Ён прызначаны спецыяльна для вырабу канструкцый, якія працуюць ва ўмовах павышаных нагрузак: апор мастоў, пралётных будынкаў і іншых элементаў транспартных збудаванняў.
Спецыялісты завода заяўляюць, што “гэта падзея адкрывае перад нашым прадпрыемствам новыя гарызонты для экспарту і ўдзелу беларускіх будаўнічых матэрыялаў у праектах расійскага федэральнага значэння па развіцці транспартных калідораў”.
Пакуль на Магілёўшчыне спрабуюць вырашыць праблему транспартных калідораў Расіі, айчынныя транспартныя калідоры перажываюць не найлепшыя часы.
Тут ужо нічога не зробіш: лукашэнкаўскія ўлады любяць даваць мудрыя парады ўсяму свету і настолькі занятыя асветай іншых, што зусім забываюць пра тое, што адбываецца ў іх пад носам.
Старыя кадры АПК Магілёўшчыны дзяліліся досведам “росквіту” з маладымі кіраўнікамі.
У аблвыканкаме прайшоў семінар на тэму “Псіхалагічныя аспекты лідарства і эфектыўнага кіравання ў дзейнасці кіраўніка”.
На ім сабралася шмат чыноўнікаў, уключаючы памочніка Лукашэнкі па Магілёўскай вобласці Сяргея Налівайку.
Перад 48 маладымі спецыялістамі выступілі “лідары” мясцовага АПК, які, паводле статыстыкі, з’яўляецца найгоршым у краіне.
Галоўным псіхалагічным аспектам лідарства магілёўскіх чыноўнікаў, якія безвынікова спрабуюць кіраваць сельскай гаспадаркай, былі і застаюцца сумнеўныя дырэктывы Лукашэнкі.
Таму ўсе спікеры семінара паўтаралі фразу “Кадры вырашаюць усё”, нібы чыталі заклінанне, здольнае перавярнуць з ног на галаву рэальнасць, у якой кадры нічога не вырашаюць, а семінары праводзяцца для самазаспакаення.
Пакуль краіна мадэрнізуе кароўнікі, мост у Бабруйску вось-вось абрынецца. Мост 1972 года пабудовы ў Бабруйску над чыгуначнымі шляхамі на вуліцы Карла Маркса знаходзіцца на мяжы абвалу – металічныя канструкцыі, якія падтрымлівалі пешаходную частку, не вытрымалі нагрузкі. Як высветлілася, мост быў у плане гарвыканкама па рэканструкцыі, але ад гэтага яму не стала ні холадна, ні горача. У краіне, дзе не відаць канца-краю мадэрнізацыі кароўнікаў, уладам, зразумела, не да мастоў. Ну, а пакуль створана камісія па надзвычайных сітуацыях на чале са старшынём Бабруйскага гарвыканкама Максімам Гурыным. Рух па мосце перакрыты, вырашана дэмантаваць частку тратуара. Гурын кажа пра тое, што была праведзена ацэнка цяперашняй сітуацыі. Аднак і без яго заяўленняў відавочна, што цяперашняя сітуацыя вельмі дрэнная.
Сусветны дзень пісьменніка (World Writer’s Day, з 1986 года).
Адзначаецца па рашэнні 48-га кангрэса Міжнароднага ПЭН-клуба 1986 года.
ПЭН-клуб – міжнароднае аб’яднанне пісьменнікаў. Ён узнік у 1921 годзе ў Лондане па ініцыятыве Дж. Голсуорсі і Кэтрын Эмі Доўсан-Скот.
Назва клуба ўтварылася ад першых літар англійскіх слоў Poets – паэты, Essayists – эсэісты і Novelists – раманісты. Абрэвіятура супадае са словам Pen – асадка.
Мэта свята – супрацьстаяць ціску на прэсу, падтасоўцы і скажэнням інфармацыі, парушэнням свабоды слова.
У 1923 годзе цэнтры ПЭН-клуба былі створаны ў 11 краінах, сёння такія цэнтры дзейнічаюць у 130 краінах.
Беларускі ПЭН-цэнтр узнік у 1989 годзе. Яго прэзідэнтамі былі Р. Барадулін (1990–1999), В. Быкаў (1999–2003), Л. Баршчэўскі (2003–2005), У. Някляеў (2005–2008), А. Хадановіч (2008–2017), Т. Нядбай (2017–2019), зараз яго ўзначальвае С. Алексіевіч.
Першым лаўрэатам Нобелеўскай прэміі па літаратуры стаў у 1901 годзе французскі паэт і эсэіст Сюлі-Прудам, шостым у свеце (1905 год) і першым з беларускіх зямель і з літоўска-беларускімі і літоўска-татарскімі каранямі – Генрых Сянкевіч (1846–1916). Нобелеўскім Лаўрэатам (1980) быў „ліцвін польскай культуры“ Чэслаў Мілаш – пляменік французскага паэта, ураджэнца Беларусі Оскара Мілаша.
У 2015 годзе яе лаўрэатам стала беларуская пісьменніца, журналістка Святлана Алексіевіч (адна з 17 жанчын – лаўрэатаў).
1067 год. Адбылася бітва на Нямізе паміж злучанымі дружынамі кіеўскіх Яраславічаў і войскам полацкага князя Усяслава Брачыславіча Чарадзея.
Першая летапісная згадка пра Менеск (Мінск).
Дата разрабавання і зруйнавання горада ўзята за адлік яго гісторыі.
У сакавіку 1499 года каралём Аляксандрам Ягелончыкам даравана гораду Магдэбургскае права. Мінск багацеў і павольна пераўтвараўся ў буйны гандлёвы, эканамічны, транспартны цэнтр.
З 1919 года – сталіца Беларусі.
