Хабары, якія бяруць кіраўнікі дзяржпрадпрыемстваў Магілёва – не імпульсіўныя ўчынкі, не перагібы на месцах, а рабочы інструмент, убудаваны ў ланцужок паставак.
Дзве крымінальныя справы, узбуджаныя ў Магілёве з розніцай у некалькі месяцаў, сведчаць пра адно і тое ж: карупцыя ў сферы дзяржаўных закупак даўно перастала быць выключэннем і ператварылася ва ўстойлівую дзелавую практыку.
Нядаўна стала вядома, што аператыўнікі АБЭЗ спынілі карупцыйную схему ў сістэме жыллёва-камунальнай гаспадаркі Магілёва.
У яе цэнтры – 53-гадовы кіраўнік аддзела аднаго з прадпрыемстваў ЖКГ абласнога цэнтра, які атрымліваў грошы ад дырэктара камерцыйнай фірмы за тое, што тая выбіралася пастаўшчыком спецадзення, інструментаў і расходных матэрыялаў. Агульная сума незаконных узнагароджанняў перавысіла 20 тысяч рублёў.
У ходзе расследавання высветлілася, што схема не абмяжоўвалася адным прадпрыемствам: той жа бізнесмен сістэматычна перадаваў грошы кіраўнікам іншых дзяржаўных арганізацый Магілёва за лабіраванне інтарэсаў сваёй кампаніі.
Нагадваем, што падобная гісторыя адбылася ў сферы школьнага харчавання Магілёва. З чэрвеня 2024 па кастрычнік 2025 года дырэктар прадпрыемства грамадскага харчавання не менш як 16 разоў атрымліваў хабары ад індывідуальных прадпрымальнікаў і прадстаўнікоў камерцыйных арганізацый. Абодва выпадкі, пры ўсім адрозненні галін, уладкаваныя па адной і той жа логіцы і носяць аднолькавую назву – сістэмная дзелавая карупцыя.
Дзевяць жыхароў Мінска і Гомеля сталі ахвярамі махлярства: жыхарка Магілёва падманвала людзей, прапаноўваючы ім нібыта ў арэнду кватэры ў розных гарадах Беларусі.
Паводле інфармацыі праваахоўнікаў, 32-гадовая жанчына знаходзіла ў тэматычных супольнасцях сацыяльных сетак аб’явы людзей, якія шукалі жыллё для здыму. Яна звязвалася з імі і прапаноўвала «выгадныя» варыянты кароткатэрміновай арэнды.
Каб стварыць уражанне надзейнасці, магіляўчанка высылала патэнцыйным кліентам фатаграфію свайго пашпарта і здымкі нібыта кватэр, якія здаваліся. Умоваю браніравання быў задатак.
Пасля таго як грошы паступалі на рахунак, жанчына спыняла зносіны і не адказвала на званкі і паведамленні.
Супрацоўнікі аддзела па супрацьдзеянні кіберзлачыннасці Кастрычніцкага РАУС Магілёва выявілі і спынілі гэтую схему. У дачыненні да жанчыны ўзбуджана крымінальная справа. Ёй пагражае да трох гадоў пазбаўлення волі.
У Магілёве сілавікі затрымалі 23-гадовага жыхара Гомеля па справе аб «рэабілітацыі нацызму». Відавочна, што нацызмам там і не пахла.
Не паспеў яшчэ забыцца выпадак абсурднага абвінавачвання магілёўцаў у тым, што яны замест Дня Перамогі святкавалі дзень нараджэння Гітлера, як магілёўскія сілавікі зноў вызначыліся. Па справе аб генацыдзе затрыманы чарговы “вораг народа”.
Сімволіка, форма, літаратура
Паводле версіі МУС, малады чалавек з Гомеля публікаваў матэрыялы ў Telegram-чатах, прызнаных экстрэмісцкімі. Падчас вобшуку ў яго знайшлі сцягі, сімволіку, элементы формы часоў Другой сусветнай вайны, халодную зброю 1940-х гадоў і тэматычную літаратуру.
Затрыманне праводзілі талакой: супрацоўнікі 11-га ўпраўлення ГУБАЗіК па Магілёўскай вобласці пры падтрымцы змагароў з дыверсантамі са спецпадраздзялення «Гром».
Паведамляецца, што раней мужчына “тройчы прыцягваўся да адміністрацыйнай адказнасці за распаўсюджванне нацысцкай сімволікі”. Цяпер узбуджана крымінальная справа.
Але падобныя навіны ўсё часцей з’яўляюцца на фоне іншай рэальнасці: пасля падзей 2020 года большасць людзей, на якіх улады навесілі ярлыкі «экстрэмістаў», або знаходзяцца ў турмах, або з’ехалі з краіны.
Новая хваля «барацьбы з экстрэмізмам»
Калі раней крымінальныя справы ўзбуджалі за ўдзел у пратэстах, тэлеграм-каналы або палітычную дзейнасць, то цяпер ГУБАЗіК і КДБ усё часцей чапляюцца да іншых тэм.
Сярод іх:
публікацыі ў інтэрнэце;
захоўванне сімволікі або гістарычных артэфактаў;
удзельнікі ваенна-гістарычнай рэканструкцыі і калекцыянеры.
Для рэканструктараў выкарыстанне формы і сімволікі розных армій Другой сусветнай вайны – звычайная частка гістарычнага хобі. Аднак калі сілавікі стараюцца стварыць атмасферу таго, што “вораг не дрэмле”, такія рэчы могуць трактавацца як прапаганда.
Гісторыя і палітыка
Памяць пра Вялікую Айчынную вайну займае цэнтральнае месца ў дзяржаўнай ідэалогіі Беларусі, таму абвінавачванні ў «рэабілітацыі нацызму» гучаць асабліва гучна.
Пры гэтым краіна востра мае патрэбу ў іншым артыкуле Крымінальнага кодэкса – пакаранні за рэабілітацыю сталінізму. Бо менавіта сталінская эпоха звязаная з масавымі рэпрэсіямі і знішчэннем значнай часткі беларускай эліты.
У любым выпадку ліхаманкавыя пошукі беларускімі сілавікамі новых катэгорый «пагроз» ужо становяцца трэндам.
