Магазін “Белмаркет”, што па Першамайскай 91а ў Магілёве прыпыніў сваю дзейнасць з-за вялікай колькасці выяўленых пратэрмінаваных тавараў.
У Магілёве чарговая праверка Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю выявіла сур’ёзныя парушэнні ў сферы гандлю і абароны правоў спажыўцоў. Падчас выбарачнага кантролю ў краме «Белмаркет», якая належыць ТАА «БелМаркетКомпані», правяраючыя зафіксавалі шэраг парушэнняў, у тым ліку продаж пратэрмінаванай прадукцыі.
Паводле вынікаў праверкі, у гандлёвым аб’екце прапаноўваліся да рэалізацыі 28 найменняў прадуктаў харчавання і вырабаў уласнай вытворчасці з мінулым тэрмінам прыдатнасці. Сярод іх – слойкі, каржыкі, сырнікі, курыная галёнка-грыль, лаваш з птушкай і салатай ды іншыя. Агульны кошт гэтай прадукцыі склаў больш за 780 рублёў.
Пры гэтым пакупнікоў запэўнівалі, што прадукцыя нібыта «з пылу з жару».
Парушэнні выявіліся і ў вытворчай частцы. У халадзільніку цэха захоўваліся гатовыя стравы, а менавіта галубцы «Дамашнія», рулька «Апетытная», адварная бульба для «бульбы па-вясковаму» ды іншыя, з пратэрмінаванай прыдатнасцю. Іх агульны кошт склаў каля 400 рублёў. Дакладна ўстанавіць час іх прыгатавання не ўдалося.
Як адзначаюць спецыялісты, ужыванне такой прадукцыі магло нанесці істотную шкоду здароўю спажыўцоў.
Акрамя таго, у краме былі выяўлены іншыя парушэнні: невыкананне санітарных норм, адсутнасць цэннікаў, а таксама недастатковая інфармацыя для пакупнікоў пра асобныя тавары.
У выніку дзейнасць магазіна і заготовачнага аб’екта была прыпыненая з 27 сакавіка 2026 года.
Магілёўскі аблсуд прысудзіў 20 гадоў мужчыне, які спрабаваў без прычыны задушыць 20-гадовую дзяўчыну на вуліцы.
Як устаноўлена на судзе, 44-гадовы жыхар Круглага ў верасні 2025 года ў грамадскім месцы каля скрыжавання вуліц Магілёўскай і Юбілейнай без усялякай прычыны напаў на незнаёмую яму 20-гадовую дзяўчыну. Мужчына схапіў яе, сцягнуў з тратуара ў яр, паваліў на зямлю і пачаў душыць.
Трагедыі ўдалося пазбегнуць дзякуючы выпадковым сведкам. Пара маладых людзей з немаўлём, якія праходзілі побач, пачулі крыкі аб дапамозе і ўбачылі напад. Яны ўмяшаліся, адцягнулі нападніка ад пацярпелай і выклікалі міліцыю.
Як высветлілася, гэта не першае цяжкае злачынства абвінавачанага. З 2006 па 2022 год ён адбываў пакаранне ў выглядзе пазбаўлення волі за забойства жанчыны. У дзень нападу ён зноў паспрабаваў здзейсніць аналагічнае злачынства.
На судзе мужчына сваю віну не прызнаў і катэгарычна адмаўляў датычнасць да здарэння. Аднак прадстаўленыя дзяржаўным абвінаваўцам доказы суд прызнаў дастатковымі.
Судовая калегія аблсуда вынесла абвінаваўчы прысуд: паводле крымінальнага заканадаўства Беларусі мужчыну прызначана 20 гадоў пазбаўлення волі з адбываннем пакарання ў папраўчай калоніі асаблівага рэжыму.
Акрамя таго, суд задаволіў грамадзянскі пазоў пацярпелай і прысудзіў ёй 30 тысяч рублёў кампенсацыі маральнай шкоды. Прысуд пакуль не ўступіў у законную сілу.
Афіцыйная гісторыка-культурная каштоўнасць герб “Пагоня” па меркаванні Чавускага раённага суда ўжо два з паловай гады лічыцца экстрэмісцкай, але гэта хлусня.
25 сакавіка ў чавускай раёнцы “Іскра” з’явілася паведамленне, што былы беларускі дзяржаўны герб “Пагоня”, які акрамя таго, яшчэ ёсць і гісторыка-культурнай каштоўнасцю, аказваецца яшчэ ў верасні 2023 года прызнаны экстрэмісцкім.