29 ліпеня 1939 года Вярхоўны Савет БССР сваёй пастановай змяніў беларускую назву горада Менск на прынятую ў Расійскай імперыі паланізаваную форму Мінск.
Зараз Мінск – двухмільённы горад, буйны эканамічны, культурны і палітычны цэнтр краіны.
1718 год. Нарадзіўся Казімір Галоўка (1718–1787).
Вялікалітоўскі географ, аўтар падручнікаў па геаграфіі, педагог, езуіт.
Выкладаў граматыку, паэзію, рыторыку, філасофію, тэалогію маральную, геаграфію, гісторыю, матэматыку ў езуіцкіх навучальных установах у Вільні, Варшаве, Любчы, Пінску.
Выдаў падручнікі па геаграфіі, нарысы па геаграфіі Рэчы Паспалітай (на лацінскай і польскай мовах), «Геаграфічныя карты Галіі, Нямеччыны, Польшчы і ВКЛ», «Гістарычныя календары».
Віленскі ўніверсітэт
1850 год. Нарадзіўся Вайніслаў Савіч-Заблоцкі, Лада-Заблоцкі.
Беларускі і польскі пісьменнік, паэт, публіцыст. Адзін з пачынальнікаў рэвалюцыйнага дэмакратызму на Беларусі.
Вучыўся ва ўніверсітэтах Прагі, Лейпцыга і Страсбурга.
Далучыўся да руху беларускага нацыянальнага адраджэння, у 1868–1870 гадах кіраваў «Крывіцкім вязком» у Санкт-Пецярбургу.
Жыў і падарожнічаў у Аўстра-Венгрыі, Германіі, Егіпце, Францыі, Бельгіі.
Перапісваўся па-беларуску з украінскім вучоным М. Драгманавым, ліставаўся з Я. Карловічам, М. Канапніцкай, А. Ельскім і іншымі.
Аўтар сатырычнай паэмы, аповесцей, драм, беларускіх вершаў, нарысаў, беларускамоўных і этнаграфічна-фальклорных матэрыялаў.
Рукапісная спадчына захоўваецца ў бібліятэках Польшчы, Літвы, Расіі.
Памёр 3 лютага 1893 года.
1890 год. Нарадзіўся Лявон (Леанард) Заяц.
Беларускі палітык, дзеяч БНР, дыпламат, публіцыст, мемуарыст.
Скончыў юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта. За часамі вучобы ўдзельнічаў у беларускім студэнцкім руху, сябра Беларускага навукова-літаратурнага гуртка студэнтаў Санкт-Пецярбурга, удзельнічаў у тэатральных пастаноўках.
З 1916 года ў Мінску, удзельнік беларускага руху, сябруе з М. Багдановічам. Удзельнік З’ездза беларускіх нацыянальных арганізацый, Усебеларускага з’езда 1917 года, член прэзідыума Беларускага нацыянальнага камітэта, кіраўнік спраў у Народным Сакратарыяце Беларусі, народны сакратар юстыцыі БНР, дзяржаўны кантралёр Рады Народных Міністраў.
У 1926 годзе вярнуўся з Прагі ў Менск. Працаваў у Наркамаце фінансаў БССР.
18 ліпеня 1930 года арыштаваны ДПУ, асуджаны і сасланы ва Уфу. 25 ліпеня 1935 года паўторна арыштаваны. Памёр у турме ў час следства 23 верасня 1935 года.
Кіраўнікі беларускіх прадстаўніцтваў і місій у еўрапейскіх краінах. Сядзяць (злева направа): Яўген Ладноў, Васіль Захарка, Пётра Крачэўскі, Леанард Заяц; стаяць: Лявон Вітан-Дубейкаўскі, Янка Чарапук, Яўхім Бялевіч. Берлін, кастрычнік 1919 г.
1900 год. У в. Паддуб’е Магілёўскага раёна нарадзіўся Герасім Якушка (1900-1942).
Беларускі архітэктар. Дзядзька вядомага географа, доктара геаграфічных навук Вольгі Якушкі.
Скончыў Магілёўскае рэальнае вучылішча, Петраградскі інстытут грамадзянскіх інжынераў.
У 1936-1941 гадах працаваў галоўным архітэктарам Мінска.
Па яго пректах у Мінску, Магілёве, Барысаве і іншых гарадах БССР было пабудавана каля двух дзясяткаў арыгінальных жылых дамоў і грамадскіх будынкаў.
У Магілёве па яго праекту пабудаваны 5-павярховы 96-кватэрны жылы дом (Дом МУСаўцаў, Дом ля фантана, 1940 год) па вуліцы Ленінская, 68.
Пабудаваў будынкі, якія паўплывалі на фарміраванне аблічча сучаснага Мінска, у тым ліку па праекту забудовы праспекта Незалежнасці паміж плошчамі Перамогі і Якуба Коласа.
1918 год. Паміж Германіяй і Савецкай Расіяй заключаны Брэсцкі мір.
Падпісаны ў Брэст-Літоўску ў Белым палацы Брэсцкай крэпасці, ратыфікаваны 4-м Надзвычайным Усерасійскім з’ездам Саветаў 15 сакавіка і германскім імператарам Вільгельмам II 26 сакавіка 1918 года.
Ад Расіі аддзяліліся Прыбалтыка, частка Беларусі, Каўказа.
Украінская Народная Рэспубліка і Каралеўства Фінляндыя прызнаваліся самастойнымі дзяржавамі.
Усяго Расія страчвала тэрыторыі каля 1 000 000 км² з насельніцтвам больш за 50 000 000 чалавек.
