Закрыўся бар “Руки вверх”, які летась з’явіўся на месцы легендарнага начнога клуба “Форум” у Магілёве.
Пра змену назвы бара паведамілі магілёўскія тэлеграм-каналы. “Інтэр’ер і стыль бара застаўся ранейшым, тольк змянілася назва, зараз гэта бар «Малінкі» – піша ZatestilMogilev.
Пры гэтым паведамляецца, што “Руки вверх” пераедзе на нейкае новае месца.
Карыстальнікі Threads адрэагавалі на навіну збольшага абыякава, пры гэтым ўзгадваючы назву “Форум”. “Форум ёсць Форум! Як ні назаві”, “Форум” будзе, пайду. А “Руки вверх”, “Малінкі” як не называй, – ні нагой”, “Нядоўга музыка грала…”, – напісалі некаторыя з іх.
Нагадаем, што “Руки вверх” пампезна адкрыўся ў Магілёве ў кастрычніку 2025 года. Адкрыцця бара з такой назвай нібыта з нецярпеннем чакалі апошнія паўгода: некаторыя магілёўскія медыя нават назвалі з’яўленне такога бара ў горадзе галоўнай культурна-забаўляльнай падзеяй восені-2025.
Забаўляць магілёўцаў абяцаліі жывой музыкай, конкурсамі, танцамі, дыджэй-сэтамі і караоке з хітамі эпохі трыццацігадовай даўніны. Гэта павінна было быць адно суцэльнае “падарожжа ў шчаслівыя 90-я”. Цяпер, відаць, гэтае падарожжа скончылася.
Расійская сетка бараў “Руки вверх” з’яўляецца праектам былога франтмэна аднайменнага гурта Сяргея Жукава. У Магілёве гэты бар адкрыўся па франшызе.
Больш за 55 тыс. рублёў пазычаных грошай прайграў кіраўнік фірмы ў Мінску, выявілі АБЭП-аўцы з Магілёва.
Паводле іх, 41-гадовы мужчына пазычаў грошы ў знаёмых нібыта пад развіццё бізнеса і пастаўкі тавараў. Аднак насамрэч вяртаць грашовыя сродкі не збіраўся, бо ўсё траціў на гульню ў анлайн-казіно.
Магілёўскія пінкертоны выявілі іграмана і цяпер яму пагражае да 12 гадоў зняволення за махлярства ў асабліва буйным памеры.
Нагадаем, што ў красавіку 2026 года стала вядома аб накіраванні ў суд справы 42-гадовай магілёўскай бухгалтара, якая пералічыла ў сваю кішэню звыш 268 тысяч рублёў прадпрыемства, каб гуляць у азартныя гульні.
Магілёўская вобласць хваліць Лукашэнку. Не толькі масава, але і сінхронна. Журналісты выявілі, што ў сацсеткі хлынула армія чыноўнікаў, каб хваліць уладу. Пераважна з Магілёўшчыны.
Магілёўшчына зноў апынулася ў беларускіх топах. Праўда, падставы для гонару – на вялікага аматара. У нас па-ранейшаму самая нізкая сярэдняя зарплата ў краіне: у сакавіку 2026 года яна склала 2453,2 рубля, ніжэй, чым ва ўсіх іншых абласцях і Мінску. Тут жа, паводле даных Белстата за 2023 год (пазней дадзеныя былі засакрэчаны), быў самы высокі ўзровень спажывання алкаголю сярод рэгіёнаў – 12,5 літра абсалютнага алкаголю на чалавека ў год. А цяпер вобласць засвяцілася яшчэ і як адзін з самых прыкметных рэзерваў публічнай любові да Аляксандра Лукашэнкі.
Актыўнасць мутных акаўнтаў
Падставай стала навіна пра абмен зняволенымі паміж Беларуссю і Польшчай. 28 красавіка на беларуска-польскай мяжы прайшоў абмен у фармаце «пяць на пяць»: Беларусь перадала Польшчы палітвязня Анджэя Пачобута, двух грамадзян Польшчы і двух грамадзян Малдовы. У адваротны бок уехалі двое беларускіх шпіёнаў, двое грамадзян Расіі і яшчэ адзін чалавек, асоба якога публічна не раскрывалася.
Пасля гэтага ў Threads раптам ажывіліся каментатары, якія пачалі масава пісаць пра «гуманізм», «мудрасць» і «канструктыўны дыялог».
На першы погляд – звычайная хваля падтрымкі. Але журналісты «Зеркала», якія вывучылі гэтыя акаўнты, заўважылі цікавую дэталь: многія з іх не падобныя на жывую грамадскую дыскусію. Адны профілі былі амаль пустымі, але раптам пакідалі па некалькі аднатыпных каментароў у розных галінках. Іншыя, наадварот, аказаліся цалкам рэальнымі людзьмі – чыноўнікамі, ідэолагамі, работнікамі бюджэтнай сферы і раённых медыя.
І тут зноў усплыла Магілёўшчына. Сярод тых, хто нахвальваў Лукашэнку, «Зеркало» выявіла намесніка дырэктара па выхаваўчай рабоце Горацкага педагагічнага каледжа, начальніц аддзелаў ідэалагічнай работы са Шклова і Быхава, рэдактараў раённых газет з Крычава і Краснаполья, а таксама супрацоўнікаў камунальных і дзяржаўных структур.
Гэта значыць гэта былі не толькі ананімныя акаўнты з нулявой гісторыяй, а цалкам пазнавальныя прадстаўнікі той самай вертыкалі, якая ў звычайным жыцці адказвае за «ідэалогію», выхаванне, раённую прэсу і бадзёры настрой на месцах.
