Tag: рэпрэсіі

Палітзняволены філосаф Мацкевіч: Шклоўская калонія была найбольшай пакутай

Навіна ад

Філосаф Уладзімір Мацкевіч большую частку свайго зняволення правёў у калоніі ў Шклове і турме ў Магілёве, дзе спазнаў катаванні і здзекі.

Гісторыя катаванняў у калоніі

Праз 14 месяцаў пасля затрымання з палітычных прычын у жніўні 2021 года філосафа Уладзіміра Мацкевіча перавялі з мінскага СІЗА спачатку ў Магілёў, а потым у шклоўскую калонію №17. Ён прызнаецца Праваабарончаму цэнтру “Вясна”: больш за ўсё хацеў выбрацца з камеры і «пабачыць неба», але не ўяўляў, што чакае яго ў лагеры.

Першае «парушэнне» Мацкевіч атрымаў праз дзесяць хвілін пасля прыезду за тое, што не павітаўся з начальнікам. Далей былі чарговыя правакатыўныя парушэнні і першыя суткі ў ШІЗА. У атрад філосаф трапіў ужо пасля ізалятара. Гэта быў так званы «казліны атрад», дзе сядзяць вязні, якія супрацоўнічаюць з адміністрацыяй. Ім загадалі не кантактаваць з Мацкевічам. Гаварыць яму дазвалялася толькі з заўгасам і вязнем-забойцам, які адбываў апошнія гады свайго тэрміну.

Адміністрацыя шукала любыя падставы для пакарання: за «няправільнае павітанне», «няпоўную запіскі пра рэчы» або за тое, што зняволены не так сеў. У выніку філосаф атрымаў каля 30 спагнанняў. За кожнае яму прызначалі ШІЗА або ПКТ, пазбаўлялі перадач і спатканняў.

Самым цяжкім стала катаванне холадам у ШІЗА: у камеры была толькі адна гарачая труба, прыціснуцца да якой немагчыма. «Я адціскаўся і прысядаў, каб не замерзнуць. Не ведаю, колькі скінуў вагі – паўтара месяца там былі пеклам» – кажа Мацкевіч.

Пасля чарговых парушэнняў яго выклікалі да начальніка. Калі палітвязень прапанаваў перавесці яго на турэмны рэжым, кіраўнік калоніі намякнуў і на магчымасць узбудзіць новую справу па арт. 411, што азначае павелічэнне тэрміна зняволення. У Мацкевіча ў той час абвастрылася грыжа, але меддапамога была мінімальнай: аперацыю не планавалі, бялізну не давалі, дазволілі толькі бандаж.

Суд па замене рэжыму адбыўся хутка, і Мацкевіча вярнулі ў турму №4 у Магілёве. «Турма стала палёгкай» – прызнаецца ён. Там ён сустрэў іншых палітвязняў, у тым ліку Аляксея Храловіча, які раскрыў КДБ-шныя матэрыялы па справе Рамана Бандарэнкі.

У Магілёве філосаф дамогся пастаноўкі ў чаргу на аперацыю. Пасля абследавання яго двойчы вазілі ў Рэспубліканскую бальніцу зняволеных у Калодзічы. «Лекары там прафесійныя, абсталяванне добрае, але этапы ў кайданках – прыніжальныя» – адзначае Мацкевіч.

Галоўны ўдар: страта сшыткаў

Найбольш балючай падзеяй зняволення філосаф называе не холад і не ШІЗА, а тое, што ў яго забралі ўсе сшыткі з чатырохгадовай працай. Спачатку ў студзені 2023-га зніклі пяць сшыткаў. Відаць, іх забрала спецслужба. Потым, падчас этапавання, у яго адабралі ўсё: лісты, фотаздымкі, нататкі.

«Гэта была мая праца, мая апора. Я страціў тое, што не змагу аднавіць. Гэта найгоршае, што са мной адбылося ў зняволенні» – кажа ён.

