Паквапіўся на вялікія грошы, пайшоў забіваць украінцаў і ўжо больш за паўгода знаходзіцца ва ўкраінскім палоне. Такая гісторыя 53-гадовага бабруйчаніна Сяргея Тарасава.
Жыхар Бабруйску выпадкова сустрэўся з былымі баевікамі групы Вагнера ў маскоўскай саўне. “Пазнаёміўся з людзьмі ў Маскве, у саўне, можна сказаць. І яны мяне падштурхнулі падпісаць кантракт. Сядзелі, выпівалі, яны расказвалі пра баявыя справы. Яны ўжо былі. Адзін быў з ПВК Вагнэра. Вось ён мяне, хутчэй за ўсё, больш падштурхнуў” – распавёў тэлеканалу “Вот так” цяперашні ваеннапалонны.
Паводле яго, кантракт падпісалі ў Смаленску. Сваё рашэнне пайсці забіваць украінцаў тлумачыць, па-першае, настальгіяй па СССР, бо для яго “Расея, Беларусь – адна краіна, таксама і Украіна – адна краіна”, а па-другое, жаданнем атрымаць вялікія грошы, а менавіта тры мільёны семсот расійскіх рублёў.
Вайсковую падрыхтоўку Тарасаў прайшоў у Варонежы, а потым быў купянскі кірунак у складзе 1-й танкавай арміі. Аднак абяцаныя грошы Сяргей атрымаць не паспеў, бо ў жніўні 2025 года яго ўзялі ў палон ваяры Расейскага добраахвотніцкага корпусу. Цяпер ён спадзяецца, што яго абмяняюць улады Беларусі.
«Мяркую, Аляксандр Рыгоравіч не супраць быў бы нас вярнуць дадому. Я не ведаю, як гэтая працэдура наагул адбываецца, і ўлады, я не ведаю, як яны вырашаюць. Думаю, хутчэй за ўсё, магчымы такі варыянт», – марыць расійскі наёмнік з Бабруйску.
Ва ўкраінскім палоне ён працуе ў цэху, жыве ў пакоі на восем чалавек, мае сталы доступ у душ, бібліятэку, царкву і вялікую сталоўку.
Паводле выдання, украінскі бок сцвярджае, што ўмовы для ваеннапалонных адпавядаюць міжнароднаму гуманітарнаму праву, а беларусы ды іншыя замежнікі ў расейскай арміі юрыдычна лічацца вайскоўцамі Расіі. Некаторыя беларусы застаюцца ў лагеры ўжо некалькі гадоў. Яны чакаюць, што расійскі бок унясе іх у спісы на абмен. Пры гэтым Украіна афіцыйных запытаў пра іх ад Крамля не атрымлівала.
Стэплер – рэч універсальная, асабліва для офісных працаўнікоў.
У пачатку X стагоддзя чалавецтва навучылася звязваць разам неабходныя дакументы невялікімі тасёмкамі. У XVII стагоддзі ў кабінеце французскага караля Людовіка XV дакументы сталі змацоўвацца клямкамі ручной працы і з каралеўскай эмблемай.
5 сакавіка 1867 года амерыканец МакГіл атрымаў патэнт на прэс, які дазваляў змацоўваць аркушы паперы клямарамі. Гэты стэплер быў грувасткім, дарагім і не вельмі зручным у выкарыстанні. У яго ўстаўлялася ўсяго адна клямара. Але гэты механізм выкарыстоўваўся для змацавання кніг, папер, брашур, замацаванні дываноў і абіўкі мэблі.
У 1905 году амерыканская фірма Jahn Manufacturing Company распрацавала свой стэплер з блокам з 25 металічных клямараў.
Упершыню слова “stapler” з’явілася ў 1901 году ў амерыканскай газеце, у рэкламе навамодных сшывальнікаў. Да гэтага выкарыстоўвалі слова змацавальнік.
Бесскрэпачны стэплер быў вынайдзены Крысціянам Бергерам у 1997 годзе, а ў 1999 запатэнтаваны. З гэтага часу прыблізна стэплеры з’явіліся ў продажы і ў Беларусі.
1279 год. Перамога войска ВКЛ на чале з Трайдзенем над ордэнскім войскам у бітве пры Ашарадэне.
На пачатку 1279 года лівонскія войскі ўварваліся ў Літву, аблажылі Кернаву, але ўзяць не здолелі, разрабавалі ваколіцы і з вялікімі палонам у лютым вярнуліся ў Лівонію. Трайдзень нагнаў іх і 5 сакавіка разбіў.
Трайдзень – вялікі князь літоўскі (1270–1282). Вёў барацьбу з Тэўтонскім ордэнам і Галіцка-Валынскім княствам, не павялічыў дзяржаўнай тэрыторыі, але здолеў утрымаць ВКЛ у ранейшых межах. Вывеў дзяржаву з залежнасці ад Галіцка-Валынскага княства і ўмацаваў яе міжнароднае становішча, пакінуў яе мацнейшай, чым атрымаў.
Пры ім шмат прусаў ад нямецкага націску перасялілася ў ВКЛ, галоўным чынам, у ваколіцы Гародні і Слоніма.
У 1280 годзе Трайдзень заснаваў Коўна.
Пазнейшая «Хроніка Быхаўца» паведамляе, што ў 1782 годзе Трайдзеня забілі падасланыя забойцы. Паводле ж Галіцка-Валынскага летапісу, ён памёр сваёй смерцю.
М. Андрыёлі. Сустрэча Трайдзеня з будучай жонкай, мазавецкай князёўнай Ганнай
1562 год. Магістр Лівонскага ордэна Готхард Кетлер у Рыжскім замку прынёс ленную прысягу на вернасць каралю Жыгімонту Аўгусту, якога прадстаўляў канцлер вялікі літоўскі і ваявода віленскі Мікалай Радзівіл «Чорны».Перадаў пячатку Ордэна і ключы ад Рыгі, прызнаючы свае ўладанні часткай ВКЛ.
Каталіцкая дзяржава і ваенная арганізацыя рыцараў ва Усходняй Прыбалтыцы на латышскіх і эстонскіх землях, якая была заснавана як Ордэн Мечаносцаў у 1202 годзе, перастала існаваць.
