Tag: калонія

У шклоўскую калонію этапавалі жорсткага гарадзенскага палітвязня

Навіна ад

Гарадзенскі палітвязень Мікіта Самарын, які зламаў руку міліцыянту, пераведзены для адбыцця пакарання ў шклоўскую калонію №17.

4 верасня прайшоў разгляд апеляцыйнай скаргі ў Гарадзенскім абласным судзе па крымінальнай справе палітзняволенага Мікіты Самарына. Прадказальна ранейшы вырак быў пакінуты ў сіле – шэсць гадоў узмоцненага рэжыму ў калоніі, піша “Гарадзенская праваабарона”.

У снежні 2020 года Самарын быў засуджаны да чатырох гадоў хіміі за тое, што распыліў газ падчас пікета каля Кастрычніцкага РАУСа Гародні. Аднак, пасля прысуд яму замянілі на два з паловай года зняволення ў калоніі. Самарын не пайшоў на апеляцыю і застаўся на свабодзе. Увесь час пасля суда Мікіта хаваўся ад сілавікоў. Знаходзіўся эміграцыі, паведамляе “Вясна”. Напрыканцы сакавіка 2025 года стала вядома, што затрымалі Мікіту ў Гародні, і на той момант ён ужо чатыры гады хаваўся ад прысуду.

Як ваказалася, ён быў выпадкова затрыманы 23 сакавіка. Пры сабе ў яго не было пасведчання асобы, а дадзеных, якія ён назваў, не было ў базе МУС. Па інфармацыі міліцыі, калі Мікіту сказалі ехаць у РАУС, ён зламаў аднаму з міліцыянтаў руку і паспрабаваў уцячы праз рэчку. Але яго дагналі і затрымалі.

У Самарына зараз значныя праблемы са здароўем – у яго цэлы час апухлая нага, якая моцна баліць. Мяркуючы па ўсім, гэта следства таго, што пры затрыманні яго моцна збівалі.

Суд над Самарыным пачаўся яшчэ 2 ліпеня 2025 году. Вядома, што яго судзілі па двух артыкулах Крымінальнага кодэксу. Акрамя артыкулу 364 (“гвалт у дачыненні да супрацоўніка органаў унутраных спраў”), фігураваў артыкул 411 (“злоснае непадпарадкаванне патрабаванням адміністрацыі папраўчай установы”). Імаверна, што 411-ы артыкул з’явіўся ў выніку нежадання Самарына супрацаваць з так званым “следствам”.

Фотаздымак: Праваабарончы цэнтр “Вясна”

Гісторыя з шклоўскай калоніі: збіццё за кубак кавы

Навіна ад

Былы палітзняволены шклоўскай калоніі №17 паведаміў аб збіцці супрацоўнікамі адміністрацыі новапрыбылых вязняў за тое, што яны хацелі разам папіць кавы.

Інцыдэнт адбыўся 17 верасня ў так званы “Дзень народнага адзінства”. Як распавёў былы палітвязень Праваабарончаму цэнтру “Вясна”, пры заездзе ў калонію зняволеным выдаваліся неабходныя рэчы, але кубкаў выдалі толькі некалькі, таму хапіла не ўсім. Каву прыйшлося рабіць у адным вялікім аднаразовым кубку. 

Ён успамінае, што за тым, як зняволеныя дзялілі каву, праз камеры ўважліва сачылі супрацоўнікі рэжымнага аддзела. Пры гэтым не толькі назіралі, але і падслухоўвалі размовы. Ідэя падзяліць напой з аднаго вялікага кубка ім здалася «занадта зручнай», бо хоць крыху палягчала жыццё ў цяжкіх умовах.

Нечакана з задняга ўваходу ў памяшканне ўварвалася каля дзесяці ахоўнікаў з дубінкамі. Яны пачалі крычаць, прымушалі вязняў станавіцца да сцяны на расцяжку і адначасова наносілі ўдары – білі дубінкамі і нават нагамі. Тыя, хто падаў ад болю, мусілі зноў падымацца.

Асабліва жорсткім быў начальнік рэжымнага аддзела Сяргей Карчэўскі: ён неаднаразова збіваў дубінкай вязняў, якія стаялі ў прымусовай позе, біў па нагах, прымушаючы шырэй расставіць. Часам біў нагамі, быццам па мячы ў футболе. Іншыя супрацоўнікі не заставаліся ўбаку і таксама ўдзельнічалі ў збіцці.