Прымусовы шлях у выгнанне

У верасні 2025 года Мацкевіча раптоўна вывелі з камеры і далі загад збірацца на вызваленне. Разам з іншымі палітвязнямі яго з закрытым тварам адвезлі ў СІЗА КДБ, дзе ўсе чакалі допытаў. Але замест гэтага іх прымусова перадалі літоўскім дыпламатам.

«Я не хацеў з’язджаць, бо не люблю эміграцыю і ведаю, што нічога добрага ад палітычнай эміграцыі не бывае. Я хацеў застацца ў Мінску, але не пайшоў па шляху Статкевіча, бо вярнуцца ў турму для мяне было непрымальна» – кажа філосаф, які цяпер знаходзіцца ў Літве.

Фотаздымак: ПЦ “Вясна”

Павел Пастухоў, кіраўнік клуба гістарычнай рэканструкцыі “Барысфен”, затрыманы на суткі

Навіна ад

Раней у спіс “экстрэмісцкіх матэрыялаў” былі ўключаны сацыяльныя сеткі клуба “Барысфен”, які ўваходзіць у структуру Магілёўскага гарадскога цэнтра культуры.

Як паведамляюць крыніцы mogilev.media, вядомы магілёўскі рэканструктар Павел Пастухоў (у сацыяльных сетках ён пазначаны як Павел Станкевіч) атрымаў адміністрацыйны арышт на пятнаццаць сутак. Падрабязнасці гэтага арышту пакуль невядомыя.

Паводле інфармацыі праваабарончага цэнтра “Вясна”, нядаўна старонкі ва «Укантакце» «Рыцарский клуб “Барысфен”», «Средневековый шоу-театр “Барысфен”», «Путешествие в средневековье – Тур выходного дня», «Павел Станкевіч» і старонку ў Facebook «Павел Станкевич (Pavel Stankevich)» у Беларусі прызналі “экстрэмісцкімі”.

Павел Станкевіч з’яўляецца шматгадовым кіраўніком клуба гістарычнай рэканструкцыі “Барысфен”. Гэты клуб быў заснаваны ім яшчэ ў канцы 1990-х гадоў і ўваходзіць у структуру Магілёўскага гарадскога цэнтра культуры і адпачынку. Касцюмаваныя выступленні ўдзельнікаў клуба “Барысфен” дзесяцігоддзямі ўпрыгожвалі галоўныя гарадскія вулічныя святы і акцыі, шматлікія мерапрыемствы ў Магілёве і вобласці.

 

Клуб “Барысфен” на Грунвальдскім полі, 2023 год

 

Фота: сацыяльныя сеткі Паўла Пастухова (Станкевіча)

У шклоўскай калоніі палітвязням забаронена наведваць царкву і размаўляць па-беларуску

Навіна ад

У шклоўскай калоніі №17 палітычныя зняволеныя па неафіцыйнай забароне пазбаўлены магчымасці наведваць месцы, дзе збіраюцца іншыя асуджаныя. Пра гэта распавёў былы палітвязень.

Былы палітвязень і журналіст Яўген Меркіс знаходзіўся  ў шклоўскай калоніі №17 з верасня 2023 года па верасень 2025 года, і быў прымусова вывезены ў Літву. Як ён распавёў Праваабарончаму цэнтру “Вясна”, усім вязням з прафілактычным улікам №10, гэта значыць палітычным, было забаронена наведваць царкву, бібліятэку, спортзал і стадыён.

Забароны не былі афіцыйна зафіксаваныя, але дзейнічалі пастаянна. Адміністрацыя, па словах Меркіса, баялася кантактаў паміж палітвязнямі і іншымі зняволенымі. Вольны час яны маглі праводзіць толькі ў межах свайго атрада. Кнігі чыталі ўпотай, калі хтосьці з «белых» (звычайных вязняў) пакідаў іх у бараку.

Палітвязні былі пазбаўленыя спатканняў, а любое парушэнне, нават незашпілены гузік, магло прывесці да ШІЗА. Паводле Меркіса, асноўны прынцып жыцця ў калоніі: «зэк мусіць пакутваць і ўвесь час быць занятым». Вязні праводзілі на праверках некалькі гадзін штодня, займаліся бессэнсоўнымі працамі, напрыклад, «сеялі пясок».