238 да н.э. Фараон Пталамей III Эвергет упершыню ўвёў высакосныя гады каб прадухіліць зрухі ў календары.
Пазней астранамічныя веды егіпцян былі аб’яднаныя ў адно са старажытнарымскімі традыцыямі адліку часу і атрымаўся Юльянскі каляндар.
Стваральнікам юльянскага календара быў егіпецкі астраном і матэматык Сазіген, які на даручэнне Гая Юлія Цэзара займаўся распрацоўкай каляндарнай рэформы. За падставу каляндарнага цыкла Сазіген узяў вядомую ў той час працягласць астранамічнага года ў 365 дзён і 6 гадзін. Для зручнасці адліку ён прапанаваў тры гады лічыць па 365 дзён, а чацвёрты – па 366 дзён, каб пазбыцца дробнай часткі сутак і ўраўнаважыць астранамічны і каляндарны гады.
З 1 студзеня 45 года да н.э. Гай Юлій Цэзар увёў новы каляндар. У кожны год кратны чатыром, дадаваліся адны дадатковыя суткі ў лютым.
Шляхам сапастаўлення рымскіх і егіпецкіх датыровак у папірусе, знойдзеным у 1999 годзе, было ўстаноўлена, што высакоснымі гадамі ў Рыме былі 44, 41, 38, 35, 32, 29, 26, 23, 20, 17, 14, 11, 8 гады да н. э., 4, 8, 12 і ў наступным, кожны чацьвёрты год.
Год з’яўляецца высакосным у двух выпадках: або калі ён кратны 4, але пры гэтым не кратны 100, або кратны 400. Год не з’яўляецца высакосным, калі ён не кратны 4, або ён кратны 100, але пры гэтым не кратны 400.
Гады 1700, 1800 і 1900 не з’яўляюцца высакоснымі, так як яны кратныя 100 і не кратныя 400. Гады 1600 і 2000 – высакосныя, так як яны кратныя 400. Гады 2100, 2200 і 2300 – невысакосныя.
Высакосным годам быў 2020 год, наступным будзе 2024.
Людзі, якія нарадзіліся 29 лютага, святкуюць свой дзень нараджэння, калі прыпадае высакосны год.
321 год. Рымскі імператар Канстанцін I Вялікі абвясціў нядзелю днём адпачынку.
За 8 гадоў раней імператар дазволіў свабоднае вызнанне хрысціянства.
Ніводнае распараджэнне ўладаў у гісторыі не выконвалася з такім задавальненнем, як эдыкт Канстанціна пра нядзельны дзень.
На гэты дзень рынкі павінны былі закрывацца, а дзяржаўныя ўстановы – спыняць усялякую дзейнасць за выключэннем аперацый па вызваленні рабоў. Ніякіх абмежаванняў на земляробчыя працы, у якіх брала ўдзел пераважная большасць насельніцтва, не накладалася.
Да эдыкта Канстанціна грамадзяне Рымскай імперыі адзначалі ў гэты дзень – “дзень Сонца”. Водгалас гэтай традыцыі захаваўся ў сучаснай назве нядзелі ў шэрагу еўрапейскіх моў – Sunday.
Канстанцін крыху змяніў традыцыю. А прычынай таму паслужыў сон: напярэдадні найважнейшай бітвы яму прысніўся крыж на сонцы і надпіс, які абяцаў перамогу з гэтым знакам. Сон аказаўся прарочым, Канстанцін сапраўды атрымаў перамогу. Таму імператар забараніў фізічную працу ў нядзелю і прысвяціў яе Госпаду.
За савецкім часам у гэты дзень нярэдка праводзілі нядзельнікі.
Нядзеля – выходны дзень у хрысціянскіх краінах.
У Каралеўстве Марока – тры выходныя дні: пятніца (мусульмане), субота (іўдзеі, шабат), нядзеля (хрысціяне).
1573 год. Беларус са шляхецкага роду Іван Фёдараў заснаваў друкарню ў Львове.
І. Фёдараў (1510–1583) – сярэдневяковы ўсходнееўрапейскі друкар. Лічыцца пачынальнікам друкарскай справы ў Масковіі і ва Ўкраіне.
Паходзіць з дробнай беларускай шляхты, падпісваўся родавым гербам Рагозаў «Шранява». Існуе гіпотэза, што ён нарадзіўся на тэрыторыі сучаснага Вілейскага раёна.
З 19 красавіка 1563 да 1 сакавіка 1564 года разам з Пятром Мсціслаўцам выдаў у Маскве першую дакладна датаваную расійскую друкаваную кнігу «Апостал».
15 лютага 1574 года ў Львове скончыў друк “Апостала” – першую ўкраінскую дакладна датаваную друкаваную кнігу. Адначасова з “Апосталам” Фёдараў друкуе і першы кірылічны падручнік граматы – “Азбуку”.
Помнік украінскаму першадрукару Івану Фёдараву ў Львове.
1753 год. Нарадзіўся Тамаш Ваўжэцкі. Палітычны дзеяч ВКЛ, адзін з кіраўнікоў паўстання 1794 года. Генерал-лейтэнант.
Вучыўся ў езуіцкай школе ў Відзах. Дэпутат ад шляхты Браслаўскага павета на Чатырохгадовым сейме Рэчы Паспалітай 1788–1792, дзе выступаў 169 разоў з палымянымі прамовамі, настойваючы на прыняцці Канстытуцыі.
У пачатку паўстання 1794 года дзейнічаў у чыне генерала ў Браслаўскім павеце, потым – у Курляндыі. Вызначыўся ў штурме Лібавы і ў бітве пад Брэстам.
Пасля паланення Т. Касцюшкі ўзначаліў паўстанне, другі галоўнакамандуючы войск (10 кастрычніка – 16 лістапада 1794).
Узяты ў палон, быў перавезены ў Пецярбург, дзе два гады знаходзіўся ў зняволенні. Пасля ўступлення на трон Паўла I вызвалены з турмы, вярнуўся на Радзіму.
Займаў у Царстве Польскім пасады сенатара, ваяводы і міністра юстыцыі.
