Category: Навіны Магілёва Сёння

Вы там пацішэй, я ўсё ж генерал. Гісторыя магілёўца Барыса Казановіча

Навіна ад

Лёс выпускніка магілёўскай гімназіі Барыса Ільіча Казановіча, які памёр у эміграцыі – яскравы прыклад таго, як захапіўшыя ўладу бандыты пазбаўляюцца ад сумленных і прынцыповых людзей.

Імя магілёўца Барыса Ільіча Казановіча вядома перш за ўсё даследчыкам грамадзянскай вайны, аднак яго біяграфія выходзіць далёка за межы ваеннай службы.

Казановіч паходзіў са старога гарадскога роду і апынуўся сярод тых, чый лёс вызначылі рэвалюцыя і наступная эміграцыя. 

Яго жыццёвы шлях дазваляе ўбачыць, як буйныя гістарычныя падзеі змянялі лёсы канкрэтных людзей.

Барыс Казановіч нарадзіўся ў Магілёве ў 1871 годзе ў сям’і патомных дваран Магілёўскай губерні.

Яго род меў глыбокія карані і не раз удзельнічаў у вырашэнні лёсу горада. Сярод продкаў Барыса Ільіча згадваецца магілёўскі войт Пётр Казановіч, звязаны з падзеямі XVII стагоддзя і паўстаннем 1661 года.

Бліскучы афіцэр

Магілёў канца XIX стагоддзя быў буйным губернскім цэнтрам, дзе фарміравалася мясцовая эліта, і менавіта ў гэтым асяроддзі вырас Казановіч.

Ён атрымаў класічную адукацыю, скончыў Магілёўскую гімназію і выбраў ваенную кар’еру.

У 1892 годзе Казановіч скончыў Маскоўскае пяхотнае юнкерскае вучылішча і накіраваўся ў Туркестан.

Служба ў Сярэдняй Азіі аказалася для падпаручніка Барыса Казановіча важным этапам – у Кашгары ён пазнаёміўся з будучым генералам Лаўрам Карнілавым, які пасля стане адной з ключавых фігур Белага руху.

У 1899 годзе Казановіч скончыў Мікалаеўскую акадэмію Генеральнага штаба, быў выраблены ў штабс-капітаны “за выдатныя поспехі ў навуках” і прылічаны да Генеральнага штаба.

Такім чынам ужо да пачатку XX стагоддзя наш зямляк уваходзіў у лік найбольш падрыхтаваных афіцэраў імперыі.

Войны імперыі

Барыс Казановіч прымаў удзел у руска-японскай вайне, дзе быў узнагароджаны шэрагам ордэнаў за баявыя адрозненні. У 1905 годзе ён атрымаў званне падпалкоўніка і працягнуў службу ў штабах розных ваенных акругаў.

У 1909 годзе ён быў выраблены ў палкоўнікі, а ў 1912 годзе прызначаны начальнікам штаба пяхотнай дывізіі. Ужо праз год ён узначаліў штаб дывізіі, з якой уступіў у Першую сусветную вайну.

У жніўні 1914 года Барыс Казановіч быў узнагароджаны Георгіеўскай зброяй. У 1916 годзе яго вырабілі ў генерал-маёры, а ў 1917 годзе прызначылі камандуючым 6-й Сібірскай стралковай дывізіяй.

Адзін з лідараў Белага руху

Пасля падзей 1917 года Казановіч апынуўся сярод тых, хто па цалкам зразумелых прычынах не прыняў бальшавіцкую ўладу.

У снежні 1917 года Барыс Ільіч уступіў у Добраахвотніцкую армію. Ён удзельнічаў у Першым Кубанскім паходзе – адным з ключавых і найбольш цяжкіх эпізодаў грамадзянскай вайны. Падчас баёў пад Екацярынодарам Казановіч быў цяжка паранены.

Адным з найбольш незвычайных эпізодаў яго біяграфіі стала паездка ў Маскву ў 1918 годзе. Ён быў накіраваны туды з місіяй, звязанай з фінансаваннем Добраахвотніцкай арміі. Тады горад ужо знаходзіўся пад кантролем бальшавікоў.

Пазней Казановіч апісаў гэты эпізод у сваіх успамінах ” Поездка из Добровольческой армии в Красную Москву”. 

Гэты тэкст лічыцца важнай крыніцай па гісторыі ранняга перыяду грамадзянскай вайны і неаднаразова цытуецца даследчыкамі.

У кантэксце Белага руху фігура Казановіча ўпісваецца ў больш шырокае кола афіцэраў, якія апынуліся ў Добраахвотніцкай арміі ў першыя месяцы яе існавання. У яе ўваходзілі кадравыя афіцэры, якія прайшлі Першую сусветную вайну, для якіх удзел у Белым руху быў працягам службы.

За час супрацьстаяння з бальшавікамі Барыс Казановіч:

  • камандаваў войскамі Закаспійскай вобласці;
  • арганізоўваў эвакуацыю войскаў праз Краснаводск у Дагестан;
  • удзельнічаў у Кубанскім дэсанце арміі Пятра Урангеля.