П’ём за здароўе старога
Выглядае гэта асабліва паказальна на фоне афіцыйных электаральных лічбаў. Паводле агучаных даных Магілёўскай абласной камісіі, на «прэзідэнцкіх» выбарах 2025 года за Лукашэнку ў рэгіёне нібыта прагаласавалі 675 114 чалавек – 92,45% тых, хто галасаваў. У цэлым па краіне ЦВК абвясціў вынік Лукашэнкі на ўзроўні 86,82%, хаця заходнія палітыкі і назіральнікі называлі гэтыя выбары несвабоднымі і фіктыўнымі.
Супадзенне выглядае яшчэ больш дзіўным з-за часу. Усяго за некалькі дзён да гэтай хвалі каментароў першы намеснік кіраўніка адміністрацыі Лукашэнкі Уладзімір Перцаў на з’ездзе партыі «Белая Русь» адкрыта заклікаў праўладную моладзь больш актыўна ўдзельнічаць у грамадскіх дыскусіях у сацсетках і «ўступаць у палеміку ў каментарыях» да пастоў, дзе, паводле яго слоў, «нядобразычліўцы разганяюць сацыяльную, камунальную або іншую праблему».
Пасля такога закліку ў Threads сапраўды з’явіліся людзі, якія пачалі спрачацца не толькі пра абмен зняволенымі. Яны хвалілі раддом і школу, якія наведваў Лукашэнка, падтрымлівалі пазіцыю Міністэрства аховы здароўя ў гісторыі Ксюшы Маісеенка, якой беларусы збіралі грошы на лячэнне, абаранялі добраахвотна-прымусовыя падпіскі на дзяржаўныя газеты і прыносілі ў абмеркаванні афіцыйныя версіі Міністэрства абароны.
Зарплата за адданасць
Атрымліваецца амаль ідэальная карціна беларускай «грамадскай дыскусіі»:
знізу – незадаволенасць зарплатамі, падпіскамі, бальніцамі, камуналкай і бяспраўем;
зверху – інструкцыя больш актыўна каментаваць;
пасярэдзіне – бюджэтнікі, ідэолагі і рэдактары раёнак, якія ідуць у Threads тлумачыць усім, што насамрэч усё добра.
Галоўнае пытанне тут нават не ў тым, боты гэта ці не боты. У Беларусі мяжа паміж ботам і бюджэтнікам даўно стала размытая. Бот піша па метадычцы, бо яго для гэтага стварылі. Бюджэтнік піша па метадычцы, бо занадта добра разумее, дзе працуе, хто яго начальнік і што бывае з тымі, хто публічна сумняваецца.
Таму масавая любоў да Лукашэнкі – гэта не столькі любоў, колькі службовы абавязак асоб, якія атрымліваюць зарплату за адданасць.
Трагедыя адбылася 1 траўня 2026 года ў Парку атракцыёнаў у Магілёве, дзе з-за парушэння тэхнікі бяспекі загінуў 18-гадовы стажор аператара.
Як піша Следчы камітэт, малады чалавек праходзіў навучанне на пасаду аператара атракцыёна. Ён дапамог наведвальніку сыйсці з атракцыёна “Сальта”. Пры гэтым сам атракцыён не быў зафіксаваны і працягваў рухацца. Малады чаавек апынуўся ў зоне руху канструкцыі, якая моцна ўдарыла па яму. У прыватнасці, удар прыйшоўся па галаве. Ад такой траўмы юнак, страціўшы шмат крыві, памёр на месцы.
Як мяркуюць судмедэксперты, прычынай стала парушэнне правіл тэхнікі бяспекі. Справа ў тым, што перад высадкай наведвальніка з атракцыёна рухомая частка канструкцыі павінна быць зафіксавана. Аднак менавіта гэтага зроблена не было.
Цяпер следчыя вымаюць для вывучэння эксплуатацыйную дакументацыю на антракцыён, журналы па праходжанні інструктажоў па ахове працы і тэхнікі бяспекі.
Як бачна на размешчаным у тэлеграм-канале Следчага камітэта відэа, іншыя атракцыёны працягваюць працаваць, нягледзячы на трагічнае здарэнне.
У Магілёве загарэўся новы тралейбус БКМ 321-00D, які горад атрымаў усяго некалькі месяцаў таму. Машына была на гарантыі, прайшла тэхабслугоўванне і лічылася спраўнай. Калі папярэдняя версія пра кароткае замыканне на дахаўным абсталяванні пацвердзіцца, гэта будзе не «выпадковасць», а прамое пытанне да якасці тэхнікі і адказнасці вытворцы.
Магілёву перадалі новыя тралейбусы – і адзін з іх ужо гарэў
Восенню 2025 года Магілёў атрымаў восем новых тралейбусаў з павялічаным аўтаномным ходам. Гаворка ішла пра машыны мадэлі 32100D серыі «Ольгерд», перададзеныя «БКМ Холдынгам».
Тады абнаўленне падавалася як важнае для горада. Тралейбусны парк Магілёва моцна зношаны: па стане на 1 студзеня 2025 года ў абласным цэнтры было 100 тралейбусаў і 3 электробусы, пры гэтым 88 адзінак электратранспарту мелі тэрмін эксплуатацыі больш за 10 гадоў.
Але ўжо 30 красавіка 2026 года ў Магілёве загарэўся тралейбус маршруту №6к на праспекце Шміта. Пасажыраў паспелі эвакуіраваць, ніхто не пацярпеў.
Галоўнае ў гэтай гісторыі не тое, што «ніхто не пацярпеў». Галоўнае – загарэўся новы тралейбус.