Жаданне вынішчыць гістарычную памяць беларусаў у правінцыйных пракурораў і суддзяў ужо выклікае толькі горкі смех. Праўда, здзіўляцца гэтаму не варта, бо па выказаных глупстах і хлусні ім ёсць на каго раўняцца – на таго, хто больш за 30 гадоў ніяк не можа адарвацца ад улады.
Вось і цяпер яны зрабілі чарговую спробу дацягнуцца да свайго куміра. Спачатку 12 сакавіка 2025 года яны прызналі экстрэмісцкімі матэрыяламі восем стыкераў з тэмай пратэстаў 2020 года. Аднак проста прызнаць стыкеры з заклікамі “Саня, уходи”, “Батьку” в отстойник”, “Я гуляю” ці “Жыве Беларусь” неяк трывіяльна. А калі ўбачыць у гэтых выявах праслаўленне калабарцыянісцкіх дзеячаў часоў нямецка-савецкай вайны, то тым самым адразу можна звярнуць на сябе ўвагу і паспрыяць з’яўленню пытання з зайздрасцю: “А што ж яны там кураць?”.
Але на гэтым “антыэкстрэмісцкі” ўгар чавускіх пракурораў і суддзяў не заканчваецца. 17 сакавіка 2026 года яны прызнаюць экстрэмісцкімі матэрыяламі тэлеграм-канал “Сымболіка Бытумі”. Гэта свайго роду міні-маркетплейс з 34 падпісчыкамі, дзе прадаецца беларуская і ўкраінская сімволіка на значках, біжутэрыі, цішотках, таксама могуць быць кнігі, торбы і розныя гаспадарчыя рэчы. Такі мікрабізнес, скіраваны на нацыянальна-арыентаваных беларусаў і, па магчымасці, украінцаў. І зноў жа проста прызнаць тыя цішоткі і торбы экстрэміскімі – гэта зусім блякла і нецікава. А вось калі да гэтага яшчэ заявіць, што герб “Пагоня” на гэтай прадукцыі таксама экстрэмісцкі, то тут ўвагу на чавускіх салдафонаў у пракурорскіх мундзірах і судзейскіх мантыях людзі адразу звернуць.
А для стварэння ўражання, што рашэнне аб экстрэмізме “Пагоні” прынята даўно, можна і “прыцягнуць за вушы” нейкае ранейшае судовае рашэнне. “В указанном Telegram-канале публикуются изображения логотипа (эмблемы) «Пагоня», признанной решением суда Центрального района г.Минска 12.09.2023 экстремистским материалом” – сцвярджаюць у Чавусах і тым самым проста хлусяць.
Каб упэўніцца ў пракурорскай хлусні варта зазірнуць у тое рашэнне мінскага суда. І там аказваецца, што экстрэмісцкімі прызнаны “Информационная продукция, символика и атрибутика “Рады БНР” и первого заместителя председателя “Рады БНР” С.Наумчика, размещенная на информационных ресурсах: сайте “Рады БНР”(…).
Символика и атрибутика “Рады БНР”: орден Железного рыцаря; медали “Ордена Погони”, “За боевые заслуги” и медаль к 100-летию БНР, их цифровые изображения”.
І ўсё, больш 12 верасня 2023 года суд Цэнтральнага раёна Мінску ніякую прадукцыю экстрэміскай не прызнаваў. Адпаведна і прызнання экстрэмісцкім герба “Пагоня” няма.
Але пакуль у Беларусі не да законаў, то адказнасці за такую хлусню чавускія суддзі і пракуроры ніякай не панясуць.
Магілёў застаецца ў ліку нямногіх буйных гарадоў, дзе няма прыкметнага скарачэння колькасці насельніцтва.
На 1 студзеня 2026 года Магілёў, паводле статыстычнага бюлетэня Белстата аб колькасці насельніцтва на 1 студзеня 2026 года, застаецца адным з найбуйнейшых гарадоў Беларусі і займае 5-е месца па колькасці насельніцтва. У горадзе пражывае 352 891 чалавек – гэта практычна столькі ж, колькі і год таму.
Калі параўноўваць з іншымі буйнымі гарадамі, Магілёў выглядае стабільна. За год насельніцтва амаль не змянілася (у 2025 годзе – 352 896 чалавек, то бок мінус пяць гараджан за год).
Для параўнання:
Мінск страціў больш за 1,6 тысячы жыхароў;
Гомель – каля 1,3 тысячы;
Віцебск – больш за 1 тысячу.
На гэтым фоне наш горад паказвае адну з самых устойлівых дэмаграфічных сітуацый сярод абласных цэнтраў.
