У Вікіпедыі з’явіўся артыкул, прысвечаны Дню палітвязняў Беларусі, які звязаны са смерцю палітзняволенага Вітольда Ашурка ў шклоўскай калоніі.
У новым артыкуле апісана перадгісторыя гэтага дня, паўстанне памятнай даты і яе адзначэнне. Указваецца, што Дзень палітвязня выкарыстоўваецца як форма грамадскай і міжнароднай салідарнасці з людзьмі, якіх праваабарончыя арганізацыі лічаць палітычнымі зняволенымі. Памятную дату ў 2022 годзе, у першую гадавіну смерці (21 траўня 2021 года) Вітольда Ашурка ў калоніі №17 Шклова, ініцыяваў Праваабарончы цэнтр «Вясна». Праўда, ні шклоўская калонія, ні Шклоў у артыкуле не ўзгадваюцца. Пра гэта можна даведацца толькі пераходзячы па гіперспасылцы з імя Вітольда Ашурка на старонку, прысвечаную яму.
Пакуль артыкул ёсць толькі на беларускай мове, але чакаецца, што ў хуткім часе павінен з’явіцца яго пераклад на іншыя мовы.
Толькі дзякуючы пільнасці таксіста пенсіянерка з Бабруйска засталася пры сваіх 17 тысячах долараў.
61-гадовая бабруйчанка выклікала таксі, на якім збірался даехаць да Мінску. Кіроўца Аляксандр Мажэйка (на фота) звярнуў увагу на яе заклапочаны выгляд і пастаянную размову па тэлефоне. На яго пытанне, жанчына адказала, што едзе дэклараваць ашчаджэнні. Калі дабраліся да месца прызначэння, то там аказаўся жылы дом, а не падатковая інспекцыя. Таксіст паведаміў у міліцыю аб падазрэнні, што пасажырка можа стаць ахвярай махляроў. Падазрэнні спраўдзіліся.
Як аказалася, пажылой бабруйчанцы патэлефанавалі лжэсупрацоўнікі газавай службы і папрасілі назваць код з SMS для “праверкі абсталявання”. Затым нібыта праваахоўнікі распавялі, што ад яе імя зламыснікі праводзяць незаконныя фінансавыя аперацыі. Каб пазбегнуць крымінальнай адказнасці бабруйчанцы загадалі тэрмінова прыбыць у Мінск і прывезці ўсе наяўныя грошы. З 17 тыс. долараў жанчына і паехала ў сталіцу.
Толькі дзеянямі кіроўцы таксі, развіццё падзей пайшло не па запланаваным махлярамі шляху. Па факце спробы махлярства мінская міліцыя праводзіць праверку.
Кіраўнік аднаго з лясгасаў Магілёўскай вобласці папаўся на хабары ў амаль 240 тыс. рублёў.
Міністэрства лясной гаспадаркі паведаміла аб раскрыцці праваахоўнымі органамі масштабнай карупцыйнай схемы ў галіне. Затрымана больш за 20 службовых асоб. Ільвіная доля з іх абвінавачваецца ў хабарніцтве, яшчэ частка – у крадзяжы драўніны шляхам злоўжывання службовымі паўнамоцтвамі.
Прычым сума хабару часцяком складала ўсяго некалькі сотняў рублёў. Аднак такое не скажаш пра кіраўніка аднаго з лясгасаў Магілёўшчыны. Ён абвінавачваецца ў атрыманні хабару ў асабліва буйным памеры – амаль 240 тыс. рублёў ад прадстаўніка камерцыйнай структуры за заключэнні дамоў на аказанне паслуг па распілоўцы і транспарціроўцы драўніны і іх своечасовую аплату.
Па выніках матэрыялаў праваахоўных органаў шэраг работнікаў галіны ўжо вызваленыя ад займаных пасад па дыскрэдытуючых абставінах.
Лазню ў Круглым сапраўды закрылі – хадзіла ў яе ад сілы пяць чалавек, стратна. Узамен пабудавалі новую, невялікую. Тая ж гісторыя. Закрылі і яе. Сацыяльны стандарт па памывачных месцах быў выключаны з дзяржаўных нарматываў яшчэ ў 2020 годзе, так што фармальна ўсё ў парадку.
Вадаём у раёне, дарэчы, цяпер маецца – Цяцерынскае вадасховішча, вёска Шупені. І ў мінулую суботу там урачыста адкрылі пляж «Водная жамчужына». Так што ўсё сыходзіцца: лазня закрыта, затое на прыродзе – мыйся, не хачу.
Пракуратура Магілёўскай вобласці праверыла закупкі на двух прадпрыемствах і знайшла карупцыйныя парушэнні. Трынаццаць чалавек атрымалі дысцыплінарныя спагнанні.