5 жніўня 1579 года ў лагеры польска-літоўскай арміі ў Дзісне пад Полацкам Кетлер прызнаў сваю васальную залежнасць ад новага караля польскага і вялікага князя літоўскага Стэфана Баторыя.
Разам з тэрыторыяй Лівоніі да ВКЛ перайшлі і лівонскія калоніі: востраў Джэймс у Гвінейскім заліве (сённяшняя афрыканская Гамбія) і востраў Табага ў Паўднёвай Амерыцы.
1777 год. Нарадзіўся Юзаф Маралёўскі.
Беларускі паэт і педагог.
Вучыўся ў Аршанскім і Полацкім езуіцкіх калегіумах. Выкладаў у езуіцкіх калегіумах Мсціслава, Магілёва, Оршы.
Яго творчасць выяўляла характэрныя рысы літаратуры часоў пераходу ад класіцызму да рамантызму. Адначасова з класіцыстычнымі трэнамі, элегіямі, эпіграмамі, панегірыкамі, наследаваннямі Гарацыю пісаў у перадрамантычным стылі лірычныя песні, у якіх з агульнагуманістычных і хрысціянскіх пазіцый разважаў пра выхаваўчае значэнне паэзіі. Выказваў замілаванне прыродай і родным краем.
Памёр 12 жніўня 1845 года.
Мсціслаў. Касцёл Святога Міхаіла Арханёла
1861 год. У Даравальную нядзелю 5 сакавіка зачытаны па ўсіх цэрквах маніфест Аляксандра II аб вызваленні сялян.
Маніфест «Пра ўсяміласцівае дараванне прыгонным людзям правоў стану свабодных сельскіх абывацеляў» і «Палажэнне аб сялянах, якія выходзяць з прыгоннай залежнасці» быў падпісаны імператарам 3 сакавіка.
1896 год. Нарадзіўся Кандрат Крапіва (Атраховіч).
Беларускі пісьменнік, паэт, сатырык, драматург, перакладчык, грамадскі дзеяч, літаратуразнавец. Народны пісьменнік. Герой Сацыялістычнай Працы. Лаўрэат дзвюх Сталінскіх, Дзяржаўнай прэмій СССР. Акадэмік, доктар філалагічных навук. Заслужаны дзеяч навукі.
Працаваў у Цэнтральным бюро краязнаўства, ў часопісах, газетах, дырэктарам Інстытута мовазнаўства АН БССР, віцэ-прэзідэнтам АН БССР.
Неаднаразова абіраўся дэпутатам, старшынёй Вярхоўнага Савета БССР.
Аўтар вершаваных фельетонаў, сатырычных вершаў, куплетаў, баек, прозы, крытычных, лінгвістычных артыкулаў, каля 20 кніг сатыры і гумару. Майстар камедыйнага жанру, па п’есах зняты кінафільмы.
Яго творы перакладзены на многія мовы свету. Сам шмат пераклаў твораў рускай і замежнай класікі.
Адзін з навуковых рэдактараў «Русско-белорусского словаря», рэдактар «Беларуска-рускага слоўніка», «Тлумачальнага слоўніка беларускай мовы» ў 5 тамах. Узначальваў Тэрміналагічную камісію Беларускай Савецкай Энцыклапедыі, непасрэдна займаўся распрацоўкай тэрміналогіі ў розных галінах навукі. Навуковы рэдактар «Дыялекталагічнага атласа беларускай мовы».
У яго гонар названы Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору акадэміі наук, Уздзенская СШ № 2, названы вуліцы ў Мінску і Уздзе. У Мінску на доме па праспекце Незалежнасці, 76, устаноўлена мемарыяльная дошка.
Памёр 7 студзеня 1991 года.
1910 год. Нарадзіўся Аўген Калубовіч (Каханоўскі).
Беларускі гісторык, палітычны дзеяч, настаўнік, дзеяч эміграцыі ў ЗША.
Рэпрэсаваны ў 1930 годзе па справе моладзевай “Беларускай Арганізацыі Альтруістых”. Вязень ГУЛАГу.
Пасля лагераў, з 1933 года настаўнічаў, быў звольнены, адноўлены на рабоце з дапамогай А. Чарвякова. Перад вайной працаваў у наркамасветы БССР.
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны мабілізаваны ў армію. Трапіў пад Масквой у акружэнне, вярнуўся ў Мінск. Уваходзіў у склад Беларускай рады даверу, Беларускай Цэнтральнай Рады.
З 1944 года на эміграцыі. Выкладаў у Беларускай гімназіі імя Я. Купалы ў Рэгенсбургу, быў прэм’ер-міністрам Урада БНР (1948-1953).
З 1950 года жыў у ЗША. Выдаваў «Бюлетэнь» Злучанага беларускага камітэта ў Кліўлендзе, бюлетэнь «Абежнік Цэнтральнага Камітэту Аб’яднання беларускіх нацыянал-дэмакратаў».
Аўтар успамінаў пра палітычныя рэпрэсіі 1930-х на Беларусі, прац «Мова ў гісторыі беларускага пісьменства», «Айцы БССР і іхны лёс». Укладальнік, рэдактар і адзін з аўтараў зборніка «Янка Купала і Якуб Колас. 1882-1982: Вянок успамінаў пра іх» (1982). Даследаваў гісторыю Беларусі XX стагоддзя.
Памёр 25 мая 1987 года
1940 год. Палітбюро ЦК ВКП(б) прыняло рашэнне аб расстрэле ваеннапалонных польскіх афіцэраў, якія знаходзіліся ў савецкіх турмах.
У верасні-кастрычніку 1939 года афіцэры польскай арміі – сярод іх і беларусы – былі інтэрніраваны Чырвонай Арміяй у час паходу ў Заходнюю Беларусь і Заходнюю Украіну і зняволены ў лагерах Асташкаўскім, Казельскім, Старабельскім.
Масавае забойства адбылося ў Катыні пад Смаленскам вясной 1940 года. Паводле абнародаваных архіўных дакументаў, усяго былі расстраляныя 21 857 чалавек.