Памёр 5 жніўня 1816 года. Пахаваны ў Відзах Лаўчынскіх сённяшняга Браслаўскага раёна.
1872 год. Нарадзіўся Васіль Залатароў.
Беларускі кампазітар і педагог. Заслужаны артыст Расіі, народны артыст Беларусі. Прафесар. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі. Пачынальнік беларускай акадэмічнай музыкі.
Вучыўся ў Прыдворнай пеўчай капэле ў М. Балакірава і А. Лядава, Пецярбургскай кансерваторыі па класу М. Рымскага-Корсакава.
Выкладаў у кансерваторыях і музычна-драматычных інстытутах у Расіі, ва Украіне, Беларусі. Яго вучнямі былі Л. Абеліёвіч, А. Багатыроў, У. Алоўнікаў.
У беларускую музычную культуру арганічна ўвайшлі яго балет па матывах народных легенд «Князь-возера», сімфонія «Беларусь», танцавальная сюіта і уверцюра-фантазія на беларускія тэмы для сімфанічнага аркестра, цыкл апрацовак народных песень для голасу з сімфанічным аркестрам «Кантрасты» і іншыя.
Аўтар манаграфіі «Фуга» – першай рускамоўнай працы, спецыяльна прысвечанай гэтай музычнай форме.
Памёр 25 мая 1964 года.
В. Залатароў з выпускнікамі С. Нісневіч, М. Вайнбергам, У. Алоўнікавым, Д. Лукасам, Р. Селіцкім, Л. Абеліевічам, Д. Лукас. Мінск, 1941 год.
1876 год. Аляксандр Бэл атрымаў патэнт на “размаўляльны тэлеграф” – тэлефон.
Сама ідэя тэлефанавання была распрацавана ў 1849-1853 гадах парыжскім інжынерам-механікам Шарлем Бурселем, ён першым ужыў слова “тэлефон” (ад грэцкага tele – удалячынь, далёка і phone – гук).
У 1860 году ў ЗША Антоніа Мэучы прадэманстраваў прыладу, якая магла перадаваць гукі па правадах – Telectrophon. У 1861 годзе нямецкі фізік І. Рэйс прадэманстраваў іншую прыладу, якая таксама магла перадаваць музычныя тоны і чалавечую гаворку па правадах – Telephon.
10 сакавіка 1876 года адбылася перадача першай выразнай фразы, якая стала гістарычнай: “Містэр Ватсан, ідзіце сюды. Вы мне патрэбныя”. Гэтая перадача была ажыццёўлена па 12-ці метроваму проваду, які злучаў кватэру Бэла з лабараторыяй на гарышчы.
25 чэрвеня 1876 года Бэл упершыню прадэманстраваў свой тэлефон на першай Сусветнай электратэхнічнай выставе ў Філадэльфіі. А праз 5 гадоў – на міжнароднай выставе ў Парыжы, дзе да яго апарата выстройваліся вялізныя чэргі.
Бэл у 1877 годзе стварыў першую тэлефонную кампанію “Bell Telephone Company”.
Першы телефон з’явіўся ў Магілёве ў 1881 годзе, у Мінску – у 1890 годзе.
1886 год. Нарадзіўся Фабіян Акінчыц.
Беларускі палітычны дзеяч, юрыст, выдавец, публіцыст.
Скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт. У 1920-1930-я гады дырэктар школы на Стаўбцоўшчыне, уладальнік бюро юрыдычных парад, кіраўнік Беларускага дабрачыннага таварыства, віленскага юрыдычнага аддзела Цэнтральнага сакратарыята Беларускай сялянска-работніцкай грамады, член Беларускага нацыянальнага камітэта ў Вільні.
У 1927 годзе асуджаны на 8 гадоў зняволення за палітычную дзейнасць, вызвалены датэрмінова Прэзідэнтам Польшчы І. Масціцкім у 1930.
У ліпені 1939 года стаў старшынёй Беларускага бюро прапаганды пры Міністэрстве прапаганды ў Берліне. У пачатку 1940 года быў старшынёй Беларускага камітэта ў Варшаве. Арганізатар Вустраўскай школы прапагандыстаў (пад Берлінам), куды траплялі асобы з ліку савецкіх ваеннапалонных. Пасля заканчэння курсаў многія выпускнікі накіроўваліся на працу ў акупацыйную адміністрацыю на Беларусі.
Акінчыц прэтэндаваў на палітычнае лідарства ў беларускіх колах, блізкіх да германскіх акупацыйных улад.
5 сакавіка 1943 года Ф. Акінчыц быў застрэлены на кватэры ў Мінску супрацоўнікам «Беларускай газеты» А. Матусевічам.
1906 год. Адбыўся суд над ураджэнкай Магілёўскай губерні Лідзіяй Язерскай, якая 29 лістапада 1905 года здзейсніла замах на жыццё Магілёўскага губернатара М. Клінгенберга.
Л. Язерская (Казановіч, 1866–1915) – стаматолаг, эсерка.
Была асуджаная на 13,5 гадоў катаргі. Памерла ў Якуцку 30 верасня 1915 года ад бранхіяльнай астмы.
У Магілёве яе імя носіць вуліца Язерскай (былая Жандармская, паміж саборам Трох Свяціцеляў і аблвыканкамам).
Урачыстая сустрэча рэвалюцыянерак М. Спірыдонавай, М. Школьнік, А. Біцэнка, А.Ізмайловіч, Р. Фіялкі, Л. Язерскай на Омскай чыгуначнай станцыі 30 чэрвеня 1906 года падчас этапавання на Нерчынскую катаргу
1918 год.У Магілёў уступілі польскія легіянеры, якія падпарадкоўваліся германскаму камандаванню.
Брыгада Польскіх стралкоў была сфарміравана ў 1916 годзе ў Бабруйску (4 000 штыкоў) і перакінута пад Баранавічы. У жніўні 1917 года перадыслацыравана ў Быхаў і ўключана склад Першага польскага корпуса І. Доўбар-Мусніцкага. Корпус складаўся з 12 стралковых, 3 уланскіх палкоў і цяжкай артылерыі. Польскія легіянеры ахоўвалі Стаўку ў Магілёве, адыгралі немалую ролю ў лёсе «быхаўскіх вязняў».
