У Магілёве нямала гавораць пра цэны ў кавярнях і рэстаранах, аднак часам добрыя і недарагія месцы аказваюцца літаральна схаванымі ад вачэй наведвальнікаў. Менавіта такая выснова напрошваецца пасля агляду сталовай, размешчанай у Цэнтральным універмагу горада.
Сталовая знаходзіцца на трэцім паверсе ЦУМа. Аднак знайсці яе прыезджаму чалавеку няпроста. Каб трапіць у залу, неабходна прайсці праз гандлёвыя рады аддзела адзення і невялікі калідор. Без падказкі многія наведвальнікі могуць нават не здагадацца, што ва ўнівермагу працуе паўнавартасная ўстанова грамадскага харчавання.
Пры гэтым сама сталовая пакідае цалкам станоўчае ўражанне. Наведвальнікі адзначаюць чыстую залу, прыемную атмасферу, даступныя цэны і годную якасць страў. Нават бліжэй да закрыцця тут працягваюць абслугоўваць кліентаў, а кошт паўнавартаснага абеду застаецца вельмі ўмераным.
Узнікае заканамернае пытанне: чаму месца з добрай рэпутацыяй аказалася практычна схаваным ад людзей? Ва ўмовах высокай канкурэнцыі за наведвальніка большасць устаноў стараюцца прыцягнуць увагу шыльдамі і ўказальнікамі. У выпадку са сталовай ЦУМа сітуацыя выглядае проста супрацьлеглай.
Магчыма, дадатковая навігацыя ўнутры будынка, больш заўважныя ўказальнікі на паверхах або інфармацыя каля ўваходу ва ўнівермаг дапамаглі б прыцягнуць новых наведвальнікаў. Бо галоўная праблема гэтай сталовай, мяркуючы па водгуках, заключаецца не ў якасці ежы і не ва ўзроўні абслугоўвання, а ў тым, што многія магілёўцы і госці горада проста не ведаюць пра яе існаванне.
Вывучаючы калекцыю магілёўскага археолага Вячаслава Капыціна, студэнты ўбачылі ў мяркуемай прыладзе працы чалавечую фігуру.
Студэнты Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова звярнулі ўвагу на крэмневы прадмет. Доўгі час ён лічыўся звычайнай прыладай працы. Аднак яго форма прымусіла маладых даследчыкаў паглядзець на знаходку па-новаму.
Гэта можа быць старажытная антрапаморфная фігурка чалавека, вырабленая некалькі тысяч гадоў таму, мяркуе кіраўнік Цэнтра першабытнай археалогіі МДУ Аляксандр Коласаў.
Артэфакт зроблены з шэрага крэйдавага крэменю. Гэта матэрыял, шырока распаўсюджаны на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Паводле папярэдніх ацэнак, яго стварылі ў эпоху неаліту – паміж V і III тысячагоддзямі да нашай эры.
Знайшоў прадмет яшчэ раней археолаг Вячаслаў Капыцін на стаянцы Доўжанка-2 на правым беразе ракі Друць. Тады знаходку аднеслі да катэгорыі прыладаў працы. Аднак цяпер навукоўцы прапануюць іншую інтэрпрэтацыю.
«Я не адкрыў новы артэфакт, а толькі паглядзеў на ўжо вядомы прадмет пад іншым вуглом», – адзначае Аляксандр Коласаў.
Пры дэталёвым аглядзе даследчыкі заўважылі прыкметы, якія нагадваюць чалавечы сілуэт. У верхняй частцы вылучаецца нешта падобнае да галавы, па баках сярэдняй часткі праглядаюцца ледзь бачны выступы, якія можна інтэрпрэтаваць як рукі, а ў ніжняй частцы маюцца два выступы, падзеленыя выемкай, што нагадвае ногі.
Паводле археолагаў, патрэбныя контуры былі створаныя пры дапамозе рэтушы, то бок спецыяльнай апрацоўкі каменя, якая надавала яму неабходную форму.
Навукоўцы не выключаюць, што прадмет меў адначасова практычнае і сакральнае прызначэнне. «Для людзей эпохі неаліту гэта было звычайнай з’явай. Адна і тая ж рэч магла выкарыстоўвацца ў побыце і адначасова мець рытуальны або сімвалічны сэнс», – тлумачыць Коласаў.
Цяпер знаходка знаходзіцца ў Інстытуце гісторыі матэрыяльнай культуры Расійскай акадэміі навук у Санкт-Пецярбургу. Там спецыялісты павінны правесці трасалагічны аналіз, каб даследаваць сляды выкарыстання прадмета. Гэты аналіз дапаможа высветліць, ці сапраўды перад навукоўцамі старажытная чалавечая фігурка, або ж усё-такі незвычайна апрацаваная прылада працы.