Перад Магілёвам у рэйтынгу знаходзяцца:
Мінск – 1 995 091 чалавек;
Гомель – 499 853 чалавек;
Гродна – 364 902 чалавек;
Віцебск – 357 899 чалавек.
Як бачна, разрыў паміж Магілёвам і Віцебскам застаецца невялікім – каля 5 тысяч чалавек. Гэта азначае, што пазіцыі ў рэйтынгу могуць змяняцца пры захаванні бягучых тэндэнцый.
У Магілёўскай вобласці ў спіс найбуйнейшых гарадоў традыцыйна ўваходзіць Бабруйск. На 1 студзеня 2026 года тут жыве 204 103 чалавек.
Аднак, у адрозненне ад абласнога цэнтра, Бабруйск губляе насельніцтва – за год мінус каля 1,4 тысячы жыхароў.
Такім чынам, Магілёў застаецца ў ліку нямногіх буйных гарадоў, дзе няма прыкметнага скарачэння колькасці насельніцтва.
Пераказ міліцэйскага пратакола чавуская “раёнка” ператварыла ў займальны дэтэктыў. Як казаў класік, змяркалася…
Сутнасць справы простая, як веласіпедная спіца. Жыхарка Чавус скарысталася тым, што сусед выкарыстоўваў дом пад дачу і доўгі час там не з’яўляўся.
Суседка са сваім знаёмым вывезлі з чужога прысядзібнага ўчастка металалом і здалі яго ў прыёмны пункт. Выручылі ўсяго сто рублёў. Штраф – 30 базавых велічынь.
Пры гэтым памочнік злодзейкі не ведаў пра тое, што яго ўцягнулі ў цёмную гісторыю.
Аднак журналісты Чавус, распавядаючы гэтую гісторыю, пачалі танцаваць, як кажуць, ад печкі. У літаральным сэнсе.
Высветлілася, што “раней 49-гадовы жыхар Чэрыкава выконваў работы па рамонце печы ў доме жанчыны. У адзін з дзён, падымаючыся на дах, каб дапамагчы знаёмаму з рамонтам, жанчына звярнула ўвагу на кучу металалому на ўчастку суседа. Спакуса аказалася занадта вялікай”.
Далей, як водзіцца, супрацьпраўныя дзеянні, экспертыза і суд.
Застаецца адкрытым пытанне: якім бокам да ўсёй гэтай справы няшчасны 49-гадовы печнік? Нам разабрацца не ўдалося. Можа чытачы паспрабуюць?
Паводле дадзеных МНС у Мсціслаўскім раёне 25 сакавіка жыхар вёскі Шамоўшчына спальваў смецце на прыдамавой тэрыторыі. Агонь выйшаў з-пад кантролю і перакінуўся на суседні сарай.
Зразумеўшы, што самастойна справіцца не атрымаецца, мужчына выклікаў ратавальнікаў. Па прыбыцці пабудова ўжо гарэла адкрытым полымем. Узгаранне ліквідавалі, пацярпелых няма, але сарай знішчаны цалкам.
Незадоўга да поўначы ў МНС паступіла куды больш трагічнае паведамленне – на гэты раз з Магілёва. У двухкватэрным жылым доме на вуліцы Ангарскай успыхнуў пажар. Суседзі паведамілі ратавальнікам, што ў ахопленай агнём кватэры можа знаходзіцца 54-гадовы гаспадар.
Мужчыну знайшлі на падлозе, ужо без прыкмет жыцця. Жыхароў другой кватэры ў момант трагедыі дома не было, пацярпела іх жыллё: у абедзвюх кватэрах пашкоджана дах, у кватэры загінулага знішчаны маёмасць і перакрыцце.
У першай палове дня 26 сакавіка паступіла паведамленне пра пажар у вёсцы Пад’ясенка Бабруйскага раёна. Прыбыўшыя ратавальнікі засталі адкрытае гарэнне адразу двух дамоў і двух гаспадарчых пабудоў. Агонь удалося спыніць да таго, як ён перакінуўся на суседнія будынкі, аднак страты аказаліся значнымі: адзін дом і абедзве пабудовы выгарэлі цалкам, у другім доме сур’ёзна пацярпелі дах і перакрыцці. Пацярпелых няма. Паводле папярэдняй версіі, прычынай магло стаць парушэнне правілаў пажарнай бяспекі пры распальванні вогнішча.
Пазней, днём у Магілёве загарэўся гараж на вуліцы Архітэктурнай.