Пракуратура Магілёўскай вобласці праверыла, як два рэгіянальныя прадпрыемствы трацяць уласныя грошы пры закупках. Карціна аказалася непрыгляднай: у абодвух выпадках пераможцамі таргоў выбіраліся ўдзельнікі, якія папросту не адпавядалі патрабаванням.
На першым прадпрыемстве абвясцілі конкурс на пастаўку гідраўлічнага прэса. Умова была дакладнай: пастаўшчык павінен мець не менш за пяць гадоў досведу паставак падобнага абсталявання ў Беларусь.
Пераможцам, тым не менш, выбралі кампанію, якой на той момант быў усяго год ад роду. Вынік прадказальны – пастаўлены прэс не адпавядаў тэхнічным патрабаванням.
На другім прадпрыемстве заключылі дамову на пастаўку тканіны, не папрацаваўшы вывучыць рынак. У выніку пераплацілі звыш 7,6 тысячы рублёў. Пераможца зноў не адказваў умовам конкурсу – гэта значыць яго выбралі наўмысна.
Асобная гісторыя – з галоўным інжынерам аднаго з прадпрыемстваў. На працягу некалькіх гадоў ён афармляў заяўкі на піламатэрыялы па льготнай цане для работнікаў прадпрыемства, а фактычна тавар ішоў староннім людзям.
Па выніках праверкі пракуратура накіравала прадстаўленне ў вышэйстаячую арганізацыю. Да дысцыплінарнай адказнасці прыцягнуты 13 супрацоўнікаў.
Жыхар Рагачоўскага раёна прыехаў у Глуск працаўладкоўвацца. Ноччу яму не спалася. Далей – крымінальная хроніка.
Праблема працаўладкавання незанятых грамадзян у Беларусі вырашаецца па-рознаму. Жыхар Рагачоўскага раёна пайшоў правераным шляхам – сваяк параіў ехаць у Глуск, у ПМК N 249: людзі патрэбныя, аб’екты ёсць. Мужчына сабраўся і прыехаў. Засяліўся ў гасцініцу. Будаваў планы на будучыню і ад перспектыў не спалося.
Ноччу мужчына выйшаў пагуляць і ўбачыў аўтамабіль, у якім хаваліся злачынцы.
Марудзіць было нельга – і рагачоўскі госць, не губляючы ні секунды, кінуўся на абарону грамадскага парадку. Машыне добра дасталося – кулакамі, нагамі, штахетнікам ад найбліжэйшага плота.
Мужчына заскочыў на капот, разабраўся з люстэркамі, дворнікамі і нумарамі, спусціў колы. Злачынцы не сышлі – таму што іх не было. Супакоіўшыся, народны мсціўца зазірнуў у салон і забраў куртку – відавочна, як рэчавы доказ.
Раніцай гаспадар машыны чамусьці не ацаніў зробленай працы і звярнуўся ў міліцыю. Камеры відэаназірання, у адрозненне ад выдуманых злачынцаў, на месцы ўсё ж аказаліся.
Самае цікавае, што праверка на алкаголь і наркотыкі нічога не выявіла. Раней да крымінальнай адказнасці мужчына не прыцягваўся. Цяпер прыцягваецца – па артыкуле за хуліганства яму пагражае да трох гадоў пазбаўлення волі.
Расійскія ядзерныя боегалоўкі захоўваюцца ў цэнтралізаваных сховішчах, адно з якіх хуткімі тэмпамі будавалася ў Беларусі каля Крычава, сцвярджае былы вайсковец Мікалай Статкевіч.
Былы палітвязень працягвае аналізаваць магчымыя варыянты развіцця падзей, звязаныя з расійска-ўкраінскай вайной і ўцягнутасцю ў яе Беларусі. Паводле яго, Масква зараз знаходзіцца ў тупіковай сітуацыі і гэта патрабуе ад яе новых падыходаў.
Мікалай Статкевіч разглядае тры варыянты, якія можа прымяніць Крэмль, каб пастпрабаваць пераламіць нядобрую для яго сітуацыю на сваю карысць.
1) Мабілізацыя. Але ва ўмовах росту тэхналагічнай перавагі Украіны на полі бою яна можа прывесьці толькі да рэзкага павелічэння баявых страт, незадаволенасці ў грамадстве, эміграцыі мужчын, росту выдаткаў на выплаты сем’ям загінулых, змяншэнню колькасці занятых у эканоміцы.
2) Пашырэнне лініі баявых сутыкненняў за кошт Беларусі. Паўтор аперацыі 2022 года пры адсутнасці фактару раптоўнасці і гатоўнасці ўкраінскага боку не атрымаецца.