Ежа ў калоніі была паўтаральнай: бульба, кашы, рыбныя катлеты з косткамі. Садавіна і малочныя прадукты адсутнічалі. Палітвязням дазвалялі траціць у краме толькі дзве базавыя велічыні на месяц.

Паводле былога зняволенага, у калоніі дзейнічае пастаянны псіхалагічны ціск: абразы, правакацыі, забарона размаўляць па-беларуску. Беларуская мова ўспрымаецца як праява грамадзянскай пазіцыі і можа прывесці да пакарання.

Меркіс правёў у штрафным ізалятары 16 сутак, з якіх 13 – у поўнай ізаляцыі. Пры гэтым у холадзе, без матраца і магчымасці адпачыць. Некаторыя вязні, па яго словах, «ледзь не вар’яцелі ад адзіноты».

Пасля вызвалення Яўген адзначае, што многія былыя палітвязні ў Беларусі сутыкаюцца з «посттурэмным ціскам»: цяжкасці з працаўладкаваннем, кантроль і праверкі. Сам ён прызнаецца, што «вучыцца нанова жыць і пазнаваць сябе».

«Ты змяняешся настолькі, што, калі выходзіш на волю, ужо не ведаеш, кім быў раней», – кажа Меркіс.

Даведка: Гомельскага журналіста Яўгена Меркіса затрымалі восенню 2022 года за яго прафесійную дзейнасць. Яўген зняў відэа для “Белсат” і напісаў некалькі артыкулаў для рэгіянальнага партала “Флагшток”. Абодва медыя беларускія ўлады прызналі “экстрэмісцкімі фармаваннямі”. Палітвязня асудзілі на чатыры гады калоніі ўзмоцненага рэжыму па “экстрэмісцкіх” артыкулах.

Фотаздымак: ПЦ “Вясна”

Трох палітвязняў з Горак абвясцілі экстрэмістамі

Навіна ад

У міліцэйскім пераліку асоб, якія нібыта датычны экстрэмісцкай дзейнасці, 31 кастрычніка 2025 года з’явіліся прозвішчы трох жыхароў Горак.

Спіс, размешчаны на сайце МУС, папоўнілі 43-гадовая Ганна Уласенка, 56-гадовая Алена Сафронава і 50-гадовы Сяргей Даронін.

Усе трое былі асуджаныя Магілёўскім абласным судом па абвінавачванні ў стварэнні экстрэмісцкага фармавання або ўдзеле ў ім. Згодна з інфармацыяй на сайце МУС, усе трое адбываюць турэмны тэрмін. У чым менавіта абвінавацілі гэтых людзей – не паведамляецца. Праваабаронцы прызналі іх палітычнымі зняволенымі. 

Зараз у міліцэйскім спісе “экстрэмістаў” 5942 чалавекі.

Фотаздымак: TUT.BY

Палітвязня бабруйскай калоніі асудзілі яшчэ на два гады зняволення

Навіна ад

Берасцейцу Паўлу Шпетнаму, які асуджаны па “справе анархістаў”, у бабруйскай калоніі №2 прысудзілі яшчэ два гады зняволення за нібыта непадпарадкаванне адміністрацыі.

Як паведамляе выданне анархістаў “АЧК-Беларусь”, рашэнне па ч. 2 арт. 411 Крымінальнага кодэксу ў дачыненні да Паўла Шпетнага суд вынес 8 кастрычніка 2025 года. За нібыта «злоснае непадпарадкаванне патрабаванням адміністрацыі калоніі» Паўлу дадалі яшчэ два гады пазбаўлення волі ў калоніі строгага рэжыму. На дадзены момант невядома, куды яго перавядуць з бабруйскай калоніі.

Як піша Праваабарончы цэнтр “Вясна”, Павел быў затрыманы 2 сакавіка 2021 у межах крымінальнай справы, заведзенай на актывістаў анархісцкага руху з Берасцейскай вобласці. Хлопцу прад’явілі абвінавачванне па арт. 342 КК (Арганізацыя альбо актыўны ўдзел у групавых дзеяннях, груба парушаючых грамадскі парадак) і па ч. 2 арт. 285 Крымінальнага кодэкса (Стварэнне злачыннай арганізацыі альбо ўдзел у ёй). У лістападзе 2021 з’явілася інфармацыя аб тым, што Паўлу інкрымінавалі таксама ч. 2 арт. 339 КК (Хуліганства, здзейсненае паўторна або групай асобаў).