Магілёўскія даследчыкі настроены даволі аптымістычна. Аляксандр Коласаў лічыць, што гістарычны кантэкст і асаблівасці апрацоўкі крэменю дазваляюць ужо цяпер звязваць знаходку з неалітычнай культурай.
Калі высновы экспертаў пацвердзяць гэтую версію, артэфакт стане першай вядомай антрапаморфнай крэмневай фігуркай, выяўленай на тэрыторыі беларускага Падняпроўя.
Падобныя знаходкі ўжо вядомыя археолагам у іншых рэгіёнах Усходняй Еўропы. Аднак для Магілёўшчыны і ўсяго Падняпроўя такая фігурка можа стаць сапраўднай навуковай сенсацыяй, якая дазволіць лепш зразумець светаўспрыманне людзей, што жылі на нашых землях пяць-сем тысяч гадоў таму.
Самакіраванне і герб «у чырвоным полі вершнік з дзідай у руцэ».дараваны каралём і вялікім князем Уладзіславам Вазай.
Зараз Ліпнішкі – аграгарадок у Іўеўскім раёне, на рацэ Аліта, цэнтр сельсавета з насельніцтвам больш за 1 тысячу жыхароў. Упершыню згадваюцца ў XV стагоддзі. У XVI стагоддзі атрымалі статус мястэчка.
1664 год. Войскі ВКЛ перамаглі маскоўскіх захопнікаў пад Віцебскам.
Бітва адбылася на рацэ Лучоса падчас Трынаццацігадовай вайны. Вясной 1664 года Масква “выпаліла і весекла” Дуброўна, Оршу, Чарэю і Талачын, “паліла да самога Барысава”.
Падчас бітвы разбітыя ноўгарадскія казакі ўцякалі да самога Ноўгараду, а рэшткі рускіх войск Хаванскага схаваліся ў Віцебску.
Віцебск у сярэдзіне XVII стагоддзя.
1799 год. Нарадзіўся Аляксандр Пушкін (1799-1837).
Сусветна вядомы паэт, драматург, празаік. З гэтай нагоды ў Расіі сёння – Пушкінскі дзень, дзень рускай мовы.
Верагодна, род Пушкіна бярэ свой пачатак з беларускага Наваградку. Бацькі жадалі, каб сын атрымаў адукацыю у полацкім калегіуме, але на гэта не хапіла сродкаў.
Пушкін двойчы быў у Магілёве і на тэрыторыі Магілёўскай губерні (1820, 1824). У гонар гэтага на будынку па Ленінскай, 33 усталявана шыльда з выявай паэта. У абласным цэнтры Пушкіну прысвечаны тры помнікі, названы праспект (былая Нова-Чарнігаўская вуліца).
Увогуле, вуліцы імя Пушкіна ёсць ва усіх абласных і бальшыні раенных цэнтраў Беларусі. У гонар паэта ўстаноўлена шмат помнікаў, названы Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт, шматлікія ўстановы культуры.
Яго ўнучка Наталья Варанцова-Вельямінава (1859-1912) жыла ў Бабруйску і маёнтку Вавулічы пад Бабруйскам, займалася дабрачыннасцю, была старшынёй Бабруйскага дабрачыннага таварыства. Ёй з мужам належаў дом у Бабруйску, які быў знесены ў канцы 1960-х гадоў і на яго месцы пабудаваны палац шлюбу. У 1902 годзе быў асвечаны Храм у гонар Святога Мікалая ў Цялушы, пабудаваны на сродкі Варанцовых-Вельямінавых.
Н. Варанцова-Вельямінава.
1841 год. Нарадзілася Эліза Ажэшка (1841-1910).
Польская пісьменніца беларускага паходжання.
Дапамагала паўстанцам у 1863-1864 гадах, хавала ў сябе Р. Траўгута, якога пазней пераправіла за мяжу.
У творчасці выступала за раўнапраўе жанчын, з крытыкай шляхецкай арыстакратыі і саслоўных прымхаў, адлюстроўвала жыццё беларускай вёскі, падзеі паўстання 1863-1864 гадоў. Двойчы намінавалася на Нобелеўскую прэмію: у 1904 і 1909 гадах.
У першы раз большасць членаў камітэта прагаласавала за творчасць этнічнага беларуса Генрыка Сянкевіча, у другі раз узнагарода дасталася шведцы Сельме Лагерлёф. У Гродна працуе Дом-музей Элізы Ажэшка, там жа ёсць вуліца яе імя і пастаўлены помнік.
1850 год. Лівай Страус зрабіў свае першыя блакітныя джынсы.
Штаны імгненна раскупілі. Лівай і яго зяць Дэвід Стэрн адкрылі ў Сан-Францыска галантарэйны магазін. У 1853 годзе Страус заснаваў фірму “Levi Strauss & Co”. Замест парусіны штаны пачалі шыць з мякчэйшай французскай тканіны, якую назвалі “дэнім” (ад горада Нім у Паўднёвай Францыі, дзе гэтая тканіна першапачаткова выраблялася).