Калі падраздзяленні МНС прыбылі на месца, з будынка валіў густы чорны дым, дах ужо абваліўся. Гаспадар гаража знаходзіўся на вуліцы і не пацярпеў. Агонь знішчыў само збудаванне і абодва аўтамабілі, якія захоўваліся ўнутры. Папярэдняя прычына – кароткае замыканне электраправодкі аднаго з аўтамабіляў.
Міжнародны дзень тэатра (International Theater Day, з 1962 года).
Прафесійнае свята дзеячаў тэатральнага мастацтва і мільёнаў гледачоў. Заснаванае ў 1961 годзе ў Вене на IX кангрэсе Міжнароднага інстытута тэатра пры ЮНЕСКА.
Згадка аб першай тэатральнай пастаноўцы датуецца 2500 годам да нашай эры. Першая тэатральная ігра адбылася ў Егіпце, сюжэтам паслужылі вобразы егіпецкай міфалогіі – гісторыі бога Асірыса.
У старажытнай Грэцыі тэатр стаў фармавацца як мастацтва, усталёўваліся выразныя азначэнні трагедыі і камедыі, а таксама іншых тэатральных формаў.
Традыцыйна ў тэатры іграюць два найбольш папулярныя жанры – камедыя і трагедыя, сімваламі якіх сталі тэатральныя маскі.
Мэта свята – папулярызаваць відовішчнае мастацтва, умацаваць і наладзіць культурныя сувязі. Дэвіз урачыстасці: “Тэатр як сродак узаемаразумення і ўмацавання міру паміж народамі”.
Вытокі беларускага тэатральнага мастацтва – у народных абрадах і гульнях, творчасці вандроўных акцёраў-скамарохаў. У ХVI стагоддзі ўзнік лялечны тэатр батлейка. У XVI-XVIII стагоддзях шырокае распаўсюджванне атрымаў школьны тэатр, у XVI–XX – народная драма. У XVIII – 1-й палове XIX стагоддзя ў нашых гарадах і маёнтках працавалі магнацкія і сядзібныя тэатры.
Сярод іх асабліва шырокую вядомасць атрымалі Нясвіжскі і Слуцкі тэатры Радзівілаў, Шклоўскі тэатр Зорыча, Гродзенскі тэатр Тызенгаўза, Ружанскі тэатр Сапегаў, тэатры Чарнышова ў Магілёве і Чачэрску, Слонімскі тэатр Агінскага, Свіслацкі тэатр Тышкевіча.
Цяпер дзейнічаюць 28 дзяржаўных тэатраў, з іх 27 – сістэмы Міністэрства культуры ( 2 музычных, 18 драматычных, 7 лялечных), 1 – сістэмы Міністэрства абароны – Драматычны тэатр Беларускай Арміі.
1111 год.Аб’яднанае войска рускіх князёў пад камандаваннем Уладзіміра Манамаха атрымала верх над полаўцамі ў бітве на рацэ Салніца.
Дакладнае месцазнаходжанне Салніцы не ўстаноўлена, мяркуюць, што каля горада Ізюм на мяжы Харкаўскай і Данецкай абласцей Украіны.
Пачалася бітва яшчэ 24 сакавіка са спусташэння палавецкіх стойбішчаў пад Сугравым. І ніколі яшчэ з часоў паходаў Святаслава (X стагоддзе) старажытнарускія ваяры не заходзілі так далёка ва ўсходнія стэпавыя раёны. Гэтая перамога спрыяла росту папулярнасці Уладзіміра Манамаха, вестка аб якім, як пісаў С.М. Салаўёў, “дайшла нават да Рыма”.
1793 год. Расія і Прусія абвясцілі акты аб ІІ падзеле Рэчы Паспалітай.
Абвешчаны на падставе заключанай 23 студзеня 1793 года ў Пецярбургу таемнай канвенцыі аб ліквідацыі Канстытуцыі 3 мая і аб сумесным падаўленні ўзброенага супраціўлення з боку Рэчы Паспалітай.
Да Прусіі адышлі землі, населеныя этнічнымі палякамі: Данцыг, Торунь, Вялікая Польшча, Куявія і Мазовія, за выключэннем Мазавецкага ваяводства.
Расія атрымала літоўскія землі да лініі Дзвінск – Пінск – Збруч, усходнюю частку Палесся, украінскія Падолле і Валынь. На далучаных да Расіі беларускіх землях была ўтворана Мінская губернія.
З 23 на 24 верасня 1793 года гэтае рашэнне было праведзенае праз сабраны канфэдэратамі сойм у гарадзенскім замку.