Паводле сведчання, пасля інцыдэнту аднаго вязня змясцілі ў ШІЗА, а другога адправілі ў шпіталь. Некаторыя з моцна пашкоджанымі нагамі некалькі дзён ледзь рухаліся, іншыя хадзілі з вялізнымі сінякамі па целе цягам тыдняў. Пры гэтым ахоўнікі не ўлічвалі ні хвароб, ні стан здароўя людзей, збіваючы ўсіх без разбору, нават там, дзе гэта магло быць асабліва небяспечна.

“Калі вы лічыце, што на гэтым усё скончылася, то не. – кажа палітвязень. – У якасці пакарання збітыя павінны былі зрабіць генеральную ўборку з вынасам амаль усёй мэблі і “пенай па калена”.

Ілюстрацыя: spring96.org

У шклоўскай калоніі небяспечна размаўляць па-беларуску, сведчыць былы палітвязень

Навіна ад

Былы палітзняволены журналіст з Гомеля Яўген Меркіс распавёў, як ён быў вымушаны перастаць размаўляць на сваёй роднай мове ў шклоўскай калоніі №17.

Журналіста пасля прысуду на чатыры гады зняволення за супрацоўніцтва з Белсатам і Флагштокам накіравалі для абыцця пакарання ў папраўчую калонію №17 у Шклоў. 

Для палітычных усюды забароны

«Хоць раней у СІЗА і калоніях ніколі не сядзеў, але дзякуючы кнігам, расповедам савецкіх дысідэнтаў уяўляў, як выглядае сістэма. Таму мне асабіста было лягчэй, бо гадамі быў у тэме» – распавёў выданню Флагшток былы палітвязень, якого 11 верасня 2025 года прымусова дэпартавалі ў Літву лукашэнкаўскія ўлады.

Аднак цяжкасці Яўген перажываў як і ўсе «палітычныя»: забарона наведваць спортзал, стадыён, нават бібліятэку і царкву. Даводзілася пастраянна быць у напружанні, бо трэба было сачыць за тым, што адбываецца навокал, і за сабой:

«Каб не далі якога парушэння, а тым больш вакол стукачы, і не ведаеш дакладна хто менавіта. Сістэма прасякнута ўстаноўкай: зэк павінен пакутаваць. Падыход, які вельмі псуе жыццё – зэк не павінен мець вольнага часу. Адміністрацыя стварае вельмі шчыльны графік. Акрамя прымусовай працы – розныя лекцыі дадаткова, дзяжурствы, як у войску трэба стаяць на тумбачцы ў атрадзе, грамадскія працы часта безсэнсоўныя, прагляды фільмаў на выходных. Таму зэкі вельмі выматаныя».

У калоніі па-беларуску лепей не размаўляць

Яўген, які ў паўсядзённым жыцці размаўляе па-беларуску, практыкаваў гэта і ў СІЗА, але не ў калоніі. «У шклоўскай калоніі мне хутка далі зразумець, што ў цябе будуць гіганцкія праблемы. І на прыкладах іншых сядзельцаў стала зразумела, што я яшчэ больш прыцягну да сябе ўвагу, і пачнуць кідаць у ШІЗА, дзе можна нават за пару дзен пасадзіць здароўе. Потым – ПКТ, крытая турма» – тлумачыць журналіст.

Яўген бачыў у калоніі шмат людзей, якія хутка псіхалагічна зламаліся, нехта пачынаў вар’яцець. Фонам у многіх адбываліся сумныя падзеі: смерці блізкіх, разводы. Цяжка было пераносіць тое, што палітычным забараняюць ліставацца з сябрамі, важнымі табе людзьмі, а дазваляюць толькі з блізкімі сваякамі.

Фотаздымак: Белсат

Былы палітвязень: у бабруйскай калоніі на палітычных моцна ціснуць псіхалагічна

Навіна ад

Палітычныя зняволеныя ў бабруйскай калоніі №2 знаходзяцца пад моцным псіхалагічным ціскам і іх пастаянна саджаюць у ШІЗА, сведчыць былы палітвязень Павел Нікіценка.

Каля трох месяцаў заставалася да заканчэння тэрміна зняволення для праграміста з Віцебска Паўла Нікіценкі, калі яго разам з некалькімі дзясяткамі палітвязняў прымусова вывезлі з Літву 11 верасня 2025 года. Цяпер ён зноў разлучаны з сям’ёй і мусіць пачынаць жыццё ў чужой краіне, куды яго прывезлі літаральна з бабруйскай калоніі. Аб гэтым, а таксама аб сваіх пакутах у ёй, мужчына распавёў Праваабарончаму цэнтру “Вясна”.

Калонія і паўсядзённыя ўціскі

У калоніі Паўлу “жоўтую бірку экстрэміста” і статус “злоснага парушальніка рэжыму” прысвоілі адразу.

