Спявак з Магілёва Ap$ent (Арсеній Кісляк), які цяпер жыве ў Польшчы, выпусціў новую песню на беларускай мове «Сляды».
Новая песня з’явілася ў YouTube 29 траўня 2026 года. “Мне падабаецца, як гэта гучыць, адчуваецца дачыненне да рэанімавання беларускай культуры. Усё ж я беларус, мне падабаецца беларуская культура, я яе паважаю, цаню. І калі я дзеяч культуры, значыцца, павінен таксама ўносіць нейкую лепту. Праўда?» – заявіў Арсеній Кісляк “Белсату”.
Паводле яго, было зроблена пяць розных аранжыровак, каб зразумець, якога настрою павінна быць гэтая песня: ад рэгі да эпічнай інструментальнай. “У мяне ёсць песні, якія чакаюць свайго выхаду нават 20 гадоў. І калі зʼяўляецца беларускамоўная песня, я стараюся яе хутчэй зрабіць, бо мне падабаецца, як гучыць беларуская мова. Нават для рускамоўных, якія паважаюць іншыя культуры, гэта гучыць як замежная музыка», – кажа Ap$ent.
Музыка адзначае, што і яго жонка Марыя была ініцыятарам таго, каб песня «Сляды» была даробленая і выйшла раней за іншыя.
Пры гэтым вялікага фідбэку ад аўдыторыі «Сляды» не выклікалі, прызнаецца Арсеній, аднак ён не сумуе. «Пры ранейшых абʼёмах, вядома, гэта выглядае не так моцна, але я ж задэклараваў у Threads, што буду ісці да мільярда з беларускамоўнай песняй. Гэтая не мільярд, але, можа, наступная будзе мільярд. Я апошнім часам не зацыкліваюся на лічбах. Бачу, многія музыкі каментуюць: «Мала лічбаў, мала лічбаў». Як быццам сутнасць творчасці трошачкі памянялася. Усе за лічбамі гоняцца, а не за самавыяўленнем», – працягвае Ap$ent.
Ён тлумачыць, што цяпер усе фідбэкі не асабліва моцныя. “Па-першае, YouTube у Расеі заблакаваны, а ў мяне там шмат слухачоў. Па-другое, на беларускай мове таксама адразу адвальваецца вялікая колькасць людзей. Па-трэцяе, стыль. Вельмі шмат людзей падпісалася пасля «Можно я с тобой». Мабыць, яны сядзяць і чакаюць, што я напішу другую «Можно я с тобой». Калі на лічбах не зацыклівацца, то, можа, з часам гэта ўсё роўна прынясе вынікі. Няхай прывыкаюць. Беларускамоўных песень будзе больш!» – сцвярджае магілёўскі спявак у эміграцыі.
Арсеній Кісляк нарадзіўся ва Украіне, калі яму быў год, разам з маці пераехаў з Харкава ў Магілёў. Галоўны яго хіт – «Можно я с тобой». Як тлумачыў спявак, песня была пра ад’езд яго сям’і з Беларусі спачатку ў Грузію пасля рэпрэсіяў супраць жонкі: яе асудзілі на год абмежавання волі за «знявагу беларускага дыктатара» ў сувязі з каментаром пра арышт Рамана Пратасевіча ў тэлеграм-канале Nexta. Музыка казаў, што «проста зарыфмаваў падзеі са свайго жыцця».
Кароль польскі і вялікі князь літоўскі, сын Ягайлы і Соф’і Гальшанскай.
Бацька 13 дзяцей. Пры ім дзяржава “прырасла” землямі ў выніку разгрома крыжакоў у трынаццацігадовай вайне, Тэўтонскі ордэн стаў васалам.
Ім аказвалася матэрыяльная дапамога студэнтам з дзяржаўнага скарбу, выдадзены першы Судзебнік, ліквідаваны ўдзельныя княствы (1471), пакладзены пачатак палітычнага панавання шляхецкага стану.
1630 год. Закладзены маўзалей Тадж-Махал.
Закладзены ў Агры – тагачаснай сталіцы індыйскай імперыі Вялікіх Маголаў у памяць аб гібелі падчас родаў (нараджала 14-е дзіця) Арджуманд Бану, якая пры каранацыі атрымала імя Мумтаз-Махал, або “Абранніца Палаца” – каханай жонкі імператара Шах-Джахана.
Будаўніцтва працягвалася 22 гады і было скончана ў 1652 годзе.
Аўтарам праекту шэдэўра сусветнай архітэктуры быў сам Шах-Джахан, галоўным архітэктарам – Устад-Іса. На будоўлі бралі ўдзел больш за 20 000 чалавек, акрамя індыйскіх майстроў, удзельнічалі лепшыя дойліды з Персіі, Малой Азіі, Самарканда, Венецыі.
Тадж-Махал поўнасцю пабудаваны з белага мармуру. Яго архітэктурны дызайн заснаваны на араба-мусульманскай канцэпцыі абсалютнай сіметрыі, дзе кожны элемент гарманічна ўпісваецца ў галоўную структуру збудавання. Будынак стаіць на высокай квадратнай платформе. Галоўны купал падымаецца на 64 м і акружаны чатырма малымі купаламі. Усю кампазіцыю завяршаюць чатыры мінарэты. Знутры і звонку маўзалей упрыгожаны цудоўным раслінным арнаментам, а скляпеністыя пераходы – арабскай вяззю, якая захавала ў камені тэксты некаторых сур з Карана.
Архітэктурны ансамбль маўзалея ўключае таксама мячэць, гасцявы дом і парк.
1692 год. У 11:43 хвіліны ўсе прыродныя стыхіі абрынуліся разам на Порт-Раяль, горад-сталіцу на Ямайцы.
Бязлітасныя піраты, куфры са скарбамі, караблі пад пірацкімі сцягамі, пах пораху, разбой, п’янлівы смак рому – усё гэта знакамітая пірацкая сталіца – Порт-Раяль.
І вось Усявышні вырашыў пакараць жыхароў Порт-Раяля за разгул і бясчынствы. Землятрус практычна цалкам разбурыў 10-тысячны горад з некалькімі цэрквамі, чатырма рынкамі, сінагогай, каралеўскімі пакгаўзамі, складамі, з больш за сотню корчмамі, звярынцам, ваеннымі пляцамі і мастамі, а затым 2/3 гарады затапіў акіян.
Хваля цунамі разам з апоўзнямі змыла ў мора большую частку горада з 5 000 жыхарамі. У гавані Порт-Раяля затанула каля 50 караблёў, 1800 гарадскіх будынкаў было разбурана.
Порт-Раяль быў хутка адбудаваны нанова. Але яго быццам хтосьці пракляў: праз 11 гадоў амаль усе пабудовы ў горадзе знішчыў моцны пажар, а “дабілі” пірацкую сталіцу ўраганы.
1825 год. Нарадзіўся Эдвард Паўловіч (1825-1909).
Беларускі мемуарыст, мастак і асветнік.
Капііст з палотнаў Эрмітажа, палотнаў заходніх мастакоў падчас падарожжа па Еўропе.