1909 год. У моцным пажары згарэў будынак Магілёўскага народнага дома, які быў ўрачыста адкрыты ў 1900 годзе.
А роўна праз год, у 1910-м здарыўся самы моцны пажар у гісторыі задняпроўскага Магілёва і самаго Магілёва: за адзін дзень поўнасцю выгарэла Лупалава – 700 дамоў, 2 царквы, найлепшы ў губернскім цэнтры бардэль, загінула 20 чалавек, некалькі пажарнікаў. Некалькі тысяч жыхароў засталіся без даху над галавой, сотні сталі жабракамі. Страты склалі 2 290 000 рублёў, а ўсе гадавыя даходы горада складалі толькі 439 552 рублі 02 капейкі.
1934 год. Пайшоў з жыцця Браніслаў Эпімах-Шыпіла (1859-1934).
Прафесар, член Інбелкульта, дзеяч беларускай культуры, выдавец, фалькларыст, мовазнавец, літаратуразнавец.
Прымаў удзел у дзейнасці культурна-асветнай арганізацыі “Круг беларускі”, у стварэнні беларускага выдавецтва “Загляне сонца і ў наша аконца”, студэнцкага “Беларускага навукова-літаратурнага гуртка”, лектар на беларускай мове ў Петраградзе, старшыня навуковага “Таварыства вывучэння культурна-прамысловага стану Беларусі”.
Аўтар першай хрэстаматыі беларускай літаратуры. Адыграў значную ролю ў жыцці і творчым станаўленні Янкі Купалы. На радзіме, у в. Залессе Полацкага раёна ў яго гонар усталяваны мемарыяльны знак, а ў Ветрынскай СШ заснаваны музей Б. Эпімах-Шыпілы.
1937 год. Нарадзіўся Іван Некрашэвіч (1937-2009).
Заслужаны архітэктар Беларусі, лаўрэат прэміі Савета Міністраў СССР.
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў у праектных інстытутах, галоўным архітэктарам Мінскай вобласці.
Сярод асноўных работ – Віцебскі і Брэсцкі ўсходнія прамысловыя вузлы, генпланы прамысловых вузлоў у Гродне, Магілёве, Бабруйску, комплекс БелАЗ, забудова сельскіх пасяленняў, у тым ліку в. Гавяды Шклоўскага раёна.
1944 год. Пачалася аперацыя “Аверлорд” – адкрыццё другога фронта ў Заходняй Еўропе.
Да чэрвеня 1944 года саюзнае камандаванне засяродзіла на брытанскіх астравах 25 пяхотных, 10 бранятанкавых і 4 паветрана-дэсантных дывізій. Уся гэтая групоўка прызначалася для высадкі на ўзбярэжжа Францыі з мэтай адкрыцця другога фронта супраць немцаў.
Высадку забяспечвалі 6 000 караблёў, 11 000 баявых і 2 400 транспартных самалётаў, 850 дэсантных планёраў. Агульная колькасць экспедыцыйных сіл дасягнула 2 876 000 чалавек. Нямецкія войскі ў Францыі налічвалі 60 дывізій з некамплектам 20-30% па людзях і значна большым па тэхніцы. У танкавых дывізіях было 90-100 танкаў.
Адкрыццё другога фронту адцягнула на сябе частку нямецкіх дывізій, знізіла ваенны патэнцыял Германіі, які мог быць накіраваны супраць СССР.
Англа-амерыканскі дэсант у Нармандыі стаў адным з найбуйных у ваеннай гісторыі. Саюзнікам прыйшлося пераадолець адчайныя контратакі суперніка. Часам здавалася, што аперацыя “Аверлорд” проста асуджаная на няўдачу. Але ў падтрымку саюзнікаў 10 чэрвеня 1944 года савецкія войскі пачалі гіганцкі наступ на Усходнім фронце, які гітлераўцам удалося прыпыніць толькі ля Варшавы.
Узаемадзеянне саюзніцкіх войскаў на Захадзе і Усходзе стала найважнейшым фактарам канчатковай змены ваенна-стратэгічнай сітуацыі ў Еўропе на карысць антыгітлераўскай кааліцыі. У верасні 1944 гады супраць Германіі выступілі ўжо яе былыя партнёры: Румынія, Фінляндыя, Балгарыя.
1950 год. Нарадзіўся Аляксей Дудараў (1950-2023).
Беларускі драматург, сакратар Саюза тэатральных дзеячаў Беларусі, член Беларускага ПЭН-цэнтра.
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Працаваў акцёрам, загадчыкам літаратурнай часткі Тэатра юнага гледача, галоўным рэдактарам часопіса «Мастацтва», мастацкім кіраўніком Драматычнага тэатра Беларускай арміі.