1931 год. Памёр Павел Дземідовіч (1871-1931).
Даследчык беларускай этнаграфіі і фальклору.
Скончыў Нясвіжскую настаўніцкую семінарыю, Віленскі настаўніцкі інстытут. Настаўнічаў у беларускіх школах, у Выбаргскай настаўніцкай семінарыі і на настаўніцкіх курсах у Выбаргу і Юр’еве (Тарту), супрацоўнік аддзялення этнаграфіі Таварыства аматараў прыродазнаўства, антрапалогіі і этнаграфіі пры Маскоўскім універсітэце.
Арганізатар (1919) і загадчык мінскай беларускай гімназіі, супрацоўнік Наркамата асветы БССР, этнаграфічнай секцыі Інбелкульта, выкладчык Мінскага інстытута народнай адукацыі.
Публікаваўся ў выданнях «Виленский вестник», «Этнографическое обозрение», «Живая старина». Частку сваіх этнаграфічных збораў перадаў М. Доўнар-Запольскаму. Спадчына П. Дземідовіча выкарыстана пры падрыхтоўцы выданняў «Легенды і паданні» (1983), «Земляробчы каляндар» (1990) серыі «Беларуская народная творчасць».
Арыштоўваўся ў 1921 г. па абвінавачанні ў антысавецкай дзейнасці.
1953 год. Нарадзіўся Уладзімір Кожух.
Беларускі мастак-жывапісец.
Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча імя А. Глебава, Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут, праходзіў стажыроўку ў творчых майстэрнях у г. Мінску.
Увасабленне сіл прыроды – асноўны змястоўны матыў яго жывапісных работ. У яго карцінах зварот да архаічных пластоў этнічнай культуры беларусаў носіць рамантычны характар.
За серыю работ «Чарнобыля чорная быль» прысуджана прэмія прафсаюзаў.
Памёр 6 ліпеня 2017 года.
1967 год.Пастановай ЦК КПСС, Саветам міністраў СССР быў уведзены пяцідзённы працоўны тыдзень з двума выходнымі днямі.
З’явілася звыклая нам пяцідзёнка, але пры гэтым захаваліся і рабочыя суботы па вызначанай сетцы працоўнага часу.
Пяцідзёнка замяніла сямідзённы працоўны тыдзень з 8-гадзінным працоўным днём і 48 гадзін у тыдзень, які быў уведзены ўлетку 1940 года.
У еўрапейскіх краінах, паводле дырэктывы Еўрапарламента і ЕС, сярэдняя працягласць працоўнага часу не павінна перавышаць 48 гадзін у тыдзень, уключаючы звышурочныя, якія кампенсуюцца.
У Фінляндыі працоўны тыдзень – гэта 32-38 гадзін, у Італіі – 40-48, Францыі – 35-48, у Вялікабрытаніі – 36, у ФРГ – 40-48 гадзін, Нідэрландах – 40-48, ЗША – 40, Кітаі – 40-48.
1991 год. Загінуў пры нявысветліных абставінах Анатоль Грачанікаў (1938-1991).
Беларускі паэт і перакладчык. Галоўны рэдактар часопісаў «Вясёлка», «Бярозка», «Маладосць».
Аўтар 10 зборнікаў вершаў, зборніка паэзіі, кніг сатыры і гумару, 4-х кніг для дзяцей.
На беларускую мову пераклаў зборнік паэзіі Зульфіі, кнігі вершаў для дзяцей сучасных афганскіх паэтаў, асобныя творы рускіх, украінскіх, малдаўскіх, літоўскіх, сярэднеазіяцкіх паэтаў і паэтаў замежных славянскіх краін.
Дзяржаўная прэмія БССР за кнігі вершаў «Палессе», «Валерка і лятаючая талерка», «Казка пра Івана-ганчара і пачвару цара»
Крымінальнікі, хабар і садызм: былы палітвязень расказаў пра норавы ў магілёўскім СІЗА і шклоўскай калоніі №17.
Былы палітвязень, асуджаны за «абразу Лукашэнкі і сілавікоў», расказаў праваабаронцам «Магілёўскай вясны» пра затрыманне, умовы ўтрымання ў СІЗА Магілёва і жыццё ў папраўчай калоніі №17 у Шклове.
Білі з моманту затрымання
Палітвязень расказаў, што яго затрымалі ў 2022 годзе супрацоўнікі ГУБАЗіК. Сілавікі асабліва не цырымоніліся: павалілі падазраванага на зямлю, надзелі на галаву шапку і пачалі збіваць проста ў мікрааўтобусе.
Некалькі дзён мужчыну трымалі ў будынку ГУБАЗіК, перыядычна адвозячы на ноч у ізалятар часовага ўтрымання. Днём яго зноў вярталі ў адміністрацыйны будынак, ставілі да сцяны «на расцяжку» і білі. Прычым рабіў гэта кожны, хто праходзіў міма.
Крымінальную справу ўзбудзілі па некалькіх артыкулах, уключаючы «абразу прадстаўніка ўлады», «абразу Лукашэнкі» і «стварэнне экстрэмісцкага фарміравання». Суд насіў фармальны характар, а канчатковы прысуд быў прадвызначаны.
“Веласіпедная” сістэма ў СІЗА
У СІЗА Магілёва практыкавалася так званая «веласіпедная» сістэма – пастаянная змена камер для ціску на абвінавачаных, якія не прызнаюць віну.
Мужчына расказаў, што ў ізалятары зняволеных схіляюць да прызнання праз арыштантаў-крымінальнікаў. У прыватнасці, некаторыя рэцыдывісты, якія супрацоўнічалі з адміністрацыяй, пераконвалі навічкоў прызнаць віну, атрымліваючы за гэта пэўныя прывілеі.
Таксама былы зняволены сцвярджае, што на працэсы ўнутры СІЗА ўплывае нейкая супрацоўніца, якую зняволеныя называлі «Валер’еўна». Паводле яго слоў, праз яе выбудоўваецца сістэма ціску і нефармальных дамоўленасцяў паміж адміністрацыяй і крымінальнікамі.