Аўтар кнігі “Некалькі словаў літвіна”, у якой адстойваў права беларускіх сялян на асвету, некалькіх кніг па краязнаўстве, малюнкаў прысвечаных Наваградчыне. Заснавальнік у Наваградку жаночага пансіёну і нядзельнай школы для сялян, аматарскага тэатру, бібліятэкі, ініцыятар адкрыцця помніка Адаму Міцкевічу.
Удзельнік паўстання 1863 года.
Памёр 10 лютага 1909 года ў Львове. Пахаваны на Лычакаўскіх могілках.
Э. Паўлоўскі. Траецкі касцёл у Ішкалдзі. 1848
1880 год. Нарадзіўся Вацлаў Іваноўскі (1880-1943).
Беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, доктар тэхнічных навук.
Займаўся навуковай і выкладчыцкай работай у Санкт-Пецярбургу, у Пецярбургскім тэхналагічным інстытуце, дзе праводзіў доследы над вырошчваннем цукровых буракоў у Віленскай губерні. Заснавальнік Беларускай рэвалюцыйнай партыі (1902), член ЦК Беларускай сацыялістычнай грамады.
Стварыў у Пецярбургу першае беларускае выдавецтва — суполку «Загляне сонца і ў наша аконца» (1906), кіраваў Беларускім выдавецкім таварыствам у Вільне. Зрабіў апрацоўку першага буквара сучаснай беларускай мовы.
Удзельнік Усебеларускага з’езда (1917), міністр асветы ва ўрадзе БНР (1918), упаўнаважаны Найвышэйшай рады БНР. Пашыраў сетку беларускіх школ на Міншчыне, кіраваў Мінскім беларускім педінстытутам, загадваў кафедрай тэхналогіі ферментацыі харчовых прадуктаў Варшаўскай політэхнікі, кафедрай хімічнай тэхналогіі Віленскага універсітэта (1940-1941).
Падчас вайны кіраваў Беларускім нацыянальным камітэтам у Вільні, быў бургамістрам Мінска (1942-1943), намеснікам старшыні Беларускага навуковага таварыства, узначальваў Беларускую народную самапомач. Падтрымліваў сувязь з прадстаўнікамі Арміі Краёвай. У Вільні дапамагаў у выратаванні габрэяў.
Даследваў праблемы перапрацоўкі садавіны і гародніны, пякарства, спіртовыя і паліўныя сумесі як замяняльнікі традыцыйнага маторнага паліва, ачышчэння і выкарыстання фабрычных постцэлюлозных сцёкаў і іншыя.
Загінуў 7 снежня 1943 года ў выніку тэрарыстычнага замаху. Пахаваны на мінскіх Кальварыйскіх могілках.
1908 год. Нарадзіўся Уладзімір Галубовіч (1908-1962).
Беларускі і польскі археолаг, этнограф, тапаніміст.
У 1935-1939 гадах вёў раскопкі на тэрыторыі Глыбоцкага, Міёрскага, Пастаўскага, Навагрудскага, Лідскага і іншых раёнаў. Склаў археалагічныя карты даследаваных тэрыторый. Вывучаў старажытныя Вільню, Мінск, Гродна. Працаваў ў Вільні, у Інстытуце гісторыі АН БССР, Торуньскім і Уроцлаўскім універсітэтах.
Памёр 7 красавіка 1962 года ў Стакгольме.
Віленскі ўніверсітэт.
1937 год. У в. Ганаўка Хоцімскага раёна нарадзіўся Пётр Дзмітрачкоў (1937-2021).
Беларускі гісторык, прафесар.
Выхаванец гісторыка-геаграфічнага факультэта Магілёўскага педінстытута, дэкан геаграфічнага і дэкан гістарычнага факультэтаў МДУ імя А.Куляшова (1975-2005).
Заслужаны работнік адукацыі, уладальнік медаля Ф. Скарыны.
Даследчык пытанняў зараджэння і развіцця дзяржаўнасці на беларускіх землях, этнічнай гісторыі Беларусі.
1958 год. Пачалося будаўніцтва горада Наваполацка.
Пастаўлена першая палатка будаўнікоў будучага Наваполацка. Горад узнік у сувязі з будаўніцтвам нафтаперапрацоўчага завода, спачатку як рабочы пасёлак Полацкі (1959).
Сучасную назву атрымаў у 1963 годзе.
Уваходзіў у лік гарадоў-“стотысячнікаў”, але зараз насельніцтва 96,3 тысячы (2023 год).
Працуюць прадпрыемствы нафтахіміі ААТ “Нафтан”, будматэрыялаў, харчовай прамысловасці, ЦЭЦ, трамвай (як і ў Віцебску, Мінску, Мазыры).
1972 год. Нарадзіўся Сяржук Кулягін.
Беларускі журналіст, краязнавец, паэт, бард, уладальнік аграсядзіб.
Сузаснавальнік фестываля “Вялікая бард-рыбалка” (з 2010 года, Чыгірынскае вадасховішча, Быхаўскі раён), член Беларускага геаграфічнага таварыства, клуба аматараў беларускай гісторыі і падарожжаў “Чароўны ўспамін”, актыўны дзеяч “Зялёнага турызму”.
1976 год. Памёр Міхась Машара (1902-1976).
Беларускі паэт, празаік, драматург, перакладчык.
Мае багатую творчую біяграфію: рэдагаваў у Вільні газету “Наша воля”, працаваў у дзіцячым часопісе “Заранка”, у газетах “Звязда”, “Савецкая Беларусь”, “Партызанскае слова”, часопісе “Полымя”, “Настаўніцкай газеце”, на радыё.
Аўтар зборнікаў вершаў, паэм, п’ес, раманаў, кнігі ўспамінаў.
Вершы, напісаныя пад час зняволення ў віленскіх Лукішках тайна вынесла і выдала асобным зборнікам “Малюнкі” Зоська Верас.
Пераклаў на беларускую мову “Мёртвыя душы” М. Гогаля, “Апавяданні” Г. Сянкевіча, “Уральскія сказы” П. Бажова, “Калевалу” і інш.
Памёр 7 чэрвеня 1976 года.
1998 год. Нацыянальная зборная Беларусі па футболе перамагла літоўскую каманду 5:0.
Дасягнута самая буйная перамога нацыянальнай зборнай у гісторыі беларскага футбола. Гульня адбылася на мінскім стадыёне “Дынама”. Трэнерам быў Г. Кандарацьеў.
А вось 30 сакавіка 2021 года разгромна саступіла Бельгіі (0:8) – набуйнейшае паражэнне у гісторыі зборнай Беларусі.
Вывучаючы калекцыю магілёўскага археолага Вячаслава Капыціна, студэнты ўбачылі ў мяркуемай прыладзе працы чалавечую фігуру.
Студэнты Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова звярнулі ўвагу на крэмневы прадмет. Доўгі час ён лічыўся звычайнай прыладай працы. Аднак яго форма прымусіла маладых даследчыкаў паглядзець на знаходку па-новаму.
Гэта можа быць старажытная антрапаморфная фігурка чалавека, вырабленая некалькі тысяч гадоў таму, мяркуе кіраўнік Цэнтра першабытнай археалогіі МДУ Аляксандр Коласаў.
