Ёсць навучанне, ёсць кансультацыі, ёсць праграмы падтрымкі. Узнікае адчуванне, што сістэма адкрытая і зразумелая. Але даволі хутка становіцца ясна, што ўсё ўпіраецца ў статус.
Статус беспрацоўнага – гэта ключ. Без яго сістэма фактычна не працуе.
Калі чалавек атрымлівае гэты статус, ён можа разлічваць на базавую падтрымку. У першую чаргу гэта дапамога па беспрацоўі.
Зараз гэта каля 1720 злотых у першыя тры месяцы і каля 1350 далей.
Але для многіх важней магчымасць адкрыць сваю справу. У Беластоку для гэтага ёсць датацыі і льготныя крэдыты. У апошніх наборах датацыя на адкрыццё бізнесу складала прыкладна 42 000 – 50 000 злотых. Таксама даступна льготная пазыка на большую суму пад нізкі працэнт.
Каб атрымаць гэтыя грошы, трэба прайсці некалькі этапаў:
спачатку навучанне;
затым бізнес-план;
пасля гэтага заяўка.
І нават пасля адабрэння грошы не становяцца свабоднымі. Іх можна выкарыстоўваць толькі на канкрэтныя мэты:
рамонт памяшкання;
набыццё абсталявання;
запуск дзейнасці.
На арэнду траціць нельга. Гэта важнае абмежаванне, бо менавіта арэнда часта становіцца галоўным выдаткам на старце.
Ёсць і патрабаванне весці дзейнасць не менш за год. Гэта ўмова кантралюецца і з’яўляецца абавязковай.
Пры гэтым стаўленне да прадпрымальнікаў у Польшчы, паводле слоў Рыгора, прыкметна адрозніваецца ад звыкла-горкага беларускага досведу. Адкрыццё сваёй справы ўспрымаецца як нармальны і паважаны крок. Гэта частка эканамічнай логікі, а не выключэнне. Але менавіта тут узнікае супярэчнасць.
Рыгор працуе як фрылансер. У яго ёсць даход. Нестабільны, без гарантый, але ён ёсць. І гэтага аказалася дастаткова, каб польская сістэма перастала лічыць яго беспрацоўным.
Фармальна зарэгістравацца можна. Але доступ да ключавых інструментаў падтрымкі для яго закрыты.
«Мне проста сказалі: калі ёсць даход, значыць ты не ўваходзіш у гэтую катэгорыю», кажа ён.
Магчымасці і доступ да іх
З пункту гледжання сістэмы гэта лагічна. Падтрымка накіравана на тых, у каго няма працы ўвогуле. Але ў рэальным жыцці сітуацыя складаней. Фрыланс не дае стабільнасці і залежыць ад мноства фактараў.
Тым не менш сістэма працуе па фармальных прыкметах. У выніку ўзнікае сітуацыя, калі чалавек ужо не беспрацоўны, але яшчэ і не стабільна працуючы. І менавіта ў гэтай зоне падтрымка практычна адсутнічае.
Гісторыя Рыгора паказвае, што польская сістэма выбудавана лагічна і паслядоўна. Спачатку інфармацыя і навучанне, потым статус, і толькі пасля гэтага грошы. Гэта зразумелая мадэль, але ў ёй амаль няма прамежкавых станаў.
Для эмігранта гэта азначае простую рэч. Перш чым разлічваць на дапамогу, трэба зразумець, як менавіта цябе бачыць сістэма.
На вуліцы Пагоднай у Беластоку гэта становіцца зразумела вельмі хутка. У адным упраўленні табе распавядуць пра магчымасці. У другім скажуць, ці ёсць у цябе да іх доступ.
Магазін “Белмаркет”, што па Першамайскай 91а ў Магілёве прыпыніў сваю дзейнасць з-за вялікай колькасці выяўленых пратэрмінаваных тавараў.
У Магілёве чарговая праверка Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю выявіла сур’ёзныя парушэнні ў сферы гандлю і абароны правоў спажыўцоў. Падчас выбарачнага кантролю ў краме «Белмаркет», якая належыць ТАА «БелМаркетКомпані», правяраючыя зафіксавалі шэраг парушэнняў, у тым ліку продаж пратэрмінаванай прадукцыі.
Паводле вынікаў праверкі, у гандлёвым аб’екце прапаноўваліся да рэалізацыі 28 найменняў прадуктаў харчавання і вырабаў уласнай вытворчасці з мінулым тэрмінам прыдатнасці. Сярод іх – слойкі, каржыкі, сырнікі, курыная галёнка-грыль, лаваш з птушкай і салатай ды іншыя. Агульны кошт гэтай прадукцыі склаў больш за 780 рублёў.
Пры гэтым пакупнікоў запэўнівалі, што прадукцыя нібыта «з пылу з жару».
Парушэнні выявіліся і ў вытворчай частцы. У халадзільніку цэха захоўваліся гатовыя стравы, а менавіта галубцы «Дамашнія», рулька «Апетытная», адварная бульба для «бульбы па-вясковаму» ды іншыя, з пратэрмінаванай прыдатнасцю. Іх агульны кошт склаў каля 400 рублёў. Дакладна ўстанавіць час іх прыгатавання не ўдалося.
Як адзначаюць спецыялісты, ужыванне такой прадукцыі магло нанесці істотную шкоду здароўю спажыўцоў.
Акрамя таго, у краме былі выяўлены іншыя парушэнні: невыкананне санітарных норм, адсутнасць цэннікаў, а таксама недастатковая інфармацыя для пакупнікоў пра асобныя тавары.
У выніку дзейнасць магазіна і заготовачнага аб’екта была прыпыненая з 27 сакавіка 2026 года.
Магілёўскі аблсуд прысудзіў 20 гадоў мужчыне, які спрабаваў без прычыны задушыць 20-гадовую дзяўчыну на вуліцы.
Як устаноўлена на судзе, 44-гадовы жыхар Круглага ў верасні 2025 года ў грамадскім месцы каля скрыжавання вуліц Магілёўскай і Юбілейнай без усялякай прычыны напаў на незнаёмую яму 20-гадовую дзяўчыну. Мужчына схапіў яе, сцягнуў з тратуара ў яр, паваліў на зямлю і пачаў душыць.
Трагедыі ўдалося пазбегнуць дзякуючы выпадковым сведкам. Пара маладых людзей з немаўлём, якія праходзілі побач, пачулі крыкі аб дапамозе і ўбачылі напад. Яны ўмяшаліся, адцягнулі нападніка ад пацярпелай і выклікалі міліцыю.
Як высветлілася, гэта не першае цяжкае злачынства абвінавачанага. З 2006 па 2022 год ён адбываў пакаранне ў выглядзе пазбаўлення волі за забойства жанчыны. У дзень нападу ён зноў паспрабаваў здзейсніць аналагічнае злачынства.
На судзе мужчына сваю віну не прызнаў і катэгарычна адмаўляў датычнасць да здарэння. Аднак прадстаўленыя дзяржаўным абвінаваўцам доказы суд прызнаў дастатковымі.
Судовая калегія аблсуда вынесла абвінаваўчы прысуд: паводле крымінальнага заканадаўства Беларусі мужчыну прызначана 20 гадоў пазбаўлення волі з адбываннем пакарання ў папраўчай калоніі асаблівага рэжыму.
Акрамя таго, суд задаволіў грамадзянскі пазоў пацярпелай і прысудзіў ёй 30 тысяч рублёў кампенсацыі маральнай шкоды. Прысуд пакуль не ўступіў у законную сілу.