Аўтар апавяданняў, казак, зборнікаў апавяданняў, п’ес. Па яго сцэнарыях пастаўлены шматлікія фільмы, у тым ліку “Суседзі”, “Белыя росы”. Аўтар п’ес аб гісторыі шлюбу Рагнеды і Уладзіміра, аб Вялікай Айчыннай вайне, міжусобнай барацьбе ў ВКЛ напярэдадні Крэўскай уніі 1385, па матывах паэмы М. Гусоўскага. Пераклаў на беларускую мову хроніку У. Шэкспіра “Рычард III”.
Памёр 27 лютага 2023 года.
1951 год. Нарадзіўся Канстанцін Бандарэнка.
Беларускі гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар, Заслужаны работнік адукацыі. Выхаванец і рэктар МДУ імя А. Куляшова (2003-2017). У 2010 г. занесены ў “Кнігу славы Магілёўшчыны”.
1956 год. У СССР адменена плата за навучанне ў старэйшых класах сярэдніх школ і ў ВНУ.
26 кастрычніка 1940 года была ўведзена пастанова №638 “Аб устанаўленні платнасці навучання ў старэйшых класах сярэдніх школ і ў вышэйшых навучальных установах СССР і аб змяненні парадку прызначэнняў стыпендый”.
Навучанне ў сталічных школах каштавала 200 рублёў у год, у правінцыйных – 150, а за навучанне ў інстытуце ўжо даводзілася выкладваць 300-400 рублёў.
Сума гадавой аплаты за навучанне ў школе і ВНУ адпавядала сярэдняй месячнай намінальнай зарплаце савецкіх працоўных. Аднак, увядзенне нават такой сціплай платы для многіх савецкіх грамадзян закрыла магчымасць прадоўжыць адукацыю пасля 7 класа. А калгаснікі тады ўвогуле заробку не атрымлівалі і працавалі за працадні.
У выніку праведзеных “рэформ” колькасць выпускнікоў сярэдніх школ (8-10 класы), сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў і ВНУ скарацілася ўдвая.
2011 год. Памёр Уладзімір Конан (1934-2011).
Беларускі філосаф, гісторык, літаратурны крытык, доктар філасофскіх навук, загадчык аддзела Нацыянальнага навукова-асветніцкага цэнтра імя Ф. Скарыны.
Даследаваў тэарэтына-метадалагічныя праблемы філасофіі і культуралогіі, гісторыю эстэтычнай думкі, пытанні фалькларыстыкі і літаратуразнаўства Беларусі.
Яраслаўскі дворык па вуліцы Ленінскай 34 плануюць адкрыць бліжэйшым часам у Магілёве.
Па гэтым адрасе ўжо з’явілася арка і працягваецца дабраўпарадкаванне тэрыторыі. “Галоўнай адметнасцю стане скаладром ў выглядзе мядзведзя – сімвала горада Яраслаўля”, – паведамляе тэлеграм-канал “Магілёў – мой горад”.
Такім чынам Яраслаўскі дворык стане чарговым месцам у тапаніміцы Магілёва, названым у гонар яшчэ аднаго расійскага горада. Сцвярджаецца, што гэта робіцца ў рамках міжрэгіянальнага, нават не міжнароднага, супрацоўніцтва. Гэта будзе ўжо чацвёртая падобная лакацыя ў Магілёве.
Зараз у цэнтры горада на не вельмі вялікай адлегласці адзін ад аднаго ужо існуюць Маскоўскі дворык (вул. Ленінская), Тульскі дворык (вул. Будзёнага) і Хабараўскі дворык (вул. Піянерская).
Першы персанаж ужо выбраны – леў-ліцейшчык. У далейшым аўтар праекта, скульптар Андрэй Вараб’ёў, прапануе стварыць льва-лекара, льва-настаўніка, льва-школьніка і іншых герояў, звязаных з жыццём горада.
На першы погляд гэта можа падацца проста мілай гарадской забавай. Але насамрэч у такіх праектаў ёсць сур’ёзны турыстычны сэнс. Яны ствараюць маршрут, прымушаюць людзей гуляць па горадзе, шукаць новыя фігуркі, фатаграфавацца і вяртацца зноў. Менавіта так невялікія скульптуры ператвараюцца ў пазнавальны гарадскі брэнд.
Вельмі блізкі прыклад ужо ёсць у польскім Беластоку. Там праект Białystok WidziMisie ператварыў мініяцюрных мядзведзяў у адну з папулярных славутасцяў горада. Фігуркі стаяць у розных месцах Беластока, кожная мае свой характар і звязана з канкрэтнай гарадской тэмай.
Леанюк прапанаваў праект праз грамадзянскі бюджэт, а скульптар Даміян Куцаба стварыў самі фігуркі. У выніку горад атрымаў не проста серыю малых форм, а паўнавартасны турыстычны маршрут.
Леанюк вядомы не толькі дзякуючы мядзведзям. Ён шмат гадоў звязаны з беларускай культурнай супольнасцю Падляшша, працаваў на “Радыё Рацыя” і займаўся тэмай беларускай спадчыны Беластока.