Пералік баявых узнагарод генерала Казановіча зойме цэлую старонку, аднак пра яго адвагу лепш за ўсё сведчыць адзін выпадак падчас Першага Кубанскага або Ледзянога паходу.

Барысу Ільічу давялося ўдзельнічаць у баях нароўні з салдатамі і наступаць у ланцугах. Аднойчы, не ведаючы, што гэта генерал, яго нават аблаялі за тое, што ён застаўся наперадзе ланцуга. На гэта Казановіч адказаў: вы там пацішэй, я ўсё ж генерал. Пасля гэтага ланцуг выраўняўся па ім.

Казановіч у эміграцыі

Пасля паражэння Белага руху Казановіч апынуўся ў эміграцыі. Як і многія афіцэры і прадстаўнікі старой эліты, ён не мог вярнуцца на радзіму.

Барыс Ільіч пасяліўся ў Югаславіі – спачатку ў Мурска-Собоце, затым у Бялградзе і Панчава.

У гэтай краіне сфарміравалася значная эмігранцкая супольнасць, у якую ўваходзілі былыя ваенныя і прадстаўнікі інтэлігенцыі.

У эміграцыі Казановіч працягваў падтрымліваць сувязі з іншымі ўдзельнікамі Белага руху, узначальваў Саюз удзельнікаў Першага Кубанскага паходу і Таварыства афіцэраў Генеральнага штаба ў Югаславіі.

У 1931 годзе ён быў абраны старшынёй Таварыства вывучэння грамадзянскай вайны. Барыс Ільіч памёр у 1943 годзе ў Панчава і быў пахаваны на Новых могілках у Бялградзе.

У яго быў сын Міхаіл Барысавіч Казановіч, які памёр у 1996 годзе, і дачка. Нашчадкі генерала засталіся жыць за мяжой.

Біяграфія Казановіча паказвае лёс цэлага пакалення, якое прайшло праз войны, рэвалюцыю і выгнанне. Ураджэнец Магілёва, ён стаў удзельнікам ключавых падзей XX стагоддзя і стаў яшчэ адной падставай для магілёўцаў ганарыцца сваім горадам.

Фота з адкрытых крыніц

 

 

 

Быхаўская і касцюковіцкая газеты штампуюць аднолькавыя артыкулы аб сваіх бальніцах

Навіна ад

Быхаўская і касцюковіцкая раённыя газеты апублікавалі матэрыялы пра свае бальніцы з ідэнтычнымі загалоўкамі. Супадзенне? Наўрад ці. Працуюць па шаблоне.

У пачатку гэтага года быхаўская раённая газета «Маяк Прыдняпроўя» апублікавала ўрачысты матэрыял пра тое, што медыцына ў раёне выйшла на новы ўзровень камфорту і тэхналогій.

Рэакцыя быхаўчан у TikTok аказалася настолькі бурнай, што аўтарам параднага тэксту давялося здымаць ролік у адказ, у якім быхаўчанак прымусілі хваліць бальніцу на камеру. Гэтым справа не скончылася

На гэтым тыдні «Голас Касцюкоўшчыны» адрапартаваў пра дасягненні раённай медыцыны практычна тымі ж словамі.

газета

Гэта не супадзенне і не плагіят – гэта шаблон ў якім нават нічога не змяняюць. 

Абласныя ідэолагі спусцілі раённым рэдакцыям адзіны фармат: падстаўце назву свайго раёна, пералічыце дасягненні і гатова. Не журналістыка, а запаўненне бланка. Прычым бланка з загадзя вядомым зместам: галоўны ўрач адрапартаваў, журналіст кіўнуў, чытач робіць высновы самастойна.

Што напісана ў касцюковіцкім «бланку»

Змест адпавядае жанру. Два апараты УГД. Папярэдні, паведамляецца між іншым, «праслужыў у бальніцы больш за 20 гадоў». Абсталяванне давялі да поўнага фізічнага зносу і цяпер называюць яго замену дасягненнем. У нармальна працуючай сістэме гэта норма, а не свята.

Велаэргометр для дыягностыкі сардэчных захворванняў куплены «дзякуючы спонсарскай дапамозе ПМК № 260» – будаўнічай арганізацыі. Дзве стаматалагічныя ўстаноўкі ў сельскія амбулаторыі – на грошы мясцовага аддзялення Белінвестбанка. Дзяржаўная ахова здароўя абапіраецца на дапамогу банка і будаўнікоў. І гэта лічыцца падставай для ўрачыстага артыкула.

А што ж са стаматолагам у Касцюковічах?

У матэрыяле пра «новы ўзровень камфорту» пра стаматалогію – ні слова. Між тым усяго чатыры месяцы таму тая ж газета сумленна апісала, як жыхары раёна не могуць трапіць да зубнога ўрача.