Артэфакт зроблены з шэрага крэйдавага крэменю. Гэта матэрыял, шырока распаўсюджаны на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Паводле папярэдніх ацэнак, яго стварылі ў эпоху неаліту – паміж V і III тысячагоддзямі да нашай эры.
Знайшоў прадмет яшчэ раней археолаг Вячаслаў Капыцін на стаянцы Доўжанка-2 на правым беразе ракі Друць. Тады знаходку аднеслі да катэгорыі прыладаў працы. Аднак цяпер навукоўцы прапануюць іншую інтэрпрэтацыю.
«Я не адкрыў новы артэфакт, а толькі паглядзеў на ўжо вядомы прадмет пад іншым вуглом», – адзначае Аляксандр Коласаў.
Пры дэталёвым аглядзе даследчыкі заўважылі прыкметы, якія нагадваюць чалавечы сілуэт. У верхняй частцы вылучаецца нешта падобнае да галавы, па баках сярэдняй часткі праглядаюцца ледзь бачны выступы, якія можна інтэрпрэтаваць як рукі, а ў ніжняй частцы маюцца два выступы, падзеленыя выемкай, што нагадвае ногі.
Паводле археолагаў, патрэбныя контуры былі створаныя пры дапамозе рэтушы, то бок спецыяльнай апрацоўкі каменя, якая надавала яму неабходную форму.
Навукоўцы не выключаюць, што прадмет меў адначасова практычнае і сакральнае прызначэнне. «Для людзей эпохі неаліту гэта было звычайнай з’явай. Адна і тая ж рэч магла выкарыстоўвацца ў побыце і адначасова мець рытуальны або сімвалічны сэнс», – тлумачыць Коласаў.
Цяпер знаходка знаходзіцца ў Інстытуце гісторыі матэрыяльнай культуры Расійскай акадэміі навук у Санкт-Пецярбургу. Там спецыялісты павінны правесці трасалагічны аналіз, каб даследаваць сляды выкарыстання прадмета. Гэты аналіз дапаможа высветліць, ці сапраўды перад навукоўцамі старажытная чалавечая фігурка, або ж усё-такі незвычайна апрацаваная прылада працы.
Магілёўскія даследчыкі настроены даволі аптымістычна. Аляксандр Коласаў лічыць, што гістарычны кантэкст і асаблівасці апрацоўкі крэменю дазваляюць ужо цяпер звязваць знаходку з неалітычнай культурай.
Калі высновы экспертаў пацвердзяць гэтую версію, артэфакт стане першай вядомай антрапаморфнай крэмневай фігуркай, выяўленай на тэрыторыі беларускага Падняпроўя.
Падобныя знаходкі ўжо вядомыя археолагам у іншых рэгіёнах Усходняй Еўропы. Аднак для Магілёўшчыны і ўсяго Падняпроўя такая фігурка можа стаць сапраўднай навуковай сенсацыяй, якая дазволіць лепш зразумець светаўспрыманне людзей, што жылі на нашых землях пяць-сем тысяч гадоў таму.
Самакіраванне і герб «у чырвоным полі вершнік з дзідай у руцэ».дараваны каралём і вялікім князем Уладзіславам Вазай.
Зараз Ліпнішкі – аграгарадок у Іўеўскім раёне, на рацэ Аліта, цэнтр сельсавета з насельніцтвам больш за 1 тысячу жыхароў. Упершыню згадваюцца ў XV стагоддзі. У XVI стагоддзі атрымалі статус мястэчка.
1664 год. Войскі ВКЛ перамаглі маскоўскіх захопнікаў пад Віцебскам.
Бітва адбылася на рацэ Лучоса падчас Трынаццацігадовай вайны. Вясной 1664 года Масква “выпаліла і весекла” Дуброўна, Оршу, Чарэю і Талачын, “паліла да самога Барысава”.
Падчас бітвы разбітыя ноўгарадскія казакі ўцякалі да самога Ноўгараду, а рэшткі рускіх войск Хаванскага схаваліся ў Віцебску.
Віцебск у сярэдзіне XVII стагоддзя.
1799 год. Нарадзіўся Аляксандр Пушкін (1799-1837).
Сусветна вядомы паэт, драматург, празаік. З гэтай нагоды ў Расіі сёння – Пушкінскі дзень, дзень рускай мовы.
Верагодна, род Пушкіна бярэ свой пачатак з беларускага Наваградку. Бацькі жадалі, каб сын атрымаў адукацыю у полацкім калегіуме, але на гэта не хапіла сродкаў.
Пушкін двойчы быў у Магілёве і на тэрыторыі Магілёўскай губерні (1820, 1824). У гонар гэтага на будынку па Ленінскай, 33 усталявана шыльда з выявай паэта. У абласным цэнтры Пушкіну прысвечаны тры помнікі, названы праспект (былая Нова-Чарнігаўская вуліца).
Увогуле, вуліцы імя Пушкіна ёсць ва усіх абласных і бальшыні раенных цэнтраў Беларусі. У гонар паэта ўстаноўлена шмат помнікаў, названы Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт, шматлікія ўстановы культуры.
Яго ўнучка Наталья Варанцова-Вельямінава (1859-1912) жыла ў Бабруйску і маёнтку Вавулічы пад Бабруйскам, займалася дабрачыннасцю, была старшынёй Бабруйскага дабрачыннага таварыства. Ёй з мужам належаў дом у Бабруйску, які быў знесены ў канцы 1960-х гадоў і на яго месцы пабудаваны палац шлюбу. У 1902 годзе быў асвечаны Храм у гонар Святога Мікалая ў Цялушы, пабудаваны на сродкі Варанцовых-Вельямінавых.
Н. Варанцова-Вельямінава.
1841 год. Нарадзілася Эліза Ажэшка (1841-1910).
Польская пісьменніца беларускага паходжання.
Дапамагала паўстанцам у 1863-1864 гадах, хавала ў сябе Р. Траўгута, якога пазней пераправіла за мяжу.
У творчасці выступала за раўнапраўе жанчын, з крытыкай шляхецкай арыстакратыі і саслоўных прымхаў, адлюстроўвала жыццё беларускай вёскі, падзеі паўстання 1863-1864 гадоў. Двойчы намінавалася на Нобелеўскую прэмію: у 1904 і 1909 гадах.
У першы раз большасць членаў камітэта прагаласавала за творчасць этнічнага беларуса Генрыка Сянкевіча, у другі раз узнагарода дасталася шведцы Сельме Лагерлёф. У Гродна працуе Дом-музей Элізы Ажэшка, там жа ёсць вуліца яе імя і пастаўлены помнік.
1850 год. Лівай Страус зрабіў свае першыя блакітныя джынсы.
Штаны імгненна раскупілі. Лівай і яго зяць Дэвід Стэрн адкрылі ў Сан-Францыска галантарэйны магазін. У 1853 годзе Страус заснаваў фірму “Levi Strauss & Co”. Замест парусіны штаны пачалі шыць з мякчэйшай французскай тканіны, якую назвалі “дэнім” (ад горада Нім у Паўднёвай Францыі, дзе гэтая тканіна першапачаткова выраблялася).