“Гэты 10-ы прафілактычны ўлік стварае шмат складанасцяў. Ты не адчуваеш сябе раўнапраўным у калоніі. Нас там не лічаць за людзей. Калі мы звернемся з якой-небудзь просьбай, то ў 99% нам будзе адмоўлена. Калі на нейкія правіннасці звычайных зняволеных заплюшчваюцца вочы, то на нас яны ўжо адыгрываюцца. Вельмі шмат розных уціскаў: адсутнасць працяглых спатканняў, пазбаўленне перадач, сон толькі на другім ярусе, забарона на наведванне розных секцый, першы час была забарона выхаду на прамзону ды многае іншае. Лісты прыходзяць толькі ад блізкіх сваякоў, але трэба было яшчэ даказаць, што гэта блізкія сваякі” – распавядае былы палітвязень.

Паводле яго, звычайным зняволеным сядзець нашмат прасцей. “Мне неяк адзін з начальнікаў атрада сказаў, што заахвочванняў мы ніякіх ніколі не атрымаем, але калі нас не пасадзілі ў ШІЗА, то мы гэта можам лічыць заахвочваннем. А пазбаўленне заахвочвання – значыць ніколі «не стаць на шлях выпраўлення», а значыць не выйсці датэрмінова па амністыі, умоўна-датэрміновым вызваленні. Там ты сядзіш, як на міне, і не ведаеш, ці прыйдуць яны да цябе сёння” – успамінае Павел.

“Падчас першай сустрэчы з аператыўным супрацоўнікам ён мне сказаў, што такіх, як я, ненавідзіць, і яму нічога не каштуе мяне, асабліва з такім наборам артыкулаў, раскруціць на арт. 411 КК, “загнаць у пятушатню” [прысвоіць нізкі статус] або бясконца катаць мяне па штрафных ізалятарах” – кажа ён.

Псіхалагічны ціск

Паводле Паўла, яго, у адрозненні ад іншых хлопцаў, у ШІЗА адпраўлялі толькі два разы. “Але гэта было абсалютна па надуманых прычынах: нібыта я не павітаўся і нібыта на рэзцы гумы я сядзеў на стале. У ШІЗА холадна, мокра і бегаюць мышкі. Ізалятары знаходзяцца ў падвале і на першым паверсе. Мяне садзілі ў падвальнае памяшканне ў “адзіночку”. На падлозе там ляжыць плітка, ад якой яшчэ больш цягне холадам. У ШІЗА я размаўляў з мышкай і павучком, так і жыў там” – гаворыць пакутнік.

“У бабруйскай калоніі няма фізічнага гвалту (я не чуў), але псіхалагічна там ціснуць дастаткова моцна. Цябе максімальна імкнуцца зняважыць. Усім непалітычным забаронена з намі мець зносіны пад пагрозай ШІЗА. Мне неяк адзін асуджаны за карупцыю сказаў: “Прывітанне, але калі што, я з табой не вітаўся”. Паміж сабой нам таксама нельга было мець зносіны” – сцвярджае Павел Нікіценка.

Ён распавёў, што калі палітвязень вяртае ў бібліятэку кнігу, то яе на праверку забірае цэнзар ці нейкі іншы супрацоўнік, і нельга, каб наступным чалавекам, які будзе браць гэтую кнігу, быў таксама палітвязень. На іх думку, мы можам праз надпісы ў кнігах перадаваць нейкія рэчы.

“Бабруйская калонія славіцца частымі праверкамі. Нам так кажуць: “Праверка, усё, як звычайна, БЧБ-шнікі прыбірайце ўсё з тумбаў, каб нічога лішняга не было”. І нам даводзілася ўсё з гэтых тумбаў кудысьці хаваць. Падаецца, Салжаніцын казаў, што самая вялікая праблема зэка – гэта іншы зэк. І, на жаль, у калоніі “стукацтва” вельмі распаўсюджанае, нават сярод палітвязняў. Ты не ведаеш, каму давяраць, а каму не” – кажа былі палітзняволены.

Ён распавёў, што ў калоніі зрабілі нядрэнны рамонт, але там засталася праблема з птушкамі. У сталовай яны могуць усё загадзіць памётам, то-бок хлеб, ежу. І з імі ніяк не змагаюцца. “Для мяне, як “тэрарыста”, які не можа ў атаварцы купляць сабе ежу і рэчы, гэта было крытычна” – адзначыў былы палітычны сідзелец.

