У шклоўскай калоніі №17 палітычныя зняволеныя па неафіцыйнай забароне пазбаўлены магчымасці наведваць месцы, дзе збіраюцца іншыя асуджаныя. Пра гэта распавёў былы палітвязень.
Былы палітвязень і журналіст Яўген Меркіс знаходзіўся ў шклоўскай калоніі №17 з верасня 2023 года па верасень 2025 года, і быў прымусова вывезены ў Літву. Як ён распавёў Праваабарончаму цэнтру “Вясна”, усім вязням з прафілактычным улікам №10, гэта значыць палітычным, было забаронена наведваць царкву, бібліятэку, спортзал і стадыён.
Забароны не былі афіцыйна зафіксаваныя, але дзейнічалі пастаянна. Адміністрацыя, па словах Меркіса, баялася кантактаў паміж палітвязнямі і іншымі зняволенымі. Вольны час яны маглі праводзіць толькі ў межах свайго атрада. Кнігі чыталі ўпотай, калі хтосьці з «белых» (звычайных вязняў) пакідаў іх у бараку.
Палітвязні былі пазбаўленыя спатканняў, а любое парушэнне, нават незашпілены гузік, магло прывесці да ШІЗА. Паводле Меркіса, асноўны прынцып жыцця ў калоніі: «зэк мусіць пакутваць і ўвесь час быць занятым». Вязні праводзілі на праверках некалькі гадзін штодня, займаліся бессэнсоўнымі працамі, напрыклад, «сеялі пясок».
Ежа ў калоніі была паўтаральнай: бульба, кашы, рыбныя катлеты з косткамі. Садавіна і малочныя прадукты адсутнічалі. Палітвязням дазвалялі траціць у краме толькі дзве базавыя велічыні на месяц.
Паводле былога зняволенага, у калоніі дзейнічае пастаянны псіхалагічны ціск: абразы, правакацыі, забарона размаўляць па-беларуску. Беларуская мова ўспрымаецца як праява грамадзянскай пазіцыі і можа прывесці да пакарання.
Меркіс правёў у штрафным ізалятары 16 сутак, з якіх 13 – у поўнай ізаляцыі. Пры гэтым у холадзе, без матраца і магчымасці адпачыць. Некаторыя вязні, па яго словах, «ледзь не вар’яцелі ад адзіноты».
Пасля вызвалення Яўген адзначае, што многія былыя палітвязні ў Беларусі сутыкаюцца з «посттурэмным ціскам»: цяжкасці з працаўладкаваннем, кантроль і праверкі. Сам ён прызнаецца, што «вучыцца нанова жыць і пазнаваць сябе».
«Ты змяняешся настолькі, што, калі выходзіш на волю, ужо не ведаеш, кім быў раней», – кажа Меркіс.
Даведка: Гомельскага журналіста Яўгена Меркіса затрымалі восенню 2022 года за яго прафесійную дзейнасць. Яўген зняў відэа для “Белсат” і напісаў некалькі артыкулаў для рэгіянальнага партала “Флагшток”. Абодва медыя беларускія ўлады прызналі “экстрэмісцкімі фармаваннямі”. Палітвязня асудзілі на чатыры гады калоніі ўзмоцненага рэжыму па “экстрэмісцкіх” артыкулах.
Фотаздымак: ПЦ “Вясна”