6 верасня 2022 года Менскі гарсуд вынес вырак Паўлу: 6 гадоў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму і штраф у памеры 500 базавых велічыняў (16 000 рублёў).

Падчас следства маладога чалавека перыядычна выклікалі на размовы супрацоўнікі ГУБАЗіК, аказвалі ціск, каб ён даў паказанні супраць іншых затрыманых па гэтай жа справе. Павел імкнуўся не адказваць на пытанні і не рэагаваць на пагрозы.

У сярэдзіне сакавіка 2023 года Паўла этапавалі ў бабруйскую ПК №2.

“Першы год у зняволенні Павел вельмі сумаваў – яму было цяжка прыстасавацца да ўмоў і ўсвядоміць, што яго чакае прысуд. Цяпер ужо прызвычаіўся і вырашыў заняцца самаадукацыяй – вывучае праграмаванне і англійскую мову (папрасіў сястру даслаць яму кнігі)” – піша “АЧК-Беларусь”

Фотаздымак: АЧК-Беларусь

У Магілёве дадаткова судзілі палітвязня, у якога ўжо 12 гадоў турмы

Навіна ад

Асуджанаму на 12 гадоў калоніі палітвязню з Берасця, анархісту Аляксею Галаўко дадалі яшчэ паўгода зняволення.

Разляд новай крымінальнай справы ў Магілёве ў дачыненні да Аляксея прайшоў яшчэ 5 верасня 2025 года, але вядома пра яго стала толькі на днях. Палітвязня прызналі вінаватым паводле арт. 411 КК (злоснае непадпарадкаванне законным патрабаванням адміністрацыі калоніі). Па звестках @belarus_abc, Аляксею дадалі яшчэ паўгода зняволення.

Як піша Праваабарончы цэнтр “Вясна”, Аляксей родам з Берасця. Яго затрымалі 5 сакавіка 2021 года па крымінальнай справе, заведзенай на актывістаў анархісцкага руху. Пазней яму прызначылі 12 гадоў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму і штраф у памеры 700 базавых велічыняў.

У сярэдзіне сакавіка 2023 года стала вядома, што палітзняволенага этапавалі ў магілёўскую калонію №15. Напрыканцы ліпеня стала вядома, што палітвязень утрымліваецца ў ПКТ.

Фотаздымак: Праваабарончы цэнтр “Вясна”

Экс-палітвязень: у магілёўскай калоніі бачыў, як бензапіла рэзала твар людзям

Навіна ад

Відэааператар і журналіст Вячаслаў Лазараў, які быў рэпрэсаваны ў 2023 годзе, распавёў пра здзекі ў магілёўскай калоніі №15 і жудасныя ўмовы працы зняволеных.

Вячаслава Лазарава затрымалі ў лютым 2023 года. Праз восем месяцаў яго асудзілі да пяці з паловай гадоў пазбаўлення волі, а яго жонку Таццяну Пыцько – да трох гадоў калоніі (пасля апеляцыі жанчыну адпусцілі на волю). Падставай для пераследу стала іх супрацоўніцтва з “Белсатам”. Увесь гэты час іх дачка, якой на той момант быў адзін год, знаходзілася спачатку ў органах апекі, а затым – у бабулі.

Холад, знявагі і здзек

Напрыканцы лістапада 2023 года Вячаслаў Лазараў трапіў у магілёўскую папраўчую калонію №15. Ён прызнаецца, што чакаў хоць нейкай палёгкі пасля СІЗА – магчымасці ўбачыць неба, крыху адчуць паветра. Але рэальнасць аказалася куды страшнейшай.