Фота: Праваабарончы цэнтр “Вясна”

Былы палітвязень: калонія ў Шклове адрозніваецца сваім садызмам

Навіна ад

Адзін з дэпартаваных у Літву былых палітвязеняў Віталь Бандарук, распавёў пра катаванні і здзекі, якія ён перажыў у папраўчай калоніі №17 у Шклове, і параўнаў яе з магілёўскай турмой.

«Ластаўка», расцяжка і холад

«ПК-17 адрозніваецца сваім садызмам» – распавёў Праваабарончаму цэнтру “Вясна” Віталь Бандарук. Паводле яго, адміністрацыя калоніі актыўна выкарыстоўвала жорсткае абыходжанне, у тым ліку катаванні холадам у ШІЗА.

Былы зняволены ўзгадвае, што калі яго вадзілі “ластаўкай” яму вывіхнулі руку: вязняў прымушалі ісці ў нахіле з рукамі ў кайданках уверх, і любы рэзкі рух мог прывесці да падзення тварам у зямлю. Асабліва вылучаўся супрацоўнік Прохараў, якога Бандарук называе садыстам.

«Ён ламаў рукі людзям, рэзка падымаў за кайданкі, і чалавек падаў на падлогу. Не раз я чуў крыкі ад іншых вязняў пад маімі дзвярыма», – кажа палітвязень.

У ШІЗА і ПКТ Віталь правёў восем месяцаў. Камеры там нагадвалі халадзільную камеру: падлога выкладзеная пліткай, якая нібыта астуджалася праз спецыяльныя трубкі. «Ногі літаральна прымярзалі да падлогі», – адзначае ён.

Халодныя камеры разбуралі здароўе. Бандарук кажа, што найбольш пакутавалі ногі і суставы: калені ацякалі, узнікалі праблемы з мачавіком, вязні пастаянна бегалі ў прыбіральню ад холаду.

«Спіш на жалезных нарах, якія таксама прамярзаюць. Гэта невыносна. Усе, хто праходзіў праз ШІЗА, потым хадзілі кульгаючы», – узгадвае ён.

Галадоўка і ціск адміністрацыі

На палітвязняў рэгулярна складалі рапарты з надуманых прычын, што адкрывала шлях да новых крымінальных спраў. Пасля аднаго з такіх рапартаў Віталь абвясціў галадоўку.

«Пяць дзён я трымаўся толькі на вадзе. Калі ты вельмі злы, нават есці не хочацца. Потым ужо прыйшла слабасць» – кажа былы палітвязень.

За гэты час адміністрацыя склала на яго 27 рапартаў, аднак пасля гэтага на працягу амаль трох месяцаў Бандарука не чапалі.

Вымагальніцтва і «фонды атрада»

Асобную ўвагу Бандарук звяртае на вымагальніцтва грошай. З яго патрабавалі пералічваць сродкі ў «фонд атрада», але ён адмовіўся. Паводле Бандарука, калі чалавек не плаціць, то яго пераводзяць у турму, а калі плаціць, то “жывеш у шакаладзе: даюць дадатковае тэлефанаванне, ходзіш на ўсе спатканні”.

“Яны перавышаюць свае службовыя паўнамоцтвы, калі ўжываюць сілу, і вымагальніцтва практыкуюць. Сведчанняў у мяне вельмі шмат. Я ведаю людзей, якія тысячамі долараў выплачвалі, каб гэтыя баракі будавалі. Гэтая сістэма працуе ад моманту, як толькі трапляеш у каранцін”, – сведчыць былы палітзняволены.

Калі турма лягчэй за калонію

З-за жорсткіх умоў Бандарук сам папрасіў перавесці яго на турэмны рэжым. Ён адзначае, што ў Магілёве кантраст адчуваўся адразу.

«У ПК-17 нават у душ выводзяць чатыры чалавекі з сабакам. А ў Магілёве канваір адзін вядзе двух зняволеных. І супрацоўнікі не абражаюць палітвязняў», – расказвае Віталь.

Ён дадаў, што ў магілёўскай турме харчаванне было значна лепшае, чым у шклоўскай калоніі. Калі ў ПК-17 ён схуднеў з 125 да 65 кілаграмаў, то пасля пераводу ў Магілёў за год зноў набраў вагу.

Віталь Бандарук падкрэслівае, што шклоўская калонія №17 вылучаецца асаблівай жорсткасцю і сістэмным садызмам. Катаванні холадам, вымагальніцтва грошай, прыніжэнне і здзекі сталі там нормай. У параўнанні з ёй нават магілёўская турма выглядала больш чалавечнаю.