1909 год. У моцным пажары згарэў будынак Магілёўскага народнага дома, які быў ўрачыста адкрыты ў 1900 годзе.
А роўна праз год, у 1910-м здарыўся самы моцны пажар у гісторыі задняпроўскага Магілёва і самаго Магілёва: за адзін дзень поўнасцю выгарэла Лупалава – 700 дамоў, 2 царквы, найлепшы ў губернскім цэнтры бардэль, загінула 20 чалавек, некалькі пажарнікаў. Некалькі тысяч жыхароў засталіся без даху над галавой, сотні сталі жабракамі. Страты склалі 2 290 000 рублёў, а ўсе гадавыя даходы горада складалі толькі 439 552 рублі 02 капейкі.
1934 год. Пайшоў з жыцця Браніслаў Эпімах-Шыпіла (1859-1934).
Прафесар, член Інбелкульта, дзеяч беларускай культуры, выдавец, фалькларыст, мовазнавец, літаратуразнавец.
Прымаў удзел у дзейнасці культурна-асветнай арганізацыі “Круг беларускі”, у стварэнні беларускага выдавецтва “Загляне сонца і ў наша аконца”, студэнцкага “Беларускага навукова-літаратурнага гуртка”, лектар на беларускай мове ў Петраградзе, старшыня навуковага “Таварыства вывучэння культурна-прамысловага стану Беларусі”.
Аўтар першай хрэстаматыі беларускай літаратуры. Адыграў значную ролю ў жыцці і творчым станаўленні Янкі Купалы. На радзіме, у в. Залессе Полацкага раёна ў яго гонар усталяваны мемарыяльны знак, а ў Ветрынскай СШ заснаваны музей Б. Эпімах-Шыпілы.
1937 год. Нарадзіўся Іван Некрашэвіч (1937-2009).
Заслужаны архітэктар Беларусі, лаўрэат прэміі Савета Міністраў СССР.
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў у праектных інстытутах, галоўным архітэктарам Мінскай вобласці.
Сярод асноўных работ – Віцебскі і Брэсцкі ўсходнія прамысловыя вузлы, генпланы прамысловых вузлоў у Гродне, Магілёве, Бабруйску, комплекс БелАЗ, забудова сельскіх пасяленняў, у тым ліку в. Гавяды Шклоўскага раёна.
1944 год. Пачалася аперацыя “Аверлорд” – адкрыццё другога фронта ў Заходняй Еўропе.
Да чэрвеня 1944 года саюзнае камандаванне засяродзіла на брытанскіх астравах 25 пяхотных, 10 бранятанкавых і 4 паветрана-дэсантных дывізій. Уся гэтая групоўка прызначалася для высадкі на ўзбярэжжа Францыі з мэтай адкрыцця другога фронта супраць немцаў.
Высадку забяспечвалі 6 000 караблёў, 11 000 баявых і 2 400 транспартных самалётаў, 850 дэсантных планёраў. Агульная колькасць экспедыцыйных сіл дасягнула 2 876 000 чалавек. Нямецкія войскі ў Францыі налічвалі 60 дывізій з некамплектам 20-30% па людзях і значна большым па тэхніцы. У танкавых дывізіях было 90-100 танкаў.
Адкрыццё другога фронту адцягнула на сябе частку нямецкіх дывізій, знізіла ваенны патэнцыял Германіі, які мог быць накіраваны супраць СССР.
Англа-амерыканскі дэсант у Нармандыі стаў адным з найбуйных у ваеннай гісторыі. Саюзнікам прыйшлося пераадолець адчайныя контратакі суперніка. Часам здавалася, што аперацыя “Аверлорд” проста асуджаная на няўдачу. Але ў падтрымку саюзнікаў 10 чэрвеня 1944 года савецкія войскі пачалі гіганцкі наступ на Усходнім фронце, які гітлераўцам удалося прыпыніць толькі ля Варшавы.
Узаемадзеянне саюзніцкіх войскаў на Захадзе і Усходзе стала найважнейшым фактарам канчатковай змены ваенна-стратэгічнай сітуацыі ў Еўропе на карысць антыгітлераўскай кааліцыі. У верасні 1944 гады супраць Германіі выступілі ўжо яе былыя партнёры: Румынія, Фінляндыя, Балгарыя.
1950 год. Нарадзіўся Аляксей Дудараў (1950-2023).
Беларускі драматург, сакратар Саюза тэатральных дзеячаў Беларусі, член Беларускага ПЭН-цэнтра.
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Працаваў акцёрам, загадчыкам літаратурнай часткі Тэатра юнага гледача, галоўным рэдактарам часопіса «Мастацтва», мастацкім кіраўніком Драматычнага тэатра Беларускай арміі.
Аўтар апавяданняў, казак, зборнікаў апавяданняў, п’ес. Па яго сцэнарыях пастаўлены шматлікія фільмы, у тым ліку “Суседзі”, “Белыя росы”. Аўтар п’ес аб гісторыі шлюбу Рагнеды і Уладзіміра, аб Вялікай Айчыннай вайне, міжусобнай барацьбе ў ВКЛ напярэдадні Крэўскай уніі 1385, па матывах паэмы М. Гусоўскага. Пераклаў на беларускую мову хроніку У. Шэкспіра “Рычард III”.
Памёр 27 лютага 2023 года.
1951 год. Нарадзіўся Канстанцін Бандарэнка.
Беларускі гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар, Заслужаны работнік адукацыі. Выхаванец і рэктар МДУ імя А. Куляшова (2003-2017). У 2010 г. занесены ў “Кнігу славы Магілёўшчыны”.
1956 год. У СССР адменена плата за навучанне ў старэйшых класах сярэдніх школ і ў ВНУ.
26 кастрычніка 1940 года была ўведзена пастанова №638 “Аб устанаўленні платнасці навучання ў старэйшых класах сярэдніх школ і ў вышэйшых навучальных установах СССР і аб змяненні парадку прызначэнняў стыпендый”.
Навучанне ў сталічных школах каштавала 200 рублёў у год, у правінцыйных – 150, а за навучанне ў інстытуце ўжо даводзілася выкладваць 300-400 рублёў.
Сума гадавой аплаты за навучанне ў школе і ВНУ адпавядала сярэдняй месячнай намінальнай зарплаце савецкіх працоўных. Аднак, увядзенне нават такой сціплай платы для многіх савецкіх грамадзян закрыла магчымасць прадоўжыць адукацыю пасля 7 класа. А калгаснікі тады ўвогуле заробку не атрымлівалі і працавалі за працадні.
У выніку праведзеных “рэформ” колькасць выпускнікоў сярэдніх школ (8-10 класы), сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў і ВНУ скарацілася ўдвая.
2011 год. Памёр Уладзімір Конан (1934-2011).
Беларускі філосаф, гісторык, літаратурны крытык, доктар філасофскіх навук, загадчык аддзела Нацыянальнага навукова-асветніцкага цэнтра імя Ф. Скарыны.