Журналістка правяла ўласнае расследаванне: у чацвер у 16.30 заняла чаргу ў стаматалогіі – была шостай. З 17.00 пачала тэлефанаваць, каб запісацца па тэлефоне. За 20 хвілін патэлефанавала восем разоў – безвынікова: то занята, то не адказваюць. Да 17.40 у жывой чарзе яна была васямнаццатай. Талона не хапіла.

Малады чалавек, які прыехаў з Мінска, два дні запар не мог узяць талон да хірурга-стаматолага. З’ехаў ні з чым – выдаляць зубы ў сталіцы за ўласныя грошы. У той жа чарзе стаяла намесніца старшыні райвыканкама па сацыяльных пытаннях – асабіста, як звычайны жыхар.

Прычына простая: на ўвесь раён штодня выдаецца роўна 12 талонаў на тэлефонны запіс і жывую чаргу. Хірург-стаматолаг у дэкрэце, яго замяняе зубны фельчар. І гэтак далей.

Чатыры месяцы пазней

У лістападзе 2025 года тая ж газета сумленна піша, што трапіць да зубнога ў раёне – яшчэ той квэст. У сакавіку 2026 года яна ж распавядае пра «новы ўзровень камфорту». Дзве стаматалагічныя ўстаноўкі з’ехалі ў вёскі – гэта добра. Але ў раённым цэнтры па-ранейшаму 12 талонаў на ўвесь горад. Які ўжо там новы ўзровень. На старым бы ўтрымацца.

Трэба прызнаць, што і ў Касцюковічах, і ў Быхаве, як і ва ўсіх раённых цэнтрах Магілёўшчыны, праблемы з медыцынай ёсць. І яны не жартоўныя. Чаму б не распавядаць пра іх у нармальным, дзелавым тоне, які не выклікаў бы ў чытачоў ні смеху, ні жадання выказвацца нецэнзурна.

Аднак абласным ідэолагам напляваць на такія моманты або… Што больш верагодна – яны маюць вельмі смутнае ўяўленне пра журналістыку. Для іх гэта нешта кшталту “бітвы” за ўраджай або барацьбы з падзяжом жывёлы дэкрэтамі пра тое, каб жывёла не падала.

Ну і, у рэшце рэшт, адкуль аднолькавыя загалоўкі? Няўжо на шматлікіх нарадах “сенатар” з Касцюковіч Ірына Петрусевіч і аграном Кацярына Музычэнка нічому не вучаць сваіх меншых братоў-прапагандыстаў? Трэба ж як-небудзь дзяліцца досведам. Хай нават негатыўным.

Фота раённых газет.

Пенсіянер апынуўся ў ІЧУ пасля праверкі ДАІ ў Магілёве

Навіна ад

Праверка дакументаў для 67-гадовага магілёўскага вадзіцеля скончылася ізалятарам, буйным штрафам і пазбаўленнем правоў. У мужчыны выявілі моцнае алкагольнае ап’яненне. Ён ледзь гаварыў.

У Магілёве супрацоўнікі ДАІ спынілі падазроны аўтамабіль Volvo, вадзіцель якога паводзіў сябе на дарозе дзіўна.

За рулём знаходзіўся 67-гадовы пенсіянер, які ў літаральным сэнсе “не вязаў лыка”.

Вадзіцеля накіравалі на медыцынскае асведчанне. Вынік паказаў 2,9 праміле этылавага спірту ў выдыханым паветры.

Мужчыну даставілі ў ізалятар часовага ўтрымання, а яго аўтамабіль адправілі на ахоўваемую стаянку.

Пакаранне – штраф у памеры 200 базавых велічынь. У 2026 годзе гэта складае 9000 рублёў. Таксама парушальнік пазбаўлены вадзіцельскіх правоў на 5 гадоў.

Згодна з артыкулам 18.15 КаАП, памер штрафу за кіраванне ў стане алкагольнага ап’янення залежыць ад узроўню алкаголю:

  • да 0,8 праміле – штраф 100 базавых велічынь (4500 рублёў) з пазбаўленнем правоў на 3 гады;
  • больш за 0,8 праміле – штраф 200 базавых велічынь (9000 рублёў) з пазбаўленнем правоў на 5 гадоў.

Увогуле, думайце самі, ці варта садзіцца за руль п’яным.

Фота скрыншот відэа УУС Магілёўскага аблвыканкама.

У Магілёве павышаюцца тарыфы на праезд у грамадскім транспарце

Навіна ад

У Магілёве і вобласці вырасце кошт праезду ў гарадскім грамадскім транспарце. Цэны на праезд у гарадскім грамадскім транспарце  будуць павышаны сёння. Гэта замацавана рашэннем Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта «Аб тарыфах на гарадскія і прыгарадныя перавозкі ў рэгулярных зносінах на тэрыторыі Магілёўскай вобласці».

Рашэннем зацвярджаецца Інструкцыя аб парадку ўстанаўлення і прымянення кошту праязных дакументаў шматразовага карыстання. Прадугледжваецца павышэнне тарыфаў:

На гарадскія перавозкі:

  • аўтобусы і тралейбусы (звычайныя і хуткасныя маршруты) – з 0,90 да 1,05 рубля за паездку;
  • экспрэсныя маршруты – з 1,00 да 1,15 рубля за паездку.