Фотаздымак: Праваабарочнчы цэнтр “Вясна”

Былы палітвязень: горацкая калонія – самая мярзотная зона ў Беларусі

Навіна ад

Дэпартаваны ў Літву палітвязень Мікалай Дзядок распавёў пра катаванні, якія спазнаў падчас зняволення, у прыватнасці, ў калоніі №9 у Горках.

Анархіст і блогер Мікалай Дзядок за амаль пяць гадоў за кратамі па палітычных прычынах спазнаў беспрэцэдэнтны ціск, катаванні, бясконцыя штрафныя ізалятары і турэмныя рэжымы ў розных пенітэнцыярных установах Беларусі. Як ён распавёў Праваабарончаму цэнтру “Вясна”, у горацкай калоніі ў памяшканні камернага тыпу (ПКТ) яго ўтрымлівалі каля паўтара месяца. Агулам, паводле падлікаў палітвязня, адзін год з пяці гадоў няволі яго ўтрымлівалі ў штрафным ізалятары.

“Калі быць дакладным, то за кратамі я правёў роўна чатыры гады і 10 месяцаў. З іх роўна год мяне трымалі ў ШІЗА. Што тычыцца ўмоваў, то, напэўна, ужо ўсе ў Беларусі ведаюць, што такое ШІЗА. Там нічога няма, апроч нейкіх асабістых рэчаў, і таксама ўвесь час холадна. ШІЗА – гэта сапраўдная катавальня холадам. Па законе там не можа быць менш за 18 градусаў. Аднак ніколі не даб’ешся, каб у ШІЗА табе замералі тэмпературу” – распавёў Дзядок.

Нягледзячы на ўсё катаванні, ён адзначае, што зараз няма такога, як у сталінскія часы, калі ў лагер закідвалі палітычнага і ўвесь лагер яго гнабіць. “Агульнага хейта да палітвязняў няма. Я гэтага не пабачыў нават на строгім рэжыме ў горацкай калоніі, дзе я прабыў каля двух тыдняў, а гэта самая мярзотная зона, якая ёсць у Беларусі” – кажа Мікалай Дзядок.

Цяперашні былы палітзняволены быў затрыманы позна ўвечары 11 лістапада 2020 года супрацоўнікамі ГУБАЗіК і МУС у загарадным доме ў пасёлку Сасновы. Пры затрыманні ён быў моцна збіты, у вочы яму распылілі пярцовы газ. Гвалтам прымусілі зняцца на камеру для роліку МУС.

У Мінскім гарадскім судзе 10 лістапада 2021 года Мікалаю Дзядку вынеслі палітычна матываваны прысуд – пяць гадоў пазбаўлення волі ва ўмовах агульнага рэжыму. Мікалай не прызнаў віну ні па адным артыкуле.

У судзе Горацкага раёна 28 чэрвеня 2022 года разглядзелі справу “аб пераводзе Мікалая Дзядка ў папраўчую ўстанову іншага тыпу і змене ўмоваў рэжыму”. Суддзя Станіслаў Ляшэнка пастанавіў перавесці Мікалая на турэмны рэжым тэрмінам на 2 гады і 10 месяцаў. На пачатку ліпеня Міколу перавялі з горацкай калоніі №9 у гарадзенскую турму №1.

11 верасня 2025 года стала вядома, што Міколу Дзядка і яшчэ паўсотні вязняў прымусова перамясцілі на тэрыторыю Літвы.

Фотаздымак: Праваабарончы цэнтр “Вясна”

Палітвязень: калонія ў Шклове – гэта фабрыка катаванняў

Навіна ад

Фабрыкай катаванняў назваў калонію №17 у Шклове дэпартаваны ў Літву палітвязень Аляксандр Ярашук.

“Шклоўская калонія – гэта фабрыка катаванняў, якую ўзначальвае спадар Карніенка, які, напэўна, вельмі імкнецца быць генералам. Пакуль ён палкоўнік, і хутчэй за ўсё, яго ацэняць па заслугах” – сказаў на прэс-канферэнцыі 12 верасня ў Вільні былы старшыня Беларускага кангрэса дэмакратычных прафсаюзаў (БДКП) Аляксандр Ярашук.

“Я яшчэ не адбыў каранціна, а ўжо трапіў у ШЫЗА (штрафны ізалятар). А самае жудаснае ШЫЗА ў Беларусі – гэта ў Шклове. І калі першую ноч я думаў, што яе і не перажыву, але я перажыў у свае 72 гады. Зараз мне 74 гады. Калі я перажыў, то я ўжо ведаў, што больш ніхто, ніяк і ніколі не зможа нада мной ўзяць верх. І ў той жа дзень, калі ўжо развіднела, калі я не мог спаць насамрэч, бо праз кожныя 15 хвілін ты вымушаны падымацца, каб прысядаць і адціскацца ад падлогі, таму што інакш ад холаду замерзнеш, я выйшаў і сам сабе сказаў: “Пайшлі вы далёка-далёка” і пачаў спяваць”.