Даследаваў тэарэтына-метадалагічныя праблемы філасофіі і культуралогіі, гісторыю эстэтычнай думкі, пытанні фалькларыстыкі і літаратуразнаўства Беларусі.
Яраслаўскі дворык па вуліцы Ленінскай 34 плануюць адкрыць бліжэйшым часам у Магілёве.
Па гэтым адрасе ўжо з’явілася арка і працягваецца дабраўпарадкаванне тэрыторыі. “Галоўнай адметнасцю стане скаладром ў выглядзе мядзведзя – сімвала горада Яраслаўля”, – паведамляе тэлеграм-канал “Магілёў – мой горад”.
Такім чынам Яраслаўскі дворык стане чарговым месцам у тапаніміцы Магілёва, названым у гонар яшчэ аднаго расійскага горада. Сцвярджаецца, што гэта робіцца ў рамках міжрэгіянальнага, нават не міжнароднага, супрацоўніцтва. Гэта будзе ўжо чацвёртая падобная лакацыя ў Магілёве.
Зараз у цэнтры горада на не вельмі вялікай адлегласці адзін ад аднаго ужо існуюць Маскоўскі дворык (вул. Ленінская), Тульскі дворык (вул. Будзёнага) і Хабараўскі дворык (вул. Піянерская).
Першы персанаж ужо выбраны – леў-ліцейшчык. У далейшым аўтар праекта, скульптар Андрэй Вараб’ёў, прапануе стварыць льва-лекара, льва-настаўніка, льва-школьніка і іншых герояў, звязаных з жыццём горада.
На першы погляд гэта можа падацца проста мілай гарадской забавай. Але насамрэч у такіх праектаў ёсць сур’ёзны турыстычны сэнс. Яны ствараюць маршрут, прымушаюць людзей гуляць па горадзе, шукаць новыя фігуркі, фатаграфавацца і вяртацца зноў. Менавіта так невялікія скульптуры ператвараюцца ў пазнавальны гарадскі брэнд.
Вельмі блізкі прыклад ужо ёсць у польскім Беластоку. Там праект Białystok WidziMisie ператварыў мініяцюрных мядзведзяў у адну з папулярных славутасцяў горада. Фігуркі стаяць у розных месцах Беластока, кожная мае свой характар і звязана з канкрэтнай гарадской тэмай.
Леанюк прапанаваў праект праз грамадзянскі бюджэт, а скульптар Даміян Куцаба стварыў самі фігуркі. У выніку горад атрымаў не проста серыю малых форм, а паўнавартасны турыстычны маршрут.
Леанюк вядомы не толькі дзякуючы мядзведзям. Ён шмат гадоў звязаны з беларускай культурнай супольнасцю Падляшша, працаваў на “Радыё Рацыя” і займаўся тэмай беларускай спадчыны Беластока.
Таму гісторыя WidziMisiów цікавая яшчэ і тым, што гарадскі турыстычны праект аказаўся звязаны з беларускім культурным следам у Польшчы.
У гэтым кантэксце магілёўскія «МагіЛёвы» выглядаюць не выпадковай ідэяй, а спробай выкарыстаць ужо правераную мадэль. Розніца толькі ў сімвале. У Беластоку гэта мядзведзі, а ў Магілёве – львы.
Для Магілёва такі выбар натуральны: леў даўно замацаваўся ў гарадской культуры, а бронзавыя львы Андрэя Вараб’ёва на мосце праз Дняпро ўжо сталі папулярнымі арт-аб’ектамі і фотазонай.
Каб праект сапраўды запрацаваў, адной фігуркі будзе мала. Патрэбная сістэма: зразумелыя лакацыі, гісторыя кожнага персанажа, карта маршруту і рэгулярнае з’яўленне новых львоў. Менавіта гэта адрознівае паўнавартасны гарадскі маршрут ад разавай скульптуры каля ўстановы.
У праекта «МагіЛёвы» ёсць некалькі моцных бакоў:
леў ужо з’яўляецца пазнавальным сімвалам Магілёва;
міні-скульптуры могуць стаць асобным турыстычным маршрутам;
кожная фігурка здольная расказваць пра канкрэтную прафесію або месца;
праект можна развіваць паступова, дадаючы новых персанажаў;
прыклад Беластока паказвае, што такая ідэя здольная працаваць гадамі.
Галоўнае пытанне цяпер у тым, наколькі паслядоўна Магілёў зможа развіваць гэтую ідэю. Калі «МагіЛёвы» абмяжуюцца адной фігуркай, праект хутка застанецца лакальнай навіной. Але калі львы пачнуць з’яўляцца ў розных частках горада і атрымаюць уласныя гісторыі, у Магілёва можа з’явіцца новы турыстычны маршрут – такі ж пазнавальны, якім для Беластока сталі WidziMisie.
Праўнучка Георгія Канстанцінавіча Жукава Варвара Ярохіна сустрэлася ў Магілёве з моладдзю і ветэранамі. Сустрэча прайшла ў Музеі Славы Магілёўшчыны і была прысвечана захаванню гістарычнай памяці.
Варвара Ярохіна расказала пра свайго знакамітага продка як пра чалавека прынцыповага, справядлівага і адданага краіне.
Аднак фігура самога Жукава застаецца адной з самых неадназначных у гісторыі Другой сусветнай вайны. З аднаго боку, менавіта яго лічаць адным з галоўных творцаў перамогі СССР над нацысцкай Германіяй. Пад яго камандаваннем Чырвоная Армія абараняла Маскву, атрымала перамогу пад Курскам, штурмавала Берлін і прымала капітуляцыю Германіі.
З іншага боку, крытыкі Жукава ўказваюць на велізарныя страты савецкіх войскаў у шэрагу аперацый і абвінавачваюць маршала ў грэблівым стаўленні да чалавечых жыццяў.
Многія гісторыкі дагэтуль спрачаюцца, наколькі апраўданымі былі яго метады вядзення вайны і якую ролю ў поспехах савецкай арміі адыгралі не толькі яго рашэнні, але і дзеянні іншых савецкіх палкаводцаў.
Таму памяць пра Георгія Канстанцінавіча і сёння выклікае розныя ацэнкі. Для адных ён застаецца выбітным маршалам Перамогі, для іншых – сімвалам жорсткай і ахвярнай ваеннай стратэгіі. Але незалежна ад стаўлення да яго асобы ўплыў Жукава на ход вайны і гісторыю XX стагоддзя застаецца бясспрэчным.
Сусветны дзень аховы навакольнага асяроддзя (World Environment Day, з 1972 года).
Канчатковая мэта Дня – прыцягнуць насельніцтва свету да вырашэння экалагічных праблем, даць зразумець, якія праблемы існуюць і якія ёсць шляхі іх вырашэння.
У Беларусі асабліваахоўваемыя прыродныя тэрыторыі займаюць 9% агульнай плошчы краіны. У краіне 4 Нацыянальныя паркі, 1 біясферны запаведнік, больш за 230 заказнікаў, каля 850 помнікаў прыроды.
У праваслаўных і грэка-каталікоў Дзень ушанавання апякункі Беларусі – святой Еўфрасінні Полацкай (1104-1173).
