Магілёўская санстанцыя выявіла 48,5 кг прадуктаў з прайшоўшым тэрмінам прыдатнасці ў краме “Суседзі” на Пушкінскім праспекце.
Крама знаходзіцца ў гандлёвым цэнтры “Арбат”. У ёй разам з дабраякаснымі харчовымі прадуктамі ў халадзільным абсталяванні гандлёвай залы прадавалі прадукцыю са скончаным тэрмінам прыдатнасці. Таксама на гэтую прадукцыю не было дакументаў, па якіх можна адсачыць тэрмін яе паступлення і пацвердзіць якасць і бяспеку.
Цяпер вінаватыя за такое правапарушэнне будуць пакараныя адміністратыўным штрафам.
Бясплатныя жывыя кветкі раздавалі валанцёры пры ўваходзе на Мінскія могілкі ў Бабруйску.
Ужо чацвёрты год запар мясцовая інспекцыя прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя разам з валанцёрамі з таварыства “Экабабры” заклікае бабруйчан не несці на могілкі штучныя кветкі. Сёлета яны не толькі заклікалі, але і прапаноўвалі нешта ўзамен пластыкавых упрыгожванняў, а менавіта – жывыя кветкі для ўшанавання памяці памерлых.
Паводле профільнага абласнога камітэта, у гэтым годзе акцыю “Радаўніца без пластыка” падтрымалі не толькі магазіны кветак, камунальнае прадпрыемства “ДЭП г. Бабруйска”, але і звычайныя жыхары горада, якія прынеслі для гэтага каля 200 саджанцаў.
Надоечы стала вядома, што Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі працуе над новым Экалагічным кодэксам. Праз яго, магчыма, будзе ўведзеная забарона на вытворчасць і пастаўку тавараў, адыходы якіх складана або немагчыма перапрацаваць. Гэтая забарона можа датычыцца штучных пластыкавых кветак. Аднак, не выключана, што гэта ўсё застанецца на ўзроўні размоў, бо прыбытак ад продажу такіх кветак даволі высокі і наўрацці дзяржава будзе забараняць яго.
У рэпартажы з вёскі Саматэвічы карэспандэнты БелТА знайшлі «светлую журбу» і «аптымізм» там, дзе насамрэч – 1500 дамоў пад зямлёй, згарэлая царква і радыяцыйнае забруджанне на сарака працэнтах тэрыторыі Касцюковіцкага раёна.
Руіны Свята-Троіцкай царквы (на фота) у вёсцы Саматэвічы выглядаюць так, як і павінна выглядаць закінутая царква – ні даху, ні купалоў, ні дзвярэй. Толькі абгарэлыя цагляныя сцены і дрэвы, што прарастаюць скрозь тое, што калісьці было храмам.
Пабудаваная ў 1842 годзе, трыццаціметровая, разлічаная на трохтысячнае сяло царква сёння – руіны. У 2008 годзе ўнутры адбыўся пажар, які знішчыў тое, што не вынеслі марадзёры. Падлога знятая, метал вынесены, сцены ў сажы.
Карэспандэнты БелТА, нядаўна пабываўшы ў вёсцы, бачаць гэта і пішуць: «нямы сведка былой велічы і духоўнасці». А яшчэ – «гэтая журба светлая, бо жыццё не знікла, яно перацякло ў новае рэчышча».
Што хаваецца за «светлай журбой»
Саматэвічы – не проста «адселеная вёска». Гэта радзіма Аркадзя Куляшова, народнага паэта БССР, аўтара «Маёй Бесядзі» і “Сцяга брыгады”.
Гэта вёска, упершыню згаданая ў летапісах у 1585 годзе. Гэта месца, дзе да Чарнобыля жыло да трох тысяч чалавек, працавалі крамы, дзіцячы сад, бальніца, вузел сувязі, кавярня.
А цяпер усё выглядае так:
1500 дамоў у Саматэвічах закапаныя ў зямлю. На месцы вуліц – узгоркі;
дом самога Куляшова згарэў яшчэ да «пахавання» вёскі, закапаны ў зямлю разам з усім астатнім;
царкву Святой Тройцы аднаўляць ніхто не збіраецца;
40 працэнтаў тэрыторыі Касцюковіцкага раёна забруджана радыяцыяй, з абароту выведзена 30 тысяч гектараў сельгасугоддзяў;
40 вёсак раёна адселены і «выключаны з уліковых дадзеных» – гэта значыць юрыдычна не існуюць.