Машына была новай, спраўнай і на гарантыі
Дырэктар тралейбуснага парка №1 Сяргей Манастырэнка паведаміў, што, хутчэй за ўсё, прычынай пажару стала кароткае замыканне на дахаўным абсталяванні. Ён жа ўдакладніў важныя дэталі: машына 321-00D эксплуатавалася з кастрычніка 2025 года, мела прабег усяго 45,6 тысячы кіламетраў, 8 красавіка прайшла ТО-1 у поўным аб’ёме, была тэхнічна спраўная і знаходзілася на гарантыі.
Менавіта гэтыя абставіны робяць здарэнне асабліва сур’ёзным.
Новы тралейбус не мае права загарацца праз некалькі месяцаў пасля пастаўкі. Гэта не «непрыемны інцыдэнт» і не «тэхнічная дробязь», якую можна закрыць фразай «ніхто не пацярпеў».
Калі машына была новай, знаходзілася на гарантыі, нядаўна прайшла тэхабслугоўванне і лічылася спраўнай, то версія пра кароткае замыканне на дахаўным абсталяванні ставіць пытанне рубам: чаму загарэлася тэхніка, якую завод толькі што перадаў гораду?
Гэта не падобна на знос
У выпадку са старой тэхнікай можна было б казаць пра стомленасць абсталявання, узрост праводкі або наступствы шматгадовай эксплуатацыі. Але тут сітуацыя іншая.
Тралейбус быў з новай партыі. Ён працаваў на лініі менш за год. Перад пажарам ён прайшоў абслугоўванне. Паводле афіцыйных слоў, быў спраўны. Значыць, тлумачэнне «тэхніка старая» тут не працуе.
А калі новая тэхніка гарыць пры спраўным стане і пасля ТО, то пад падазрэнне трапляюць ужо іншыя прычыны: заводскі брак, канструкцыйная памылка, няякасныя камплектуючыя, праблемы з мантажом або недастатковы кантроль бяспекі электрычнай часткі.
Дахаўнае абсталяванне – ключавое пытанне
Мадэль БКМ 32100D – гэта тралейбус з павялічаным аўтаномным ходам. У тэхнічным апісанні гэтай мадэлі пазначана, што яна абсталявана назапашвальнікам электраэнергіі, а электраабсталяванне размяшчаецца ў тым ліку на даху.
Менавіта таму папярэдняя версія пра кароткае замыканне на дахаўным абсталяванні выглядае асабліва трывожна. Гаворка ідзе не пра выпадковую паломку шклоачышчальніка і не пра перагарэлую лямпачку. Гаворка ідзе пра электрычную сістэму машыны, якая кожны дзень возіць пасажыраў.
Калі загарэлася дахаўнае абсталяванне новага тралейбуса, то пытанне павінна быць не толькі да кіроўцы або тралейбуснага парка. Пытанне павінна быць да вытворцы.
У Расіі электратранспарт БКМ ужо гарэў
З электратранспартам «Белкамунмаша» ў расійскіх гарадах ужо былі гучныя пажары – і таксама з узгадваннем кароткіх замыканняў.
Гэты трамвай таксама паступіў у парк усяго за некалькі месяцаў да пажару, а папярэдняй прычынай называлі кароткае замыканне паміж дахам і ўнутранай прасторай.
Калі новы электратранспарт загараецца праз некалькі месяцаў пасля пастаўкі, грамадства мае права патрабаваць не супакойлівых фармулёвак, а канкрэтных адказаў.
Хто праводзіць экспертызу? Што менавіта замкнула? Ці было гэта звязана з канструкцыяй машыны? Ці правераны астатнія сем тралейбусаў з той жа партыі? Ці працягваюць яны вазіць пасажыраў? Якія гарантыі дае БКМ, што сітуацыя не паўторыцца?
Без адказаў на гэтыя пытанні фраза «першы падобны выпадак» нічога не значыць. Першы выпадак можа быць апошнім толькі тады, калі публічна названа прычына і ліквідаваны дэфект. Калі ж прычына схавана за агульнымі словамі, гэта ўжо не бяспека, а латарэя.
Новы тралейбус не павінен гарэць на лініі. А калі ён загарэўся, то горад і пасажыры маюць права не на супакойлівыя прэс-рэлізы, а на публічную тэхнічную праверку ўсёй партыі.
35 гадоў распараджэння маёмасцю: што вядома пра «Магілёўаблмаёмасць» і чаго грамадства так і не ведае.
Ёсць лічбы, але няма балансу эфектыўнасці
Камітэт «Магілёўаблмаёмасць» адзначыў 35-годдзе. Фармальна гэта структура, якая займаецца дзяржаўнай маёмасцю Магілёўскай вобласці: улікам, арэндай, продажам, прыватызацыяй, распараджэннем акцыямі, кантролем выкарыстання аб’ектаў.
Іншымі словамі, гаворка ідзе не пра другараднае ведамства, а пра орган, праз які праходзяць будынкі, памяшканні, маёмасныя комплексы, акцыі прадпрыемстваў і іншыя актывы, якія належаць дзяржаве або вобласці.
Але юбілей такой структуры выклікае не толькі жаданне ўручыць чыноўнікам кветкі. Ён ставіць простае пытанне: што менавіта грамадства атрымала за 35 гадоў яе існавання?
Да 25-годдзя фонду яго тагачасны кіраўнік Алег Мякінькі (на фота – злева) прыводзіў уражлівы набор паказчыкаў. Паводле яго слоў, за 25 гадоў у Магілёўскай вобласці было рэфармавана 522 унітарныя прадпрыемствы дзяржаўнай уласнасці, у тым ліку 198 рэспубліканскай і 324 камунальнай уласнасці.
У вобласці дзейнічалі 302 акцыянерныя таварыствы, створаныя ў працэсе пераўтварэння дзяржаўнай уласнасці.