Брэсцкі мір фармальна завяршыў перыяд удзелу Расіі ў Першай сусветнай вайне, з’явіўся вынікам няздольнасці Расіі працягваць вайну, краіна знаходзілася ў стане эканамічнага крызісу. Старая армія распалася, новая не была створана.
Мірная дамова прывяла да пачатку Грамадзянскай вайны, у тым ліку і на тэрыторыі Беларусі.
Белы палац, месца падпісання Брэсцкага міру (фота 1930-х гг.)
1941 год. Памёр ураджэнец в. Шасцёраўка (зараз – Клімавіцкі раён) Клім Грыневіч (1912–1941).
Беларускі паэт.
Працаваў на будаўніцтве чыгункі Асіповічы–Магілёў–Рослаў (1929–1930).
Скончыў Рагачоўскі педтэхнікум, вучыўся ў Мінскім, Ленінградскім педінстытутах. Працаваў у друкарні, у газетах «Рабочий» і «Сельгасрабочы», у ЦК прафсаюза работнікаў сельскай гаспадаркі.
Аўтар вершаў у газетах «Піянер Беларусі», «Чырвоная змена», зборніка паэзіі «На бераг», які прыхільна сустрэты крытыкай.
Арыштаваны НКУС у 1933 годзе, сасланы ў Казахстан. Пасля ссылкі служыў у арміі, настаўнічаў у школах г. Балагое.
Клімавічы, пачатак ХХ стагоддзя.
1942 год. Нарадзіўся Уладзімір Кавалёнак.
Беларускі, савецкі касманаўт. Двойчы Герой Савецкага Саюза, Герой ГДР, Герой Манголіі, уладальнік польскага Крыжа Грунвальда. Генерал-палкоўнік авіацыі. Кандыдат ваенных навук, прафесар.
Двойчы быў у космасе ў якасці камандзіра карабля: у 1977 і 1978 (устанавіў рэкорд знаходжання чалавека ў космасе — 139 сутак 14 гадзін і 47 хвілін) гадах.
Служыў намеснікам начальніка ўпраўлення падрыхтоўкі касманаўтаў Цэнтра падрыхтоўкі касманаўтаў імя Ю. Гагарына, намеснікам камандуючага 37-й паветранай арміяй стратэгічнага прызначэння, намеснікам начальніка кафедры Ваеннай акадэміі Генеральнага штаба, начальнікам Ваенна-паветранай інжынернай акадэміі імя М. Жукоўскага.
У 1989–1992 год з’яўляўся народным дэпутатам Рэспублікі Беларусь. Прэзідэнт Беларускай рэспубліканскай федэрацыі касманаўтыкі.
1944 год. Забіты Францішак Аляхновіч (1883-1944).
Беларускі драматург, празаік, паэт, публіцыст.
Яго аповесць «У капцюрох ГПУ» ёсць адным з ранніх твораў сусветнай літаратуры, які апісвае жыццё ў сталінскім канцлагеры непасрэдна з погляду арыштанта.
Яго п’есы (17) актыўна ставіліся калектывамі Беларусі, Латвіі, Чэхіі і найбольш трупай У. Галубка. За плённую працу Францішка Аляхновіча на ніве тэатра яшчэ пры жыцці яму прысвоілі званне «бацькі найноўшай беларускай драматургіі».
Супрацоўнічаў з «Нашай Нівай», удзельнічаў у беларускім нацыянальным руху, у тэатральных пастаноўках, арганізаваў віленскі тэатральны гурток Беларуская драматычная дружына, стварыў і паставіў дзіцячыя п’есы, ставіў пастаноўкі ў Менску, Вільні, меў сваю мінскую ўласную трупу, працаваў дырэктарам Беларускага савецкага тэатра, у Другім дзяржаўным тэатры ў Віцебску.
1 студзеня 1927 года арыштаваны, атрымаў 10 гадоў катаргі на Салавецкіх астравах.
У пачатку восені 1933 года быў абмяняны на арыштаванага ў Польшчы беларускага палітыка і філолага Б. Тарашкевіча.
Падчас вайны быў рэдактарам віленскай газеты «Беларускі голас», уваходзіў у Цэнтральны Камітэт Беларускай незалежніцкай партыі, ставіў у Мінску п’есы.
Увечары 3 сакавіка 1944 года быў застрэлены на сваёй кватэры. Яго забойства ўскалыхнула беларусаў Вільні. Яго застрэліць маглі і байцы Арміі Краёвай, і савецкія партызаны, і немцы.
З вялікаю ўрачыстасцю пахаваны на Кальвінскіх могілках у цэнтры Вільні, у 1989 годзе перапахаваны на могілкі Росы, дзе пастаўлены помнік.
Творы Ф. Аляхновіча зноў пачалі ставіць на беларускай сцэне ў 1990-х гадах.
2018 год. Памерла Валянціна Лемцюгова (1935-2018).
Беларуская мовазнаўца. Доктар філалагічных навук, прафесар. Выхоўвалася на Чавушчыне.
Працавала ў Інстытуце мовазнаўства АН БССР, старшынёй Рэспубліканскай тапанімічнай камісіі пры НАН Беларусі, членам Тапанімічнай камісіі пры Савеце Міністраў Беларусі, анамастычнай камісіі пры Міжнародным камітэце славістаў. Узначальвала анамастычную школу ў Беларусі.
Абаронца беларускай тапанімікі, адстойвала артыкул у Законе аб геаграфічных назвах, згодна з якім спачатку назва даецца на беларускай мове, а таксама традыцыйную беларускую лацінку, супраць якой (транслітэрацыя) сталі выступаць некаторыя чыноўнікі са снежня 2022 года.
Аўтар манаграфіі «Беларуская айканімія», у якой даследавала працэс узнікнення і эвалюцыйнага развіцця беларускіх назваў населеных пунктаў (4 000 айконімаў), «Усходнеславянская айканімія апелятыўнага паходжання».