Ён распавёў, што назіраў, якая будзе рэакцыя, але ніякай рэакцыі не было, поўная цішыня. “І я зразумеў, што яны насамрэч баяцца” – сказаў Ярашук.

Паводле дэпартаванага, падчас зняволення і падчас дэпартацыі ён бачыў у асноўным людзей у масках: “Дык хто гаспадары ў краіне? Калі яны, то чаго так баяцца? Яны ведаюць, што раней ці пазней за ўсё давядзецца адказваць. У тым ліку і за тыя пашпарты, якія ў нас скралі”. Як стала вядома, частку дэпартаваных выдварылі ў Літву без пашпартоў. 

У разуменні Ярашука гэта фактычна пазбаўленне грамадзянства.

Пры гэтым ён паабяцаў абавязкова вярнуцца ў Беларусь: “Мы справядлівыя гаспадары нашай краіны, нашай любай Беларусі”.

Сілу вытрымаць у “тых нечалавечых умовах” палітвязням “даў беларускі народ”, заявіў экс-кіраўнік БКДП.

Ярашук таксама падзякаваў за падтрымку сваёй сям’і, прэзідэнту ЗША, Еўразвязу, Літве, Польшчы.

11 верасня 2025 года з Беларусі ў Літву былі прымусова вывезены 52 палітычныя вязні. Сярод іх было 14 замежных грамадзян і 38 грамадзян Беларусі. 

Скрыншот: YouTube-канал Святланы Ціханоўскай

У бабруйскай калоніі памёр асуджаны за педафілію

Навіна ад

Стала вядома аб смерці ў калоніі №2 ў Бабруйску асуджанага за педафілію мінскага настаўніка Руслана Джамалава. Сваёй віны ў злачынстве ён не прызнаў.

Смерць настаўніка матэматыкі і інфарматыкі мінскай школы №54 Руслана Джамалава магла стаць адной з прычын звальнення начальніцы медчасці калоніі Дар’і Ласкаўнёвай, якая была «найперш афіцэр, а потым ужо медык». Пра гэта распавёў былы палітзняволены Вадзім Ермашук.

“Ён, як і я, быў у «нізкім статусе», але за чаплянне да непаўнагадовых дзяўчат. Яго на зоне ўсе ненавідзелі і збівалі – нават за тое, што ён кашляў уначы ці хроп. Я даведаўся, што Джамалаў здзекаў не вытрымаў, у яго было слабае здароўе, таму ён памёр» – цытуе Ермашука “Наша ніва”.

Незадоўга да смерці Джамалаў правёў прыкладна месяц у медчасці, аднак пасля яго вярнулі ў атрад. Па словах Ермашука, настаўнік памёр па дарозе ў медчасць – калі зноў прыхапіла сэрца. Выратаваць яго не паспелі.

У 2018 годзе Джамалава арыштавалі за дзеянні сэксуальнага характару ў адносінах заведама непаўналетняй. Як гаворыцца ў прысудзе, якім падзяліўся «Белпол», настаўнік засоўваў рукі пад спадніцу 9-гадовай вучаніцы, дакранаўся да яе ног і палавых органаў. Джамалаў не прызнаваў віну, даказваў, што яго дзеянні былі кваліфікаваныя няправільна.

Яму прысудзілі 10 гадоў зняволення.

Фотаздымак: sb.by

Холад, катаванні і праца: сведчанні вязня шклоўскай калоніі

Навіна ад

Былы палітзняволены Мікіта Літвіненка распавёў пра стаўленне адміністрацыі шклоўскай калоніі №17 да палітвязняў, смерць зняволеных праз неаказанне ім медыцынскай дапамогі, а таксама пра працу там.

У верасні 2020 года ў Мінску затрымалі Мікіту Літвіненку, якому тады было 21 год, і яго траіх сяброў, піша Праваабарончы цэнтр “Вясна”. У аснову іх абвінавачвання ляглі прызнанні, напісаныя супрацоўнікамі нібыта ад імя мужчын, аб удзеле ў пратэстах 2020 года. Усяго абвінавачванняў было на шэсць артыкулаў Крымінальнага кодэкса. Каб іх падпісалі, затрыманым ламалі пальцы на руках. Потым Мікіту і яго сяброў асудзілі да пазбаўлення волі. 