1946 год. Уінстан Чэрчыль у сваёй прамове называе мяжу з Усходнім блокам «Жалезнай заслонай».
Чэрчыль пад час выступу ў амерыканскім Фултане ужыў словазлучэнне “жалезная заслона”, якое мела хаджэнне ў Еўропе падчас абедзвюх сусветных войн. Але толькі пасля таго, як ім была вымаўлена знакамітая фраза: “Ад Шчэцына на Балтыцы да Трыеста на Адрыятыцы на кантынент апусцілася жалезная заслона…” – гэта словазлучэнне стала палітычным тэрмінам, які абазначае лінію падзелу Еўропы на зоны ўплыву і кантролю, пачатак “халоднай вайны”.
Цікава, што абзац аб “жалезнай заслоне” Чэрчыль не ўключыў у папярэдне раздадзены прэсе тэкст. Стэнаграфісты і рэпарцёры, якія не чакалі, ад яго такой “адсябяціны”, ледзь не ўпусцілі гэты гістарычны абзац.
1953 год. Памёр Іосіф Сталін (1879-1953).
Савецкі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Генеральны сакратар Цэнтральнага Камітэта Усесаюзнай камуністычнай партыі (бальшавікоў), кіраўнік савецкага ўрада, генералісімус Савецкага Саюза.
Сталіным была ўсталяваная асабістая дыктатура, якая абапіралася на магутныя партыйна-дзяржаўныя структуры, тэрор і гвалт, механізмы ідэалагічнай маніпуляцыі грамадствам. Ён валодаў большай палітычнай уладай, чым любая іншая фігура ў гісторыі, быў не проста сімвалам рэжыму, а лідарам, які прымаў прынцыповыя рашэнні і быў ініцыятарам усіх колькі-небудзь значных дзяржаўных мер.
Перамога ў апошняй вайне адбылася не дзякуючы, а насуперак Сталіну. У адкрытым лісце 25-ці дзеячаў савецкай навукі, літаратуры і мастацтва гаворыцца пра адказнасць Сталіна за негатоўнасць да вайны. У адкрытым лісце ад 20 красавіка 2010 года ветэраны таксама падвергнулі Сталіна крытыцы, ахарактарызаваўшы яго змову з Гітлерам як «злачынную».
1985 год. У Гданьску памёр Тодар Куніцкі (1899-1985).
Беларускі грамадска-палітычны дзеяч. Адзін з заснавальнікаў Беларускага студэнцкага саюза ў Віленскім універсітэце, Беларускага сялянскага саюза.
Працаваў у Беларускім інстытуце гаспадаркі і культуры, урачом на Беласточчыне.
3 чэрвеня 1937 года Галоўліт БССР Указам № 33 «Спіс літаратуры, якая падлягае канфіскацыі з бібліятэк грамадскага карыстання, навучальных устаноў і кнігагандлю» «усе кнігі» Куніцкага прадугледжвалася «спальваць».
У час Другой сусветнай вайны працаваў у Вільні, пасля вайны працаваў урачом у Гданьску.
Сябры Беларускага студэнцкага саюза, 1930-я гады.
2000 год. Трагічна загінуў Мікола Ермаловіч (1921-2000).
Беларускі публіцыст, крытык, літаратуразнавец, брат магілёўскага тэатральнага рэжысёра Валянціна Ермаловіча (1925-2004).
Аўтар і выдавец непадцэнзурных тэкстаў 1960–1980-х гадоў. Заснавальнік новай беларускай рамантычнай гістарыяграфіі, якая супярэчыла афіцыйным савецкім канцэпцыям гісторыі Беларусі. У прыватнасці, ён даказваў, што Літва ніколі не заваёўвала Беларусь, а ВКЛ з’яўлялася беларускай дзяржавай.
Альтэрнатыўнае бачанне гісторыі Беларусі выклікала раздражненне ўлады, пераслед КДБ.
Выдаваў рукапісны самвыдавецкі часопіс «Падснежнік» («Гутаркі», 1963-1976, каля 50 выпускаў) пад псеўданімам Сымон Беларус.
Аўтар кніг «Па слядах аднаго міфа», «Дарагое беларусам імя» (1970), «Старажытная Беларусь: Полацкі і Новагародскі перыяды», «Старажытная Беларусь: Віленскі перыяд», «Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае».
Працы Ермаловіча ў значнай ступені паўплывалі на фармаванне сучаснай грамадскай думкі і гістарыяграфіі Беларусі.
У апошні дзень жыцця амаль невідушчы 78-гадовы навуковец трапіў пад колы аўтамабіля ў Мінску. Кіроўца ўцёк з месца здарэння.
2013 год. Памёр Валянцін Пятровіч Грыцкевіч (1933-2013).
Беларускі ўрач, грамадскі дзеяч. Кандыдат медыцынскіх навук, доктар культуралогіі.
Скончыў Інстытут замежных моў, медыцынскі інстытут, гістарычны факультэт БДУ.
Працаваў урачом у Мінскай вобласці, Мінску, Ленінградзе, супрацоўнікам Ваенна‑медыцынскага музея, прафесарам Ленінградскага ўніверсітэта культуры.
Даследаваў гісторыю беларускай медыцыны («З факелам Гіпакрата», «Адысея наваградскай лекаркі: Саламея Русецкая»), біяграфістыкі – «Падарожжы нашых землякоў», «Дзесяць шляхоў з Вільні», «Нашы славутыя землякі», «Ад Нёмана да берагоў Ціхага акіяна», «Эдуард Пякарскі» і іншыя, апісанні падарожжаў як гістарычнай крыніцы – «Шляхі вялі праз Беларусь».
Аўтар прац у галіне крыніцазнаўства, музеязнаўства і гісторыі турызму, «История музейного дела в мире: До конца XVIII в.», «История туризма в древности», «История музейного дела конца XVIII – начала ХХ вв.», «История и теория источниковедения».
Адзін з арганізатараў і неадменны старшыня Беларускага грамадска‑культурнага таварыства ў Пецярбургу, член Міжнароднага ПЭН‑цэнтра, ганаровы член Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў, член Рускага геаграфічнага таварыства, Пецярбургскага таварыства гісторыкаў медыцыны, замежны член Беларускага таварыства гісторыкаў медыцыны, член Вялікай Рады Згуртавання беларусаў свету «Бацькаўшчына».