У другім падзеле не брала ўдзелу Аўстрыйская імпэрыя, занятая вайной з рэвалюцыйнай Францыяй.
1909 год. Нарадзіўся Валеры Маракоў.
Беларускі паэт, перакладчык. Яго хросным бацькам быў Янка Купала.
Працаваў у часопісах «Піянер Беларусі», «Маладосць», «Чырвоная Беларусь», газетах «Чырвоная Полаччына», «Савецкая Беларусь», «Літаратура і мастацтва». Член «Маладняка».
У сакавіку 1935 году і лістападзе 1936 года арыштоўваўся ДПУ. Паводле Загада Галоўліта БССР 1937 года №33, «усе кнігі» Маракова прадугледжвалася «спальваць».
Расстраляны 29 кастрычніка 1937 года разам з 22 іншымі беларускімі літаратарамі.
Аўтар вершаў, зборнікаў вершаў «Пялёсткі» (у 17 гадовым узросце), «На залатым пакосе», «Вяршыні жаданняў», «Права на зброю», нізкі вершаў «Мая паэма», паэм, кнігі «Лірыка».
Пераклаў на беларускую мову асобныя творы М. Галоднага, А. Новікава-Прыбоя, П. Тычыны, кітайскага паэта Эмі Сяо, польскага паэта В. Бранеўскага.
1923 год. Нарадзіўся Алесь Рылько.
Беларускі празаік, драматург, публіцыст.
Настаўнічаў на Аршаншчыне, Пастаўшчыне, быў разведчыкам, мінёрам у партызанскай брыгадзе К. Заслонава.
Працаваў у газетах «Савецкі селянін», «Літаратура і мастацтва», часопісах «Вожык», «Полымя», літаратурным кансультантам праўлення Саюза пісьменнікаў.
Аўтар апавяданняў, нарысаў, аповесцей для дзяцей, п’ес, камедый, сцэнак, раманаў, кнігі «Выбранае».
Яго творы перакладзены на балгарскую, польскую, рускую, чэшскую і іншыя мовы.
Галоўнае ў творчасці А. Рылько – лірычны роздум пра жыццё і працу, любоў да сціплых людзей і працаўнікоў, іх барацьба з захопнікамі, выяўленне рамантыкі будняў беларускай вёскі, паказ пошукаў чалавекам свайго месца ў жыцці.
Рылько распавядаў Янку Брылю, што ў 1930-я гады ён, «начытаўшыся ды наслухаўшыся пра подзвіг Паўліка Марозава, пачаў сачыць за сваім бацькам». Калгасны конюх прыносіў часам кішэню аўса, з якога, растоўкшы ў ступе, маці варыла нейкую поліўку. І вось аднойчы, прыйшоўшы са школы, малы сеў пісаць на бацьку заяву. «Думаў, думаў, — успамінаў ён потым, у пяцідзясятых, — а пасля як стала мне страшна, як расплакаўся я за сталом!..»
Загінуў ад няшчаснага выпадку 16 красавіка 1967 года.
Фота С. Плыткевіча. Краявіды Рыдамлі. Радзіма А. Рылько.
1924 год. Нарадзіўся Павал Урбан.
Беларускі гісторык, грамадскі дзеяч. Абараніў дысертацыю «Вялікае Княства Літоўскае ў часы вялікага князя Аляксандра (1492–1506)».
Шматдзетная сям’я Урбанаў нацярпелася падчас калектывізацыі, вайны, і ад немцаў і ад партызанаў. Каб уратавацца ад вывазу ў Германію, вымушаны быў служыць у беларускай паліцыі, патрапіў у Германію.
Скончыў беларускую гімназію імя Я. Купалы ў Рэгенсбургу, Лёвенскі ўніверсітэт. Жыў на эміграцыі ў Вялікабрытаніі, Бельгіі, Італіі, Германіі. Удзельнік студэнцкіх арганізацый, Саюза Беларусаў Бельгіі.
Сябраваў з А. Надсанам, спеваком П. Конюхам, айцом П. Татарыновічам.
Працаваў у Мюнхенскім Інстытуце вывучэння СССР, на радыё «Свабода». Рыхтаваў матэрыялы і пісаў артыкулы для газеты «Бацькаўшчына», адміністраваў выдавецтва «Бацькаўшчына».