Прымушэнне да ўдзелу ў вайне беларускага рэжыму вялікай карысці не прынясе, бо нават напад ўсіх 23 тысяч сухапутных войскаў Беларусі пры адсутнасці ў іх баявога досведу, навыкаў масавага баявога прымянення дронаў, ды і неабходнай колькасці саміх дронаў прывядзе толькі да знішчэння нафтаперапрацоўчых заводаў, бліжэйшых чыгуначных станцый ды блакавання маршрутаў забеспячэння групоўкі ўварвання. І ў выніку – да яе знішчэння. Шматлікія “спецназы” ўнутраных войскаў, навучаныя для разгону бяззбройных дэманстрантаў ды затрымання ўзброеных кухонным нажом п’яных зламыснікаў, толькі падвысяць лік баявых страт. Масавая ж мабілізацыя людзей, якія ў сваёй масе хочуць палітычных перамен, можа прывесці толькі да масавай здачы ў палон ці пераходу цэлых падраздзяленняў на супрацьлеглы бок, ці, нават, да ўзброеных мяцяжоў. Карацей, лепш і не спрабаваць.
3) Прымяненне тактычнай ядзернай зброі. Пагрозы гэтага ўжо прагучалі напярэдадні параду 9 траўня. “Не сумняюся – піша Статкевіч – што “дазвол” Зяленскага на парад 9 траўня расійскія генералы ўжо трактавалі свайму галоўнаму начальніку, як вымушаны страхам перад пагрозай ядзернай зброяй. Таму гэтыя пагрозы будуць працягвацца.” Найбольш эфектыўным відам такіх пагроз у Крамлі лічаць трэніроўкі па баявому прымяненню ядзернай зброі. Звычайна ядзерныя боегалоўкі ў расійскім войску, адрозна ад NATO, захоўваюцца ў цэнтралізаваных сховішчах, адно з якіх хуткімі тэмпамі будавалася ў Беларусі каля Крычава. Перад іх прымяненнем боегалоўкі калонамі закрытых грузавых аўтамабіляў пад аховай развозяцца да сродкаў іх прымянення – самалётаў ці ракет. Сама гэта дастаўка перыядычна трэніруецца. Але такія трэніроўкі маюць і іншы сэнс.
Вываз нечага з цэнтралізаваных сховішчаў адразу ж выяўляецца сродкамі касмічнай выведкі краін NATO. Адразу ж узнікае пытанне, што яны вывозяць – сапраўдныя боегалоўкі ці іх макеты. Усе ж разумеюць, што пачатак ядзернага нападу будзе замаскіраваны пад такую трэніроўку. Таму сама трэніроўка ўжо з’яўляецца пагрозай ядзерным нападам. Пасля пачатку расійска-украінскай вайны Пуцін неаднаразова аб’яўляў такія трэніроўкі ў маштабах усёй Расіі, каб напалохаць Захад і прымусіць яго спыніць падтрымку Украіны. Але ядзерная трэніроўка толькі ў Беларусі гэта пагроза, найперш, Еўропе. У першую чаргу, Украіне і суседнім краінам NATO.
Устаноўлены ў гонар падпісання 20 мая 1875 года ў Парыжы на міжнароднай дыпламатычнай канферэнцыі знакамітай “Метрычнай Канвенцыі”.
Метралогія ўзнікла ў глыбокай старажытнасці і азначае “навука аб вымярэннях”.
Няма ніводнай галіны практычнай дзейнасці чалавека, дзе можна было б абысціся без колькасных адзнак, якія атрымліваюцца ў выніку вымярэнняў.
Чалавек з’яўляецца на святло, яшчэ не мае імя, але нам становяцца вядомыя яго рост, вага, тэмпература – ужо ў першыя хвіліны жыцця яму даводзіцца сутыкацца з лінейкай, вагамі, тэрмометрам.
Штораніцы, выходзячы з дамоў, мы ацэньваем тэмпературу паветра на вуліцы і апранаем пры неабходнасці капялюш ці вушанку, паліто ці футра. Увесь свой дзень мы распісваем па гадзінах і спрабуем выканаць гэты план, перыядычна пазіраючы на гадзіннік. Стоячы перад лужынай і вырашаючы – скокнуць праз яе ці абыйсці, мы сувымяраем даўжыню лужыны і свае магчымасці. Гэта і ёсць вымярэнне – знаходжанне суадносін паміж вымяранай велічынёй (даўжынёй лужыны) і “адзінкай” гэтай велічыні (магчымай даўжынёй скачку).
Аб’ектамі метралогіі з’яўляюцца адзінкі велічынь, сродкі вымярэнняў, эталоны, методыкі выканання вымярэнняў.
Сусветны дзень пчол (World Bee Day)
Пчолы і іншыя апыляльнікі – матылі, кажаны і калібры – дазваляюць узнаўляць многія расліны, у тым ліку многія харчовыя культуры.