За 2011-2015 гады было прададзена 8,8 мільёна акцый 14 адкрытых акцыянерных таварыстваў, у бюджэты паступіла больш за 38 мільярдаў рублёў, а ў развіццё акцыянерных таварыстваў прыцягнута каля 10 мільярдаў рублёў інвестыцый. Таксама паведамлялася, што за 2011-2015 гады акцыянерныя таварыствы пералічылі ў бюджэты 712 мільярдаў рублёў дывідэндаў. У тым жа інтэрв’ю называліся і іншыя вынікі:
з 2010 па 2016 год у гаспадарчы абарот было ўцягнута, знесена або закансервавана 2533 невыкарыстоўваемыя аб’екты;
у 2010-2015 гадах на аўкцыёнах рэалізавана 748 аб’ектаў на суму 44,8 мільярда рублёў;
з 2007 па 2015 год заключана 316 дагавораў куплі-продажу аб’ектаў з пачатковай цаной у адну базавую велічыню;
новыя ўласнікі, паводле Мякінькага, уклалі ў такія аб’екты больш за 100 мільярдаў рублёў інвестыцый і стварылі больш за тысячу працоўных месцаў;
у арэнду было здадзена больш за 200 тысяч квадратных метраў, а ад арэнднай платы за год у мясцовыя бюджэты паступіла каля 18 мільярдаў рублёў.
Гэта значыць лічбы ёсць. Але праблема ў іншым: гэтыя лічбы падаюцца як ведамасны справаздачны матэрыял пра зробленую працу, а не як паўнавартасная ацэнка эфектыўнасці самой структуры.
З іх немагчыма зразумець галоўнае: колькі каштавала ўтрыманне «Магілёўаблмаёмасці» за гэтыя гады. Які быў фонд аплаты працы? Колькі бюджэт траціў на апарат, памяшканні, транспарт, камандзіроўкі, абслугоўванне, раённыя падраздзяленні і спадарожныя выдаткі? Як суадносяцца гэтыя выдаткі з даходамі ад продажу маёмасці, арэнды, дывідэндаў і спагнанняў? Якая чыстая аддача для бюджэту і эканомікі вобласці?
Без гэтага любыя юбілейныя лічбы застаюцца няпоўнымі:
можна паведаміць, што прададзены сотні аб’ектаў, але не растлумачыць, ці былі яны прададзены выгадна;
можна сказаць, што створана тысяча працоўных месцаў, але не паказаць, колькі працоўных месцаў было страчана пры рэфармаванні прадпрыемстваў;
можна гаварыць пра дывідэнды, але не тлумачыць, якія прадпрыемствы іх забяспечылі і колькі іншых арганізацый заставаліся стратнымі;
можна адчытвацца пра скарачэнне колькасці невыкарыстоўваемых аб’ектаў, але не раскрываць, колькі аб’ектаў фактычна пачалі працаваць, а колькі былі проста знесены або закансерваваны.
Актыўнасць не роўная грамадскай карысці
Менавіта таму ключавое пытанне застаецца адкрытым: ці даказана грамадская карысць камітэта як асобнай структуры?
Пакуль жа публічная карціна застаецца няпоўнай. Орган існуе дзесяцігоддзямі, распараджаецца значнай маёмасцю, праводзіць аўкцыёны і праверкі, прыводзіць асобныя паказчыкі, але не прадстаўляе грамадству поўнай карціны ўласнай эфектыўнасці.
Кіраўнікі без адкрытых біяграфій
Не менш паказальным з’яўляецца пытанне публічнасці кіраўніцтва.
Алег Мякінькі, паводле публікацыі да 25-годдзя фонду, кіруе структурай з мая 2011 года. Да яго фонд узначальвалі Уладзімір Крэз, Мікалай Кароцін і Ірына Кучынская. Але ў афіцыйных адкрытых крыніцах няма паўнавартасных біяграфій кіраўнікоў гэтай структуры. Няма звестак пра іх адукацыю, прафесійны шлях, папярэднія пасады, падставы прызначэння, кіраўніцкі досвед і асабістыя вынікі да прыходу на такія пасады.
Аднак нешта пра аднаго з кіраўнікоў усё ж вядома. Мікалай Кароцін (на фота – справа) – прыклад таго, чаму закрытасць біяграфій чыноўнікаў, якія распараджаюцца маёмасцю, небяспечная сама па сабе. Ён узначальваў «Магілёўаблмаёмасць» у 2000-2007 гадах, затым кіраваў Быхаўскім райвыканкамам, а пазней яго прозвішча ўсплывала ў гісторыях вакол прывабных аб’ектаў Быхаўскага раёна. І не адной: побач з ім фігуруе Сяргей Чуканоў – яго сваяк, кум і былы намеснік старшыні Быхаўскага райвыканкама па эканоміцы.
Мы ўжо пісалі, што Чыгірынскае вадасховішча заўсёды было лакомым кавалкам для чыноўнікаў, а вакол турыстычных аб’ектаў там гадамі ходзяць чуткі, якія кампетэнтныя органы ўпарта не хочуць правяраць. У гэтай гісторыі Кароцін і Чуканоў выглядаюць не выпадковымі прозвішчамі, а часткай адной чыноўніцкай траекторыі: улада, доступ да інфармацыі, уплыў на рашэнні і затым пытанні пра тое, хто апынуўся побач з прывабнымі актывамі. І гэта наўпрост адносіцца да «Магілёўаблмаёмасці»: структура дзесяцігоддзямі распараджаецца дзяржаўнай маёмасцю, але грамадства не бачыць ні адкрытых біяграфій яе кіраўнікоў, ні паўнавартаснай карціны іх наступнай кар’еры, сувязяў і маёмасных інтарэсаў. Як гэта было з Мікалаем Кароціным, Сяргеем Чукановым і аб’ектамі, прыватызаванымі гэтай парочкай у Быхаве.