Аўтар многіх гістарычных прац, сярод якіх, «Кастусь Каліноўскі й «Мужыцкая Праўда», «Пра нацыянальны характар Вялікага Княства Літоўскага й гістарычны тэрмін «Літва», «Ці імкнецца беларускі народ (беларусы ў БССР) да незалежнасці?», «Да пытання этнічнай прыналежнасці старажытных ліцьвінаў» (Мінск, 1994), «Старажытныя ліцьвіны: Мова. Паходжаньне. Этнічная прыналежнасьць» (Мінск, 2001, 2003).
Памёр 31 студзеня 2011 года ў Мюнхене.
1927 год. Нарадзілася Аляксандра Данілава.
Беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар.
Жыла і працавала ў Віцебску. Сярод асноўных работы ў Віцебску: забудова вуліцы Кірава, плошчы Перамогі, цэнтральных і паўднёвых раёнаў, плошчы Тысячагоддзя Віцебска. Прымала ўдзел у забудове жылых мікрараёнаў у Наваполацку, Оршы. Адзін з аўтараў генпланаў Полацка, Наваполацка, Віцебска, Оршы.
Памерла 11 студзеня 2001 года.
1968 год. Загінуў Юрый Гагарын (1934–1968).
Савецкі лётчык-касманаўт, першы чалавек, які здзейсніў арбітальны касмічны палёт.
Загінуў падчас трэніровачнага палёта сумесна з лётчыкам-інструктарам У. Сярогіным.
Самалёт МіГ-15 УТІ і наземны комплекс назірання былі старанна падрыхтаваны да палёту, медыцынскі кантроль абодва лётчыкі прайшлі паспяхова.
У заключэнні Урадавай камісіі гаварылася, што пры выкананні навучальнага палёту самалёт сарваўся ў штопар і, здзейсніўшы некалькі віткоў пры выхадзе з крутога пікіравання, урэзаўся ў зямлю. Але з-за чаго МіГ-15, пілатуемы такім дасведчаным лётчыкам, як Сярогін, зваліўся ў штопар, дагэтуль невядома.
У юнага Гагарына любімым творам быў верш Янкі Купалы “Хлопчык і лётчык”, які, верагодна, абумовіў выбар прафесіі.
У Магілёве ў гонар першага касманаўта Зямлі названа вуліца ў Задняпроўі.
1979 год. У ЗША памёр Рыгор Крушына (1907–1979).
Беларускі паэт, празаік, крытык.
Скончыў Маскоўскі інстытут кінематаграфіі. Сябра літаб’яднання «Маладняк». Арыштоўваўся ДПУ у 1925 годзе.
У даваенны час выдаў тры паэтычных зборнікі, у тым ліку «Паэзія чырвонаармейца».
У пачатку Вялікай Айчыннай вайны застаўся на акупаванай тэрыторыі. З 1944 жыў у Германіі, працаваў у Мюнхене ў беларускай рэдакцыі радыё «Свабода», потым выехаў у ЗША.
Адзін з заснавальнікаў Беларускага інстытута навукі і мастацтва ў Нью-Ёрку. Рэдагаваў часопіс «Конадні».
Пісаў паэмы, апавяданні, крытычныя артыкулы («Барыс Мікуліч», «Сымон Будны», «Паўлюк Шукайла»), склаў 8 зборнікаў паэзіі, кнігу «Паэзія геолагаў» (пра рэпрасаваных беларускіх аўтараў).
Займаўся форматворчасцю, упершыню ўвёў у беларускую літаратуру такія віды верша як паліндром, туюг, газэлі, канцона, японскія танкі, пісаў санеты, трыялеты, рандо, актавы, тэрцыны, працягваючы пачатае М. Багдановічам, У. Дубоўкам, Я. Пушчам.
Стаў першым беларускім пісьменнікам, якога прынялі ў сябры Міжнароднага ПЭН-клуба.
2011 год. Беларусь услед за Расіяй перайшла на пастаянны летні час з адменай пераходу на зімовы.
Краіна стала жыць па маскоўскім часе, хоць наш гадзінны пояс – пояс Хельсінкі, Таліна, Вільнюса, Рыгі, Кіева, Кішынёва, Анкары, Каіра, Кейптаўна.
Галоўны быхаўскі аўтобуснік Дзмітрый Шалабодаў падзякаваў рупліўцу беларушчыны Ігару Случаку за яго дзейнасць.
“Дзякуем за актыўную грамадзянскую пазіцыю і імкненне да захавання беларускай мовы і культуры”, – напісаў дырэктар Быхаўскага філіяла Аўтапарк №6 ААТ “Магілёўабаўтатранс” ў адказе Ігару Случаку наконт мовы, якая выкарыстоўваецца на аўтобусных білетах у Быхаве.