Таму гісторыя WidziMisiów цікавая яшчэ і тым, што гарадскі турыстычны праект аказаўся звязаны з беларускім культурным следам у Польшчы.
У гэтым кантэксце магілёўскія «МагіЛёвы» выглядаюць не выпадковай ідэяй, а спробай выкарыстаць ужо правераную мадэль. Розніца толькі ў сімвале. У Беластоку гэта мядзведзі, а ў Магілёве – львы.
Для Магілёва такі выбар натуральны: леў даўно замацаваўся ў гарадской культуры, а бронзавыя львы Андрэя Вараб’ёва на мосце праз Дняпро ўжо сталі папулярнымі арт-аб’ектамі і фотазонай.
Каб праект сапраўды запрацаваў, адной фігуркі будзе мала. Патрэбная сістэма: зразумелыя лакацыі, гісторыя кожнага персанажа, карта маршруту і рэгулярнае з’яўленне новых львоў. Менавіта гэта адрознівае паўнавартасны гарадскі маршрут ад разавай скульптуры каля ўстановы.
У праекта «МагіЛёвы» ёсць некалькі моцных бакоў:
леў ужо з’яўляецца пазнавальным сімвалам Магілёва;
міні-скульптуры могуць стаць асобным турыстычным маршрутам;
кожная фігурка здольная расказваць пра канкрэтную прафесію або месца;
праект можна развіваць паступова, дадаючы новых персанажаў;
прыклад Беластока паказвае, што такая ідэя здольная працаваць гадамі.
Галоўнае пытанне цяпер у тым, наколькі паслядоўна Магілёў зможа развіваць гэтую ідэю. Калі «МагіЛёвы» абмяжуюцца адной фігуркай, праект хутка застанецца лакальнай навіной. Але калі львы пачнуць з’яўляцца ў розных частках горада і атрымаюць уласныя гісторыі, у Магілёва можа з’явіцца новы турыстычны маршрут – такі ж пазнавальны, якім для Беластока сталі WidziMisie.
Праўнучка Георгія Канстанцінавіча Жукава Варвара Ярохіна сустрэлася ў Магілёве з моладдзю і ветэранамі. Сустрэча прайшла ў Музеі Славы Магілёўшчыны і была прысвечана захаванню гістарычнай памяці.
Варвара Ярохіна расказала пра свайго знакамітага продка як пра чалавека прынцыповага, справядлівага і адданага краіне.
Аднак фігура самога Жукава застаецца адной з самых неадназначных у гісторыі Другой сусветнай вайны. З аднаго боку, менавіта яго лічаць адным з галоўных творцаў перамогі СССР над нацысцкай Германіяй. Пад яго камандаваннем Чырвоная Армія абараняла Маскву, атрымала перамогу пад Курскам, штурмавала Берлін і прымала капітуляцыю Германіі.
З іншага боку, крытыкі Жукава ўказваюць на велізарныя страты савецкіх войскаў у шэрагу аперацый і абвінавачваюць маршала ў грэблівым стаўленні да чалавечых жыццяў.
Многія гісторыкі дагэтуль спрачаюцца, наколькі апраўданымі былі яго метады вядзення вайны і якую ролю ў поспехах савецкай арміі адыгралі не толькі яго рашэнні, але і дзеянні іншых савецкіх палкаводцаў.
Таму памяць пра Георгія Канстанцінавіча і сёння выклікае розныя ацэнкі. Для адных ён застаецца выбітным маршалам Перамогі, для іншых – сімвалам жорсткай і ахвярнай ваеннай стратэгіі. Але незалежна ад стаўлення да яго асобы ўплыў Жукава на ход вайны і гісторыю XX стагоддзя застаецца бясспрэчным.
У супрацоўнікаў магілёўскай дзяржаўтаінспекцыі ўзніклі сумневы ў сапраўднасці дакумента, які 29-гадовы магілёвец прад’явіў у МРЭА ДАІ.
Гэта было вадзіцельскае пасведчанне Расійскай Федэрацыі катэгорый А і В, якое заяўнік хацеў абмяняць на беларускія правы.
Пасведчанне канфіскавалі і накіравалі ў Магілёўскі міжраённы аддзел Дзяржаўнага камітэта судовых экспертыз.
Паводле вынікаў судовай экспертызы было ўстаноўлена, што бланк вадзіцельскага пасведчання выраблены спосабам струменевага друку, а элементы абароны на ім імітаваныя.
Мужчына прызнаўся, што раней пражываў у Расіі, дзе набыў у невядомай асобы падробленае вадзіцельскае пасведчанне на сваё імя і карыстаўся ім пры кіраванні аўтамабілем.
Сусветны дзень аховы навакольнага асяроддзя (World Environment Day, з 1972 года).