Сёння апыляльнікі могуць унесці дадатковы ўклад у забеспячэнне харчовай бяспекі, паколькі яны не толькі дапамагаюць раслінаводству, але і стаяць на варце ўзнікнення экалагічных рызык, сігналізуючы аб праблемах са здароўем мясцовых экасістэм. Апыляльнікі таксама з’яўляюцца асноўнымі захавальнікамі біяразнастайнасці, яшчэ адным асноватворным фактарам у галіне ўстойлівага развіцця.
Свята цудоўнай з’явы на небе Крыжа Гасподняга ў Ерусаліме.
Пасля смерці першага хрысціянскага імператара Канстанціна Вялікага імператарскі пасад заняў яго сын Канстанцый, які ўхіліўся ў ерась Арыя, які адмаўляў адзінаснасць Сына Божага з Айцом.
У зацвярджэнне святога Праваслаўя Гасподзь явіў у Ерусалім дзівосны знак. У дні Святой Пяцідзесятніцы, 20 мая 351 года, а 3 гадзіне раніцы на небе з’явілася выява роўнаканцовага Крыжа Гасподняга, якая ззяла невымоўным святлом, што пераўзыходзіла святло сонца.
Сведкам быў увесь народ, уражаны вялікім жахам і здзіўленнем. З’ява азнакі Крыжа пачалася над святой Галгофскай гарой, на якой быў укрыжаваны Гасподзь, і дасягала гары Аліўнай, якая ад Галгофы за 15 стадый.
Знак пераліваўся ўсімі колерамі вясёлкі і прыцягнуў да сябе позіркі ўсіх людзей. Многія людзі, пакінуўшы свае справы, выходзілі з дамоў і са страхам сузіралі цудоўную з’яву. Потым шматлікія натоўпы жыхароў Ерусаліма з трапятаннем і радасцю паспяшаліся да святога храма Уваскрэсення.
Свята Жыровіцкай іконы Божай Маці.
Штогод 20 мая ў аграгарадку Жыровічы Слонімскага раёна адзначаецца свята Жыровіцкай Іконы Божай Маці. У гэтым годзе яно прысвечана 553-м угодкам з’ўлення цудоўнага абраза Маці Божай.
Па традыцыі, выносяць ікону з Успенскага сабора і праносяць па тэрыторыі Жыровіцкага манастыра да Богаяўленскай царквы.
1299 год. Памёр Даўмонт (?-1299).
Князь у Нальшанскай зямлі, служылы князь пскоўскі (1266-1299). Кананізаваны праваслаўнай царквой.
Памёр у Пскове падчас эпідэміі, пахаваны ў Траецкім саборы, над магілай быў павешаны яго меч. Перад Пскоўскім Крамлём знаходзіцца Даўмонтава гарадзішча.
Князь абараняў Пскоў, апекаваў манастырам і храмам Пскоўскай зямлі, заснаваў пскоўскі Снетагорскі манастыр.
Бацька Давыда, гарадзенскага старосты і ваяводы князя Гедзіміна.
1506 год. Памёр Хрыстафор Калумб (1451-1506).
Італьянскі мараплавец родам з Генуі на службе Іспанскай кароны, першаадкрывальнік Амерыкі.
Калумб першым з дакладна вядомых падарожнікаў перасек Атлантычны акіян у субтрапічнай і трапічнай паласе паўночнага паўшар’я і першым з еўрапейцаў хадзіў у Карыбскім моры. Ён адкрыў і паклаў пачатак даследаванню Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыкі.
Мастак Д. Вандэрлін. Высадка Калумба ў Амерыцы.
1561 год. Кароль і Вялікі князь ВКЛ Жыгімонт Аўгуст дараваў Магілёву малое Магдэбургскае права.
Поўнае магдэбургскае права і першы герб нададзены Магілёву каралём і вялікім князям ВКЛ Стэфанам Баторыем 28 студзеня 1577 года. На гэты час у горадзе быў 1261 жылы дом.
Першы герб Магілёва.
1570 год. У Антверпене надрукаваны першы ў свеце геаграфічны атлас.
Атлас Артэлія, які складаецца з 53-х карт вялікага фармату з тлумачальнымі тэкстамі выйшаў у выдавецтве Крыстафа Плантэна.
1755 год. Прывілеем караля Аўгуста III на магілёўскую праваслаўную кафедру зацверджаны Георгі Каніскі (1717-1795).
Царкоўны і грамадскі дзеяч Рэчы Паспалітай і Расійскай імперыі, пісьменнік.
У 1993 годзе прылічаны да ліку мясцовашанаваных святых Беларускай праваслаўнай царквы.
У 1757 годзе адкрыў у Магілёве пры архірэйскім доме друкарню і перавыдаў скарочаны тэкст «Катэхізіса» Ф. Пракаповіча ў сваім перакладзе на «рускі дыялект», стварыў пры Спаскім манастыры школьныя класы і заснаваў духоўную семінарыю. Сабраў шмат дакументаў па гісторыі праваслаўнай царквы.