Норавы ў калоніі
Адбываць пакаранне мужчыну адправілі ў папраўчую калонію №17 у Шклове. Паводле яго слоў, там існуе жорсткая сістэма, дзе зняволеных сістэматычна караюць за фармальныя парушэнні – напрыклад, калі яны не павіталіся з супрацоўнікам калоніі. Вітацца трэба пастаянна – нават калі ты сустракаўся з супрацоўнікам усяго хвіліну таму.
Паводле слоў былога зняволенага, палітычных арыштантаў утрымліваюць асобна і накіроўваюць на самыя цяжкія і нізкааплатныя работы. Пры гэтым унутры калоніі існуе нефармальная сістэма грашовых збораў і паслуг.
Напрыклад, дадатковыя сустрэчы з роднымі або магчымасць умоўна-датэрміновага вызвалення могуць залежаць ад памеру грашовых пераводаў.
У жавальных цукерках са смакам манга Mango jelly, вырабленых у Расіі, магілёўскія эпідэміёлагі знайшлі незаяўлены вытворцай складнік.
Небяспечныя цукеркі прадаваліся ў краме “Перекресток Авеню”, што на вуліцы Якубоўскага 44. Іх вырабляе расійскі вытворца ТАА “Салокі свет”, а ў Беларусь завозіць імпарцёр “Смачная справа” з Мінску. Ва ўзятай пробе цукерак эпідэміёлагі выявілі незаяўлены вытворцам на маркіроўцы сінтэтычны фарбавальнік.
Цяпер спецыялісты органаў Дзяржсаннагляду збіраюць матэрыялы для прыцягнення імпарцёра, упакоўшчыках і грузаадправіцеляў да адміністратыўнай адказнасці.
Фота: ТГ “Магілёўскі абласны цэнтр гігіены, эпідэміялогіі і грамадскага здароўя”
Стэплер – рэч універсальная, асабліва для офісных працаўнікоў.
У пачатку X стагоддзя чалавецтва навучылася звязваць разам неабходныя дакументы невялікімі тасёмкамі. У XVII стагоддзі ў кабінеце французскага караля Людовіка XV дакументы сталі змацоўвацца клямкамі ручной працы і з каралеўскай эмблемай.
5 сакавіка 1867 года амерыканец МакГіл атрымаў патэнт на прэс, які дазваляў змацоўваць аркушы паперы клямарамі. Гэты стэплер быў грувасткім, дарагім і не вельмі зручным у выкарыстанні. У яго ўстаўлялася ўсяго адна клямара. Але гэты механізм выкарыстоўваўся для змацавання кніг, папер, брашур, замацаванні дываноў і абіўкі мэблі.
У 1905 году амерыканская фірма Jahn Manufacturing Company распрацавала свой стэплер з блокам з 25 металічных клямараў.
Упершыню слова “stapler” з’явілася ў 1901 году ў амерыканскай газеце, у рэкламе навамодных сшывальнікаў. Да гэтага выкарыстоўвалі слова змацавальнік.
Бесскрэпачны стэплер быў вынайдзены Крысціянам Бергерам у 1997 годзе, а ў 1999 запатэнтаваны. З гэтага часу прыблізна стэплеры з’явіліся ў продажы і ў Беларусі.
1279 год. Перамога войска ВКЛ на чале з Трайдзенем над ордэнскім войскам у бітве пры Ашарадэне.
На пачатку 1279 года лівонскія войскі ўварваліся ў Літву, аблажылі Кернаву, але ўзяць не здолелі, разрабавалі ваколіцы і з вялікімі палонам у лютым вярнуліся ў Лівонію. Трайдзень нагнаў іх і 5 сакавіка разбіў.
Трайдзень – вялікі князь літоўскі (1270–1282). Вёў барацьбу з Тэўтонскім ордэнам і Галіцка-Валынскім княствам, не павялічыў дзяржаўнай тэрыторыі, але здолеў утрымаць ВКЛ у ранейшых межах. Вывеў дзяржаву з залежнасці ад Галіцка-Валынскага княства і ўмацаваў яе міжнароднае становішча, пакінуў яе мацнейшай, чым атрымаў.
Пры ім шмат прусаў ад нямецкага націску перасялілася ў ВКЛ, галоўным чынам, у ваколіцы Гародні і Слоніма.
У 1280 годзе Трайдзень заснаваў Коўна.
Пазнейшая «Хроніка Быхаўца» паведамляе, што ў 1782 годзе Трайдзеня забілі падасланыя забойцы. Паводле ж Галіцка-Валынскага летапісу, ён памёр сваёй смерцю.
М. Андрыёлі. Сустрэча Трайдзеня з будучай жонкай, мазавецкай князёўнай Ганнай
1562 год. Магістр Лівонскага ордэна Готхард Кетлер у Рыжскім замку прынёс ленную прысягу на вернасць каралю Жыгімонту Аўгусту, якога прадстаўляў канцлер вялікі літоўскі і ваявода віленскі Мікалай Радзівіл «Чорны».Перадаў пячатку Ордэна і ключы ад Рыгі, прызнаючы свае ўладанні часткай ВКЛ.
Каталіцкая дзяржава і ваенная арганізацыя рыцараў ва Усходняй Прыбалтыцы на латышскіх і эстонскіх землях, якая была заснавана як Ордэн Мечаносцаў у 1202 годзе, перастала існаваць.
5 жніўня 1579 года ў лагеры польска-літоўскай арміі ў Дзісне пад Полацкам Кетлер прызнаў сваю васальную залежнасць ад новага караля польскага і вялікага князя літоўскага Стэфана Баторыя.
Разам з тэрыторыяй Лівоніі да ВКЛ перайшлі і лівонскія калоніі: востраў Джэймс у Гвінейскім заліве (сённяшняя афрыканская Гамбія) і востраў Табага ў Паўднёвай Амерыцы.
1777 год. Нарадзіўся Юзаф Маралёўскі.
Беларускі паэт і педагог.
Вучыўся ў Аршанскім і Полацкім езуіцкіх калегіумах. Выкладаў у езуіцкіх калегіумах Мсціслава, Магілёва, Оршы.