“Калі мяне прывялі да начальніка калоніі, я пачаў размаўляць на беларускай мове, але мяне выгналі. Так адбывалася пяць разоў запар. Потым начальнік калоніі сказаў: “Ты супрацоўнічаеш з “Белсатам”? – Яны пра мяне кепскія рэчы пісалі. Ты ведаеш, што калі табе на вочы патрапіць вадкасць для апрацоўкі дрэваў – ты застанешся сляпым? Ага, у цябе задраны каўнерык – значыць, 15 сутак”. Так я ўпершыню трапіў у ШІЗА, з якога не вылазіў: за першыя паўгода я правёў там 80 дзён” – распавёў Вячаслаў Праваабарончаму цэнтру “Вясна”.

Ён апісвае ШІЗА як месца, дзе чалавека ламалі маральна і фізічна. Там – лёд на сценах, ложак на ланцугу без матраца, адзін халодны камплект адзення з надпісам «ШІЗА». Спаць можна толькі па паўгадзіны, бо прачынаешся ад холаду.

“Міску з ежай спецыяльна акунулі ў кашу, каб яна з яе сцякала, працягнулі яе ў акенца і смяяліся. І яшчэ казалі, што нешта дадалі туды. Я адразу зразумеў, што гэта здзек і не дакрануўся да ежы. Калі аддаваў назад, яшчэ засунуў туды кубак з гарбатай – каб так паказаць свой пратэст. На здзіўленне, кантралёр паглядзеў і нічога не сказаў” – кажа былы палітвязень.

Паводле Вячаслава, хоць фізічнага гвалту да палітвязняў ён не назіраў, маральны ціск быў паўсюль. Іх спрабавалі прымусіць да прыніжальнай працы, напрыклад, падбіраць недакуркі.

“Калі б я пагадзіўся праз няведанне, мяне б таксама перавялі ў нізкі статус. Але калі я паспрабаваў адмовіцца, мяне тут жа паспрабавалі выкрыць у тым, што я прытрымліваюся зладзейскіх паняццяў, а гэта фармальна забаронена. Тады я тлумачыў, што я не палю, таму для мяне гэта зневажальна, але я не адмаўляюся ад іншай працы. Але акрамя таго, яны могуць даць табе заданне перанесці ў адзіночку цяжкія рэчы – а гэта немагчыма. І калі ты просіш дапамогі, то гэта расцэньваюць як адмову ад працы. Вядома, у абодвух выпадках табе даюць парушэнні і закідваюць у ШІЗА. Я ўжо прыняў, што хутка ў мяне будзе 411-ы артыкул і змірыўся, але потым ціск прайшоў і пра мяне неяк забыліся” – распавёў Вячаслаў.

Умовы працы пагражаюць жыццю

Праца ў калоніі – цяжкая і небяспечная. Хоць афіцыйна працоўны дзень доўжыцца з 8 да 16, зняволеныя часта застаюцца да позняга вечара. Найбольшая частка працуе на дрэваапрацоўцы.

“На прамзоне я бачыў больш здарэнняў, чым за ўсё жыццё. Праз умовы працы выляталі бярвёны, ударалі па руках і нагах. Я бачыў, як адлятала бензапіла і рэзала твар людзям. Станкі настолькі старажытныя, што адна з дэталяў стрэліла ў столь і адрыкашэціла зусім побач з адным палітвязнем – а важыла яна кілаграм 20. Проста цуд, што яна не забіла яго” – адзначае былы палітвязень.

За сваю працу вязні атрымліваюць толькі сімвалічны заробак – каля сямі рублёў. Пры гэтым частку могуць вылічваць у якасці “кампенсацыі шкоды”. Асабліва цынічным, паводле Вячаслава, было тое, што частка вытворчасці працуе на вайсковыя патрэбы.

“Гэта тычылася і дэталяў, і адзення на швейнай вытворчасц. Адмовіцца было немагчыма, галоўная задача там – захаваць здароўе. Бальнічны там, дарэчы, давалі толькі з тэмпературай за 38. Я двойчы ляжаў у лякарні з пнеўманіяй пасля ШІЗА. Часцей людзі ідуць па дапамогу не да медыкаў, а адзін да аднаго: там жа сядзяць розныя людзі – ад дактароў да псіхолагаў. Таму ўсе імкнуліся дапамагаць адзін аднаму і абменьвацца інфармацыяй пра тыя ж памілаванні”.