У 1793 годзе абраны ў Сінод. Яго намаганнямі арганізавана праваслаўная Мінская епархія.
Аўтар «Мемарыяла аб крыўдах праваслаўным», «Правоў і вольнасці жыхароў грэчаскага веравызнання», «Збору павучальных слоў», «Запісак аб тым, што ў Расіі да канца 16 ст. не было ніякай уніі з Рымскай царквой», духоўнага дзённіка «Думкі», адказу на «Пісьмо Вальтэра да настаўнікаў царквы і багасловаў», драм і іншых.
Адлюстраваны на помніку 1000-годдзя хрышчэння Русі у Ноўгарадзе, у яго гонар устаноўлены мемарыяльная шыльда (1992) на архіепіскапскім доме, помнік (2022), перайменаваны ў Вал Каніскага былы Вал Чырвонай Зоркі.
1873 год. “Levi Strauss & Co” атрымала ліцэнзію на вытворчасць штаноў з заклёпваннямі на кішэнях. Дзень нараджэння джынсаў.
Першая пара джынсавых штаноў была выпушчана ў Амерыцы Леві Страўсам у 1850 годзе і прададзена за 1,46 даляр.
Гэта былі трывалыя штаны з парусіны, са швамі, узмоцненымі падвойным радком, з мноствам кішэняў. Штаны карысталіся папулярнасцю ў каліфарнійскіх золаташукальнікаў. Першая прамысловая партыя разышлася імгненна, і праз некаторы час Страус арганізаваў у Сан-Францыска фірму “Levi Strauss & Co” па пашыве працоўнай вопраткі.
Рабочы люд хутка ацаніў трываласць і практычнасць новых штаноў. Неўзабаве пасля запуску вытворчасці кампанія перайшла ад шэрай тканіны на прывабны і трывалы сіні матэрыял, названы “дэнім”, гэта значыць “з Німа”, французскага горада.
Сіняя фарба “індыга” для штаноў “Levi’s” рыхтавалася на аснове натуральных інгрыдыентаў і каштавала вельмі дорага.
Брэнд “Levi’s” быў па-за канкурэнцыяй да сярэдзіны ХХ стагоддзя, калі з’явіліся Lee, Wrangler і Cooper.
Зараз рынак джынсаў асвоілі Calvin Klein, Diesel, Gap, Guess, Mustang, Polo, Tommy Hilfinger, Zara і шматлікія іншыя. Джынсы сталі модным адзеннем для прадстаўнікоў усіх узростаў і саслоўяў.
1902 год. Нарадзіўся Язэп Пушча (Іосіф Плашчынскі, 1902-1964).
Беларускі паэт, настаўнік, адзін з заснавальнікаў літаб’яднанняў «Маладняк», «Узвышша».
Працаваў у Інбелкульце, Белдзяржвыдавецтве.
Аўтар паэтычных кніг, зборнікаў вершаў, паэм, перакладаў Ф. Дастаеўскага, А. Талстога. Асобныя творы Пушчы пакладзены на музыку.
Рэпрэсаваны ДПУ ў 1930 годзе па справе «Саюза вызвалення Беларусі». Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Вярнуўся ў Беларусь у 1958 годзе, жыў у Мінску.
Памёр 14 верасня 1964 года.
Язэп Пушча (першы злева ў 1-м шэрагу) сярод чальцоў літаратурнага згуртавання «Узвышша». Мінск, 1928.
1914 год. У Бабруйску нарадзіўся Майсей Плоткін.
Савецкі эканом–географ, падарожнік, даследчык Поўначы, прафесар.
У 1949-1950 гадах загадчык кафедры эканамічнай геаграфіі Магілёўскага педінстытута. Прафесар Казахскага, Маскоўскага ўніверсітэтаў.
Аўтар падручнікаў для студэнтаў-географаў, эканамістаў.
1918 год. Памёр Карусь Каганец (Кастравіцкі, 1868-1918).
Беларускі пісьменнік, перакладчык, мастак, графік, скульптар, мовазнавец, палітык, родзіч вядомага францускага паэта Гіёма Апалінэра (Кастравіцкага).
Удзельнік рэвалюцыйнага руху.
Удзельнічаў у стварэнні Беларускай Сацыялістычнай Грамады, распрацоўцы яе праграмы. Падрыхтаваў праект газеты «Палессе» (1904).
Аўтар апрацовак народных паданняў, казак, легенд, паданняў, навукова-папулярных нарысаў для дзяцей, драм, камедыі «Модны шляхцюк», які карыстаўся вялікай папулярнасцю і быў адным з першых твораў нацыянальнага тэатральнага рэпертуару (ставіўся ў 1910 трупай І. Буйніцкага), малюнкаў, палітычнай карыкатуры, вырабаў з гліны, дрэва і косці. Афарміцель вокладкі кнігі «Другое чытанне для дзяцей беларусаў» Якуба Коласа (1909).