Полацкая князёўна і ігумення, першая ў Цэнтральна-Усходняй Еўропе паломніца. У сваё паломніцтва ў 1167 (1173?) годзе ішла па Дняпру, праходзіла месца, дзе зараз стаіць Магілёў.
У 1187 годзе яе мошчы былі перанесены з Ерусаліму ў Кіева-Пячорскую лаўру. У 1910 годзе пры вяртанні машчэй з Кіева ў Полацк, рака з парэшткамі святой стаяла тры дні ў Іосіфаўскім саборы Магілёва.
Перанос машчэй Еўфрасінні Полацкай ў Полацк. 1910 год.
1854 год. Нарадзіўся Юдаль Пэн (1854-1937).
Беларускі, рускі, яўрэйскі мастак-жывапісец, педагог, дзеяч “яўрэйскага рэнесансу” ў беларускім мастацтве пачатку XX ст.
Уладальнік першай у Расіі прыватнай Школы малявання і жывапісу (1897-1918). Вучнямі Пэна былі сусветна вядомыя мастакі, у тым ліку Восіп Цадкін, Леў Лейтман, Марк Шагал, Саламон Юдовін. Разам з Шагалам стварыў Віцебскае народнае мастацкае вучылішча.
У ноч з 28 лютага на 1 сакавіка 1937 года мастак быў забіты ў сваёй віцебскай хаце. Паводле некаторых версій, да забойства мог быць датычны НКУС.
У гонар мастака ў Віцебску ўсталявана мемарыяльная дошка.
1863 год. Расійскімі карнікамі расстраляны ў Вільні Раймунд Зямацкі (1810-1863).
Ксёндз расстраляны толькі за тое, што зачытаў у Ваверскім касцёле (цяпер Лідскі раён) маніфест паўстання.
Яго старэйшы брат Юзэф загінуў у час паўстання 1830-1831 гадоў.
Па вызвольным паўстанні, у час якога атрымаў цяжкія раненні, паступіў у Віленскую семінарыю. Служыў вікарыем у касцёле Святога Рафала ў Вільні, пробашчам у Ваверцы.
У ноч з 4 на 5 лютага 1863 года атрымаў копію Маніфэста Літоўскага паўстанцкага ўраду з загадам зачытаць яго ў нядзелю перад парафіянамі. Падтрымаў паўстанне і зачытаў Маніфест, за што быў схоплены рускімі карінікамі, змешчаны ў віленскую турму.
Смяротны вырак атрымаў ад расійскага суда разам са святарамі С. Ішорам і А. Фалькоўскім, якія таксама зачытвалі Маніфест.
Пасля расстрэла таемна пахаваны на Трохкрыжовай гары.
Расстрэл ксяндза Р. Зямацкага.
1870 год. Нарадзіўся Зыгмунт Лазінскі (1870-1932).
Беларускі каталіцкі рэлігійны дзеяч, біскуп мінскі (1918-1925) і пінскі (1925-1932).
Святар з 1895 года. Быў пробашчам кафедральнага сабора ў Мінску, прафесарам Магілёўскай духоўнай акадэміі ў Пецярбургу, кіраўніком адноўленай Мінскай архідыяцэзіі (1917-1920), першым біскупам навастворанай Пінскай дыяцэзіі (1925-1932).
У 1909-1911 гадах суправаджаў магілёўскага біскупа Яна Цепляка ў наведванні парафій Расійскай імперыі.
Спрыяў усталяванню беларускай мовы ў касцёле. Арганізатар беларускай каталіцкай семінарыі ў Мінску (пазней пераведзена ў Навагрудак, затым – у Пінск).
У 1920 годзе арыштаваны камуністычнымі ўладамі, 11 месяцаў правёў у маскоўскай «Бутырцы», пасля быў вымушаны з’ехаць у Заходнюю Беларусь.
1937 год. Нарадзіўся Валянцін Занковіч.
Беларускі архітэктар і скульптар, лаўрэат прэмій Ленінскай і ЛКСМБ. Стрыечны брат грамадскага дзеяча беларускай дыяспары ў ЗША Анатоля Занковіча.
Скончыў Беларускі політэхнічны, Беларускі тэатральна-мастацкі інстытуты. Працаваў у праектным інстытуце «Мінскпраект».
Вядомы па працах: мемарыяльныя комплексы “Кацюша” ў Оршы, Хатынь (Ленінская прэмія), “Брэсцкая крэпасць-герой», “Беларусь партызанская” у Мінску і іншых. У Магілёве знаходзіцца яго праца “Ручнікі” на фантане каля Палаца культуры вобласці.
1942 год. Нарадзіўся Вячаслаў Рагойша.
Беларускі філолаг, літаратуразнаўца, доктар філалагічных навук, прафесар, акадэмік Міжнароднай акадэміі навук Еўразіі.
Член вучонай рады Нацыянальнага навукова-асветніцкага цэнтра імя Ф. Скарыны, старшыня Міжнароднага фонду Янкі Купалы, арганізатар міжнароднай навуковой канферэнцыі “Ракаўскія чытанні” (з 1996).
Першым дасканала даследваў рукапісы Янкі Купалы, даследчык паэтыкі Максіма Танка.
Аўтар звыш 800 навуковых публікацый і даследаванняў па гiсторыi i тэорыi беларускай лiтаратуры, беларуска-славянскiх лiтаратурных узаемасувязяў, па вершазнаўстве, праблемах тэорыi i практыкi мастацкага перакладу, паэтыцы лiтаратурнага твора, з якiх амаль 300 – асноўныя навуковыя працы, у тым лiку 16 манаграфiй.
1948 год. Заснавана Беларуская Аўтакефальная Праваслаўная Царква (БАПЦ).
Гэта адбылося на з’ездзе дзеячоў царквы ў Заходняй Германіі.
Мае прыходы ў ЗША, Канадзе, Аўстраліі, Вялікабрытаніі, Беларусі. Богаслужэнні вядуцца на беларускай мове.
БАПЦ займаецца і культурна-асветніцкай, выдавецкай, грамадскай, дабрачыннай дзейнасцю, дапамагае беларусам захаваць сваю нацыянальную духоўную спадчыну.
У традыцыі БАПЦ выводзіць сваё паходжанне ад Наваградскай мітраполіі, створанай у 1330 годзе Канстанцінопальскім патрыярхам па просьбе вялікага князя Гедзіміна.
Кафедральны Сабор Святога Кірылы Тураўскага, Нью-Ёрк
1951 год. Нарадзіўся Уладзімір Шанцаў.
Магілёўскі грамадска-палітычны дзеяч, старшыня Магілёўскай абласной арганізацыі Аб’яднанай грамадзянскай партыі.
Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут, Усесаюзны завочны фінансава-эканамічны інстытут.
Працаваў на Магілёўскім «Хімвалакно», у дзяржаўнай падатковай інспекцыі, дырэктарам ТАА “Катэм”, філіяла ААТ «Белэканінвест», прадстаўніцтва ЗАСТ «Кентаўр», у Магілёўскім гарвыканкаме, індывідуальным прадпрымальнікам. Выбіраўся дэпутатам Магілёўскага гарадскога Савета дэпутатаў.