У верасні 2025 года, праз два з паловай гады зняволення Вячаслаў стаў адным з тых, каго прымусова перамясцілі на тэрыторыю Літвы.

Фотаздымак: Праваабарончы цэнтр “Вясна”

Экс-палітвязень бабруйскай калоніі хоча захаваць жоўтую бірку на памяць

Навіна ад

Былы зняволены бабруйскай калоніі №2 Павел Нікіценка вырашыў назаўсёды пакінуць пры сабе жоўтую бірку, якой пазначалі палітвязняў.

“Гэта памяць. Хай і негатыўная, але яна будзе нагадваць мне ўсё жыццё пра тое, што перажылі я і мая сям’я” – распавёў ён Праваабарончаму цэнтру “Вясна”. 

Паводле Нікіценкі, ён атаясамляе жоўтую бірку з тым жахам, “які нарэшце скончыўся”.

Нагадаем, што каля трох месяцаў заставалася да заканчэння тэрміна зняволення для праграміста з Віцебска Паўла Нікіценкі, калі яго разам з некалькімі дзясяткамі палітвязняў прымусова вывезлі з Літву 11 верасня 2025 года.

Жоўтая бірка – адзнака, якую прыдумалі ў месцах пазбаўлення волі для асуджаных па палітычных артыкулах. Гэтыя біркі сталі своеасаблівым сімвалам палітвязняў у Беларусі. Такога колеру нашыўкі на адзенне і шыльды на ложку навешваюць зняволеным, якія пастаўленыя на прафілактычны ўлік як «схільныя да экстрэмізму і іншых дэструктыўных дзеянняў». Асуджаных па палітычных артыкулах ставяць на такі ўлік фактычна аўтаматычна. Таму, сотні чалавек у месцах пазбаўлення волі цяпер ходзяць з жоўтымі біркамі.

Фотаздымак: Праваабарончы цэнтр “Вясна”

Мсціслаўскага дыджэя асудзілі за “экстрэмізм”

Навіна ад

Беларускамоўны дыджэй Анатоль Вольскі з Мсціслава трапіў пад палітычны пераслед – яго асудзілі за нібыта садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці.

Як піша “Наша ніва”, Вольскаму 35 гадоў. Акрамя арганізацыі розных фестываляў і дыскатэк, узначальваў Мсціслаўскую раённую цэнтралізаваную клубную сістэму.

Жанаты, любіць падарожжы, гісторыю і краязнаўства.

“Анатолий – личность творческая, с детства играл на аккордеоне, с 14 лет до 20 был органистом в костеле в Мстиславле (о юном даровании, кстати, даже книгу написали)”, – пісала пра яго ў кастрычніку 2020 года “Советская Белоруссия”.

“Наша Ніва” мяркуе, што Анатоль Вольскі быў асуджаны сёлета па справе “Беларускага Гаюна”. Верагодна, яму прысудзілі абмежаванне волі з накіраваннем у папраўчую ўстанову адкрытага тыпу ці ўвогуле зняволенне.

Фотаздымак: Mst life – Новости Мстиславля

“Нізкі статус” для палітвязняў – здзекі ў горацкай калоніі

Навіна ад

Былому лідару партыі «Зялёныя» і палітвязню Дзмітрыю Кучуку ў Горацкай калоніі №9 прысвоілі «нізкі статус» – маргінальны турэмны маркер, што ператварае чалавека ў ізгоя.

Дзмітрый Кучук быў затрыманы ў лютым 2024 года і асуджаны на шэсць гадоў калоніі за ўдзел у пратэстах і “заклікі да санкцый”. У няволі яму прысвоілі “нізкі статус”, а сем месяцаў ён правёў у адзіночнай камеры. У размове з “Вясной” ён распавёў, як адміністрацыя і крымінальныя «аўтарытэты» супрацоўнічаюць, каб прынізіць палітвязняў.