Пад яе кіраўніцтвам створаны «Спіс населеных месцаў Расійскай імперыі» (44 тамы), «Беларуская граматыка», «Лексікалогія сучаснай беларускай мовы», «Агульнаславянскі лінгвістычны атлас», «Лексічны атлас беларускіх народных гаворак», нарматыўны даведнік «Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь» у 6 кнігах па абласцях і іншыя.
Кіраўнік адміністрацыі СЭЗ «Магілёў» Павел Марыненка расказаў, як павысіць прадукцыйнасць працы, не ўкладваючы вялікія сродкі. Прасвятленне прыйшло да Марыненкі на дваццаць трэцім годзе існавання структуры.
У аблвыканкаме прайшоў семінар па беражлівай вытворчасці для рэзідэнтаў СЭЗ «Магілёў».
Кіраўнік адміністрацыі СЭЗ «Магілёў» Павел Марыненка адзначыў, што “цікавасць рэзідэнтаў да тэмы беражлівай вытворчасці ёсць, таму на працягу двух гадоў вялася работа з нацыянальнымі экспертамі, і з’явілася свайго роду школа практыкаў беражлівай вытворчасці ў рэгіёне”.
Дасягненне ўражвае сваёй маштабнасцю, асабліва калі ўлічваць тое, што
СЭЗ «Магілёў» створана яшчэ 31 студзеня 2002 года.
Галоўная мэта свабоднай эканамічнай зоны – прыцягненне замежных і нацыянальных інвестыцый. Аднак карысць ад структуры, якую ўзначальвае Марыненка, можна вымераць не мільярдамі прыцягнутых інвестыцый, а колькасцю праведзеных ёю семінараў і іншых свецкіх раўтаў.
Укладацца у вытворчасць, размешчаную на тэрыторыі канцлагера, ахвотных няма.
Таму беражлівасць – апошні канёк Марыненкі.
Фота “Магілёўскія ведамасці”.
13‑гадовая Аліса Цеплякова – дачка камуніста са Шклова – скончыла Расійскі дзяржаўны гуманітарны ўніверсітэт (РДГУ), але да яе дыпломнай працы ўзніклі пытанні.
Аліса абараніла дыплом і цяпер тэарэтычна можа працаваць па спецыяльнасці педагог-псіхолаг. Праўда, яе аднакурснік Дзяніс Нарыльнёў сцвярджае, што ўзровень арыгінальнасці тэксту дыпломнай працы дзяўчыны «Узаемасувязь асаблівасцяў мыслення і эмацыйнай сферы ў дзяцей 5–7 гадоў» склаў усяго 15%, піша “Наша ніва”. Пра гэта ён паведаміў у сацсетцы Threads. Паводле Нарыльнёва, Цеплякова два гады была яго аднагрупніцай: у 2023 годзе яна перавялася ў РДГУ адразу на другі курс. Аднак, як сцвярджае хлопец, заняткі яна не наведвала.
Ён таксама запэўнівае, што падчас абароны навуковая кіраўніца адзначыла складанасць ацэнкі асабістага ўкладу студэнткі ў падрыхтоўку працы праз «высокую ўцягнутасць бацькоў у працэс». Нізкі працэнт арыгінальнасці, паводле яго версіі, патлумачылі асаблівасцямі працы сістэмы праверкі.
Сама Цеплякова, як перадае Нарыльнёў, заявіла, што прычынай нізкага паказчыка магла стаць тэхнічная памылка: нібыта тэкст быў загружаны на праверку двойчы, і сістэма зафіксавала супадзенні з раней загружанай версіяй. Паводле яго, адказы дзяўчыны на пытанні камісіі былі «размытымі і невыразнымі», а падчас перадабароны ёй дапамагаў бацька.
Аліса Цеплякова стала вядомай у 2021 годзе, калі ў дзевяць гадоў паступіла ў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт на спецыяльнасць «Псіхалогія» (на платнае аддзяленне). Тады гісторыя дзяўчынкі шырока абмяркоўвалася ў СМІ, а паміж яе бацькам і адміністрацыяй ВНУ ўзнікалі канфлікты.
Бацька дзяўчыны — Яўген Цеплякоў, ураджэнец Шклова, які пазіцыянуе сябе як камуніст. Раней ён жыў з сям’ёй у Кітаі, аднак пазней пераехаў у Расію. Цеплякоў неаднаразова заяўляў пра ўласную сістэму выхавання і адукацыі дзяцей, сцвярджаючы, што падлеткі могуць сканчаць універсітэты ў 15 гадоў. Таксама ён выказваў меркаванне, што дзяўчаты пасля гэтага могуць пачынаць нараджаць дзяцей.
Зараз у сям’і Цепляковых дзевяць дзяцей. Паводле заяў бацькі, яго другі сын Хеймдаль паступіў у ВНУ ў васьмігадовым узросце, а дачка Лея ў тым жа ўзросце скончыла 11 класаў школы. Цеплякоў таксама сцвярджаў, што яго дзеці навучаюцца адначасова ў некалькіх універсітэтах.
Раней mogilev.media паведамлялі, што Аліса і Хеймдаль з’яўляліся студэнтамі Беларуска-Расійскага ўніверсітэта ў Магілёве. Там Аліса завочна вучылася па спецыяльнасці «Аўтаматызаваныя сістэмы апрацоўкі інфармацыі», а Хеймдаль — па спецыяльнасці «Электронны маркетынг». У 2023 годзе пасля з’яўлення гэтай інфармацыі Яўген Цеплякоў абверг тое, што яго дачка вучылася ў Беларусі.