Для органа, які распараджаецца дзяржаўнай маёмасцю вобласці, гэта сур’ёзны прабел празрыстасці.
Грамадства мае права ведаць, хто прымае рашэнні аб маёмасці, якая належыць не чыноўнікам, а дзяржаве і грамадзянам. Кіраўнік такога органа – не прыватная асоба ў непублічнай кампаніі.
Гэта чыноўнік, ад рашэнняў якога залежыць лёс будынкаў, прадпрыемстваў, зямельных участкаў, акцый і бюджэтных паступленняў. Адсутнасць афіцыйнай біяграфіі робіць немагчымай грамадскую ацэнку яго прафесійнай прыдатнасці, кар’ернага шляху і адказнасці за вынікі.
Галоўная выснова застаецца непрыемнай: 35 гадоў існавання чарговай «таемнай канцылярыі» прымушае ўспомніць выказванне прапагандыста Ігара Тура, які нядаўна заявіў, што Беларусь «уступае ў этап барацьбы са схаваным або нават ценявым тунеядствам», і аднёс да яго не толькі беспрацоўных, а людзей, якія фармальна ходзяць на працу і атрымліваюць зарплату, але, паводле яго ацэнкі, «робяць вельмі мала». Калі прымяніць гэтую логіку не да радавых грамадзян, а да дзяржаўных структур, то пытанне да «Магілёўаблмаёмасці» становіцца яшчэ больш вострым. А тут яшчэ і Мікалай Кароцін з яго ведамі набытымі ў «Магілёўаблмаёмасці” і паспяхова выкарыстанымі на Быхаўшчыне…
Маёўкі. У Старажытным Рыме ў гэты дзень прыносілі ахвяры ў гонар багіні Зямлі Маі.
Свята ўстаноўлена ў гонар старажытнарымскай багіні Маі (Майесты), жонкі Вулкана і маці Меркурыя (Гермеса). Апошні вясновы месяц май названы рымлянамі ў гонар менавіта гэтай багіні.
Кожную вясну, акурат у першы дзень месяца, рымляне ладзілі ахвярапрынашэнні з далейшымі святкаваннямі ў гонар гэтай суровай жыхаркі неба. Не прынесці багіні ахвяру азначала застацца без ураджаю ў бліжэйшы год.
Рымляне сталі ладзіць святы з шэсцямі і гэта ўвайшло ў традыцыю. Калі старажытнага Рыма не стала, традыцыя адышла ў нябыт, але была адноўлена нараджаючымся пралетарыятам. У канцы ХІХ стагоддзя ў Расійскай імперыі 1 мая рэвалюцыйна настроеныя рабочыя ладзілі нелегальныя мітынгі на прыродзе.
Дзень салідарнасці працоўных. Дзець працы.
Свята, якое адзначаюць у шматлікіх краінах Еўропы, Афрыкі, Лацінскай Амерыкі і Азіі вядома пад некалькімі назвамі – Дзень міжнароднай салідарнасці працоўных, Дзень Вясны і Працы, Дзень працы, Дзень вясны.
Гэта дата звязана з адной са старонак гісторыі барацьбы пралетарыята з капіталам – з падзеямі, якія адбыліся ў Чыкага. 1 мая 1886 года ў горадзе пачаліся маштабныя мітынгі і дэманстрацыі працоўных з патрабаваннем васьмігадзіннага працоўнага дня. Акцыя скончылася кровапралітным сутыкненнем з паліцыяй, наступныя мітынгі прывялі да Хеймаркецкай бойні 4 мая (на загалоўнай выяве).
У ліпені 1889 года Парыжскі кангрэс прыняў рашэнне аб правядзенні 1 мая штогадовых працоўных дэманстрацый.
Упершыню дзень міжнароднай салідарнасці працоўных быў адзначаны ў 1890 годзе ў Аўстра-Венгрыі, Бельгіі, Германіі, Даніі, Іспаніі, Італіі, ЗША, Нарвегіі, Францыі, Швецыі і некаторых іншых краінах. Доўгі час Першамай быў сімвалам рэвалюцыі, непрымірымай класавай барацьбы.
У Расійскай імперыі Першамай як дзень міжнароднай салідарнасці ўпершыню адзначылі ў 1890 годзе ў Варшаве правядзеннем стачкі 10 000 рабочых.
У 1917 годзе свята было ўпершыню свабодна адзначана ў рэвалюцыйнай Расіі.
З 1918 года свята стала афіцыйным.
Першамай святкаваўся на акупаваных немцамі тэрыторыях Беларусі ў 1942-1944 гадах як галоўнае свята германскага пралетарыята.
Першамай у Магілёве падчас нямецкай акупацыі
1555 год. Нарадзілася княгіня Соф’я Слуцкая (1585–1612).
Беларуская святая і асветніца ВКЛ. Праваслаўны дзеяч з роду Алелькавічаў, апошні яго прадстаўнік.
У 1592 годзе да Соф’і адышло ўсё Слуцкае княства з гарадамі Слуцк і Капыль.
У 11 гадоў яна была сасватана, у 15 гадоў выйшла замуж за нясвіжскага князя Януша Радзівіла. Апекавала праваслаўе ў ВКЛ, фундавала сродкі для пабудовы храмаў і шпіталёў для бедных, рабіла паломніцтвы ў святыя мясціны. Соф’і ўдалося пры дапамозе мужа атрымаць каралеўскую грамату, якая забараняла далучэнне праваслаўных вернікаў да Уніі ў яе ўладаннях.