Яго творчасць выяўляла характэрныя рысы літаратуры часоў пераходу ад класіцызму да рамантызму. Адначасова з класіцыстычнымі трэнамі, элегіямі, эпіграмамі, панегірыкамі, наследаваннямі Гарацыю пісаў у перадрамантычным стылі лірычныя песні, у якіх з агульнагуманістычных і хрысціянскіх пазіцый разважаў пра выхаваўчае значэнне паэзіі. Выказваў замілаванне прыродай і родным краем.
Памёр 12 жніўня 1845 года.
Мсціслаў. Касцёл Святога Міхаіла Арханёла
1861 год. У Даравальную нядзелю 5 сакавіка зачытаны па ўсіх цэрквах маніфест Аляксандра II аб вызваленні сялян.
Маніфест «Пра ўсяміласцівае дараванне прыгонным людзям правоў стану свабодных сельскіх абывацеляў» і «Палажэнне аб сялянах, якія выходзяць з прыгоннай залежнасці» быў падпісаны імператарам 3 сакавіка.
1896 год. Нарадзіўся Кандрат Крапіва (Атраховіч).
Беларускі пісьменнік, паэт, сатырык, драматург, перакладчык, грамадскі дзеяч, літаратуразнавец. Народны пісьменнік. Герой Сацыялістычнай Працы. Лаўрэат дзвюх Сталінскіх, Дзяржаўнай прэмій СССР. Акадэмік, доктар філалагічных навук. Заслужаны дзеяч навукі.
Працаваў у Цэнтральным бюро краязнаўства, ў часопісах, газетах, дырэктарам Інстытута мовазнаўства АН БССР, віцэ-прэзідэнтам АН БССР.
Неаднаразова абіраўся дэпутатам, старшынёй Вярхоўнага Савета БССР.
Аўтар вершаваных фельетонаў, сатырычных вершаў, куплетаў, баек, прозы, крытычных, лінгвістычных артыкулаў, каля 20 кніг сатыры і гумару. Майстар камедыйнага жанру, па п’есах зняты кінафільмы.
Яго творы перакладзены на многія мовы свету. Сам шмат пераклаў твораў рускай і замежнай класікі.
Адзін з навуковых рэдактараў «Русско-белорусского словаря», рэдактар «Беларуска-рускага слоўніка», «Тлумачальнага слоўніка беларускай мовы» ў 5 тамах. Узначальваў Тэрміналагічную камісію Беларускай Савецкай Энцыклапедыі, непасрэдна займаўся распрацоўкай тэрміналогіі ў розных галінах навукі. Навуковы рэдактар «Дыялекталагічнага атласа беларускай мовы».
У яго гонар названы Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору акадэміі наук, Уздзенская СШ № 2, названы вуліцы ў Мінску і Уздзе. У Мінску на доме па праспекце Незалежнасці, 76, устаноўлена мемарыяльная дошка.
Памёр 7 студзеня 1991 года.
1910 год. Нарадзіўся Аўген Калубовіч (Каханоўскі).
Беларускі гісторык, палітычны дзеяч, настаўнік, дзеяч эміграцыі ў ЗША.
Рэпрэсаваны ў 1930 годзе па справе моладзевай “Беларускай Арганізацыі Альтруістых”. Вязень ГУЛАГу.
Пасля лагераў, з 1933 года настаўнічаў, быў звольнены, адноўлены на рабоце з дапамогай А. Чарвякова. Перад вайной працаваў у наркамасветы БССР.
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны мабілізаваны ў армію. Трапіў пад Масквой у акружэнне, вярнуўся ў Мінск. Уваходзіў у склад Беларускай рады даверу, Беларускай Цэнтральнай Рады.
З 1944 года на эміграцыі. Выкладаў у Беларускай гімназіі імя Я. Купалы ў Рэгенсбургу, быў прэм’ер-міністрам Урада БНР (1948-1953).
З 1950 года жыў у ЗША. Выдаваў «Бюлетэнь» Злучанага беларускага камітэта ў Кліўлендзе, бюлетэнь «Абежнік Цэнтральнага Камітэту Аб’яднання беларускіх нацыянал-дэмакратаў».
Аўтар успамінаў пра палітычныя рэпрэсіі 1930-х на Беларусі, прац «Мова ў гісторыі беларускага пісьменства», «Айцы БССР і іхны лёс». Укладальнік, рэдактар і адзін з аўтараў зборніка «Янка Купала і Якуб Колас. 1882-1982: Вянок успамінаў пра іх» (1982). Даследаваў гісторыю Беларусі XX стагоддзя.
Памёр 25 мая 1987 года
1940 год. Палітбюро ЦК ВКП(б) прыняло рашэнне аб расстрэле ваеннапалонных польскіх афіцэраў, якія знаходзіліся ў савецкіх турмах.
У верасні-кастрычніку 1939 года афіцэры польскай арміі – сярод іх і беларусы – былі інтэрніраваны Чырвонай Арміяй у час паходу ў Заходнюю Беларусь і Заходнюю Украіну і зняволены ў лагерах Асташкаўскім, Казельскім, Старабельскім.
Масавае забойства адбылося ў Катыні пад Смаленскам вясной 1940 года. Паводле абнародаваных архіўных дакументаў, усяго былі расстраляныя 21 857 чалавек.
1946 год. Уінстан Чэрчыль у сваёй прамове называе мяжу з Усходнім блокам «Жалезнай заслонай».
Чэрчыль пад час выступу ў амерыканскім Фултане ужыў словазлучэнне “жалезная заслона”, якое мела хаджэнне ў Еўропе падчас абедзвюх сусветных войн. Але толькі пасля таго, як ім была вымаўлена знакамітая фраза: “Ад Шчэцына на Балтыцы да Трыеста на Адрыятыцы на кантынент апусцілася жалезная заслона…” – гэта словазлучэнне стала палітычным тэрмінам, які абазначае лінію падзелу Еўропы на зоны ўплыву і кантролю, пачатак “халоднай вайны”.