Сёлета ў медыя таксама з’яўлялася інфармацыя, што Аліса, Хеймдаль і Лея вучацца ў Маскоўскім аўтамабільна-дарожным дзяржаўным тэхнічным універсітэце: Аліса — на факультэце «Тэхналогія транспартных працэсаў», а яе брат і сястра — па спецыяльнасці «Наземныя транспартна-тэхналагічныя сродкі».
Афіцыйных каментароў ад РДГУ адносна сітуацыі з дыпломнай працай Цепляковай пакуль няма.
Скрыншот відэа на YouTube-канале «Вучымся з Алісай»
У пятнаццаці аўташколах Магілёўшчыны пракуратура знайшла недахопы пры навучанні вадзіцеляў аўтамабіляў.
Органы сертыфікацыі прынялі рашэнні аб спыненні дзеянняў сертыфікатаў адпаведнасці на аказанне паслуг па падрыхтоўцы вадзіцеляў у трох аўташколах Бабруйска і Магілёва, а таксама ў адной аўташколе Клімавіцкага раёна ў частцы навучання ваджэнню на грузавых аўтамабілях.
Акрамя таго, прыпынена дзеянне выдадзеных сертыфікатаў у дачыненні да 11 аўташкол вобласці да ліквідацыі імі парушэнняў заканадаўства. Гэта ўсё адбылося пасля пракурорскай праверкі і вынясення адпаведнага прадстаўлення.
Паводле пракуратуры, выяўленыя парушэнні не спрыялі належнаму навучанню грамадзян, атрыманню імі паўнавартасных ведаў і навыкаў кіравання.
Асноўнымі прычынамі прыпынення дзейнасці сталі: неадпаведнасць вучэбных планаў падрыхтоўкі вадзіцеляў; парушэнні ў арганізацыі навучальнага працэсу, звязаныя з неправядзеннем практычных заняткаў і адсутнасцю неабходнага абсталявання для тэарэтычных заняткаў; неналежны стан матэрыяльна‑тэхнічнай базы, у тым ліку аўтадромаў і транспартных сродкаў.
Так, у адной з прыватных аўташкол Магілёва пракуроры выявілі парушэнні арганізацыі навучальнага працэсу, недахоп абсталявання і неадпаведнасць грамадзянска-прававых дагавораў на аказанне паслуг па падрыхтоўцы вадзіцеляў патрабаванням заканадаўства. Пасля ліквідацыі кіраўніцтвам аўташколы недахопаў у працы дзеянне сертыфіката было адноўлена.
Аналагічным чынам пасля прывядзення ў адпаведнасць стану аўтадрома і транспартных сродкаў адноўлена дзеянне сертыфіката прыватнай аўташколы ў Бабруйску.
На сцяне інтэрнату №19 КУП ЖРЭУ Ленінскага раёна з’явілася ўлётка з заклікам не дапусціць уцягвання Беларусі ў вайну.
Фотаздымак шыльды магілёўскага інтэрната з прыклеенай ніжэй улёткай размясціў тэлеграм-канал “The Бульба”. Паводле яго, расклееныя падобныя ўлёткі былі і ў іншых гарадах Беларусі. “У гарадах Беларусі прайшла антываенная акцыя сіл супраціву, якая аб’яднала грамадзян, якія выступаюць супраць уцягвання краіны ў любыя ваенныя дзеянні. Сілы супраціву заявілі аб сваёй прынцыповай пазіцыі: “Беларусь павінна заставацца тэрыторыяй свету, а не пляцоўкай для эскалацыі канфлікту”, – гаворыцца ў паведамленні пад фотаздымкамі расклееных улётак.
Там жа адзначаецца, што прадстаўнікі беларускай грамадзянскай супольнасці заклікалі ўлады спыніць любыя ваенныя правакацыі ў бок Украіны і іншых краін і адмовіцца ад дзеянняў, якія ставяць пад пагрозу бяспеку беларускага народа.
“Сілы супраціву падкрэслілі неабходнасць павагі суверэнітэту суседніх дзяржаў і захавання нормаў міжнароднага права. Беларускае грамадства ясна дае зразумець, што будучыня краіны – у свеце дэмакратыі і адказнасці ўлады перад міжнародным правам”, – адзначаецца ў паведамленні.
Тэлеграм-канал “The Бульба” пазіцыянуе сябе як “канал, некрануты лукашысцкай прапагандай”.
Фотаздымак: ТГ “The Бульба”
У Быхаве не даюць зіме спакойна скончыцца – ужо пачаўся ямачны рамонт.
Асноўную масу навін з Быхава, якія распаўсюджвае мясцовая газета, складаюць паяданне бліноў і ўкладка асфальту.
Вось і цяпер паведамляецца пра тое, што камунальнікі раённага цэнтра, вядомага разумнымі начальнікамі і дрэннымі дарогамі, не даюць зіме спакойна скончыцца – у горадзе ўжо стартаваў ямачны рамонт.
Не абыходзіцца без хітрасцяў, або, як іх называюць быхаўскія журналісты, “фішак”. Спецыялісты выкарыстоўваюць спецыяльную халодную асфальтабетонную сумесь, якую можна ўкладваць нават у мароз і пры ападках.
Пры гэтым не трэба чакаць застывання – транспарт можа ехаць па абноўленым участку адразу пасля ўкладкі.
Падобна, што векавая мара беларускіх камунальнікаў у Быхаве стала рэальнасцю: асфальт можна ўкладваць у дождж.
Аднак, галоўнай “фішкай” Быхава застаецца тое, што там да гэтага часу не могуць знайсці дырэктара УКП “Быхаўскі жылкамгас”, затрыманага ў сакавіку мінулага года. Ён таксама лічыўся вялікім аматарам асфальтавання вуліц.