Памерла ў час родаў, пахаваная ў Слуцкім Траецкім манастыры. Хутка сярод гараджан пайшлі чуткі пра цуды, якія адбываліся каля яе труны. Менавіта тады Соф’ю пачалі ўшаноўваць як святую, але кананізавалі толькі ў 1984 годзе. Цяпер мошчы Соф’і Слуцкай захоўваюцца ў Свята-Духавым кафедральным саборы ў Мінску. Дзень яе памяці адзначаецца 1 красавіка.
Персанаж рамана Ю. Крашэўскага «Апошняя са слуцкіх князёў» і гістарычнай драмы У. Сыракомлі «Магнаты і сірата».
1710 год. Напярэдадні адыходу з Полацку, салдаты расійскага цара Пятра I узарвалі Сафійскі сабор.
Пасля гэтага Сафійскі сабор быў цалкам разбураны і праляжаў у руінах да 1738 года.
11 ліпеня 1705 года сабор быў зачынены расійскай арміяй. Пётр I перадаў сабор праваслаўнай абшчыне, але яна адмовілася прыняць яго, асцерагаючыся, што пасля таго як рускія войскі пакінуць горад, супраць іх пачнуцца рэпрэсіі.
Паводле польскага гісторыка XIX стагоддзя Ф. Духінскага, п’яны Пётр I уварваўся разам з салдатамі ў Сабор, які належаў уніятам, асабіста забіў настаяцеля і чатырох манахаў-базыльян, а целы загадаў утапіць у Дзвіне.
1840 год. На лонданскім паштамце ў продаж паступілі першыя ў свеце паштовыя маркі з партрэтам каралевы Вікторыі.
Чорная каштавала адзін пені, сіняя – два пенсы. Гэта былі першыя афіцыйныя паштовыя маркі, якія маюць клеявы адваротны бок.
З 6 мая гэтыя маркі дазволілі наклейваць на канверты і выкарыстоўваць пры перасыланні лістоў.
Аўтарам ідэі выкарыстання марак для аплаты паштовых адпраўленняў быў Роўлэнд Хіл, які ў 1854 годзе стаў галоўным паштмайстрам Брытаніі.
1903 год. У в. Пабокавічы (зараз Бабруйскі раён) нарадзіўся Платон Галавач (1903–1937).
Беларускі пісьменнік, грамадскі дзеяч. Быў рэпрэсаваны.
Адзін з арганізатараў камсамольскага руху на Бабруйшчыне, у Барысаўскім павеце, першы сакратар ЦК ЛКСМБ, намеснік наркама асветы БССР (1929–1930), рэдактар газеты «Чырвоная змена», часопісаў «Маладняк», «Полымя», адзін з лідараў літаратурных аб’яднанняў «Маладняк» і БелАПП.
Арыштаваны 11 жніўня 1937 года, асуджаны 29 кастрычніка да вышэйшай меры пакарання, расстраляны праз некалькі гадзін пасля прысуду. Сям’і было абвешчана, што памёр 25 снежня 1944 года ў лагеры ад паралічу сэрца.
Аўтар апавяданняў, кніг, зборнікаў апавяданняў, аповесцей, рамана, нарысаў, якія перакладаліся на рускую, польскую, украінскую, чэшскую, ідыш ды iншыя мовы.
Многія яго творы засталіся няскончанымі, у тым ліку кніга пра паўстанне 1863–1864 гг. і Кастуся Каліноўскага.
1915 год. Нарадзіўся Іван Любачка.
Беларускі гісторык. Доктар гісторыі, прафесар шэрагу ўніверсітэтаў ЗША.
Скончыў Віцебскі педінстытут. Выкладаў у Галоўчынскай СШ Бялыніцкага раёна, служыў у войску.
Пачатак Вялікай Айчыннай вайны спаткаў у чыне капітана каля Брэста, адкуль адступаў да Палтаўшчыны, дзе трапіў у палон, потым быў выпушчаны. Вярнуўся на Беларусь, прымусова вывезены на працы ў Германію.
Пасля вайны застаўся ў Германіі, працаваў настаўнікам у беларускіх школах. У пачатку 1950-х гадоў эміграваў у ЗША. Скончыў Калумбійскі ўніверсітэт. Працаваў у шэрагу ўніверсітэтаў.
Аўтар многіх публікацый, у тым ліку «Беларусь пад савецкай уладай, 1917–1957».
Заснавальнік стыпендыяльнага фонду падтрымання доследаў у галіне беларусазнаўства.
Памёр 20 ліпеня 1977 года.
1922 год. Нарадзіўся Алесь Салавей (Альфрэд Радзюк, Альберт Кадняк).
Беларускі паэт.
У Дзяржынскай сярэдняй школе вучыўся разам з вядомым у будучым гісторыкам М. Ермаловічам.
Працаваў у рэдакцыі лагойскай раённай газеты «Чырвоная Лагойшчына», пад час вайны – у рэдакцыі мінскай «Беларускай газеты», рыжскай «Новы шлях».
У 1944 годзе выехаў на Захад. У Празе сустракаўся з Ларысай Геніюш. Удзельнічаў у выданні газеты «Зь беларускага жыцьця» і часопіса «Пагоня», вёў вялікую перапіску з беларусамі ў Нямеччыне.
У 1949 годзе пераехаў у Аўстралію. Член Згуртавання беларусаў у Вікторыі, Беларускага цэнтральнага камітэта ў Вікторыі, беларускай секцыі радыё 3ZZ у Мельбурне.
Аўтар вершаў, кнігі паэзіі «Мае песні», вершаў-мініяцюр, паэм, зборнікаў паэзіі, якія прысвечаны беларускай гісторыі, Усяславу Чарадзею, Ф. Скарыне, С. Буднаму, В. Цяпінскаму, М. Багдановічу.