1965 год. Заснавана Беларуска-амерыканскае аб’яднанне ў Нью-Ёрку.
Займаецца культурна-асветнай дзейнасцю сярод беларускіх эмігрантаў у ЗША.
Сярод найбольш актыўных членаў, акрамя старшыні Кастуся Мерляка, былі Васіль Шчэцька, Пётр Мільяновіч, Васіль Захаркевіч, Васіль Юрцэвіч, Ян Казлякоўскі, Пётр Зыбайла і іншыя.
1977 год. У Магілёве нарадзіўся Віталь Еўмянькоў (1977-2022).
Беларускі літаратуразнаўца, пісьменнік, журналіст.
Скончыў МДУ імя А. Куляшова, у якім працаваў з 1999 да 2021 года. Кандыдат філалагічных навук, дацэнт. Абараніў дысертацыю па тэме «Адам Міцкевіч і духоўна-эстэтычныя пошукі ў літаратуры Беларусі XIX ст.».
Даследаваў гісторыю беларускай літаратуры, асабліва часу Рэчы Паспалітай.
Выкладаў журналістыку. Рэдагаваў сайт City.mogilev.by і гарадскі партал Mycity.by (2009-2012).
Напісаў мастацкія апавяданні, аповесць «Пялёсткі белай ружы», гістарычныя паэмы «Хоцімская вайна», «Філаматы». Друкаваўся ў магілёўскім гадавіку «Брама» і часопісе «Маладосць». Перакладаў з польскай мовы.
Вясной 2021 звольнены з універсітэта па палітычных матывах разам з іншымі прафесарамі.
Памёр на сваё ўлюбенае свята 25 снежня 2022 года.
2012 год. У Смалявіцкім раёне створаны Кітайска-Беларускі індустрыяльны парк «Вялікі камень».
Займае плошчу ў 113 квадратных кіламетраў. «Жамчужына Эканамічнага пояса Шаўковага Шляху», «Смарагд эканамічнага росту Беларусі», «Беларускі Ганконг». Канцэпцыя парка – стварэнне новага экагорада, у якім спалучаецца вытворчая, жылая, адміністратыўная інфраструктура з экалагічнай накіраванасцю.
У 2022 годзе ў парку зарэгістраваны 85 рэзідэнтаў з КНР, Аўстрыі, Германіі, ЗША, Расіі, Ізраіля, Літвы, Швейцарыі, Беларусі.
Знікненне танка Т-34-85 з пляцоўкі на вуліцы Якубоўскага выклікала актыўнае абмеркаванне ў магілёўскіх сацыяльных сетках. Многія гараджане звярнулі ўвагу на дэмантаж баявой машыны і пачалі будаваць здагадкі пра яе далейшы лёс. Падстаў для турбот, як высветлілася, няма. Гарадскія ўлады паведамілі, што танк адпраўлены на рэстаўрацыю і пасля завяршэння работ зноў стане часткай гарадской прасторы.
Першапачаткова афіцыйны тэлеграм-канал гарвыканкама паведаміў толькі пра рэстаўрацыю помніка, не ўдакладніўшы месца яго будучай устаноўкі. Аднак менавіта гэтая недагаворанасць стала прычынай шматлікіх чутак. У каментарыях жыхары горада выказалі здагадку, што танк можа з’явіцца на новым кальцы каля гандлёвага цэнтра «Перакрыжаванне», дзе цяпер працягваюцца будаўнічыя работы.
Неўзабаве гэтыя здагадкі атрымалі афіцыйнае пацвярджэнне.
Намеснік дырэктара ДП «Упраўленне капітальнага будаўніцтва г. Магілёва» Андрэй Сухараў пацвердзіў, што пастамент з танкам сапраўды будзе ўсталяваны на новым кальцы. Такім чынам, горад фактычна вяртае помнік на месца, з якім звязана важная частка яго гісторыі.
Для старэйшага пакалення магілёўцаў гэтая навіна мае асаблівае значэнне. Да сярэдзіны 1980-х гадоў на скрыжаванні праспекта Міра і вуліцы Касманаўтаў знаходзілася плошча Перамогі. Менавіта там быў усталяваны танк Т-34, які стаў адным з самых пазнавальных сімвалаў горада. Пасля маштабнай рэканструкцыі транспартнай схемы плошча знікла з карты, а помнік быў перанесены на вуліцу Якубоўскага.
Цяпер гісторыя нібыта робіць поўнае кола. Вяртанне танка на ранейшае месца прымусіла многіх гараджан задумацца пра тое, ці не стане гэта першым крокам да адраджэння самой плошчы Перамогі. Пакуль афіцыйных заяў на гэты конт не прагучала, аднак сам выбар месца выглядае вельмі сімвалічным.
На сённяшні дзень можна казаць пра некалькі фактаў:
танк Т-34 быў дэмантаваны для правядзення рэстаўрацыйных работ;
пасля рэстаўрацыі помнік усталююць на новым кальцы каля ГЦ «Перакрыжаванне»;
месца ўстаноўкі супадае з тэрыторыяй былой плошчы Перамогі;
афіцыйных рашэнняў пра аднаўленне гістарычнай назвы пакуль не абвешчана.
Вяртанне помніка можа стаць не толькі элементам добраўпарадкавання, але і важным напамінам пра гарадскую гісторыю. Для многіх жыхароў танк звязаны не столькі з ваеннай тэхнікай, колькі з вобразам Магілёва другой паловы ХХ стагоддзя, калі плошча Перамогі заставалася адной з найбольш вядомых гарадскіх лакацый.
Нават калі гістарычная назва афіцыйна не вернецца на карту горада, устаноўка адрэстаўраванага танка на ранейшым месцы ўжо стане прыкметнай сімвалічнай падзеяй. А дыскусія, якая разгарнулася ў сацыяльных сетках, паказвае, што памяць пра старую плошчу Перамогі ў Магілёве па-ранейшаму жыве. Як і працэс мілітарызацыі сучаснага беларускага грамадства.
Ён ляжаў некалькі дзён і “быў вялікі холад” – паведамляе Магілёўская хроніка.
Магілёўская Богаяўленская царква і званіца манастыра.
1872 год. Пайшоў у лепшы свет Станіслаў Манюшка (1819-1872).
Беларускі і польскі кампазітар, дырыжор, адзін з пачынальнікаў беларускай музычнай культуры, стваральнік польскай нацыянальнай оперы.
Пачатковую музычную адукацыю атрымаў у Д. Стэфановіча ў Мінску, вучыўся ў Мінскай губернскай гімназіі, Берліне.
Працаваў у Вільні, Варашаве. Даваў урокі музыкі мастаку В. Сляндзінскаму, працаваў дырыжорам і дырэктарам варшаўскга опернага тэатру, прафесарам Музычнага інстытуту ў Варшаве. У творчасці выкарыстоўваў беларускі фальклор. Папулярнасць атрымаў дзякуючы операм “Галька”, “Страшны двор”. Аўтар 20 опер і аперэт, 3 балетаў, 5 месаў, 2 рэквіемаў і болей за 300 песень, у тым ліку “Паходнай песні літвінаў” на словы У. Сыракомлі.