У Магілёўскім аблсудзе завочна разгледжана крымінальная справа за паведамленні пра гомельскага пракурора. Вынік для падсуднага – чатыры гады зняволення.
У межах так званай спецвытворчасці судзілі 33-гадовага Арцёма Шабунёва, якога абвінавацілі ў распальванні варожасці, пагрозе гвалтам у дачыненні да супрацоўніка унутраных спраў і ў дачыненні да службовай асобы і абразе прадстаўніка ўлады.
Як паведамляе Праваабарончы цэнтр “Вясна” са спасылкай на Вярхоўны суд, рэчавымі доказамі ў справе сталі восем скрыншотаў паведамленняў у Viber, дзесяць скрыншотаў старонак з інфармацыяй пра старшага памочніка прокурора Гомеля Андрэя Сідарэнку ў тэлеграм-канале “Дзікае паляванне” і тры паведамленні ў адрас таго ж Сідарэнкі – у месенджары Viber.
Магілёўскі аблсуд 3 сакавіка 2026 года завочна прызначыў Шабунёву чатыры гады зняволення ў калоніі ўзмоцненага рэжыму, штраф 4500 рублёў і 1500 рублёў кампенсацыі маральнай шкоды на карысць Сідарэнкі. Да таго ж у падсуднага арыштавалі аўтамабіль Mitsubishi Lancer 2006 года выпуску.
Фотаздымак: 6tv.by
Успышка норавіруснай інфекцыі адбылася днямі ў гімназіі №4 Магілёва, сцвярджаюць у санстанцыі.
Як сцвярджаюць эпідэміёлагі, у школе дзеці захварэлі менавіта на норавірус, а не з-за харчовага атручвання. У звычайным разуменні норавірус вельмі на яго падобны, бо выклікае востры гастраінтэрыт – запаленне страўніка і кішэчніка. Сімптомы таксама падобныя – ваніты, дыярэя, боль у жываце, слабасць, часам тэмпература.
Галоўная ж розніца ў тым, што атручванне атрымліваецца з-за з’ядання сапсаваных прадуктаў харчавання, а норавірус перадаецца ад чалавека чалавеку ці праз дрэнна памытыя прадукты.
Магчыма, менавіта таму, як дзяржаўным эпідэміёлагам, так і кіраўніцтву школы важна паказаць, што школьнікі харчаваліся ў гімназіі прадуктамі добрай якасці, а норавірус – гэта справа выпадку, ад якога ніхто не застрахаваны.
Вось і намеснік галоўнага дзяржаўнага санітарнага ўрача Магілёва і Магілёўскага раёна Аляксандр Бусел кажа, што гэта распаўсюджаны вірус, які часта сустракаецца ў дзіцячых калектывах. Але цяпер, па сцвярджэнні Бусела, навучальная ўстанова працуе ў штатным рэжыме і дзеці могуць без боязі наведваць заняткі.
Дырэктар гімназіі Дзмітры Аляксеенка пацвярджае, што зараз навучальная ўстанова працуе ў звычайным рэжыме, але на ўваходзе гімназістаў сустракаюць медработнікі дзіцячай паліклінікі №4, якія вымяраюць тэмпературу і пытаюцца пра самаадчуванне.
Гэтай зімой снег і наледзь на пуцях прыводзілі да затрымкі руху цягнікоў у Магілёўскай вобласці.
Праблема нечышчаных чыгуначных пуцей аказалася настолькі сур’ёзнай, што прыцягнула ўвагу абласной пракуратуры. Вінаватыя, канешне ж, былі знойдзены.
“Часта адказныя асобы не прымалі як арганізацыйныя, так і практычныя меры па своечасовым выдаленні снегу з чыгуначных пуцей і пераездаў, не забяспечвалі пагрузку і вываз валаў снегу, якія не толькі абмяжоўвалі бачнасць для машыністаў, але і спрыялі яго навальванню на пуцях” – гаворыцца ў паведамленні пракуратуры.
Акрамя таго, шмат разоў было так, што нават пры пільнай патрэбе не выходзіла снегаўборачная тэхніка з-за непрадастаўлення прычапных лакаматываў. Ну а нечышчаныя пераходы і пасадачныя платформы станавіліся прычынай траўм людзей.
“У выніку з-за неправядзення адказнымі службамі Магілёўскага аддзялення БЧ неабходных мерапрыемстваў узніклі выпадкі адмоў у працы тэхнічных сродкаў чыгуначнага транспарту, а гэта, у сваю чаргу, прывяло да затрымкі цягнікоў” – канстатуе пракуратура.
Фотаздымак: пракуратура Магілёўскай вобласці
На гэты раз «практыка-арыентаванай выхаваўчай і вучэбнай работай» са студэнтамі займаўся падпалкоўнік унутранай службы Сяргей Сіпчанка.
Ён прапанаваў выпускнікам БДСГА пачаць службу адразу на пасадах сярэдняга і старэйшага начальніцкага складу, дзе гарантаваныя стабільнае грашовае забеспячэнне, вырашэнне жыллёвых пытанняў, медыцынскае забеспячэнне.
Сіпчанка адзначыў, што работа ў крымінальна-выканаўчай сістэме цікавая, эмацыйна няпростая і “патрабуе бездакорных маральных якасцяў”. Пры гэтым асновай сучаснай пенітэнцыярнай палітыкі з’яўляецца яе ўдасканаленне на аснове прынцыпаў законнасці, гуманізму, дэмакратызму.
Законнасць, гуманізм і дэмакратызм, канкрэтна ў гэтай калоніі, проста зашкальваюць.
Менавіта там, у пачатку 2025 года памёр палітвязень Валянцін Штэрмер, а 21 мая 2021 года загінуў палітычны актывіст Вітольд Ашурак.
Ну а начальнік ПК-17 Аляксандр Карніенка, які славіцца сваім гуманізмам, са жніўня 2023 года знаходзіцца ў санкцыйным спісе ЕС.