Гэта, паводле БелТА, называецца «жыццё перацякло ў новае рэчышча». Прасцей кажучы, у магілу.
Новыя Саматэвічы: «востраў развіцця» з кірмашом
Рэпартаж бадзёра распавядае пра аграгарадок Новыя Саматэвічы, куды перасялілі людзей: ёсць крама, ФАП, стаматалагічны кабінет, дзіцячы сад, школа з музеем Куляшова, воркаўт-пляцоўка і «клуб вольнага часу». Асаблівы гонар – «Ільінскі кірмаш», якому ў гэтым годзе дзесяць гадоў.
Гучыць гучна. Толькі кірмаш у Саматэвічах праводзілі з даўніх часоў. Потым ён перапыніўся з-за Чарнобыля і быў адноўлены толькі ў 2017 годзе.
І яшчэ адна дэталь, якую прапагандысты абыходзяць маўчаннем.
«Камфортны» аграгарадок пабудавалі ў 18 кіламетрах ад месца, дзе людзі нарадзіліся. Для гараджаніна 18 кіламетраў – дробязь. Для вясковага чалавека, у якога ў закінутай вёсцы магілы продкаў і школа, дзе ён вучыўся, гэта падарожжа праз усё жыццё.
Той факт, што ў Старыя Саматэвічы людзі да гэтага часу ездзяць пастаяць каля царквы, у агітацыйным тэксце пададзены як «аптымізм і сіла». Перакладзем на чалавечую мову: гэта туга. Людзі ездзяць да закапанага ў зямлю бацькоўскага дома.
Навошта патрэбна «светлая журба»
Прыём просты і працуе ён даўно. Калі называць катастрофу катастрофай, давядзецца тлумачыць, чаму за сорак гадоў ні адна вёска не рэабілітавана, чаму царква ў руінах, чаму ў радыяцыйнай зоне па-ранейшаму працуюць сельгаспрадпрыемствы кшталту КСУП «Саматэвічы Агра».
Калі называць гэта светлай журбой – ніякіх пытанняў. Усё добра, усё пазітыўна, дзеці патрыёты, кірмаш юбілейны, воркаўт-пляцоўка новая.
Гэта тая самая тэхніка, якая апрабавана лукашэнкаўскімі прапагандыстамі на ўсёй Магілёўшчыне.
А яна не светлая. Яна чорная, цяжкая, са стронцыем у зямлі, дзе ўжо выраслі некалькі пакаленняў людзей. І ніякая воркаўт-пляцоўка, ніякі дзіцячы блогерскі клуб і ніякі «Ільінскі кірмаш» гэтую зямлю ўжо не вернуць.
Навошта хлусіць? Пустая вёска – гэта пустая вёска. Згарэлая царква – гэта згарэлая царква. Знішчаны дом Куляшова – гэта знесены бульдозерам дом Куляшова, а зусім не «нямы сведка духоўнасці».
Дзень англійскай мовы ААН (English Language Day UN, з 2010 года, у гонар дня нараджэння У. Шэкспіра, 23 красавіка 1564 г.).
Мова, якая ўжывалася толькі трыма плямёнамі ўсяго 1500 гадоў таму назад, сёння стала сродкам камунікацыі для амаль 2 мільярдаў людзей. Прычым на англійскай кажа ўтрая менш носьбітаў мовы, чым прадстаўнікоў іншых народаў.
Англійская мова з’яўляецца афіцыйным сродкам зносін у 70 краінах планеты. На ім гавораць на кожным кантыненце. Гэта мова Інтэрнэту, авіяцыі, міжнароднага бізнесу і навукі. Яна існуе ў тысячах дыялектаў, у слэнгу і вулічных формах.
Оксфардскі слоўнік англійскай мовы налічвае больш за 1 мільён слоў.
Англійская, нароўні з французскай, з’яўляецца адной з двух працоўных моў сакратарыята Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, а таксама адной з шасці яе афіцыйных сродкаў камунікацыі.