На прыгарадныя перавозкі (за 1 кіламетр):

  • звычайныя маршруты – з 0,11 да 0,14 рубля;
  • хуткасныя маршруты – з 0,13 да 0,16 рубля;
  • экспрэсныя маршруты – з 0,14 да 0,17 рубля;
  • дадатковыя рэйсы – з 0,13 да 0,16 рубля.

Таксама ўзрастуць кошты праязных білетаў шматразовага карыстання на гарадскіх маршрутах у Магілёве, Бабруйску і раённых цэнтрах.

Фота з адкрытых крыніц.

Дзень у гісторыі. 26 сакавіка. Егіпецкі каляндар. Прэм’ера оперы «Усяслаў Чарадзей»

Навіна ад

4241 год да нашай эры. Увядзенне ў Егіпце календара з годам у 365 дзён.

Ужо ў XLIII ст. да н.э. жыхары Дэльты ўстанавілі год у 365 дзён і ўвялі ў 4241 годзе да н. э. каляндарны год такой даўжыні, які пачынаўся ў дзень, калі ўзыход Сірыўса супадаў з усходам сонца на шыраце Паўднёвай Дэльты, з летнім сонцастаяннем і папярэднічаў разліву Ніла.

Год у егіпцян ужо тады складаўся з 365,25 сутак. Аднак у даўжыню свайго года егіпцянамі быў пакладзены цэлы лік дзён – 365. 

Такім чынам, за кожныя 4 гады сезонныя з’явы адставалі ад календара на 1 суткі. Пры адсутнасці высакосных гадоў Новы год праходзіў за 1460 (365×4) гадоў усе сезоны і вяртаўся на пачатковую дату. Перыяд у 1460 гадоў зваўся сотычным перыядам, цыклам, ці Вялікім годам Соціса.

Год дзяліўся на 3 сезоны па 4 месяцы кожны: Час паводкі – ахет – з сярэдзіны ліпеня да сярэдзіны лістапада, Час ўсходаў – пярэць – з сярэдзіны лістапада да сярэдзіны сакавіка, Час засухі – шыму  – з сярэдзіны сакавіка да сярэдзіны ліпеня.

Трэба нагадаць, што старажытны славянскі каляндар таксама меў толькі тры сезоны: вясну, лета і зіму: “Колькі лет, колькі зім!”, “Ад вясны да вясны”. Восень (“пад сень лета”) з’явілася значна пазней.

У 25 годзе да н.э.  устаноўлены Александрыйскі каляндар, сінхранізаваны з юліянскім календаром. Ён захаваў ранейшыя назвы месяцаў, а кожны чацвёрты, высакосны год у канцы дабаўляўся адзін дзень. Да старажытнаегіпецкага календара ўзыходзяць копцкі і эфіёпскі календары, якія да гэтага часу прымяняюцца мясцовымі цэрквамі. Структура егіпецкага календара была запазычаная французскім рэвалюцыйным календаром.

каляндар

1923 год. У Маскве скончыўся працэс над клерыкаламі-«антысаветчыкамі».

Магілёўскі каталіцкі арцыбіскуп Ян Цепляк (1857–1926) разам з петраградскім К. Буткевічам прыгавораны да смяротнага пакарання. 13 ксяндзоў атрымалі розныя тэрміны зняволення.

К. Буткевіч быў расстраляны, а пад напорам міжнароднай грамадскасці смяротны прысуд Цепляку быў заменены на 10 гадоў пазбаўлення волі. У 1924 годзе ён быў вызвалены з Бутырскай турмы і высланы ў Польшчу, адкуль пераехаў у Рым, затым у ЗША, дзе і памёр у 1926 годзе.

Ян Цепляк у 1908–1917 гадах быў кіраўніком Магілёўскай архідыяцэзіі.

Ян Цепляк

1932 год. Памёр Зігмунд Лазінскі (1870–1932).

Беларускі каталіцкі рэлігійны дзеяч, біскуп  мінскі (1918–1925) і пінскі (1925–1932).

Святар з 1895 года. Быў пробашчам кафедральнага сабора ў Мінску,  прафесарам Магілёўскай духоўнай акадэміі ў Пецярбургу, кіраўніком адноўленай Мінскай архідыяцэзіі (1917–1920), першым біскупам навастворанай Пінскай дыяцэзіі (1925–1932).

У 1909-1911 гадах суправаджаў магілёўскага біскупа Яна Цепляка ў наведванні парафій Расійскай імперыі.

Спрыяў усталяванню беларускай мовы ў касцёле. Арганізатар беларускай каталіцкай семінарыі ў Мінску (пазней пераведзена ў Навагрудак, затым у Пінск).

У 1920 годзе арыштаваны камуністычнымі ўладамі, 11 месяцаў правёў у маскоўскай «Бутырцы», пасля вымушаны з’ехаць у Заходнюю Беларусь.