Цікава, што абзац аб “жалезнай заслоне” Чэрчыль не ўключыў у папярэдне раздадзены прэсе тэкст. Стэнаграфісты і рэпарцёры, якія не чакалі, ад яго такой “адсябяціны”, ледзь не ўпусцілі гэты гістарычны абзац.
1953 год. Памёр Іосіф Сталін (1879-1953).
Савецкі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Генеральны сакратар Цэнтральнага Камітэта Усесаюзнай камуністычнай партыі (бальшавікоў), кіраўнік савецкага ўрада, генералісімус Савецкага Саюза.
Сталіным была ўсталяваная асабістая дыктатура, якая абапіралася на магутныя партыйна-дзяржаўныя структуры, тэрор і гвалт, механізмы ідэалагічнай маніпуляцыі грамадствам. Ён валодаў большай палітычнай уладай, чым любая іншая фігура ў гісторыі, быў не проста сімвалам рэжыму, а лідарам, які прымаў прынцыповыя рашэнні і быў ініцыятарам усіх колькі-небудзь значных дзяржаўных мер.
Перамога ў апошняй вайне адбылася не дзякуючы, а насуперак Сталіну. У адкрытым лісце 25-ці дзеячаў савецкай навукі, літаратуры і мастацтва гаворыцца пра адказнасць Сталіна за негатоўнасць да вайны. У адкрытым лісце ад 20 красавіка 2010 года ветэраны таксама падвергнулі Сталіна крытыцы, ахарактарызаваўшы яго змову з Гітлерам як «злачынную».
1985 год. У Гданьску памёр Тодар Куніцкі (1899-1985).
Беларускі грамадска-палітычны дзеяч. Адзін з заснавальнікаў Беларускага студэнцкага саюза ў Віленскім універсітэце, Беларускага сялянскага саюза.
Працаваў у Беларускім інстытуце гаспадаркі і культуры, урачом на Беласточчыне.
3 чэрвеня 1937 года Галоўліт БССР Указам № 33 «Спіс літаратуры, якая падлягае канфіскацыі з бібліятэк грамадскага карыстання, навучальных устаноў і кнігагандлю» «усе кнігі» Куніцкага прадугледжвалася «спальваць».
У час Другой сусветнай вайны працаваў у Вільні, пасля вайны працаваў урачом у Гданьску.
Сябры Беларускага студэнцкага саюза, 1930-я гады.
2000 год. Трагічна загінуў Мікола Ермаловіч (1921-2000).
Беларускі публіцыст, крытык, літаратуразнавец, брат магілёўскага тэатральнага рэжысёра Валянціна Ермаловіча (1925-2004).
Аўтар і выдавец непадцэнзурных тэкстаў 1960–1980-х гадоў. Заснавальнік новай беларускай рамантычнай гістарыяграфіі, якая супярэчыла афіцыйным савецкім канцэпцыям гісторыі Беларусі. У прыватнасці, ён даказваў, што Літва ніколі не заваёўвала Беларусь, а ВКЛ з’яўлялася беларускай дзяржавай.
Альтэрнатыўнае бачанне гісторыі Беларусі выклікала раздражненне ўлады, пераслед КДБ.
Выдаваў рукапісны самвыдавецкі часопіс «Падснежнік» («Гутаркі», 1963-1976, каля 50 выпускаў) пад псеўданімам Сымон Беларус.
Аўтар кніг «Па слядах аднаго міфа», «Дарагое беларусам імя» (1970), «Старажытная Беларусь: Полацкі і Новагародскі перыяды», «Старажытная Беларусь: Віленскі перыяд», «Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае».
Працы Ермаловіча ў значнай ступені паўплывалі на фармаванне сучаснай грамадскай думкі і гістарыяграфіі Беларусі.
У апошні дзень жыцця амаль невідушчы 78-гадовы навуковец трапіў пад колы аўтамабіля ў Мінску. Кіроўца ўцёк з месца здарэння.
2013 год. Памёр Валянцін Пятровіч Грыцкевіч (1933-2013).
Беларускі ўрач, грамадскі дзеяч. Кандыдат медыцынскіх навук, доктар культуралогіі.
Скончыў Інстытут замежных моў, медыцынскі інстытут, гістарычны факультэт БДУ.
Працаваў урачом у Мінскай вобласці, Мінску, Ленінградзе, супрацоўнікам Ваенна‑медыцынскага музея, прафесарам Ленінградскага ўніверсітэта культуры.
Даследаваў гісторыю беларускай медыцыны («З факелам Гіпакрата», «Адысея наваградскай лекаркі: Саламея Русецкая»), біяграфістыкі – «Падарожжы нашых землякоў», «Дзесяць шляхоў з Вільні», «Нашы славутыя землякі», «Ад Нёмана да берагоў Ціхага акіяна», «Эдуард Пякарскі» і іншыя, апісанні падарожжаў як гістарычнай крыніцы – «Шляхі вялі праз Беларусь».
Аўтар прац у галіне крыніцазнаўства, музеязнаўства і гісторыі турызму, «История музейного дела в мире: До конца XVIII в.», «История туризма в древности», «История музейного дела конца XVIII – начала ХХ вв.», «История и теория источниковедения».
Адзін з арганізатараў і неадменны старшыня Беларускага грамадска‑культурнага таварыства ў Пецярбургу, член Міжнароднага ПЭН‑цэнтра, ганаровы член Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў, член Рускага геаграфічнага таварыства, Пецярбургскага таварыства гісторыкаў медыцыны, замежны член Беларускага таварыства гісторыкаў медыцыны, член Вялікай Рады Згуртавання беларусаў свету «Бацькаўшчына».
У Магілёўскім аблсудзе завочна разгледжана крымінальная справа за паведамленні пра гомельскага пракурора. Вынік для падсуднага – чатыры гады зняволення.
У межах так званай спецвытворчасці судзілі 33-гадовага Арцёма Шабунёва, якога абвінавацілі ў распальванні варожасці, пагрозе гвалтам у дачыненні да супрацоўніка унутраных спраў і ў дачыненні да службовай асобы і абразе прадстаўніка ўлады.