Супрацоўнічаў з газетай «Наша ніва». Апрацаваў кірылічны варыянт першага беларускага падручніка новага часу «Беларускі лемантар, або Першая навука чытання» (1906), распрацаваў праект адмысловага беларускага алфавіта.
Яго імя носіць вуліца ў Мінску.
1923 год. Нарадзіўся Васіль Ракашэвіч (1923-1984).
Удзельнік антысавецкага падполля.
Працаваў у саўгасе «Ганчароўскі», пражываў у в. Смалянікі Ляхавіцкага раёну. Сябра КПСС.
Арыштаваны 20 лютага 1964 года. Быў затрыманы з рацыяй на могілках каля вёскі Мядзведзічы.
Паводле следчай справы: «У 1960 уступіў у створаную Грыгор’евым Беларускую рэвалюцыйную партыю, чытаў яе статут і падпісаў прысягу. Спрабаваў абрабаваць сельскую краму дзеля здабыцьця грошай для партыі. Незаконна захоўваў вінтоўку».
Асуджаны за «антысавецкую агітацыю і прапаганду» на 4 гады лягероў і 2 гады высылкі.
Адбываў тэрмін у Дубраўлаге.
Пасля вяртання з лагераў жыў у в. Хацяж Ляхавіцкага раёна.
1942 год. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР заснаваны Ордэн Айчыннай вайны.
Меў I і II ступені. Першая ўзнагарода, якая з’явілася ў гады Вялікай Айчыннай вайны, першы савецкі ордэн са ступенямі.
Ордэнам ўзнагароджваліся асобы радавога і кіруючага састава Чырвонай Арміі, Ваенна-Марскога Флота, войскаў НКУС і партызанскіх атрадаў, якія выявілі ў баях за Савецкую Радзіму адвагу, устойлівасць і мужнасць, а таксама ваеннаслужачыя, якія сваімі дзеяннямі спрыялі поспеху баявых аперацый савецкіх войскаў.
Ордэнам узнагароджваліся і гарады СССР. Сярод іх беларускія гарады Магілёў (1980), Орша (1984), Барысаў (1985).
1954 год. Пачала вяшчанне беларуская секцыя Радыё “Вызваленне” (беларуская служба Радыё Свабода).
Радыё «Свабода» заснавана ў Мюнхене ў 1952 годзе ва ўмовах «халоднай вайны» пад назвай Радыё «Вызваленне».
У склад першай беларускай рэдакцыі ўвайшлі: В. Жук-Грышкевіч (кіраўнік), П. Сыч (намеснік), Я. Ліманоўскі, С. Кабыш (Кандыбовіч), Л. Карась. Напачатку гэта былі 15‑хвілінныя перадачы 24 разы на суткі, потым па 20 хвілін 18 разоў на суткі.
Беларуская рэдакцыя гаварыла аб мінуўшчыне беларускага народу, аб яго палітычным, сацыяльным і нацыянальным жыцці ў межах СССР, пра рэпрэсіі, пра падзеі і здарэнні, якія замоўчваліся ў савецкіх СМІ, пра праваабарончы рух, дысідэнтаў, чыталіся творы, што былі забаронены ў СССР.
Пасля распаду СССР і спынення «халоднай вайны» беларуская рэдакцыя Радыё «Свабода» вяшчае ў новых умовах. У 1995 штаб-кватэра перанесена з Мюнхена ў Прагу. Былі створаны карэспандэнцкія пункты ў Беларусі.
Са жніўня 2020 года па загаду Міністэрства інфармацыі доступ на сайт Радыё «Свабода» ў краіне абмежаваны за асвятленне рэсурсам пратэстаў у Беларусі.
23 снежня 2021 года Міністэрства ўнутраных спраў прызнала Беларускую службу Радыё «Свабода» “экстрэмісцкім фарміраваннем”.
1962 год. У Ваўкавыску нарадзіўся Аляксандар Дзядзюшка (1962-2007).
Беларускі і расійскі акцёр.
Працаваў у тэатрах Мінска, Уладзіміра,
Здымаўся ў кіно: «ДМБ», «Дырэкторыя смерці», серыялы «Аператыўны псеўданім», «Сармат».
Загінуў 3 лістапада 2007 года ў аўтакатастрофе разам з сям’ёй (жонкай і сынам).
Пахаваны на Траекураўскіх могілках у Маскве разам з жонкай і сынам.
1969 год. У Гродна нарадзіўся Валеры Дзідзюля.