Зігмунд Лазінскі

1940 год. Нарадзіўся Міхаіл Касцюк.

Беларускі гісторык, акадэмік, доктар гістарычных навук, прафесар. Ганаровы архівіст Беларусі. Ганаровы грамадзянін Навагрудскага раёна.

Скончыў Гродзенскі педінстытут.

З 1969 года працаваў у Інстытуце гісторыі АН БССР (дырэктар у 1989–1999 гадах), Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ.

Займаўся даследаваннем сацыяльна-эканамічнай і грамадска-палітычнай гісторыі Беларусі ХХ стагоддзя. Вывучаў гісторыю дзяржаўнага і нацыянальна-культурнага будаўніцтва, пытанні ўсталявання і функцыянавання савецкай сістэмы ўлады, праблемы гістарыяграфіі, крыніцазнаўства.

Аўтар звыш 300 навуковых прац, у тым ліку 14 манаграфій.

З’яўляўся галоўным рэдактарам «Нарысаў гісторыі Беларусi», «Гісторыі Беларусi» ў 6-ці тамах.

Памёр 5 лютага 2019 года.

Міхаіл Касцюк

1942 год. Нарадзіўся Іван Арабейка.

Беларускі паэт.

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут.

Аўтар вершаў, зборнікаў паэзіі «Услед за сонцам», «Асенні ранак». Лаўрэат Літаратурнай прэміі імя Уладзіміра Калесніка за кнігу вершаў «Сказаць хачу».

Яго вершы друкаваліся ў перакладах на рускую, ўкраінскую і грузінскую мовы.

Ягоная ўнучка Яна Арабейка была арыштаваная 12 лістапада 2020 года ў межах крымінальнай справы разам з 10 іншымі актывістамі студэнцкага руху ў рамках справы студэнтаў і выкладчыкаў ВНУ. Прызнаная палітычнай зняволенай.

Іван Арабейка

1944 год. У Мінску ў гарадскім тэатры адбылася прэм’ера оперы «Усяслаў Чарадзей» М. Шчаглова-Куліковіча на вершы Н. Арсенневай.

Мікалай Шчаглоў-Куліковіч (1893–1969) – вядомы беларускі кампазітар, музыколаг, этнограф, паэт і дзеяч беларускага руху ў эміграцыі, аўтар музыкі гімна на словы М. Багдановіча “Пагоня”, вдзін з арганізатараў Тэатра оперы і балета Беларусі, дырыжор яго сімфанічнага аркестра, дырыжор сімфанічнага аркестра Усебеларускага Радыёкамітэту, музычны рэдактар Беларускага радыё.

Заснаваў у Нью-Ёрку беларускі хор, кіраваў беларускімі хорамі ў Кліўлендзе і Чыкага. Пакінуў вялікую музычную спадчыну.

Тэатр оперы
Тэатр оперы і балета

1958 год. Заснавана Пастаяннае прадстаўніцтва Беларусі пры ААН.

Беларусь з’яўляецца заснавальнікам Арганізацыі Аб’яднаных Нацый і беларуская дэлегацыя ў ліку іншых дэлегацый, якія прадстаўляюць першапачатковых членаў Арганізацыі, падпісала ў кастрычніку 1945 года ў Сан-Францыска Статут ААН.

Прыняцце Беларусі ў ствараемую глабальную арганізацыю стала прызнаннем міжнароднай супольнасцю ўкладу, які ўнёс беларускі народ у перамогу над фашызмам у Другой сусветнай вайне.

Прадстаўніцтва ААН у Беларусі адкрылася ў 1992 годзе.

Пастаяннае прадстаўніцтва Беларусі пры ААН

1960 год. Нарадзіўся Віктар Шніп.

Беларускі паэт, празаік, перакладчык. Лаўрэат Нацыянальнай літаратурнай прэміі.

Скончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы Літаратурнага інстытута імя М. Горкага ў Маскве. Працаваў у часопісе «Беларусь», газетах «Наша слова» і «Літаратура і мастацтва», намеснікам дырэктара выдавецтва «Мастацкая літаратура», галоўным рэдактарам часопіса «Полымя».

Аўтар каля 30 кніг паэзіі і прозы, суаўтар многіх зборнікаў, зборніка казак «Нявеста для Базыля».

Пісаў тэксты для рок-гуртоў, бардаў, эстрадных выканаўцаў.

Віктар Шніп
Віктар Шніп і яго жонка, Людміла Рублеўская

1988 год. У Варшаве ўтвораны заснавальніцкі камітэт Беларускага Аб’яднання Студэнтаў (БАС) у Польшчы.

БАС – беларуская грамадская арганізацыя студэнтаў у Польшчы, якая займаецца грамадска-культурнай, асветнай, выдавецкай, турысцкай дзейнасцю.

БАС быў зарэгістраваны 29 лістапада 1988, 17 снежня 1988 года адбыўся першы з’езд. Гурткі дзейнічаюць у ВНУ Беластока, Варшавы, Гданьска, Любліна, Ольштына, адзін у ЗША.