Канчатковая мэта Дня – прыцягнуць насельніцтва свету да вырашэння экалагічных праблем, даць зразумець, якія праблемы існуюць і якія ёсць шляхі іх вырашэння.
У Беларусі асабліваахоўваемыя прыродныя тэрыторыі займаюць 9% агульнай плошчы краіны. У краіне 4 Нацыянальныя паркі, 1 біясферны запаведнік, больш за 230 заказнікаў, каля 850 помнікаў прыроды.
У праваслаўных і грэка-каталікоў Дзень ушанавання апякункі Беларусі – святой Еўфрасінні Полацкай (1104-1173).
Полацкая князёўна і ігумення, першая ў Цэнтральна-Усходняй Еўропе паломніца. У сваё паломніцтва ў 1167 (1173?) годзе ішла па Дняпру, праходзіла месца, дзе зараз стаіць Магілёў.
У 1187 годзе яе мошчы былі перанесены з Ерусаліму ў Кіева-Пячорскую лаўру. У 1910 годзе пры вяртанні машчэй з Кіева ў Полацк, рака з парэшткамі святой стаяла тры дні ў Іосіфаўскім саборы Магілёва.
Перанос машчэй Еўфрасінні Полацкай ў Полацк. 1910 год.
1854 год. Нарадзіўся Юдаль Пэн (1854-1937).
Беларускі, рускі, яўрэйскі мастак-жывапісец, педагог, дзеяч “яўрэйскага рэнесансу” ў беларускім мастацтве пачатку XX ст.
Уладальнік першай у Расіі прыватнай Школы малявання і жывапісу (1897-1918). Вучнямі Пэна былі сусветна вядомыя мастакі, у тым ліку Восіп Цадкін, Леў Лейтман, Марк Шагал, Саламон Юдовін. Разам з Шагалам стварыў Віцебскае народнае мастацкае вучылішча.
У ноч з 28 лютага на 1 сакавіка 1937 года мастак быў забіты ў сваёй віцебскай хаце. Паводле некаторых версій, да забойства мог быць датычны НКУС.
У гонар мастака ў Віцебску ўсталявана мемарыяльная дошка.
1863 год. Расійскімі карнікамі расстраляны ў Вільні Раймунд Зямацкі (1810-1863).
Ксёндз расстраляны толькі за тое, што зачытаў у Ваверскім касцёле (цяпер Лідскі раён) маніфест паўстання.
Яго старэйшы брат Юзэф загінуў у час паўстання 1830-1831 гадоў.
Па вызвольным паўстанні, у час якога атрымаў цяжкія раненні, паступіў у Віленскую семінарыю. Служыў вікарыем у касцёле Святога Рафала ў Вільні, пробашчам у Ваверцы.
У ноч з 4 на 5 лютага 1863 года атрымаў копію Маніфэста Літоўскага паўстанцкага ўраду з загадам зачытаць яго ў нядзелю перад парафіянамі. Падтрымаў паўстанне і зачытаў Маніфест, за што быў схоплены рускімі карінікамі, змешчаны ў віленскую турму.
Смяротны вырак атрымаў ад расійскага суда разам са святарамі С. Ішорам і А. Фалькоўскім, якія таксама зачытвалі Маніфест.
Пасля расстрэла таемна пахаваны на Трохкрыжовай гары.
Расстрэл ксяндза Р. Зямацкага.
1870 год. Нарадзіўся Зыгмунт Лазінскі (1870-1932).
Беларускі каталіцкі рэлігійны дзеяч, біскуп мінскі (1918-1925) і пінскі (1925-1932).
Святар з 1895 года. Быў пробашчам кафедральнага сабора ў Мінску, прафесарам Магілёўскай духоўнай акадэміі ў Пецярбургу, кіраўніком адноўленай Мінскай архідыяцэзіі (1917-1920), першым біскупам навастворанай Пінскай дыяцэзіі (1925-1932).
У 1909-1911 гадах суправаджаў магілёўскага біскупа Яна Цепляка ў наведванні парафій Расійскай імперыі.
Спрыяў усталяванню беларускай мовы ў касцёле. Арганізатар беларускай каталіцкай семінарыі ў Мінску (пазней пераведзена ў Навагрудак, затым – у Пінск).
У 1920 годзе арыштаваны камуністычнымі ўладамі, 11 месяцаў правёў у маскоўскай «Бутырцы», пасля быў вымушаны з’ехаць у Заходнюю Беларусь.
1937 год. Нарадзіўся Валянцін Занковіч.
Беларускі архітэктар і скульптар, лаўрэат прэмій Ленінскай і ЛКСМБ. Стрыечны брат грамадскага дзеяча беларускай дыяспары ў ЗША Анатоля Занковіча.
Скончыў Беларускі політэхнічны, Беларускі тэатральна-мастацкі інстытуты. Працаваў у праектным інстытуце «Мінскпраект».