Памёр 21 студзеня 1978 году ў Мельбурне.
1931 год. Нарадзіўся Алег Лойка.
Беларускі паэт, пісьменнік і літаратуразнавец. Член-карэспандэнт акадэміі навук Беларусі. Доктар філалагічных навук, прафесар.
Стылістычную адметнасць лекцый А. Лойкі адзначалі студзнты БДУ, Варшаўскага, Іенскага універсітэтаў.
Аўтар дапаможнікаў «Гісторыя беларускай літаратуры: Дакастрычніцкі перыяд», «Старабеларуская літаратура». Адзін са складальнікаў хрэстаматыі для ВНУ «Беларуская літаратура XIX стагоддзя».
Пад яго кіраўніцтвам абаронена 15 дысертацый.
Аўтар больш як 450 навуковых публікацый, у тым ліку шасці манаграфій, якія прысвечаны творчасці Якуба Коласа, А.Міцкевіч, М. Багдановіча, паэзіі пачатку XX стагоддзя:
Аўтар вершаў, зборнікаў паэзіі, аповесцей, раманаў, эсэ – усяго 100 кніг.
Аўтар сцэнарыя дакументальнага фільма «Максім Багдановіч» (1990).
Перакладчык на беларускую мову П. Верлена, І. Гётэ, Ф. Шылера, асобных твораў рускіх, украінскіх, літоўскіх, латышскіх, польскіх і іншых паэтаў.
Памёр 19 лістапада 2008 года.
1942 год. Нарадзіўся Міхаіл Басалыга.
Беларускі савецкі графік. Брат Уладзіміра Басалыгі.
У 1970 скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут.
Працуе пераважна ў галіне кніжнай графікі. Вылучаюцца афармленнем: альбом «Гравюры Францыска Скарыны», кніга «Вершы пяці кніг» Г. Бураўкіна, «Дзень добры, мама», «Ave Maria» М. Танка, «Напісанае застаецца» А. Петрашкевіча.
У 2006 годзе стварыў ілюстрацыі для выдання трылогіі «На ростанях» Я. Коласа, таксама працаваў над ілюстрацыямі паэмы «Курган», верша «Хлопчык і лётчык» і іншых Я. Купалы.
Творы знаходзяцца ў Траццякоўскай галерэі, Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва, Літаратурных музеях Я. Купалы і Я. Коласа, Слуцкім краязнаўчым музеі, Магілёўскім абласным мастацкім музеі імя П. Масленікава.
Выява: Міхаіл Басалыга, Бітва на Сініх Водах, 2005 г.
1949 год. Нарадзілася Ядвіга Паплаўская.
Савецкая і беларуская эстрадная спявачка, клавішніца, кампазітар, удзельніца першага складу ансамбля “Верасы”. Народная артыстка. Жонка А. Ціхановіча.
Скончыла Беларускую кансерваторыю.
Сузаснавальніца і ўдзельніца ВІА “Верасы” (1971–1987), удзельніца Дзяржаўнага аркестра Беларусі пад кіраўніцтвам М. Фінберга, групы «Шчаслівы выпадак».
Суарганізатар (1988) Тэатра песні Ядвігі Паплаўскай і Аляксандра Ціхановіча, праз студыю якога прайшло шмат маладых беларускіх выканаўцаў — Аляксандр Саладуха, гурт «Ляпіс Трубяцкой» і іншыя.
1981 год. Нарадзіўся Аляксандр Глеб.
Беларускі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі, адзін з самых паспяховых футбалістаў у гісторыі Беларусі.
Гуляў за БАТЭ, у нямецкім «Штутгарце», лонданскім «Арсенале», іспанскай «Барселоне», англійскім «Бірмінгем Сіці», «Вольфсбургу» і іншых.
У 2021 годзе ўвайшоў у новаўтвораны савет дырэктараў жодзінскага клуба «Тарпеда-БелАЗ».
1986 год. Памёр Сцяпан Александровіч (1921–1986).
Беларускі пісьменнік, літаратуразнаўца, крытык, краязнаўца. Доктар філалагічных навук, прафесар.
Даследаваў гісторыю беларускай літаратуры XIX–XX стагоддзяў, развіццё нацыянальнага кнігадрукавання і перыядычнага друку, літаратурныя сувязі, у тым ліку беларуска-ўкраінскія. Надаваў значную ролю вывучэнні творчасці Тараса Шаўчэнкі.
Вывучаў дзейнасць Ф. Скарыны, Янкі Купалы, літаратурна-гістарычную біяграфію Цішкі Гартнага. Створыў літаратурныя партрэты П. Багрыма, Ф. Савіча, Ф. Багушэвіча, Каруся Каганца, Янкі Купалы, Якуба Коласа, Цёткі, Змітрака Бядулі, Кузьмы Чорнага ды іншым.
1986 год. У Магілёве прайшла адна з самых масавых Першамайскіх дэманстрацый.
1 мая 1986 года ў Магілёве была арганізавана адна з самых шматлюдных дэманстрацый. На фоне аварыі на Чарнобыльскай АЭС яе сэнс быў у тым, каб пераканаць людзей, што “ўсё нармальна” і пагрозы няма.
2004 год. Адбылася самае вялікае пашырэнне за гісторыю ЕС.
У выніку пятага пашырэння ў склад ЕС увайшлі 10 краін: Венгрыя, Кіпр, Латвія, Літва, Мальта, Польшча, Славакія, Славенія, Чэхія і Эстонія.
2018 год. У Магілёве пабіты тэмпературны рэкорд 1977 года.
У Дзень працы ў абласным цэнтры тэмпература ўзнялася да 27,5 градуса цяпла. У выніку было абноўлена дасягненне 41-гадовай даўнасці ў +26,7 градуса.