На лясной паляне Борык каля мястэчка Гарадок Беластоцкага павета з 1990 да 2019 год БАС праводзіў штогадовы фестываль беларускай альтэрнатыўнай і рок-музыкі «Басовішча».

«Крама»
Выступ гурта «Крама» на «Басовішчы-2007»

1988 год. Нарадзіўся Франак Вячорка.

Беларускі грамадзкі дзеяч, журналіст, палітык. Палітычны дарадца С. Ціханоўскай. Сын Вінцука Вячоркі.

Кіраваў укладаннем некалькіх музычных праектаў, каардынаваў праект па дубляваньні замежных фільмаў на беларускую мову, у межах якога былі перакладзеныя «Шрэк 2», «Шрэк 3», «Крымінальнае чытво», «Любоў насамрэч».

Аўтар кнігі «Падарожны Дапаможнік для беларусаў», адзін з ініцыятараў кампаніі «Народны журналіст», вядучы курсаў беларускай мовы «Мова ці кава».

Супрацоўнічаў з Радыё Рацыя, Радыё Свабода, БелаПАН, каардынаваў прасоўванне тэлеканалу Белсат, працаваў у Агенцтве ЗША па глабальных медыях у Вашынгтоне, выкладае ў Еўрапейскім каледжы ў Варшаве, удзельнічаў у праектах дакументальных фільмаў, кінаспектакляў, фільмаў.

Франак Вячорка

1989 год. Упершыню на альтэрнатыўнай аснове ў СССР адбыліся выбары народных дэпутатаў.

Сярод абраных ад БССР (усяго больш за 20) – пісьменнік Алесь Адамовіч (1927–1994), дзяцінства і юнацтва якога прайшла ў п. Глуша Бабруйскага раёна. У Глушы 9 лістапада 2019 года ўсталяваны помнік А. Адамовічу.

У дэпутаты ВС СССР балатаваўся і А. Лукашэнка, але прайграў В. Кебічу.

Алесь Адамовіч

1995 год. Пачынае дзейнічаць Шэнгенскае пагадненне.

Пагадненне аб скасаванні пашпартнага і мытнага кантролю шэрагу дзяржаў Еўрапейскага Саюза.

Першапачаткова падпісана 14 чэрвеня 1985 года пяццю еўрапейскімі дзяржавамі (Бельгіяй, Нідэрландамі, Люксембургам, Францыяй, Германіяй). Уступіла ў сілу 26 сакавіка 1995 і спыніла існаванне 1 мая 1999 года, замешчана Шэнгенскім заканадаўствам ЕС.

Сукупная тэрыторыя дзяржаў, якія цалкам ўжываюць Шэнгенскае заканадаўства, і ўдзельнікаў дэ-факта, за вылікам выняткаў складае так званую Шэнгенскую зону, гэта значыць, прастору, на якой перамяшчэнне людзей адбываецца максімальна бесперашкодна, без праводжанага на пастаяннай аснове пашпартнага кантролю.

На сёння ў Шэнгенскай зоне 29 краін.

Жыхар Мсціслаўшчыны паплаціўся за пераробку зброі ў агнястрэл

Навіна ад

Тры гады “хатняй хіміі” атрымаў жыхар Мсціслаўскага раёна за тое, што рабіў дазволеную зброю агнястрэльнай і прадаваў яе.

У Мсціславе суд вынес прысуд 51-гадоваму мужчыне, які займаўся незаконнай пераробкай і продажам зброі. Ключавую ролю ў расследаванні справы адыгралі балістычныя экспертызы.

Паводле даных правахоўнікаў, аднойчы мужчына набыў ахалошчаны пісталет і святлогукавыя патроны, пасля чаго з дапамогай падручных сродкаў змяніў іх канструкцыю. У выніку зброя і боепрыпасы сталі прыдатнымі для стральбы. Перароблены пісталет ён прадаў знаёмаму, у якога пазней супрацоўнікі міліцыі і канфіскавалі і зброю, і патроны.

Эксперты ўстанавілі, што пісталет быў самаробна перароблены са спісанага ахалошчанага «Р-411» калібра 10ТК і фактычна стаў наразной агнястрэльнай зброяй, прыдатнай для выканання стрэлаў. Патроны таксама аказаліся самаробнымі і баяздольнымі.

На гэтым мужчына не спыніўся. Пазней ён набыў пісталет для падводнага палявання яшчэ савецкай вытворчасці, які таксама перарабіў у агнястрэльную зброю і прадаў іншаму чалавеку. Аднак і гэты пакупнік трапіў у поле зроку праваахоўнікаў і добраахвотна выдаў прадмет, падобны на пісталет.

Судова-балістычная экспертыза пацвердзіла, што і гэтая зброя была самаробна мадыфікавана і прыдатная для стральбы патронамі кальцавога запальвання, што дазваляе аднесці яе да кароткаствольнай гладкаствольнай агнястрэльнай зброі.