Смерці вязняў і жорсткасць супрацоўнікаў

Адбываць пакаранне, якое яму прызначылі ў выглядзе чатырох гадоў зняволення, мужчына паехаў у шклоўскую калонію №17, дзе ўжо загінуў палітвязень Вітольд Ашурак. Гэта ўстанова вядомая асаблівай жорсткасцю, а палітвязняў там часта выкарыстоўваюць як прыклад «пакарання».

Літвіненка ўзгадвае, што нават за кароткі час стаў сведкам некалькіх смерцяў: «З майго атрада памерла тры чалавекі проста таму, што ім не аказвалі дапамогу. Зразумела, што людзі былі не здаровага ладу жыцця, але пры жаданні ім можна было дапамагчы. Гэта значыць, памералі ціск, далі пігулак, адпусцілі. І так адбывалася некалькі разоў. Потым чалавек схадзіў у лазню, памыўся, мабыць, ціск падняўся. Прыйшоў у медчастку, сказаў, што яму дрэнна, яго адправілі ў атрад, дзе ён памёр».

Ён сцвярджае, што збіцці адбываліся ў «сляпых зонах» калоніі: у калідорах без камер і ў карцары. «Стаўленне адміністрацыі бязлітаснае, ніякага жалю няма. Ёсць толькі пагарда, злосць, пыхлівасць і разуменне таго, што яны могуць рабіць з намі, што захочуць. Збіццё часцей адбываецца ў карцары, асабліва калі там яшчэ не было відэакамер, яшчэ ў пакоях для ператрусу, там, дзе камер няма, ну і ў калідорах, у “сляпых зонах”, дзе яны могуць дубінкамі біць» – кажа былы палітвязень

Зняволеныя, асабліва палітычныя, сутыкаюцца з пастаяннымі пагрозамі і маральным ціскам. Па словах Мікіты, яго рэгулярна прымушалі стаяць у нязручных позах па некалькі гадзін. Ён прызнаецца, што ўдары ад супрацоўнікаў былі звычайнай справай.

Адміністрацыя калоніі выкарыстоўвала любыя дробязі як нагоду для пакарання. Пастаянныя ператрусы, рапарты і пазбаўленне спатканняў сталі часткай штодзённасці палітвязняў.

Жыццё ў ізалятары: холад і знясіленне

Літвіненка правёў восем месяцаў у ізалятары і ПКТ. Ён узгадвае холад і антысанітарыю: «І ў ШІЗА, і ў ПКТ круглы год адчыненае акно, гэта значыць, там пастаянна халодныя скразнякі. Ацяпленне не працуе, а калі працуе, то рэгулюецца супрацоўнікамі і ледзь-ледзь цёплае. У ШІЗА пастаянныя “расцяжкі”. За ўвесь час знаходжання ў Шклове я не памятаю дня, калі ў ШІЗА не знаходзіўся б палітвязень. Я нават не ведаю, як апісаць, як там холадна ў міжсезонне. Гэты холад перарастае ў фізічны боль. У гэты час вельмі вільготна, па сценах цячэ. Немагчыма нават заснуць, бо калоцішся».

Акно ў камерах было заўсёды адчынена, ацяпленне не працавала. Сцены пакрывала вільгаць, таму вязні часта не маглі спаць. Як распавядае Літвіненка, начальнік забараніў нават споднюю бялізну, хоць закон дазваляе яе ў зімовы перыяд.

Штрафны ізалятар меў мінімальныя ўмовы: кавалак мыла, шчотку і тэпцікі. У ПКТ дазвалялі кнігі і пісьмовыя прылады, але гэта не палягчала цяжкасці. Пастаянныя «расцяжкі» і абмежаванні выкарыстоўваліся як сродак псіхалагічнага ціску.

Паводле Літвіненкі, адміністрацыя свядома пазбаўляла палітвязняў медыцынскай дапамогі. Са словаў мужчыны, на працу зняволеным даводзіцца хадзіць нават падчас хваробы. Звычайна могуць проста даць таблеткі, “калі пашанцуе – на дзень бальнічны”. 

“Стаматолаг у калоніі ёсць, і нават стаматалагічнае абсталяванне, гэта значыць могуць паставіць часовую пломбу, напрыклад. Але да яго проста не патрапіць, бо вельмі вялікія чэргі. Каб да яго запісацца, трэба прабіваць дарогу, а гэта значыць – прыцягваць да сябе ўвагу. А калі гэта палітвязень, то гэта не вельмі добра. Таму што прыцягненне ўвагі да сябе – прамая дарога ў карцар” – кажа ён.