Арганізаваная праўладнымі прафсаюзамі выстава дзіцячага малюнка ў Магілёве паказала не толькі таленты дзяцей, але і глупствы, якія не саромяцца казаць дарослыя.
У холе Магілёўскага абласнога аб’яднання прафсаюзаў адкрылася выстава дзіцячага малюнка “Першамай крочыць па краіне”. З 200 паступіўшых прац журы выбрала 33, якія палічыла найлепшымі. Іх і павесілі ў прафсаюзным холе. Усё было б добра і прыгожа, калі б не словы датычна выставы, вымаўленыя старшынёй абкама прафсаюзаў работнікаў адукацыі і навукі Людмілы Старасцінай.
“Гледзячы на гэтыя малюнкі, разумееш, што нашы дзеці – сапраўдныя патрыёты. Яны адчуваюць гісторыю, памятаюць пра подзвіг продкаў і вераць у мірную будучыню Беларусі” – заявіла яна.
Прафсаюзны бос, напэўна, цалкам забыла гісторыю і згубілася ў сучаснасці. Свята працы, як цяпер называецца свята Першага мая, паходзіць ад Дня міжнароднай салідарнасці працоўных. Пра які “сапраўдны патрыятызм” тады ідзе гаворка, калі салідарнасць працоўных гэта зусім пра іншае і хутчэй супрацьлеглае – пра дапамогу такім жа працоўным на цэлым свеце, не зважаючы на дзяржаўныя межы, мовы, колер скуры і гэтак далей. Але Старасцінай, відаць, абы ляпнуць, ведаючы, што ў цяперашняй Беларусу ёй ніхто на гэта не ўкажа.
А які подзвіг народа прафсаюзная функцыянерка мае на ўвазе? Паколькі цяпер Магілёў у прыпадку “победобесия” рыхтуецца да пампезнага святкавання 9 мая, то, напэўнае, гэта паўплывала і на Старасціну. Таму яна і лічыць Першамай нейкім дзіўным чынам звязаным з наступным святам. Тады хочацца ёй нагадаць, што Першамай у Магілёве святкавалі і пры нямецка-фашысцкай акупацыі, бо гэта было афіцыйным святам у гітлераўскай Германіі і называлася «Нацыянальным днём працы». Таму дзеці можа і адчуваюць гісторыю, а вось Старасціна – дакладна не.
Сям’я з Расіі бясплатна пажыла ў арандаванай кватэры ў Магілёве, пры гэтым паведаміўшы гаспадыні аб адмове туды засяляцца.
Магіляўчанка Дар’я, якая знаходзіцца ў дэкрэтным адпачынку, спрабуе зарабіць, здаючы кватэру пасутачна. У буднія дні – па 75 рублёў, а ў выходныя – па 85. Калі камусці трэба на некалькі гадзін, то можна за 40-50 рублёў. Як і многія ўладальнікі такога жылля, яна карыстаецца папулярнымі сэрвісамі браніравання, у тым ліку sutochno.ru.
Нядаўна кватэру забраніравала сям’я з Расіі. Гэта былі мужчына па імені Яўген, яго жонка і сямігадовае дзіця. Дар’я адразу папярэдзіла, што не зможа асабіста сустрэць гасцей, і таму загадзя даслала ім падрабязную інструкцыю для самастойнага засялення. Кватэра, па яе словах, была падрыхтаваная належным чынам.
Аднак у дзень прыезду кліенты нечакана адмянілі браніраванне. На першы погляд, сітуацыя выглядала звычайнай: планы могуць змяніцца ў кожнага. Але праз некаторы час, калі маці Дар’і зайшла ў кватэру, высветлілася, што там ужо нехта пабываў.
У памяшканні засталіся сляды пражывання: поўная сметніца, валасы на падлозе і вільготны ручнік у ваннай. Гэта сведчыла, што сям’я ўсё ж скарысталася кватэрай, бо мела на руках інструкцыю для доступу, але пры гэтым пазбегла аплаты, афіцыйна адмяніўшы бронь.
Па словах Дар’і, яна ўпершыню сутыкнулася з падобнай сітуацыяй і была шакаваная. Яна звязалася з арандатарам, аднак у адказ атрымала толькі ўдакладненне пра тое, якое менавіта смецце было пакінута.
У каментарыях да яе допісу ў Threads карыстальнікі выказалі спачуванне і параілі ў будучыні не перадаваць інструкцыі для засялення да моманту аплаты.
Сітуацыя таксама выявіла сістэмную праблему. На міжнародных платформах кшталту Booking.com аплата звычайна гарантуецца банкаўскай карткай. Аднак пры працы з кліентамі з Расіі, з улікам санкцыйных абмежаванняў, часта даводзіцца пераходзіць на разлікі наяўнымі. Гэта павялічвае рызыкі для ўладальнікаў жылля.
За першы квартал 2026 года найбольшую колькасць кватэр набылі ў Гродне (810 здзелак), а менш, чым у іншых гарадах – у Магілёве (316 здзелак).
Пры гэтым у Магілёве, як і ў іншых абласных цэнтрах, колькасць здзелак у адносінах да IV квартала 2025 года скарацілася. Толькі ў Гродне гэтая колькасць павялічылася на 15%, паведамляе прэс-служба Нацыянальнага кадастравага агенцтва.
Сярэдняя цана здзелак па выніках І квартала 2026 года да IV квартала 2025 года павялічылася ва ўсіх абласных цэнтрах: ад 50 долараў ЗША за 1 кв. м у Брэсце і Магілёве да 90 долараў ЗША за 1 кв. м у Гродне.
Пакупнікі ў Магілёве часцей цікавяцца адна- і двухпакаёвымі кватэрамі.