Суд Мсціслаўскага раёна прызнаў мужчыну вінаватым у незаконных дзеяннях са зброяй. Яму прызначана пакаранне ў выглядзе абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу тэрмінам на тры гады, а таксама штраф у памеры 35 базавых велічынь. Прысуд уступіў у законную сілу.

Фотаздымак: sudexpert.gov.by

У Магілёве сабака без намордніка пагрыз твар мужчыне

Навіна ад

Паўгода “хатняй хіміі” атрымала магіляўчанка, чый сабака сваімі зубамі нанёс цяжкія цялесныя пашкоджанні 38-гадоваму мужчыне.

У Магілёве суд разгледзеў крымінальную справу ў дачыненні да 57-гадовай жыхаркі горада, сабака якой напаў на выпадковага мінака і сур’ёзна яго параніў.

Інцыдэнт адбыўся ў жніўні 2025 года. Паводле матэрыялаў справы, 57-гадовая жанчына ўвечары ўжывала алкаголь дома, пасля чаго выпусціла свайго сабаку на вуліцу без намордніка і кантролю. Неўзабаве гаспадыня заснула, а пёс застаўся на двары без нагляду.

На вуліцы сабака-метыс, знешне падобны да стафардшырскага тэр’ера, напаў на 38-гадовага мужчыну. Укусы прыйшліся на твар і канечнасці.

Пасля здарэння жанчына, нічога не ведаючы пра здарэнне, забрала сабаку дадому. Пра тое, што яе гадаванец пакалечыў чалавека, яна даведалася ўжо ад супрацоўнікаў міліцыі.

Згодна з высновамі судова-медыцынскай экспертызы, пацярпелы атрымаў шматлікія траўмы: ірваныя раны твару, перадплечча і кісці, ступні, а таксама ссадзіны і кровападцёкі. Усяго эксперты зафіксавалі не менш за 27 раненняў.

Хоць частка пашкоджанняў была аднесена да лёгкіх, рубцы на твары патрабуюць хірургічнага ўмяшання. Менавіта гэта дазволіла кваліфікаваць траўмы як цяжкія цялесныя пашкоджанні з-за незгладжальнага знявечання твару.

Суд Кастрычніцкага раёна Магілёва прызнаў жанчыну вінаватай у прычыненні цяжкіх цялесных пашкоджанняў па неасцярожнасці. Ёй прызначана пакаранне ў выглядзе абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу на шэсць месяцаў і прымусовае лячэнне ад алкагалізму.

Акрамя таго, суд абавязаў віноўніцу выплаціць пацярпеламу 15 тыс. рублёў у якасці кампенсацыі маральнай шкоды.

Фотаздымак: sobakovod.club

На вайне ва Украіне загінуў вагнеравец, меркавана, з Клічава

Навіна ад

Дзяржаўныя сцягі Расіі і Беларусі, а таксама прыватнай ваеннай кампаніі “Вагнер” усталяваў капыльчанін на магіле забітага наёмніка Анатоля, які, меркавана, быў з Клічава.

Відэа з ўсталяванні сцягоў на свежай магіле недзе ў Беларусі капыльчанін Міхаіл Сапешка выклаў некалькі дзён таму ў ТікТок. У каментарах карыстальнікі выказалі меркаванне, што вагнеравец Анатоль – з Клічава. Аднак даная інфармацыя патрабуе пацвярджэння.

Скрыншот: ТікТок micha792

МАРГ прыкрыла магілёўскую сетку “Перекресток” за парушэнні

Навіна ад

У магілёўскіх крамах сеткі “Перекресток” выяўлены шматлікія парушэнні. У выніку закрылі ўсю сетку.

У лютым-сакавіку Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю правяло выбарачную праверку ТАА «РольфТрэйд», уладальніка сеткі крам «Перекресток». Выяўлены шматлікія парушэнні заканадаўства аб абароне правоў спажыўцоў.

У прыватнасці:

  • ва ўсіх 13 правераных аб’ектах забаронена рэалізацыя пратэрмінаваных тавараў на агульную суму каля 5,5 тысячы рублёў;
  • у аддзеле «Уласная вытворчасць» крамы «Перекресток Авеню» (вуліца Якубоўскага, дом 44) забаронена рэалізацыя 75 кілаграмаў гатовых кулінарных вырабаў з пратэрмінаванымі тэрмінамі прыдатнасці на суму больш за 2 тысячы рублёў;
  • прадухілена паступленне ў гэты ж аддзел больш за 70 кілаграмаў прадукцыі, перамаркіраванай «свежай датай», фактычна вырабленай напярэдадні і ўжо меўшай тэрмін прыдатнасці ад 12 да 24 гадзін.

Сярод выяўленай прадукцыі – кураня, галёнкі грыль, лаваш з мясам птушкі, бліны з вяндлінай і сырам, бульба фры, рыбныя катлеты, галубцы, а таксама дранікі, булгур з гароднінай, салянка, катлета «Папараць-кветка» і іншыя.