Што ж тычыцца сутнасці пытання, то Дзмітрый Шалабодаў адзначыў, што на гарадскіх аўтобусных маршрутах выкарыстоўваюцца квіткі на праезд на беларускай мове. “На шматразовых квітках інфармацыя размешчана на рускай мове. Колькасць шматразовых квіткоў, як мяркуецца, будзе рэалізована за 5-6 гадоў, у сувязі з гэтым заказваць новую білетную прадукцыю аўтапаркам не плануецца”, – гаворыцца ў адказе дырэктара.
Ігар Случак, размясціўшы копію дакумента ў сваім тэлеграм-канале, дадаў наконт білетаў на рускай мове: “Паспрабуем пазбавіцца ад іх раней”.
Магілёўскі аблвыканкам стварае камунальнае прадпрыемства, ва ўласнасць якога плануецца перадача некаторых санаторыяў.
Санаторый “Дубравенка”, які знаходзіцца пад Магілёвам і належыць Беларускай чыгунцы, з мінулай восені выставілі на таргі на сайце gostorg.by. Увогуле чыгунка ужо шмат чаго аддала мясцовай магілёўскай уладзе. Так, Палац культуры чыгуначнікаў перайшоў ва ўласнасць Магілёўскага гарвыканкама і стаў філіялам Гарадскога цэнтра культуры. Прылеглы да Палаца культуры спорткомплекс “Лакаматыў” перайшоў ва ўласнасць Упраўлення ўнутраных спраў аблвыканкама.
Паводле начальніка “Дубравенкі” Ігара Васількова, змена ўласніка плануецца. “Пры Магілёўскім аблвыканкаме будзе створана камунальнае ўнітарнае прадпрыемства – самастойная юрыдычная асоба ў прамым падначаленні Камітэта эканомікі, які і стане заснавальнікам санаторыя замест чыгункі. Сама лячэбна-аздараўленчая ўстанова і далей працягне сваю дзейнасць без якіх-небудзь узрушэнняў”, – распавёў ён “Магілёўскім ведамасцям”.
Такі пераход планаваўся на 1 красавіка 2026 года, але потым чамусьці перанеслі на 1 кастрычніка.
Дарэчы, тое самае, па ўсёй верагоднасці, чакае і санаторый “Сосны”, які належыць “Магілёўхімвалакну”. Выданне Мogilev.in мяркуе, што такі ж лёс напаткае і іншыя санаторыі, і імі стане валодаць Магілёўскі аблвыканкам.
Лёс выпускніка магілёўскай гімназіі Барыса Ільіча Казановіча, які памёр у эміграцыі – яскравы прыклад таго, як захапіўшыя ўладу бандыты пазбаўляюцца ад сумленных і прынцыповых людзей.
Імя магілёўца Барыса Ільіча Казановіча вядома перш за ўсё даследчыкам грамадзянскай вайны, аднак яго біяграфія выходзіць далёка за межы ваеннай службы.
Казановіч паходзіў са старога гарадскога роду і апынуўся сярод тых, чый лёс вызначылі рэвалюцыя і наступная эміграцыя.
Яго жыццёвы шлях дазваляе ўбачыць, як буйныя гістарычныя падзеі змянялі лёсы канкрэтных людзей.
Яго род меў глыбокія карані і не раз удзельнічаў у вырашэнні лёсу горада. Сярод продкаў Барыса Ільіча згадваецца магілёўскі войт Пётр Казановіч, звязаны з падзеямі XVII стагоддзя і паўстаннем 1661 года.
Бліскучы афіцэр
Магілёў канца XIX стагоддзя быў буйным губернскім цэнтрам, дзе фарміравалася мясцовая эліта, і менавіта ў гэтым асяроддзі вырас Казановіч.
Ён атрымаў класічную адукацыю, скончыў Магілёўскую гімназію і выбраў ваенную кар’еру.
У 1892 годзе Казановіч скончыў Маскоўскае пяхотнае юнкерскае вучылішча і накіраваўся ў Туркестан.
Служба ў Сярэдняй Азіі аказалася для падпаручніка Барыса Казановіча важным этапам – у Кашгары ён пазнаёміўся з будучым генералам Лаўрам Карнілавым, які пасля стане адной з ключавых фігур Белага руху.
У 1899 годзе Казановіч скончыў Мікалаеўскую акадэмію Генеральнага штаба, быў выраблены ў штабс-капітаны “за выдатныя поспехі ў навуках” і прылічаны да Генеральнага штаба.