Як паведамляе Праваабарончы цэнтр “Вясна” са спасылкай на Вярхоўны суд, рэчавымі доказамі ў справе сталі восем скрыншотаў паведамленняў у Viber, дзесяць скрыншотаў старонак з інфармацыяй пра старшага памочніка прокурора Гомеля Андрэя Сідарэнку ў тэлеграм-канале “Дзікае паляванне” і тры паведамленні ў адрас таго ж Сідарэнкі – у месенджары Viber.
Магілёўскі аблсуд 3 сакавіка 2026 года завочна прызначыў Шабунёву чатыры гады зняволення ў калоніі ўзмоцненага рэжыму, штраф 4500 рублёў і 1500 рублёў кампенсацыі маральнай шкоды на карысць Сідарэнкі. Да таго ж у падсуднага арыштавалі аўтамабіль Mitsubishi Lancer 2006 года выпуску.
Фотаздымак: 6tv.by
Успышка норавіруснай інфекцыі адбылася днямі ў гімназіі №4 Магілёва, сцвярджаюць у санстанцыі.
Як сцвярджаюць эпідэміёлагі, у школе дзеці захварэлі менавіта на норавірус, а не з-за харчовага атручвання. У звычайным разуменні норавірус вельмі на яго падобны, бо выклікае востры гастраінтэрыт – запаленне страўніка і кішэчніка. Сімптомы таксама падобныя – ваніты, дыярэя, боль у жываце, слабасць, часам тэмпература.
Галоўная ж розніца ў тым, што атручванне атрымліваецца з-за з’ядання сапсаваных прадуктаў харчавання, а норавірус перадаецца ад чалавека чалавеку ці праз дрэнна памытыя прадукты.
Магчыма, менавіта таму, як дзяржаўным эпідэміёлагам, так і кіраўніцтву школы важна паказаць, што школьнікі харчаваліся ў гімназіі прадуктамі добрай якасці, а норавірус – гэта справа выпадку, ад якога ніхто не застрахаваны.
Вось і намеснік галоўнага дзяржаўнага санітарнага ўрача Магілёва і Магілёўскага раёна Аляксандр Бусел кажа, што гэта распаўсюджаны вірус, які часта сустракаецца ў дзіцячых калектывах. Але цяпер, па сцвярджэнні Бусела, навучальная ўстанова працуе ў штатным рэжыме і дзеці могуць без боязі наведваць заняткі.
Дырэктар гімназіі Дзмітры Аляксеенка пацвярджае, што зараз навучальная ўстанова працуе ў звычайным рэжыме, але на ўваходзе гімназістаў сустракаюць медработнікі дзіцячай паліклінікі №4, якія вымяраюць тэмпературу і пытаюцца пра самаадчуванне.
У магілёўскім Тэатры лялек паказалі спектакль “Пётр I – жыццё і дзеі”, не згадваючы пра разбурэнне Магілёва гэтым расійскім царом.
Пастаноўку аб расійскім імператары прадставілі ў тым ліку навучэнцам каледжаў – падлеткаў прывялі арганізавана, у суправаджэнні куратараў, паведамляе Mayday.
У аппісанні спектакля гледачам прапанавалася задумацца, ці стаў імператар Пётр I выратавальнікам рускага народа і якія дасягненні былі ў Расіі ў перыяд яго праўлення. У апісанні выкарыстоўваецца традыцыйны вобраз “цара-бацюхны”, на якога народ спадзяваўся ў цяжкія часы.
Аднак для Магілёва і шэрагу іншых беларускіх гарадоў фігура Пятра I звязаная не з стварэннем, а з разбурэннем.
8 верасня 1708 года па загадзе Пятра I расійскія войскі спалілі Магілёў. Гэта адбылося падчас Паўночнай вайны і стала часткай тактыкі выпаленай зямл, якая ўжывалася расійскім войскам на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Горад панёс сур’ёзныя разбурэнні. Пацярпелі жылыя дамы, інфраструктура, эканоміка, мясцовыя жыхары.
Менавіта гэты эпізод – прамое ваеннае рашэнне расійскага імператара, якое прывяло да знішчэння беларускага горада. Яно застаецца ключавым гістарычным фактам, які адсутнічае ў тэатральнай інтэрпрэтацыі.
Для беларускіх зямель эпоха Пятра I азначала прасоўванне расійскай арміі, рэквізіцыі, разбурэння і ўцягванне тэрыторыі ў маштабны ваенны канфлікт. Гаворка ішла не аб рэформах і мадэрнізацыі, якімі імператар праславіўся ў расійскай гістарыяграфіі, а аб ваенных дзеяннях, наступствы якіх адчувалі перш за ўсё мясцовыя жыхары.
Тым не менш у Магілёве гледачам прапанавалі спектакль, пабудаваны вакол станоўчага вобразу кіраўніка.
Пастаноўку ажыццявіў расійскі рэжысёр Дзмітрый Ярохін з Азёрска Чэлябінскай вобласці. З ім звязаўся дырэктар тэатра Сяргей Бажкоў, прызначаны на пасаду ў траўні 2023 года. Праца над спектаклем вялася дыстанцыйна, рэжысёр прыехаў у Магілёў толькі на прэм’еру ў лютым 2024 года.
Пры гэтым магілёўскі тэатр працягвае адчуваць кадравы крызіс – адкрыты вакансіі галоўнага рэжысёра, галоўнага мастака, рэжысёра-пастаноўшчыка, загадчыка трупай, загадчыка мастацка-пастановачнай часткай і манціроўшчыка сцэны.
У афішы бягучага года спектакль пра Пятра I быў заяўлены адзін раз – 19 лютага ў 18:00. Па словах відавочцаў, значную частку залы занялі навучэнцы каледжаў, якія прыйшлі арганізавана. Суправаджаючыя фатаграфавалі падлеткаў для справаздачнасці.
Такім чынам, у горадзе, які па загадзе Пятра I быў спалены ў 1708 годзе, паказалі спектакль, які прадстаўляе расійскага імператара ў вобразе «выратавальніка» – без згадкі пра яго ролю ў разбурэнні самога Магілёва.
Нагадаем, што ў летась маскоўскі тэатр “Собор” паказаў магілёўцам спектакль пра Пятра І, замоўчваючы пра яго зверствы ў дачыненні да Магілёва і яго жыхароў.