Міжнародны дзень акулярыка (International day of bespectacled)
Першыя лінзы знайшлі яшчэ пры раскопках Троі – іх узрост каля 2500 гадоў да н.э.
Старажытным цывілізацыям былі вядомыя празрыстыя лінзы з горнага крышталя. Але няма ніводнага гістарычнага сведчання, што гэтыя лінзы выкарыстоўваліся ў якасці лупы для практычных мэт.
У І палове XI стагоддзя арабскі навуковец Ібн аль-Хайсам апісаў лінзы, якія павялічваюць. Але Усход не здолеў зрабіць з гэтага ніякіх практычных высноваў. На Захадзе першым у 1267 годзе паспрабаваў выкрыстаць лінзы для вачэй навуковец і мысляр Роджэр Бэкан.
Першыя акуляры з’явіліся ў XIII стагоддзі ў Італіі. У 1285 годзе майстар-шкловыдзімальнік Сальвіна Армаці з Фларэнцыі першым арганізаваў вытворчасць акуляраў з лінзамі, якія ўстаўляліся ў аправу і дазвалялі карэкціраваць дальназоркасць.
У Беларусі акуляры носяць да 40% мужчын і больш за 45% жанчын. Гэта не тычыцца сонечных акуляраў.
1484 год. У Вільні памёр Казімір Казіміравіч, Святы Казімір(1458-1484).
Намеснік вялікага князя літоўскага, кананізаваны каталіцкай царквой. Каралевіч польскі і вялікі княжыч літоўскі. Каталіцкі святы, патрон Вільні, апякун земляў Вялікага Княства Літоўскага, патрон Гродзенскага біскупства.
Сын Казіміра Ягелончыка. Кіраўнік справамі ў Польшчы (1481-1483), займаўся дабрачыннасцю.
Кананізаваны ў 1522 годзе.
Асаблівае значэнне культ Святога Казіміра атрымаў на землях ВКЛ, дзе ў яго гонар праводзіцца асобная служба 4 сакавіка. У Вільні ў гэты дзень адбываецца святочны кірмаш – “Казюкас”.
1488 год. Адна з самых ранніх узгадак пра Магілёў.
Магілёў быў згаданы ў лісце караля Казіміра Ягайлавіча мінскаму купцу Л.Цярашкевічу ў ліку гарадоў, дзе яму дазволена гандляваць бяспошлінна.
1634 год. Нарадзіўся Казімір Лышчынскі.
Вялікалітоўскі філосаф, мысліцель-атэіст, педагог і грамадскі дзеяч Рэчы Паспалітай. Упершыню ўжыў тэрмін «атэіст». Пакараны смерцю за атэізм.
Скончыў Віленскую акадэмію. Прымаў удзел у маскоўскай, шведскай, турэцкай ваенных кампаніях. Выкладаў у Львове, Берасці. Працаваў настаўнікам, меў юрыдычную практыку.
У 1666 годзе выйшаў з ордэна езуітаў, ажаніўся, пераехаў у свой родавы маёнтак Лышчыцы на Берасцейшчыне. Карыстаўся аўтарытэтам сярод шляхты. Шмат судовых спраў правёў на карысць мяшчан і шляхты, якія судзіліся з езуітамі за захопленыя землі, даўгі. Меў сваю школу, вучыў дзяцей шляхты і сялян.
Напісаў трактат «Аб неіснаванні Бога». Рукапіс кнігі выкраў агент езуітаў Ян Бжоска.
У 1687 годзе царкоўны суд за цяжкае злачынства – атэізм – пастанавіў спаліць яго жывога на вогнішчы. Па ўласнай просьбе асуджанага кара была заменена на адсячэнне галавы.
30 сакавіка 1689 года на плошчы Старога Мяста ў Варшаве абезгалоўлены і спалены на вогнішчы.
1782 год. Нарадзіўся Казімір Ельскі.
Беларускі скульптар, архітэктар, мастак; выхаванец Віленскага ўніверсітэта і яго прафесар. Прадстаўнік класіцызму. Сын мастака і скульптара Караля Ельскага.
Скончыў Віленскі ўніверсітэт, удасканальваў сваё майстэрства ў Акадэміі мастацтваў у Пецярбургу.
Выкладаў ў Віленскім універсітэце, стварыў бюсты прафесараў для новай залы ўніверсітэцкай бібліятэкі, працаваў над рознымі элементамі дэкору для будынкаў універсітэта, заснаваў кабінет скульптуры.
Аўтар працы пра сувязь архітэктуры, скульптуры і жывапісу – першую на польскай мове. Стваральнік паркавых скульптур, надмагільных помнікаў для радавых капліц.
Адным з яго вучняў быў віленскі мастак А. Сляндзінскі.
1812 год. Памёр Яўхім Храптовіч (1729–1812).
Грамадскі, палітычны, дзяржаўны дзеяч ВКЛ, публіцыст, паэт і перакладчык. Апошні канцлер вялікі літоўскі (1793-1795), граф.
Пасля стварэння Адукацыйнай камісіі (1773) – першага ў свеце міністэрства адукацыі – стаў камісарам дэпартаменту Віленскай акадэміі і школаў ВКЛ, значна павялічыў колькасць школ розных узроўняў.
Аўтар вершаў на польскай мове і латыні, на гутарковай беларускай мове лацініцай. Валодаў кніжнасцю на старабеларускай мове.
1852 год. Памёр Мікалай Гогаль (Янкоўскі) (1809–1852).
Рускі і ўкраінскі пісьменнік, драматург, паэт. Заснавальнік крытычнага рэалізма ў рускай літаратуры.
Падчас навучання ў Нежынскай гімназіі выступаў на сцэне тэатра як акцёр і рэжысёр-пастаноўшчык спектакляў, заснаваных на сюжэтах антычнасці або побыту, спазнаў сусвет старажытнай украінскай гісторыі, народных звычаяў і народнай творчасці.
Пасля пераезду ў 1828 годзе ў Пецярбург, займаўся напісаннем паэм, аповесцей, апавяданняў, драматычных твораў, камедый.