Вядомы па працах: мемарыяльныя комплексы “Кацюша” ў Оршы, Хатынь (Ленінская прэмія), “Брэсцкая крэпасць-герой», “Беларусь партызанская” у Мінску і іншых. У Магілёве знаходзіцца яго праца “Ручнікі” на фантане каля Палаца культуры вобласці.
1942 год. Нарадзіўся Вячаслаў Рагойша.
Беларускі філолаг, літаратуразнаўца, доктар філалагічных навук, прафесар, акадэмік Міжнароднай акадэміі навук Еўразіі.
Член вучонай рады Нацыянальнага навукова-асветніцкага цэнтра імя Ф. Скарыны, старшыня Міжнароднага фонду Янкі Купалы, арганізатар міжнароднай навуковой канферэнцыі “Ракаўскія чытанні” (з 1996).
Першым дасканала даследваў рукапісы Янкі Купалы, даследчык паэтыкі Максіма Танка.
Аўтар звыш 800 навуковых публікацый і даследаванняў па гiсторыi i тэорыi беларускай лiтаратуры, беларуска-славянскiх лiтаратурных узаемасувязяў, па вершазнаўстве, праблемах тэорыi i практыкi мастацкага перакладу, паэтыцы лiтаратурнага твора, з якiх амаль 300 – асноўныя навуковыя працы, у тым лiку 16 манаграфiй.
1948 год. Заснавана Беларуская Аўтакефальная Праваслаўная Царква (БАПЦ).
Гэта адбылося на з’ездзе дзеячоў царквы ў Заходняй Германіі.
Мае прыходы ў ЗША, Канадзе, Аўстраліі, Вялікабрытаніі, Беларусі. Богаслужэнні вядуцца на беларускай мове.
БАПЦ займаецца і культурна-асветніцкай, выдавецкай, грамадскай, дабрачыннай дзейнасцю, дапамагае беларусам захаваць сваю нацыянальную духоўную спадчыну.
У традыцыі БАПЦ выводзіць сваё паходжанне ад Наваградскай мітраполіі, створанай у 1330 годзе Канстанцінопальскім патрыярхам па просьбе вялікага князя Гедзіміна.
Кафедральны Сабор Святога Кірылы Тураўскага, Нью-Ёрк
1951 год. Нарадзіўся Уладзімір Шанцаў.
Магілёўскі грамадска-палітычны дзеяч, старшыня Магілёўскай абласной арганізацыі Аб’яднанай грамадзянскай партыі.
Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут, Усесаюзны завочны фінансава-эканамічны інстытут.
Працаваў на Магілёўскім «Хімвалакно», у дзяржаўнай падатковай інспекцыі, дырэктарам ТАА “Катэм”, філіяла ААТ «Белэканінвест», прадстаўніцтва ЗАСТ «Кентаўр», у Магілёўскім гарвыканкаме, індывідуальным прадпрымальнікам. Выбіраўся дэпутатам Магілёўскага гарадскога Савета дэпутатаў.
1965 год. Заснавана Беларуска-амерыканскае аб’яднанне ў Нью-Ёрку.
Займаецца культурна-асветнай дзейнасцю сярод беларускіх эмігрантаў у ЗША.
Сярод найбольш актыўных членаў, акрамя старшыні Кастуся Мерляка, былі Васіль Шчэцька, Пётр Мільяновіч, Васіль Захаркевіч, Васіль Юрцэвіч, Ян Казлякоўскі, Пётр Зыбайла і іншыя.
1977 год. У Магілёве нарадзіўся Віталь Еўмянькоў (1977-2022).
Беларускі літаратуразнаўца, пісьменнік, журналіст.
Скончыў МДУ імя А. Куляшова, у якім працаваў з 1999 да 2021 года. Кандыдат філалагічных навук, дацэнт. Абараніў дысертацыю па тэме «Адам Міцкевіч і духоўна-эстэтычныя пошукі ў літаратуры Беларусі XIX ст.».
Даследаваў гісторыю беларускай літаратуры, асабліва часу Рэчы Паспалітай.
Выкладаў журналістыку. Рэдагаваў сайт City.mogilev.by і гарадскі партал Mycity.by (2009-2012).
Напісаў мастацкія апавяданні, аповесць «Пялёсткі белай ружы», гістарычныя паэмы «Хоцімская вайна», «Філаматы». Друкаваўся ў магілёўскім гадавіку «Брама» і часопісе «Маладосць». Перакладаў з польскай мовы.
Вясной 2021 звольнены з універсітэта па палітычных матывах разам з іншымі прафесарамі.
Памёр на сваё ўлюбенае свята 25 снежня 2022 года.
2012 год. У Смалявіцкім раёне створаны Кітайска-Беларускі індустрыяльны парк «Вялікі камень».
Займае плошчу ў 113 квадратных кіламетраў. «Жамчужына Эканамічнага пояса Шаўковага Шляху», «Смарагд эканамічнага росту Беларусі», «Беларускі Ганконг». Канцэпцыя парка – стварэнне новага экагорада, у якім спалучаецца вытворчая, жылая, адміністратыўная інфраструктура з экалагічнай накіраванасцю.