Такім чынам ужо да пачатку XX стагоддзя наш зямляк уваходзіў у лік найбольш падрыхтаваных афіцэраў імперыі.
Войны імперыі
Барыс Казановіч прымаў удзел у руска-японскай вайне, дзе быў узнагароджаны шэрагам ордэнаў за баявыя адрозненні. У 1905 годзе ён атрымаў званне падпалкоўніка і працягнуў службу ў штабах розных ваенных акругаў.
У 1909 годзе ён быў выраблены ў палкоўнікі, а ў 1912 годзе прызначаны начальнікам штаба пяхотнай дывізіі. Ужо праз год ён узначаліў штаб дывізіі, з якой уступіў у Першую сусветную вайну.
У жніўні 1914 года Барыс Казановіч быў узнагароджаны Георгіеўскай зброяй. У 1916 годзе яго вырабілі ў генерал-маёры, а ў 1917 годзе прызначылі камандуючым 6-й Сібірскай стралковай дывізіяй.
Адзін з лідараў Белага руху
Пасля падзей 1917 года Казановіч апынуўся сярод тых, хто па цалкам зразумелых прычынах не прыняў бальшавіцкую ўладу.
У снежні 1917 года Барыс Ільіч уступіў у Добраахвотніцкую армію. Ён удзельнічаў у Першым Кубанскім паходзе – адным з ключавых і найбольш цяжкіх эпізодаў грамадзянскай вайны. Падчас баёў пад Екацярынодарам Казановіч быў цяжка паранены.
Адным з найбольш незвычайных эпізодаў яго біяграфіі стала паездка ў Маскву ў 1918 годзе. Ён быў накіраваны туды з місіяй, звязанай з фінансаваннем Добраахвотніцкай арміі. Тады горад ужо знаходзіўся пад кантролем бальшавікоў.
Гэты тэкст лічыцца важнай крыніцай па гісторыі ранняга перыяду грамадзянскай вайны і неаднаразова цытуецца даследчыкамі.
У кантэксце Белага руху фігура Казановіча ўпісваецца ў больш шырокае кола афіцэраў, якія апынуліся ў Добраахвотніцкай арміі ў першыя месяцы яе існавання. У яе ўваходзілі кадравыя афіцэры, якія прайшлі Першую сусветную вайну, для якіх удзел у Белым руху быў працягам службы.
За час супрацьстаяння з бальшавікамі Барыс Казановіч:
камандаваў войскамі Закаспійскай вобласці;
арганізоўваў эвакуацыю войскаў праз Краснаводск у Дагестан;
удзельнічаў у Кубанскім дэсанце арміі Пятра Урангеля.
Пералік баявых узнагарод генерала Казановіча зойме цэлую старонку, аднак пра яго адвагу лепш за ўсё сведчыць адзін выпадак падчас Першага Кубанскага або Ледзянога паходу.
Барысу Ільічу давялося ўдзельнічаць у баях нароўні з салдатамі і наступаць у ланцугах. Аднойчы, не ведаючы, што гэта генерал, яго нават аблаялі за тое, што ён застаўся наперадзе ланцуга. На гэта Казановіч адказаў: вы там пацішэй, я ўсё ж генерал. Пасля гэтага ланцуг выраўняўся па ім.
Казановіч у эміграцыі
Пасля паражэння Белага руху Казановіч апынуўся ў эміграцыі. Як і многія афіцэры і прадстаўнікі старой эліты, ён не мог вярнуцца на радзіму.
Барыс Ільіч пасяліўся ў Югаславіі – спачатку ў Мурска-Собоце, затым у Бялградзе і Панчава.
У эміграцыі Казановіч працягваў падтрымліваць сувязі з іншымі ўдзельнікамі Белага руху, узначальваў Саюз удзельнікаў Першага Кубанскага паходу і Таварыства афіцэраў Генеральнага штаба ў Югаславіі.
У 1931 годзе ён быў абраны старшынёй Таварыства вывучэння грамадзянскай вайны. Барыс Ільіч памёр у 1943 годзе ў Панчава і быў пахаваны на Новых могілках у Бялградзе.
У яго быў сын Міхаіл Барысавіч Казановіч, які памёр у 1996 годзе, і дачка. Нашчадкі генерала засталіся жыць за мяжой.
Біяграфія Казановіча паказвае лёс цэлага пакалення, якое прайшло праз войны, рэвалюцыю і выгнанне. Ураджэнец Магілёва, ён стаў удзельнікам ключавых падзей XX стагоддзя і стаў яшчэ адной падставай для магілёўцаў ганарыцца сваім горадам.