Беларускі гітарыст і кампазітар, сольны выканаўца. Выконвае фолк-музыку і музыку ў жанры фламенка. Лідар гурту «ДиДюЛя».
Іграе на гітары з 5 гадоў. Удзельнік ВІА «Алые Зори», «Белыя Росы», пабываў з гастролямі ў многіх краінах.
З’яўляецца прадзюсарам класічнага гітарыста Дз. Асімовіча, які страціў зрок у раннім узросце.
1982 год. У Магілёве нарадзілася Наталля Падольская.
Беларуская і расійская поп-спявачка, удзельніца “Фабрыкі зорак-5”, прадстаўніца Расіі на “Еўрабачанні-2005”. Жонка Ул. Праснякова-малодшага.
У дзяцінстве ўдзельнічала ў тэатры-студыі «Вясёлка», “Студыі W” Магілёўскага ліцэя музыкі і харэаграфіі, выйграла гран-пры конкурсу маладых выканаўцаў «Зорная ростань», міжнароднага фестывалю духоўнай музыкі «Магутны Божа» (Магілёў) і «Goldenfest» (Польшча). Фіналістка нацыянальнага фестываля “На скрыжаваннях Еўропы”.
Прымае ўдзел у розных музычных праектах, дае канцэрты.
2009 год. Памёр Алег Янкоўскі (1944-2009).
Савецкі, расійскі акцёр тэатра і кіно, рэжысёр. Народны артыст СССР. Лаурэат Дзяржаўных прэмій СССР, Расіі. Уладальнік Прэміі «Ніка».
Яго бацька паходзіў з польскай шляхты. Нарадзіўся ў Джэзказгане, куды быў сасланы бацька.
Некаторы час жыў са старэйшым братам Расцілавам у Мінску, дэбютаваў на сцэне тэатра ў эпізадычнай ролі. Скончыў Саратаўскае тэатральнае вучылішча. Працаваў у Саратаўскім драматычным тэатры, у Маскоўскім тэатры «Ленком».
Сярод роляў: князь Мышкін («Ідыёт» паводле Ф. Дастаеўскага), Трыгорын («Чайка» А. Чэхава), Гамлет («Гамлет» У. Шэкспіра), Аркадзь Бурмін («Хлопец з нашага горада» К. Сіманава), Берынг («Аптымістычная трагедыя» У. Вішнеўскага) і іншыя.
3 1968 года здымаўся ў кіно: «Шчыт і меч», «Служылі два таварышы», «Я, Францыск Скарына…», «Зорка чароўнага шчасця», «Звычайны цуд», «Той самы Мюнхгаўзен», «Закаханы па ўласным жаданні», «Забіць дракона» і шматлікія іншыя.
Да двух гадоў “хатняй хіміі” асудзілі 20-гадовую маці, з-за неаднаразовых дзеянняў якой яе гадавалы сын стаў калекай.
Суд Ленінскага раёна Магілёва высветліў, што магіляўчанка сістэматычна парушала элементарныя правілы бяспекі пры доглядзе за немаўляцем. Былі выяўлены некалькі эпізодаў, калі дзіця атрымлівала траўмы праз яе дзеянні або недагляд.
Адзін з найбольш цяжкіх выпадкаў адбыўся 15 студзеня 2025 года. Жанчына трымала на руках двухмесячнага сына, але не падтрымлівала яму галаву і шыю. У нейкі момант дзіця ўдарылася галавой аб сцяну. Медыкі дыягнаставалі ў яго закрытую чэрапна-мазгавую траўму, пералом цемянной косткі і ўнутрачарапныя кровазліцці. Гэтыя пашкоджанні былі прызнаныя цяжкімі і небяспечнымі для жыцця.
Пасля перанесеных траўмаў хлопчыку прысвоілі статус “дзіця-інвалід”. У яго вызначылі другую ступень страты здароўя.
Падчас разгляду справы высветлілася, што гэта быў не адзінкавы выпадак. Паводле матэрыялаў суда, жанчына неаднаразова пакідала малечу аднаго на ложку без ахоўных борцікаў і сыходзіла з дому на некалькі гадзін, у прыватнасці, у забаўляльныя ўстановы. За час яе адсутнасці дзіцёнак некалькі разоў падаў на падлогу.
Суд таксама ўстанавіў іншыя эпізоды траўмавання. Падчас купання маці паставіла дзіцячую ванначку ўпоперак вялікай ванны і не замацавала яе належным чынам. У выніку ванначка перакулілася, а немаўля выпала і ўдарылася аб паверхню ванны.
Яшчэ адзін выпадак адбыўся на лесвіцы ў пад’ездзе. Жанчына спускала дзіцячы вазок, але не ўтрымала яго і вазок перакуліўся, а маленькі хлопчык выпаў на прыступкі.