Прыкметна, што праверка гандлёвай сеткі працягваецца ўжо другі месяц, але парушэнні працягваюць дапускацца.

Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю з 24 сакавіка 2026 года прыпыніла дзейнасць прадпрыемства.

У 2023-2025 гадах таварыства з абмежаванай адказнасцю «РольфТрэйд» шэсць разоў прыцягвалася да адміністрацыйнай адказнасці за аналагічныя парушэнні.

Фота ілюстрацыйнага характару з адкрытых крыніц.

Герой дома – грузчык у Польшчы. Або таксіст

Навіна ад

Ёсць адна распаўсюджаная памылка, пра якую чамусьці не прынята гаварыць уголас. Многія беларусы едуць у Польшчу з адчуваннем, што іх там чакаюць. Што ўдзел у пратэстах, тэрмін у магілёўскім СІЗА, крымінальная справа за рэпост – усё гэта будзе ацэнена і ўзнагароджана. Што польская дзяржава адкрые дзверы і скажа: мы ведаем, што вы перажылі, мы вам дапаможам.

Збольшага гэта праўда. Але толькі збольшага. Так, ёсць міжнародная абарона – і гэта рэальная і важная рэч. Так, ёсць інтэграцыйная праграма IPI з выплатамі на першы год.

Не пенсія, не зарплата

Так, польская дзяржава ставіцца да беларусаў з разуменнем і спачуваннем. Гэта не пустыя словы.

Ёсць і іншае. Беларускія арганізацыі, фонды, зборы. BySol і іншыя структуры дапамагаюць тым, хто пацярпеў ад рэпрэсій – былым палітвязням, журналістам, актывістам. Але гэта разавыя выплаты. Гэта не пенсія і не зарплата. Гэта дапамога на старце, а не на ўсё жыццё.

Польская дзяржава не плаціць беларусам за тое, што яны змагаліся з Лукашэнкам. Гэта не цынізм – гэта проста рэальнасць. Польшча прыняла сотні тысяч людзей. У яе няма рэсурсаў утрымліваць усіх, хто ўдзельнічаў у пратэстах. Ды і задача ў дзяржавы іншая – дапамагчы чалавеку інтэгравацца, а не кампенсаваць яму тое, што адбылося на Радзіме.

Пачынаць з нуля

Цяпер пра другую памылку – пра прафесію. Возьмем не грузчыка – возьмем вядомага пісьменніка. Магілёўца. Чалавека з імем. Кнігі перакладзены, публікацыі ў сур’ёзных выданнях, старонка ў энцыклапедыі. Вядомасць не толькі на постсавецкай прасторы – шырэй. Такі чалавек таксама з’ехаў. Таксама апынуўся ў Польшчы.

І што? Польскі чытач яго не ведае, хаця адна кніга выдавалася і ў Польшчы. Усе рэгаліі, усе публікацыі, усе інтэрв’ю – засталіся там, у іншым жыцці. У Польшчы ён пачынае з нуля. Як усе.

Гэта не значыць, што ўсё страчана. Можна перакваліфікавацца – але застацца ў сваёй нішы. Пісьменнік можа стаць копірайтарам. Журналіст – кантэнт-менеджарам. Рэдактар – карэктарам для рускамоўных выданняў дыяспары. Навыкі нікуды не зніклі – змяніўся рынак, на якім іх можна прымяніць.

Ёсць перавага

І тут ёсць адна рэальная перавага Польшчы: тут няма праблем з атрыманнем аплаты з любой кропкі свету.

Еўрапейскі банкаўскі рахунак, нармальныя пераводы, ніякіх санкцыйных абмежаванняў. Фрылансер, копірайтар, распрацоўшчык, дызайнер – працаваць можна на ўвесь свет і атрымліваць грошы без праблем.

Калі ў Магілёве ты быў грузчыкам – у Польшчы ты таксама пачнеш з фізічнай працы. Калі быў бухгалтарам – дыплом трэба пацвярджаць, мову трэба вучыць. Польшча не размяркоўвае пасады паводле заслуг перад беларускай дэмакратыяй. Тут працуе рынак працы. Звычайны, без скідак на баявую біяграфію.

Гэта гучыць жорстка. Але лепш ведаць пра гэта да ад’езду, чым сутыкнуцца з гэтым па прыездзе.

Тыя, хто прыязджае з рэалістычнымі чаканнямі, уладкоўваюцца хутчэй. Яны не трацяць час на крыўды і расчараванні. Яны адразу ідуць шукаць працу, вучыць мову, разбірацца ў сістэме. Праз год-два многія з іх ужо стаяць на нагах.

Тыя, хто чакае асаблівага стаўлення за асаблівыя заслугі, чакаюць доўга. І часта дарэмна.

Польшча дае шанец. Добры шанец. Але рэалізаваць яго трэба самому.

Вы магілёвец і ў вас ёсць свая гісторыя з эміграцыі? Пішыце на [email protected]. Мы раскажам пра вас на ўмовах ананімнасці.