Міжнародны дзень запалкі (International Match Day).
Запалкі прыналежаць да ліку самых дзіўных вынаходстваў чалавечага розуму. Старажытныя людзі здабывалі агонь трэннем. У сярэднявеччы для гэтай мэты з’явілася крэсіва.
У канцы XVIII стагоддзя хімік Клод Бертоле даказаў, што полымя можа быць вынікам хімічнай рэакцыі. У прыватнасці, калі капнуць сернай кіслатой на хлорнаватыста-кіслы калій (берталетаву соль), узнікне полымя.
У 1805 годзе французскі хімік Жан Шансель вынайшаў першыя запалкі, якія самазапальваюцца – драўляныя палачкі з галоўкай з сумесі серы, берталетавай солі і кінавары. У сонечнае надвор’е такая запалка запальвалася пры дапамозе дваякавыпуклай лінзы, а ў іншых выпадках – пры судотыку з кропелькай канцэнтраванай сернай кіслаты. Першая мануфактура па вытворчасці такіх небяспечных запалак была зарэгістраваная ў Вене ў 1813 годзе.
У 1847 годзе аўстрыйскі хімік Антон Шрэтэр адкрыў неатрутны аморфны чырвоны фосфар. З гэтага часу ўзнікла жаданне замяніць ім небяспечны белы фосфар.
Нямецкі хімік Рудольф Бетгер прыгатаваў сумесь з серы і берталетавай солі, змяшаўшы іх з клеем, і нанёс яе на лучынку, якая была пакрытая парафінам. Лучынка запальваліся ад трэння аб шурпатую паверхню з асаблівым складам. Бетгер запатэнтаваў сваё вынаходства, якое зацікавіла шведскіх прамыслоўцаў братоў Лундстрэмаў. Яны ўдасканалелі тэхналогію і зрабілі бяспечныя “шведскія” запалкі. Такія запалкі вырабляюцца і зараз.
Па стану на 1913 год у Беларусі працавала 10 запалкавых фабрык, у тым ліку «Прагрэс-Вулкан», «Вікторыя» у Барысаве, «Бярэзіна» ў Нова-Барысаве, «Везувій» у Нова-Беліцы, «Маланка» ў Мазыры, фабрыкі ў Пінску. Напярэдадні II Сусветнай вайны БССР вырабляла 26% запалак СССР.
У апошнія дзесяцігоддзі запалкі выраблялі «Барысаўдрэў», «Гомельдрэў» і «Пінскдрэў».
Ветурач з Горацкага раёна Канстанцін Станкевіч сабраў больш за 7 300 запалкавых скрыначак. У іх запалкі – маленькія, вялікія, квадратныя і трохкутныя, газавыя, спіртавыя, паляўнічыя, камінныя, цыгарныя, турыстычныя і калекцыйныя. Сваю калекцыю ён падарыў музею Дома культуры аграгарадка Аўсянка.
1460 год. Нарадзіўся Канстанцін Астрожскі.
Вялікалітоўскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, мецэнат. Вялікі гетман літоўскі (1497–1500, 1507–1530). Выдатны палкаводзец, здабыў перамогу ў 63 бітвах, у тым ліку пад Оршай (1514).
Вайсковую службу пачаў удзелам у барацьбе з крымскімі татарамі і ў маскоўска-літоўскай вайне (1492–1494). Паводле Попісу 1528 года, выстаўляў са сваіх зямель 426 вершнікаў, то бок меў каля 41 000 падданых.
Апякун праваслаўя ў ВКЛ, будаваў цэрквы.
Валодаў 91 горадам і мястэчкам, у тым ліку на Магілёўшчыне – часткай Глуска, Раманава, Копысем і Баранню.
Бацька Ільі і Канстанціна-Васіля Астрожскіх.
Памёр 21 верасня 1530 года ў Тураве. Пахаваны ў Кіева-Пячорскай лаўры.
У яго гонар названы вуліца ў Дняпры (Украіна), украінская 30-я асобная механізаваная брыгада, Літоўска-польска-украінская брыгада.
1562 год. Нарадзіўся Крыштаф Дарагастайскі.
Вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, доктар медыцыны. Стольнік літоўскі, райчы літоўскі, падчашы, надворны і вялікі маршалак літоўскі, стараста ваўкавыскі, шарашоўскі, вялёнскі, мсцібаўскі, навамлынскі, дынемундскі, арандатар ялоўскі і курылоўскі. Барон Свяшчэннай Рымскай імперыі.
Падарожнік па Еўропе. Ганаровы грамадзянін Венецыі.
Герой Лівонскай вайны – ваяваў у войсках свайго бацькі, полацкага ваяводы М. Дарагастайскага, і на чале ўласнай харугвы.
Непахісны абаронца свабод пратэстантаў.
Аўтар працы (4 кнігі) энцыклапедычнага зместу пра коней, па конегадоўлі, коннай яздзе, ветэрынарыі – «Гіпіка», эпіграм, вершаў, зборніка вершаў, прозы, перакладаў з лацінскай і грэцкай мовы.
Эпісталярная спадчына вялікага маршалка літоўскага – лісты да Радзівілаў, Я. Хадкевіча, Я. Замойскага, Жыгімонта Вазы, князя Е. Чартарыскага, кальвінскага дзеяча П. Гарайскага і іншых сучаснікаў – захоўваецца ў некалькіх польскіх буйных бібліятэках і архівах. Гэтыя лісты з’яўляюцца цэнным сведчаннем эпохі, асаблівасці тагачаснай мовы.
Памёр 3 жніўня 1615 года.
1859 год. Нарадзіўся Шолам-Алейхем (Шолам Рабіновіч).