Этапнай у гісторыі тэатра стала яго сацыяльная камедыя «Рэвізор» (1836). Пасля яе прэм’еры, вандраваў па Германіі, Швейцарыі, Францыі, Італіі, пісаў паэму-раман «Мёртвыя душы» (1842). У 1848 годзе вярнуўся ў Маскву і працаваў над другім томам «Мёртвых душ», але незадоўга перад смерцю рукапіс спаліў.
У 1828 годзе наведваў Магілёў.
Раздзелы другога тома «Мёртвых душ» занава перапрацаваў нібыта на падставе накідак, якія былі атрыманы ад сябра Гогаля М. Пракаповіча, магілёўскі інжынер М. Ястржэмбскі. У студзені 1872 года чытачы гістарычнага часопіса “Руская даўніна”, да свайго невымоўнага здзіўлення, выявілі “Прыгоды Чычыкава, або Мёртвыя душы. Паэма Н. У. Гогаля. Новыя ўрыўкі і варыянты” – містыфікацыю ад Ястржэмбскага па матывах Гогаля.
У гонар М. Гогаля названы вуліца і 3 завулкі ў Магілёве, вуліцы ў большасці буйных гарадоў Беларусі.
1877 год. Амерыканскі вынаходнік Эміль Берлінер стварыў мікрафон.
За год да гэтага А. Бэл таксама стварыў мікрафон, які зваўся вадкасным перадатчыкам. Гэты перадатчык быў прадстаўлены на Філадэльфійскай выставе. Там яго і ўбачыў Берлінер і вырашыў, што зможа зрабіць прыбор не горшым.
Берлінер здолеў ачысціць і ўзмацніць гукі і вынайшаў своеасаблівы тэлефонны перадатчык з няшчыльным кантактам, які назваў мікрафонам. Дзякуючы ўдасканаленням Берлінера тэлефон перастаў быць проста тэхнічнай навінкай і стаў эфектыўным сродкам сувязі, здольным перадаваць гукі на вялікія адлегласці.
А. Бэл спрабаваў судзіцца з Берлінэрам, але суд стаў на бок Берлінера. Тады Бэл вырашыў пайсці іншым шляхам – ён выкупіў патэнт у Берлінера за 50 000 даляраў, а сам вынаходнік быў прыняты ў Bell Telephone Company ў якасці галоўнага спецыяліста па тэлефоннай тэхніцы.
1890 год. Нарадзіўся Вінцук Адважны (Язэп Германовіч).
Беларускі пісьменнік, каталіцкі святар усходняга абраду, паэт, публіцыст.
Скончыў Віленскую духоўную каталіцкую семінарыю. Працаваў у касцёлах Беласточчыны, Слонімскага, Дзісненскага павету, Друйскім кляштары марыянаў, у Друйскай гімназіі, у Харбіне (Маньчжурыя), Вільне. Член Таварыства беларускай школы, арганізаваў беларускую школу, у касцёле гаварыў казанні на беларускай мове.
Яго празаічныя і паэтычныя творы рэгулярна з’яўляліся на старонках перыядычнага друку. Пераследаваўся польскімі свецкімі і духоўнымі ўладамі.
У 1948 годзе арыштаваны кітайскай паліцыяй і перададзены КДБ. Асуджаны да 25 гадоў прымусовых работ у сібірскіх лагерах.
Па вызваленні ў 1955 годзе выехаў у Польшчу, у 1959 – у Рым, потым ў Лондан. Быў дырэктарам школы-інтэрнату Св. Кірылы Тураўскага, выдаваў рэлігійна-грамадскі часопіс «Божым шляхам», прымаў удзел у рэлігійным і культурным жыцці беларускага замежжа. Пра сваё знаходжанне ў лагерах напісаў успаміны «Кітай – Сібір – Масква», якія былі апублікаваныя на беларускай, італьянскай, польскай, літоўскай мовах.
Памёр 26 снежня 1978 года ў Лондане. Пахаваны на Могілках Святога Панкрата ў Лондане у адной магіле з айцом Львом Гарошкам, з якім меў пры жыцці не найлепшыя адносіны.
1911 год. Нарадзіўся Васіль Стома.
Беларускі пісьменнік і грамадскі дзеяч эміграцыі.
З 1949 года жыў у ЗША. Адзін з дзеячаў Беларуска-амерыканскага задзіночання, старшыня ў Беларускім культурна-асветным камітэце, сябра рэдкалегіі газеты «Беларус», сябра Рады БНР, выкладчык беларускай суботняй школы, ініцыятар школьных тэатральных пастановак.
Памёр 31 мая 1992 года ў Нью-Брансуіку. Пахаваны на могілкай царквы Жыровіцкай Божай Маці ў Іст-Брансуіку.
1932 год. У Пінску нарадзіўся Рышард Капусцінскі.
Польскі сусветна вядомы рэпарцёр, журналіст, пісьменнік, паэт, фатограф, «імператар рэпартажу».
Дэбютаваў як паэт у 17 гадоў. У 24 гады атрымаў першую ўзнагароду – Залаты Крыж Заслугі – за газетны рэпартаж. Працаваў у выданнях “Polityka”, “Kultura”, Польскім прэс-агенцтве (PAP) як замежны карэспандэнт у Афрыцы, Лацінскай Амерыцы і Азіі.
Удзельнік руху «Салідарнасць».
Па яго кнізе «Імператар» пра ўпадак рэжыму ў Эфіопіі, у 1987 годзе лонданскі Royal Court Theatre паставіў сцэнічную адаптацыю.
Ганаровы доктар Слянскага, Уроцлаўскага, Ягелонскага, Гданьскага ўніверсітэтаў. Лаўрэат каля 40 прэмій і ўзнагарод.
Двойчы намінаваўся на Нобелеўскую прэмію па літаратуры.
Памёр 23 студзеня 2007 года.
У Пінску на доме, дзе жыў Капусцінскі, ўсталявана мемарыяльная дошка.
1938 год. У Оршы нарадзіўся Леанід Трушко.
Беларускі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст БССР.
Працаваў у Аршанскім народным, Беларускім тэатры імя Якуба Коласа (1967-1999).