“Нізкі статус” па замове адміністрацыі

Паводле Кучука, “нізкі статус” яму прысвоілі па загадзе адміністрацыі, насуперак турэмным традыцыям. У атрадзе было каля 70 чалавек, з іх 20 з “нізкім статусам”, у тым ліку некалькі палітычных. Аператыўнікі загадалі аўтарытэтам прызначыць яму гэты статус, сцвярджаючы, што ён ўзначальваў ЛГБТ-супольнасць. “Яны сказалі, нібы я ўзначальваў у Беларусі ЛГБТ-супольнасць. Пазней я ўжо не змог ад яго пазбавіцца. Хаця паводле ўсіх вараўскіх традыцый гэта было бяспраўе (беспредел). Бо ў мяне не было ніякіх “касякоў” (парушэнняў турэмных правілаў, за якія могуць прызначыць “нізкі статус”). Пазней за гэты статус я апынаўся ў ШІЗА і ПКТ” – кажа ён.

Падчас каранціну начальнік прапанаваў яму памыць умывальнік, а гэта дзеянне, якое ў турэмных нормах лічыцца прыніжальным. За адмову палітвязня адправілі ў ШІЗА на 17 сутак. Так адміністрацыя свядома правакавала парушэнні, каб пакараць.

Жыццё ізгоя

Асуджаных з «нізкім статусам» аддзяляюць ад іншых: асобныя ўмывальнікі, туалет, посуд і сталы. Ім забаронена сядаць разам і дзяліцца ежай або цыгарэтамі. “Бо сесці за стол – гэта канчатковае прызнанне “нізкага статуса”. Калі ты харчуешся асобна, ты паказваеш, што не згодны з гэтым” – тлумачыць Кучук. Такіх вязняў лічаць ізгоямі, прымушаюць мыць прыбіральні і выконваць брудную працу. Асуджаныя пазбягаюць кантактаў з імі, бо могуць самі атрымаць “статус”.

“Нізкі статус” маральна знішчае, кажа Дзмітрый: “Вязняў з “нізкім статусам” там называюць “петух”, “підарас”. Цябе пастаянна будуць маральна забіваць, здзеквацца”. Адмяніць статус амаль немагчыма. Гэта могуць зрабіць толькі крымінальныя аўтарытэты, але ў дачыненні да палітычных яны падпарадкоўваюцца адміністрацыі.

Сем месяцаў у адзіночцы

З усяго тэрміну ў калоніі Кучук толькі два тыдні правёў у жылой зоне, астатні час прабыў у ШІЗА і ПКТ у адзіночнай камеры. Там не дазвалялі чытаць, атрымліваць перадачы, не выдавалі матраса. “Адзінае, можна перакінуцца парай словаў з раздатчыкам ежы ды паслухаць галасы вязняў з суседніх камер” – узгадвае ён.

Сілавікі праз радыёхвалю гучна транслявалі абразы і правакацыі, распускалі чуткі пра яго сям’ю, каб маральна зламаць. Праз гэта вязні жылі ў пастаяннай напрузе, чакаючы памілавання, пра якое часта падманам абвяшчалі.

Салідарнасць і чалавечнасць

Нягледзячы на статус, Дзмітрый сустракаў праявы падтрымкі. Загадчык гаспадаркі ставіўся да яго без абразаў, даваў газеты і матрас. Іншыя вязні перадавалі хлеб, кавалак сала ці дробязі як знакі салідарнасці. “Пры ўсім тым, што крымінальныя аўтарытэты прысвоілі мне гэты статус, яны ж у прыватных размовах стасаваліся са мною даволі на роўных. Яны ўсведамлялі, што “статус” мне далі за палітыку. Калі на прамзоне іншыя мяне правакавалі, аўтарытэты гэтыя пытанні вырашалі” – кажа ён.

Пасля  дэпартацыі ў Літву Кучук аднаўляе здароўе і збіраецца працягваць палітычную дзейнасць. Былы палітзняволены кажа, што нягледзячы на працяглы тэрмін у адзіночнай камеры, ён усё ж такі не здзічэў.

Фотаздымак: Праваабарончы цэнтр “Вясна”