Яўрэйскі пісьменнік. Пісаў на мовах іўрыт, ідыш і рускай. У раманах «Сэндэр Бланк і яго сямейка», «Стэмпеню», «Ёселе-салавей», «Патоп», «Блукаючыя зоркі», аўтабіяграфічнай кнізе «3 кірмашу», аповесцях, п’есах, цыклах апавяданняў, нарысах, сатырычных памфлетах крытыкаваў тагачасную рэчаіснасць, стварыў вобразы таленавітых людзей з народа, наследаваў дэмакратычныя і асветніцкія традыцыі рускай і еўрапейскіх літаратур.
У 1908 і 1914 гадах наведаў Беларусь. Яго выступленне ў Баранавічах адлюстравана ў апавяданні «Станцыя Баранавічы».
На беларускую мову яго творы перакладалі З. Бядуля, А. Васілевіч, Ю. Канэ, В. Рубінчык, У. Саламевіч, Г. Шупенька і іншыя.
Памёр ў Нью-Ёрку 13 мая 1916 года.
1896 год. Нарадзіўся Станіслаў Глякоўскі.
Каталіцкі святар, беларускі рэлігійна-грамадскі дзеяч, выдавец. Доктар тэалогіі.
Скончыў Віленскую духоўную семінарыю, Грыгарыянскі ўніверсітэт у Рыме. З 1927 года служыў у Заходняй Беларусі, Вільні, Коўна, выкладаў Закон Божы ў розных школах горада, у тым ліку ў Віленскай беларускай гімназіі.
У віленскім касцёле Святога Мікалая часта адпраўляў набажэнствы для беларусаў і велікодныя рэкалекцыі для вучнёўскай моладзі, апекаваўся скаўтынгам у беларускай гімназіі, працаваў у камісіі дапамогі беларускай студэнцкай моладзі, займаўся выдавецкай дзейнасцю.
Сумесна з Я. Найдзюком, выдаў на свой кошт тры зборнікі М. Машары, творы Вінцука Адважнага, фінансаваў выпуск часопіса для дзяцей «Пралескі». Друкаваўся ў беларускіх часопісах.
Падчас нямецкай акупацыі быў святаром у мінскім касцёле святых Сымона і Алены, займаўся рамонтам касцёлаў, арганізаваў беларускае каталіцкае душпастырства, пачаў выдаваць беларускамоўную каталіцкую літаратуру.
Арыштаваны паліцыяй 15 снежня 1941 года падчас канферэнцыі беларускіх школьных інспектараў у Мінску. Дакладная дата, месца і акалічнасці смерці застаюцца невядомымі.
1917 год. Мікалай ІІ пакінуў Стаўку ў Магілёве і паехаў на адрачэнне ад трона.
У гэты дзень расійскі імператар Мікалай II выехаў з Магілёва, але ў выніку падзей рэвалюцыі і блакавання маршруту падпісаў дакументы аб адрачэнні на чыгуначнай станцыі Дно і вярнуўся ў Магілёў ужо як “палкоўнік Раманаў”.
1918 год. Нарадзіўся Алесь Бачыла.
Беларускі паэт, драматург, перакладчык. Заслужаны дзеяч культуры.
Настаўнічаў на Міншчыне, з 1939 да 1945 года служыў у арміі, удзельнічаў у паходзе ў Іран, у баях па вызваленню СССР і Еўропы ад фашысцкіх захопнікаў.
Пасля вайны працаваў у «Настаўніцкай газеце», «Літаратуры і мастацтве», у «Литературной газете», у Дзяржаўным выдавецтве БССР, часопісе «Полымя», у выдавецтве «Мастацкая літаратура».
Аўтар шматлікіх зборнікаў паэзіі, паэм, сатырычных твораў, кнігі пра М. Багдановіча «Дарогамі Максіма», твораў для дзяцей, перакладаў на беларускую мову рускіх, украінскіх, латышскіх паэтаў, такіх як «Залаты ключык, або Прыгоды Бураціна» А. Талстога, «Тарас Бульба» М. Гогаля, «Брэсцкая крэпасць» С. Смірнова і іншых.
Многія яго вершы пакладзены на музыку, напрыклад, вядомая «Радзіма мая дарагая». Аўтар шэрагу лібрэта опер на музыку Ю. Семянякі.
Памёр 4 студзеня 1983 года.
1931 год. Нарадзілася Леніна Міронава.
Беларускі архітэктар, педагог, мастацтвазнаўца. Кандыдат архітэктуры, прафесартБеларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.
Працавала ў інстытуце «Мінгарпраект», Інстытуце будаўніцтва і архітэктуры Дзяржбуда БССР, у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце.
Удзельнічала ў распрацоўцы праектаў серыі тыпавых жылых дамоў 1950-х гадоў.
Аўтар больш яка 100 артыкулаў па праблемах колеру ў выяўленчым мастацтве, падручнікаў «Каларыстыка», «Колеразнаўства», «Вучэнне аб колеры», «Колер у выяўленчым мастацтве».
Яе вучнямі былі вядомыя беларускія мастакі і дызайнеры У. Цэслер, Г. Балаш, С. Кірушчанка і іншыя.
Памерла 23 снежня 2022 года ў Мінску.
1975 год. Здарэнне з цісканінай на пешаходным мосце ў Гомелі.
Пад час агульнагарадскога святкавання «Провадаў зімы» на пешаходным мосце праз Сож утварыўся людскі затор, які прывёў да цісканіны, ускладненай галалёдзіцай. Па афіцыйных звестках у выніку цісканіны і падзення сур’ёзныя траўмы атрымалі 12 чалавек, у тым ліку 3 дзіцяці.