У выніку шматлікіх падзенняў у дзіцёнка выявілі шматлікія пераломы рэбраў, костак рукі і іншыя цялесныя пашкоджанні.
Пра тое, што дзіця рэгулярна атрымлівае траўмы, праваахоўнікам паведамілі медыцынскія ўстановы. Пасля гэтага распачалі крымінальную справу.
На судзе абвінавачаная цалкам прызнала віну ў неналежным выкананні абавязкаў па доглядзе за малалетнім сынам. Яна заявіла, што разумела правілы догляду за немаўляцем і ведала пра неабходнасць забяспечваць яго бяспеку, але фактычна не выконвала сваіх абавязкаў.
Цяпер дзіцёнак знаходзіцца на дзяржаўным забеспячэнні ў доме дзіцяці. Маці пазбавілі бацькоўскіх правоў, а таксама абавязалі кампенсаваць дзяржаве выдаткі на ўтрыманне сына.
Акрамя асноўнага пакарання, якое склала ўсяго толькі два гады абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу, суд пастанавіў спагнаць з жанчыны 50 тысяч рублёў у якасці кампенсацыі маральнай шкоды на карысць пацярпелага хлопчыка. Прысуд у законную сілу пакуль не ўступіў.
Што ж тычыцца дзіцёнка, то паводле выхавальнікаў дзетдома, апетыт у яго добры, як у здаровага і моцнага малога. Такім ён і нарадзіўся – без паталагічных дыягназаў. Аднак траўмы, у тым ліку чэрапна-мазгавая, моцна паўплывалі на яго развіццё, піша “Наша ніва”.
Зараз хлопчыку год і чатыры месяцы. Ён умее толькі сядзець і поўзаць. У нагах адчуваецца слабасць: ён не можа ўставаць і хадзіць. Нават у хадунках амаль не перасоўваецца.
Інфармацыя пра хлопчыка ўжо размешчана ў Рэспубліканскім банку даных для ўсынавіцеляў.
У Магілёве сілавыя структуры праводзяць рэйды супраць людзей, якіх не могуць прыцягнуць да крымінальнай адказнасці за пратэсты 2020 года.
Паводле сведчанняў мясцовых жыхароў, на якія спасылаецца “Наша ніва”, супрацоўнікі ГУБАЗіКу прыходзілі да людзей рана раніцай, праводзілі жорсткія затрыманні і ператрусы, пасля чаго дастаўлялі затрыманых у аддзяленні міліцыі для так званых «прафілактычных размоў».
Па словах відавочцаў, сілавікі з’яўляліся каля сямі гадзін раніцы. Пасля моцнага грукату ў дзверы людзей прымушалі адкрываць, а затым клалі тварам у падлогу і заламвалі рукі. У кватэрах праводзілі ператрусы. Рэчы раскідвалі і аглядалі, хоць, як адзначаюць самі пацярпелыя, пошук выглядаў хутчэй дэманстратыўным, чым накіраваным на выяўленне канкрэтных доказаў.
Пасля ператрусаў людзей увозілі ў міліцыю. Там супрацоўнікі сілавых структур нагадвалі пра адказнасць за ўдзел у пратэстнай дзейнасці, расказвалі пра кантроль над «экстрэмісцкай актыўнасцю» і прымушалі падпісваць дакументы аб тым, што затрыманыя нібыта «папярэджаныя» пра магчымыя наступствы ў выпадку новых пратэстаў.
Паводле інфармацыі крыніц, гаворка ішла выключна пра ўдзел у маршах 2020 года, па якіх раней людзей маглі прыцягваць да адказнасці паводле артыкула 342 Крымінальнага кодэкса «Арганізацыя або ўдзел у дзеяннях, што груба парушаюць грамадскі парадак». Аднак цяпер у многіх выпадках ужо мінуў пяцігадовы тэрмін даўнасці прыцягнення да крымінальнай адказнасці па гэтым артыкуле.
Самі сілавікі, як сцвярджаецца, не хавалі, што галоўнай мэтай рэйдаў з’ўляецца псіхалагічны ціск. Некаторым затрыманым проста казалі, што гэта робіцца «каб не расслабляліся». На суткі людзей не пакідалі і пасля размоў адпускалі дадому.
У апошнія гады па «маршавым» артыкуле 342 КК суды найчасцей прызначалі абмежаванне волі без накіравання ў папраўчую ўстанову (“хатнюю хімію”). Пасля таго як у жніўні 2025 года пачаў заканчвацца тэрмін даўнасці па справах, звязаных з пратэстамі 2020-га, частка крымінальных пераследаў фактычна страціла перспектыву. Людзей, якіх затрымлівалі ўжо пасля заканчэння гэтага тэрміну, у некаторых выпадках або вызвалялі яшчэ да суда, або перакваліфікоўвалі справы ў адміністрацыйныя.