1897 год. Нарадзіўся Юлій Іргер (1897-1941).
Беларускі вучоны-хірург, доктар медыцынскіх навук, прафесар, Заслужаны дзеяч навукі, брат нейрахірурга Іосіфа Іргера, кіраўнік НДІ пералівання крыві.
Пасля абвяшчэння БНР удзельнічаў у справе пераводу студэнтаў-беларусаў з расійскіх універсітэтаў ва Украіну і ў Вобласць Войска Данскога.
Памёр 26 мая 1941 года. Пахаваны на Ваенных могілках у Мінску.
1907 год. У в. Гарадок Глускага раёна нарадзіўся Васіль Зубец (1907-1991).
Беларускі гаспадарчы, дзяржаўны дзеяч, доктар тэхнічных навук, прафесар, Заслужаны дзеяч навукі.
Выхаванец Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, начальнік вытворчага аддзялення аддзела аэрадромнага будаўніцтва 1-й паветранай арміі. Пасля вайны – 1-ы намеснік міністра, міністр меліярацыі і воднай гаспадаркі БССР, дырэктар Беларускага НДІ меліярацыі і воднай гаспадаркі.
Памёр 26 студзеня 1991 года.
1918 год. Апублікавана “Беларуская граматыка для школ” Браніслава Тарашкевіча (1892-1938).
Першая жыццяздольная граматыка сучаснай беларускай мовы, аснова ўсіх далейшых ліній развіцця беларускай граматыкі. Выдадзена ў Вільні, у паралельных кірыліцкім і лацінскім варыянтах.
Граматыка некалькі разоў перавыдавалася ў Заходняй Беларусі ляжала ў аснове праграм выкладання беларускай мовы ў БССР. У аснове граматыкі ляжалі фанетыка-граматычныя асаблівасці тагачаснага сярэднебеларускага дыялекту, найперш «цвёрдае р» і «моцнае аканне». У правілах граматыкі выкарыстоўваліся як марфалагічны, так і фанетычны прынцыпы.
Словы іншамоўнага паходжання выдзяляліся ў асобную групу. Тарашкевічам было прапанавана пісаць галосныя і зычныя ў іншамоўнай лексіцы так, як яны вымаўляліся ў мове, з якой былі запазычаны, фактычна было прынятае пераважнае іх напісанне як у польскай мове. Так, на гэтыя словы не былі распаўсюджаны правілы акання, дзекання і цекання, часта не змякчаліся зычныя перад галоснымі, перад ётаванымі галоснымі перадаваўся мяккі [л’].
Зважаючы на недахопы граматыкі Тарашкевіча, браты Лёсікі распрацавалі праект яе рэформы, які быў прадметам разгляду Акадэмічнай канферэнцыі па рэформе беларускага правапісу і азбукі (1926).
1920 год. Прыняў бой з палякамі савецкі 35-ты бранявы атрад.
Бой адбыўся каля в. Стоўпішчы пад Магілёвам. Загінуўшых чырвонаармейцаў пахавалі на сённяшняй плошчы Славы ў Магілёве.
Пяць чалавек 35-га атрада былі ўзнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга РСФСР. Гэта Леў Альбаў і Іван Філатаў, вадзіцелі бронемашын, Васіль Усаў, камандзір бронемашыны, Пётр Кулагін і Аляксандр Міхайлаў, кулямётчыкі.
1926 год. Прэзідэнтам Польшчы абраны Ігнацы Масціцкі (1867-1946).
Дзяржаўны дзеяч, вучоны-хімік, акадэмік Акадэміі навук Польшы ў Кракаве, арганізатар хімічнай прамысловасці ў Польшчы.
Распрацаваў прамысловы метад атрымання азотнай кіслаты з паветра.
Меў падтрымку часткі беларускіх грамадскіх колаў у Заходняй Беларусі.
У яго гонар названы канал у Брэсцкім раёне і ў Валынскай вобласці Украіны.
1952 год. Памёр Язэп Варонка (1891-1952).
Беларускі палітычны дзеяч, журналіст, публіцыст. Першы старшыня Народнага сакратарыята БНР.
Член ЦК Беларускай сацыялістычнай грамады, Часовага савета Расійскай рэспублікі, узначальваў камітэт Беларускага таварыства ў Петраградзе па аказанні дапамогі пацярпелым ад вайны, быў камісарам юстыцыі і ўнутраных спраў Вялікай беларускай рады, старшынёй Народнага сакратарыята Беларусі і народным сакратаром замежных спраў, адзін з ініцыятараў абвяшчэння БНР.
Міністр беларускіх спраў і сябра кабінета міністраў Літоўскай Рэспублікі (1918-1920), старшыня беларускага Чырвонага Крыжа, таварыства «Беларуская грамада ў Коўне».
У 1923 годзе з’ехаў у Чыкага. Узначальваў Беларуска-амерыканскую нацыянальную асацыяцыю, быў адным з кіраўнікоў Беларуска-амерыканскай нацыянальнай рады, выдаваў газету “Беларуская трыбуна”, вёў праграмы на чыкагскім радыё.
Займаўся выдавецкай і публіцыстычнай дзейнасцю. Аўтар брашур “Беларускае пытанне на момант Версальскай мірнай канферэнцыі. Гістарычна-палітычны нарыс”, “Беларускі рух ад 1917 да 1920 году. Кароткі агляд”.
Прытрымліваўся канцэпцыі «двух ворагаў» беларускага адраджэння — Расіі і Польшчы. Вёў беларускія і рускія праграмы на чыкагскім радыё.
Памёр 4 чэрвеня 1952 года.
1986 год. Памерла Канстанцыя Буйло (сапраўднае імя Канстанцыя Калечыц, 1893-1986).
Беларуская паэтэса, Заслужаны дзеяч культуры БССР. Яе дэбютны зборнік вершаў “Курганная кветка” (1914) рэдагаваў Янка Купала, афармляў Язэп Драздовіч. Аўтар шэрагу п’ес, зборнікаў вершаў, кніг для дзяцей.
Многія вершы паэтэсы пакладзены на музыку, песня “Люблю” стала народнай. Максім Гарэцкі ў сваёй “Гісторыі беларускай літаратуры” лічыў яе “найбольш выдатнай пасля Цёткі жаноцкай сілай ў нашай поэзіі”.
1989 год. У Польшчы адбыліся першыя часткова дэмакратычныя парламенцкія выбары.
У іх удзельнічалі і беларускія кандыдаты пісьменнік Сакрат Яновіч (1936-2013), гісторык Яўген Мірановіч (н.1955).
Я. Мірановіч.
2013 год. Памёр Юрый Бушлякоў (1973-2013).
Беларускі мовазнавец, кандыдат філалагчных навук, журналіст і перакладчык, выкладчык Карлава ўніверсітэта ў Празе.
Працаваў у штотыднёвіку “Наша Ніва”, на Польскім радыё, “Радыё Свабода”, дзе вёў аўтарскую перадачу “Жывая мова”. Суаўтар кнігі “Беларускі клясычны правапіс”.