Па ўспамінах відавочцаў, на мосце было чутно храбусценне костак, бо людзей натоўп прыціскаў да парэнчаў. Народная пагалоска расказвала пра падзенне на сожскі лёд праз парэнчы некалькіх чалавек і нават дзіцячых вазкоў. Парадак на мосце быў адноўлены пасля прыцягнення дадатковых сіл міліцыі з іншых заслонаў, а пацярпелыя атрымалі медычную дапамогу.
1983 год. У Вялікабрытаніі кампаніі Philips, Sony і Polygram прадэманстравалі кампакт-дыск.
Яго дыяметр складаў 12 сантыметраў. На дыску была запісана Дзявятая сімфонія Бетховена. Працягласць запісу, што быў выкананы лазерам і счытваўся лазерным прайгравальнікам, складала 74 хвіліны. Для таго часу гэта была сапраўдная сенсацыя. Да шараговых карыстачоў CD дайшлі куды пазней, а ў якасці штатнай прылады на персанальных кампутарах яны з’явіліся толькі ў сярэдзіне 1990-х гадоў.
2014 год. Памёр Рыгор Барадулін (1935–2014).
Беларускі паэт, эсэіст і перакладчык. Вядомы таксама як Дзядзька Рыгор. Апошні, хто атрымаў званне «Народны паэт Беларусі».
Адзін са стваральнікаў, прэзідэнт Беларускага ПЭН-цэнтра, член Сойма БНФ, сукіраўнік Беларускага Фонду Сораса, суарганізатар Усебеларускага з’езда за незалежнасць (2000 год).
Аўтар вершаў, паэтычных кніг, 100 зборнікаў, сатырычных і гумарыстычных твораў, эпіграм на дзеячаў беларускай літаратуры і мастацтва, шаржаў, перакладаў, твораў для дзяцей, кнігі літаратурна-крытычных артыкулаў і эсэ «Парастак радка, галінка верша», кнігі «Вушацкі словазбор Рыгора Барадуліна» (лепшая кніга 2013 года па версіі газеты «Наша Ніва»).
Перакладаў на беларускую мову Я. Райніса, Гарсія-Лорку, І. Драча, Г. Містрал, Амара Хаяма, «Слова пра паход Ігараў», Яна Паўла II, У. Шэкспіра, Дж. Байрана, П. Неруду, А.Міцкевіча і іншых.
Песні на яго вершы напісалі А. Камоцкі, І. Барсукоў, Г. Вагнер, З. Галубіцкая, Я. Глебаў, У. Журовіч, М. Наско, Дз.Смольскі, М. Хаўхлянцаў і іншыя.
Узнагароджаны ордэнамі СССР, Латвіі, медалем Францыска Скарыны. Ганаровы доктар БДУ і ганаровы грамадзянін Ушацкага раёна. Лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола Беларусі і Дзяржаўнай прэміі імя Янкі Купалы. У 2006 годзе быў намінантам на Нобелеўскую прэмію ў галіне літаратуры.
Яму прысвечана аповесць «Ладдзя Роспачы» У. Караткевіча.
У яго гонар устаноўлены мемарыяльная дошка ў Мінску, помнік ва Ўшачах.
2018 год. Памёр Георгій Штыхаў (1927–2018).
Беларускі археолаг, гісторык-медыявіст. Доктар гістарычных навук, прафесар, галоўны навуковы супрацоўнік аддзела археалогіі сярэднявечнага перыяду Інстытута гісторыі НАН Беларусі, Лаурэат Дзяржаўнай прэміі. Заснавальнік ландшафтнай “школы Ісачанкі”.
Даследчык старажытных гарадоў Полацкай зямлі, вытокаў беларускай народнасці. Падрыхтаваў 2 дактароў і 19 кандыдатаў навук.
Аўтар амаль 500 прац.
Узначальваў Беларускую асацыяцыю ахвяр палітычных рэпрэсій.
2018 год. Памёр ураджэнец Гомеля Анатоль Ісачанка (1922 – 2018).
Сусветна вядомы фізіка-географ, ландшафтазнаўца, картограф, Ганаровы член Рускага, Славацкага геаграфічнага таварыстваў, доктар геаграфічных навук, прафесар, галоўны рэдактар “Известия РГО” (2002 – 2018).
У дзяцінстве захапляўся кнігамі пра вандроўкі і беларускай літаратурай, вельмі любіў прыгодніцкія кнігі Янкі Маўра, у тым ліку “Беларускія рабінзоны”. Сабраў прыстойную бібліятэчку беларускіх пісьменнікаў, якая загінула падчас вайны.
Скончыў Ленінградскі ўніверсітэт, у якім прапрацаваў ўсё жыцце: выкладчык, дацэнт, прафесар, загадчык кафедрай фізічнай геаграфіі, лабараторыі ландшафтнага і тэматычнага картаграфавання НДІ геаграфіі СПбДУ.
У 1957–1959 гадах выкладаў у Пекінскім універсітэце і ўніверсітэце імя Сун-Ятсена (Гуанчжоў) і вывучаў ландшафты Кітая, заснаваў ландшафтна-геаграфічную палявую станцыю ў правінцыі Гуандун. Чытаў лекцыі ва ўніверсітэтах Польшчы, Чэхіі, Славакіі, Венгрыі.
Аўтар больш за 400 навуковых прац, у тым ліку больш за 30 манаграфій, шматлікіх падручнікаў.
Яго экспедыцыйнымі даследаваннямі ахоплены Усходняя Арктыка, Урал, Еўрапейская Расія, Прыбалтыка, Палессе, Кітай. Ён распрацаваў агульныя заканамернасці фізіка-геаграфічнай дыферэнцыяцыі ландшафтаў, прынцыпы і метады іх класіфікацыі, картаграфавання.
Пахаваны на Багаслоўскіх могілках Санкт-Пецярбурга.