Выканавец шматлікіх ролей у пастаноўках «Радавыя», «Парог» А. Дударава, «Трыбунал» А. Макаёнка, «Амністыя» М. Матукоўскага, «Матухна Кураж і яе дзеці» Б. Брэхта, «Званы Віцебска» У. Караткевіча і іншых, ролей у кіно.
Мастацкі фільм “Вясна на Одары”, 1967.
1954 год. У Магілёве нарадзіўся Барыс Маісееў.
Савецкі і расійскі артыст, танцоўшчык, харэограф, эстрадны спявак, кінаакцёр. Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі. Шматразовы лаўрэат расійскіх музычных прэмій “Авацыя” і “Залаты грамафон”. Адзін з першых спевакоў-геяў у Расіі, якія здзейснілі камінг-аўт.
1962 год. Запрацаваў ядзерны рэактар АЭС на амерыканскай антарктычнай станцыі Мак-Мерда. Адзінкавы выпадак у гісторыі Антарктыды.
Лічылі, што электрастанцыя дазволіць зэканоміць вялізныя сродкі, якія выдаткоўваюцца на падвоз дызпаліва і яго бесперапынны падагрэў – каб пазбегнуць замярзання.
Аднак у 1972 годзе ў корпусе рэактара выявіліся расколіны. Было прынята рашэнне ўстаноўку дэмантаваць, а з прычыны тэхналагічных складанасцей і экалагічных рызык ад далейшых праектаў развіцця атамнай энергетыкі ў Антарктыдзе – адмовіцца.
1982 год. У Магілёве нарадзіўся Андрэй Рыбакоў.
Беларускі цяжкаатлет.
На Летніх Алімпійскіх гульнях 2004, 2008 гадоў у Афінах, Пекіне атрымаў срэбныя медалі ў мужчынскай вагавай катэгорыі да 85 кг. Але ў 2016 годзе Міжнародны алімпійскі камітэт пазбавіў яго пекінскага срэбра за ўжыванне допінгу.
Чэмпіён Беларусі 2012 года ў катэгорыі да 94 кг.
Яму належаць сусветныя рэкорды ў катэгорыі да 85 кг у рыўку – 187 кг (чэмпіянат свету, 2007) і па суме рыўка і штуршка – 394 кг (пекінская алімпіяда, 2008). Рэкорд па суме перасягнуты іранцам Кіянушам Растамі ў 2016 годзе.
2005 год. Памёр Карлас Шэрман (1934-2005).
Беларуска-уругвайска-іспанскі перакладчык, літаратар і праваабаронца.
Нарадзіўся ва Уругваі ў сям’і выхадца з Заходняй Беларусі. Працаваў у аргенцінскіх газетах. У 1956 годзе прыехаў на Беларусь.
Дэбютаваў у аргенцінскім перыядычным друку ў 1952, у рускай перыёдыцы Беларусі – з 1964, на беларускай мове – з 1975 года.
Загадчык рэдакцыйна-выдавецкага сектара Фундаментальнай бібліятэкі імя Якуба Коласа АН БССР, віцэ-прэзідэнт Беларускага ПЭН-цэнтра.
Перакладчык іспанамоўных аўтараў: Г. Гарсія Маркеса, Н. Гільена, Ф. Піта Радрыгеса і іншых.
З беларускай на іспанскую пераклаў асобныя творы А. Куляшова, М. Танка, І. Шамякіна, В. Быкава, Я. Купалы, Я. Коласа, Р. Барадуліна і іншых.
Былы палітвязень калоніі №9 у Горках, Нобелеўскі лаўрэат Алесь Бяляцкі аднавіў сваю старонку ў Facebook.
Першы допіс пасля аднаўлення старонкі Бяляцкі зрабіў увечары 2 сакавіка 2026 года.
“Не мінула і пяці гадоў… Некалькі дзён, як аднавілі мне доступ да Фэйсбуку, а я ўсё прыглядаўся, не наважваўся вярнуцца туды, адкуль мяне выдасталі ў ліпені 21-га.
Урэшце сёньня адважыўся. І напачатку хачу падзякаваць усім знаёмым і незнаёмым сяброўкам і сябрам, якія хваляваліся і перажывалі за мяне, рабілі што маглі, каб дзень волі для мяне настаў параней. Вялізная мая падзяка!” – напісаў беларускі Нобелеўскі лаўрэат.
Паводле яго, ён заўсёды ледзь не фізічна адчуваў магутную хвалю салідарнасьці з волі як з ім, так і з іншымі палітвязьнямі. “З такой падтрымкаю псіхалагічна сядзець было камфортна, хоць і спалі “на бетоне”, і хадзілі абы ў чым, і елі, што дадуць. Ніводнага дня ў турме ня быў я расчараваны, не пачуваўся пакінутым, не шкадаваў за зробленае. Перакананы, што разам мы – моц, разам мы не прападзем, разам мы пераможам!” – упэўнены Алесь Бяляцкі.
Нагадаем, Алесь Бяляцкі – кіраўнік і заснавальнік Праваабарончага цэнтру “Вясна”, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру 2022 года, віцэ-прэзідэнт Міжнароднай федэрацыі правоў чалавека (FIDH) з 2007 па 2016 гг. Быў затрыманы 14 ліпеня 2021 года ў межах крымінальнай справы. 3 сакавіка 2023 г. у судзе Ленінскага раёна Мінску яму было прызначана 10 гадоў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму.
13 снежня 2025 года Алесь Бяляцкі выйшаў на волю па памілаванні пасля перамоваў з амерыканскай дэлегацыяй на чале з Джонам Коўлам, якія цягнуліся два дні. Вынікам стала памілаванне і гвалтоўнае перамяшчэнне за мяжу 123 чалавек. Алеся і яшчэ некалькіх замежных грамадзян прывезлі ў Літву.
У магілёўскім Тэатры лялек паказалі спектакль “Пётр I – жыццё і дзеі”, не згадваючы пра разбурэнне Магілёва гэтым расійскім царом.
Пастаноўку аб расійскім імператары прадставілі ў тым ліку навучэнцам каледжаў – падлеткаў прывялі арганізавана, у суправаджэнні куратараў, паведамляе Mayday.