У 2022 годзе ў парку зарэгістраваны 85 рэзідэнтаў з КНР, Аўстрыі, Германіі, ЗША, Расіі, Ізраіля, Літвы, Швейцарыі, Беларусі.
Знікненне танка Т-34-85 з пляцоўкі на вуліцы Якубоўскага выклікала актыўнае абмеркаванне ў магілёўскіх сацыяльных сетках. Многія гараджане звярнулі ўвагу на дэмантаж баявой машыны і пачалі будаваць здагадкі пра яе далейшы лёс. Падстаў для турбот, як высветлілася, няма. Гарадскія ўлады паведамілі, што танк адпраўлены на рэстаўрацыю і пасля завяршэння работ зноў стане часткай гарадской прасторы.
Першапачаткова афіцыйны тэлеграм-канал гарвыканкама паведаміў толькі пра рэстаўрацыю помніка, не ўдакладніўшы месца яго будучай устаноўкі. Аднак менавіта гэтая недагаворанасць стала прычынай шматлікіх чутак. У каментарыях жыхары горада выказалі здагадку, што танк можа з’явіцца на новым кальцы каля гандлёвага цэнтра «Перакрыжаванне», дзе цяпер працягваюцца будаўнічыя работы.
Неўзабаве гэтыя здагадкі атрымалі афіцыйнае пацвярджэнне.
Намеснік дырэктара ДП «Упраўленне капітальнага будаўніцтва г. Магілёва» Андрэй Сухараў пацвердзіў, што пастамент з танкам сапраўды будзе ўсталяваны на новым кальцы. Такім чынам, горад фактычна вяртае помнік на месца, з якім звязана важная частка яго гісторыі.
Для старэйшага пакалення магілёўцаў гэтая навіна мае асаблівае значэнне. Да сярэдзіны 1980-х гадоў на скрыжаванні праспекта Міра і вуліцы Касманаўтаў знаходзілася плошча Перамогі. Менавіта там быў усталяваны танк Т-34, які стаў адным з самых пазнавальных сімвалаў горада. Пасля маштабнай рэканструкцыі транспартнай схемы плошча знікла з карты, а помнік быў перанесены на вуліцу Якубоўскага.
Цяпер гісторыя нібыта робіць поўнае кола. Вяртанне танка на ранейшае месца прымусіла многіх гараджан задумацца пра тое, ці не стане гэта першым крокам да адраджэння самой плошчы Перамогі. Пакуль афіцыйных заяў на гэты конт не прагучала, аднак сам выбар месца выглядае вельмі сімвалічным.
На сённяшні дзень можна казаць пра некалькі фактаў:
танк Т-34 быў дэмантаваны для правядзення рэстаўрацыйных работ;
пасля рэстаўрацыі помнік усталююць на новым кальцы каля ГЦ «Перакрыжаванне»;
месца ўстаноўкі супадае з тэрыторыяй былой плошчы Перамогі;
афіцыйных рашэнняў пра аднаўленне гістарычнай назвы пакуль не абвешчана.
Вяртанне помніка можа стаць не толькі элементам добраўпарадкавання, але і важным напамінам пра гарадскую гісторыю. Для многіх жыхароў танк звязаны не столькі з ваеннай тэхнікай, колькі з вобразам Магілёва другой паловы ХХ стагоддзя, калі плошча Перамогі заставалася адной з найбольш вядомых гарадскіх лакацый.
Нават калі гістарычная назва афіцыйна не вернецца на карту горада, устаноўка адрэстаўраванага танка на ранейшым месцы ўжо стане прыкметнай сімвалічнай падзеяй. А дыскусія, якая разгарнулася ў сацыяльных сетках, паказвае, што памяць пра старую плошчу Перамогі ў Магілёве па-ранейшаму жыве. Як і працэс мілітарызацыі сучаснага беларускага грамадства.
Пажарныя ліквідавалі агонь у цаху завода “Электрарухавік”, дзе вечарам 2 чэрвеня адбылося ўзгаранне.
Згодна паведамленню МНС, пажар узнік на заводзе па вуліцы Каралёва, пры гэтым назва завода не паведамлялася. У той жа час на гэтай вуліцы знаходзіцца толькі адзін завод – “Электрарухавік”, які з’яўляецца філіялам “Магілёўліфтмаша”.
Задымленне было выяўлена ў вентыляцыйным корабе аднаго з цэхаў. На момант узнікнення пажару цэх працаваў, унутры знаходзіўся адзін чалавек. Мужчына самастойна пакінуў будынак.
Узгаранне было аператыўна ліквідавана. Пацярпелых няма. У выніку пажару пашкоджана сістэма мясцовай вентыляцыі. Прычына здарэння высвятляецца.