Цяжкая праца і новы прысуд

Палітвязняў прымушалі працаваць: разбіраць метал, паліць тэлефонныя кабелі, калоць дровы. Пры гэтым аховы працы не існавала. “На працы там я спачатку збіваў паддоны, а потым чысціў алюмініевыя кольцы. Зразумела, што ад такой працы была вельмі моцная стомленасць. Пастаянны бруд, смаркаешся чорным, бо там проста няма чым дыхаць, няма працоўнага адзення, няма дзе памыцца, няма дзе праць рэчы” – узгадвае Літвіненка.

У лістападзе 2023 года Мікіту асудзілі яшчэ на год па арт. 411 за «непадпарадкаванне адміністрацыі». Падчас этапавання ў ПК-9 у Горках ён адчуў розніцу: рэжым быў мякчэйшы, але праца заставалася цяжкай і знясільваючай.

10 сакавіка 2025 года мужчына выйшаў пад прэвентыўны нагляд. Ён абавязаны быў адзначацца ў міліцыі і працаваць. «А 22:01 мне ўжо званіла ў дзверы міліцыя і правярала, ці дома я» – кажа ён.

Адразу пасля вызвалення Мікіта Літвіненка пакінуў Беларусь. Сёння ён у бяспецы і працягвае распавядаць пра катаванні і жорсткасць беларускіх турмаў.

Фотаздымак: Праваабарончы цэнтр “Вясна”

Хроніка прыхаванай рэальнасці. Суды, зняволенні, вызваленні

Навіна ад

Звесткі пра пераслед паводле праваабаронцаў, мэдыяў і родзічаў тых, хто зазнае яго.

Мікалай Аўтуховіч

28 ліпеня яго не даставілі на судовым пасяджэнні.

Ён 18 дзён трымае сухую галадоўку – не п’е нават вады. Днямі яму стала блага ў судовай зале, а дзе ён цяпер невядома.

Прызнаны праваабарончай супольнасцю палітвязнем Аўтуховіч пратэстуе супраць абмежавання яго ў ліставанні. Яму перасталі даходзіць лісты нават ад прэстарэлай маці.

26 ліпеня дачка Аўтуховіча казала, што бацька аслабеў і паваліся, калі яго вялі на суд.

Аўтуховіча вінавацяць ва ўчыненні «Акту тэрарызму». Нібыта за падпаламі дому міліцыянта ў Ваўкавыску і падрывам аўтамабіля супрацоўніка міліцыі ў Гродна стаіць групоўка, якой ён кіраваў.

Па «справе Аўтуховіча» судзяць 12 чалавек.

Раман Качына

17-гадовага хлопца ГУБАЗіК затрымаў за «распальванне варожасці». 

Пра тое пішуць праўладныя тэлеграм-каналы.

Сілавікі сцвярджаюць, што ў 2020-ым годзе ён удзельнічаў у акцыях пратэсту, а таксама «распальваў варожасць у адносінах да жыхароў Расійскай Федэрацыі». Пра тое затрыманы кажа ў «пакаяльным відэа».

Аўтара газеты «Прэсбол» сёлета скончыў школу і збіраўся паступаць на журфак. 

Аляксей Грыцкевіч

Асуджаны на 2 гады калоніі за паведамленні ў тэлеграм-чаце.

37-гадовага Мінскі абласны суд абвінаваціў у абразе Лукашэнкі і «распальванні сацыяльнай варожасці».

На судзе зняволены віну не прызнаў.

Праваабаронцы паведамляюць, што яго затрымалі 6 сакавіка. 28 чэрвеня КДБ унёс Грыцкевіча ў спіс асобаў, датычных да тэрарыстычнай дзейнасці.

Яўген Бабак

Уключаны КДБ у спіс асобаў, датычных да тэрарыстычнай дзейнасці

12 мая яму прысудзілі чатыры гады калоніі.

Экс-пракурор вядомы тым, што ў жніўні 2020 года ініцыяваў праверку людзей у форме ДАІ, якія збівалі байкераў ноччу 11 жніўня. Праверка ні да чаго не прывяла, а сам Бабак звольніўся.

Яго затрымалі ў чэрвені 2021 года і пазней абвінавацілі ў актыўным удзеле ў групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак і распальванне варожасці.

Аляксандр Трафімаў

На волі.

У тэлеграм-каналах паведамляецца, што ўрача-гастраэнтэралога, які вядзе блог у Інстаграме, вызвалілі па адбыцці 72 гадзін з моманту затрымання.

Умовы вызвалення і яго статус невядомыя.