У аппісанні спектакля гледачам прапанавалася задумацца, ці стаў імператар Пётр I выратавальнікам рускага народа і якія дасягненні былі ў Расіі ў перыяд яго праўлення. У апісанні выкарыстоўваецца традыцыйны вобраз “цара-бацюхны”, на якога народ спадзяваўся ў цяжкія часы.
Аднак для Магілёва і шэрагу іншых беларускіх гарадоў фігура Пятра I звязаная не з стварэннем, а з разбурэннем.
8 верасня 1708 года па загадзе Пятра I расійскія войскі спалілі Магілёў. Гэта адбылося падчас Паўночнай вайны і стала часткай тактыкі выпаленай зямл, якая ўжывалася расійскім войскам на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Горад панёс сур’ёзныя разбурэнні. Пацярпелі жылыя дамы, інфраструктура, эканоміка, мясцовыя жыхары.
Менавіта гэты эпізод – прамое ваеннае рашэнне расійскага імператара, якое прывяло да знішчэння беларускага горада. Яно застаецца ключавым гістарычным фактам, які адсутнічае ў тэатральнай інтэрпрэтацыі.
Для беларускіх зямель эпоха Пятра I азначала прасоўванне расійскай арміі, рэквізіцыі, разбурэння і ўцягванне тэрыторыі ў маштабны ваенны канфлікт. Гаворка ішла не аб рэформах і мадэрнізацыі, якімі імператар праславіўся ў расійскай гістарыяграфіі, а аб ваенных дзеяннях, наступствы якіх адчувалі перш за ўсё мясцовыя жыхары.
Тым не менш у Магілёве гледачам прапанавалі спектакль, пабудаваны вакол станоўчага вобразу кіраўніка.
Пастаноўку ажыццявіў расійскі рэжысёр Дзмітрый Ярохін з Азёрска Чэлябінскай вобласці. З ім звязаўся дырэктар тэатра Сяргей Бажкоў, прызначаны на пасаду ў траўні 2023 года. Праца над спектаклем вялася дыстанцыйна, рэжысёр прыехаў у Магілёў толькі на прэм’еру ў лютым 2024 года.
Пры гэтым магілёўскі тэатр працягвае адчуваць кадравы крызіс – адкрыты вакансіі галоўнага рэжысёра, галоўнага мастака, рэжысёра-пастаноўшчыка, загадчыка трупай, загадчыка мастацка-пастановачнай часткай і манціроўшчыка сцэны.
У афішы бягучага года спектакль пра Пятра I быў заяўлены адзін раз – 19 лютага ў 18:00. Па словах відавочцаў, значную частку залы занялі навучэнцы каледжаў, якія прыйшлі арганізавана. Суправаджаючыя фатаграфавалі падлеткаў для справаздачнасці.
Такім чынам, у горадзе, які па загадзе Пятра I быў спалены ў 1708 годзе, паказалі спектакль, які прадстаўляе расійскага імператара ў вобразе «выратавальніка» – без згадкі пра яго ролю ў разбурэнні самога Магілёва.
Нагадаем, што ў летась маскоўскі тэатр “Собор” паказаў магілёўцам спектакль пра Пятра І, замоўчваючы пра яго зверствы ў дачыненні да Магілёва і яго жыхароў.
“Бабруйскаграмаш” просіць Мінпрам дапамагчы ў пошуку работнікаў, без залічэння іх у штат.
Як даведалася арганізацыя былых беларускіх сілавікоў BELPOL, у Міністэрства прамысловасці паступіў афіцыйны зварот ад ААТ “Кіруючая кампанія холдынгу “Бабруйскаграмаш”. Прадпрыемства просіць садзейнічання ў падборы персаналу па дамовах аўтстафінгу, гэта значыць узяць работнікаў “у арэнду” ў іншых арганізацый без залічэння іх у штат.
Сам па сабе такі крок выглядае паказальным. Адзін з буйных дзяржаўных машынабудаўнічых холдынгаў не можа самастойна закрыць базавыя вытворчыя патрэбы і вымушаны шукаць часовых супрацоўнікаў, каб падтрымліваць працэс вытворчасці.
У дакуменце падкрэсліваецца, што перад прадпрыемствам стаіць «стратэгічная задача» па пастаўцы сельскагаспадарчай тэхнікі ў краіны так званай «далёкай дугі». Аднак за гэтай фармулёўкай хаваецца больш прыземленая праблема, а менавіта востры дэфіцыт рабочых кадраў. Менавіта недахоп персаналу называецца адным з фактараў, які ставіць пад пагрозу выкананне экспартных кантрактаў у вызначаныя тэрміны.
Паводле звароту, прадпрыемству тэрмінова патрабуюцца 35 чалавек на ключавыя пазіцыі:
слесары механазборачных работ – 10 чалавек;
маляры – 15 чалавек;
машыністы крана – 10 чалавек.
Гаворка ідзе не пра вузкапрофільных інжынераў, а пра базавыя рабочыя спецыяльнасці, без якіх машынабудаўнічая вытворчасць не можа функцыянаваць. Адсутнасць менавіта гэтых работнікаў сведчыць пра сістэмны характар праблемы.
Раней, як піша BELPOL, з’яўлялася інфармацыя пра складаную кадравую сітуацыю на МАЗе. Цяпер аналагічныя цяжкасці фактычна прызнаюцца і ў структуры «Бабруйскаграмаша», які ўваходзіць у сістэму Міністэрства прамысловасці.
Такім чынам, дэфіцыт рабочых рук выходзіць за межы аднаго прадпрыемства. Зварот з просьбай дапамагчы ў аўтстафінгу работнікаў сведчыць, што нават дзяржаўныя гіганты вымушаны шукаць часовыя рашэнні, каб закрыць элементарныя вытворчыя патрэбы. На гэтым фоне рыторыка пра «стратэгічныя рынкі» і «далёкую дугу» кантрастуе з рэальнасцю, у якой заводу бракуе слесараў, маляроў і машыністаў крана.
Калі прамысловае прадпрыемства дзяржаўнага сектара вымушана звяртацца да механізму аўтстафінгу для закрыцця базавых вакансій, гэта сведчыць пра глыбокі кадравы крызіс, які ўжо немагчыма ігнараваць.