Свята стала вынікам ініцыятывы Дэпартамента грамадскай інфармацыі ААН. Мэта яго стварэння – адзначыць шматмоўе і культурную разнастайнасць. Менавіта таму ў 2010 годзе было прынята рашэнне аб заснаванні адразу 6 святаў, кожнае з якіх прысвечана адной з афіцыйных моў.
Дзень арабскай мовы – 18 снежня, кітайскай – 20 красавіка, французскай – 20 сакавіка, рускай – 6 чэрвеня, іспанскай – 12 кастрычніка.
Міжнародны дзень кнігі і аўтарскага права (World Book and Copyright Day, з 1995 года).
Устаноўлены ЮНЭСКА ў памяць аб памерлых 16 красавіка 1616 года Мігеля дэ Сервантэса, Вільяма Шэкспіра, Інка Гарсіласа дэ ла Вегі, аб нарадзіўшыхся ў розныя гады пісьменнікаў У. Набокава, М. Друона, Х. Лакснэса, М. Вальехі.
Традыцыя святкавання Дня кнігі нарадзілася ў Каталоніі, дзе ў 1923 годзе кнігагандляры вырашылі зладзіць грандыёзны кніжны кірмаш, каб ушанаваць памяць Сервантэса, Вегі і Шэкспіра. Таксама ў Каталоніі ёсць яшчэ адна традыцыя – тым, хто купіў 23 красавіка (у Дзень Святога Георгія) кнігу, дораць ружу. У сярэднявеччы Святы Георгій быў абвешчаны апекуном Каталоніі.
ЮНЭСКА пераняла гэтую традыцыю і стварыла сваю праграму “Падары кнігу, падары ружу”.
Мэтай святкавання Дня стала прыцягненне ўвагі да кніг як да крыніц атрымання ведаў, сродкаў выказвання і камунікацыі, якія застаюцца асновай актыўнай адукацыі і крытычнага мыслення, нягледзячы на хуткае развіццё больш складаных крыніц інфармацыі.
Адначасова гэта яшчэ і буйное прафесійнае свята для ўсіх, хто працуе ў кнігавыдавецкай, кнігагандлёвай, бібліяграфічнай і бібліятэчнай справе. Традыцыйна ў гэты дзень у многіх краінах арганізуюцца кніжныя кірмашы і выставы.
У Касцёле адзначаецца ўспамін аднаго з найбольш вядомых і легендарных святых – святога Юрыя.
Паводле падання, святы быў рымскім воінам, які паходзіў з Лідды (Лод, Ізраіль) і быў хрысціянінам. Каля 300 года ён уступіў у войска цэзара Дыяклетыяна і дасягнуў вялікіх поспехаў у службе. Аднак з-за сваёй веры ў Хрыста быў арыштаваны і аддадзены на катаванні. Ён прыняў пакутніцкую смерць у Нікамедыі паміж 304 і 305 гадамі.
Паступова культ святога распаўсюдзіўся ва ўсім хрысціянскім свеце. У XV стагоддзі ў Германіі ён быў залічаны да чатырнаццаці святых памочнікаў, а таксама абвешчаны апекуном Англіі.
З яго імем звязаная вельмі папулярная ў Сярэднявеччы легенда пра тое, як Юрый (Георгій), калі быў рымскім афіцэрам, выратаваў дачку Кападоцкага цара, якую аддалі на разарванне цмоку. У гэты момант з’явіўся святы Юрый, які паразіў цмока дзідай і, скаванага ланцугамі, але яшчэ жывога, кінуў перад натоўпам. Ён паабяцаў забіць цмока, калі ўсе жыхары ахрысцяцца. Кароль і падданыя згадзіліся, і цмок быў забіты, а 1500 чалавек прынялі хрост.
Святы Юрый быў надзвычай папулярны таксама і на нашых землях і асабліва ўшаноўваўся земляробамі.
Выява святога Юрыя, які паражае цмока – адзін з самых папулярных сюжэтаў у іканапісе і сакральнай скульптуры.
Святы Юрый (Юргіс) з’яўляецца таксама адным з апекуноў Літвы, яго выява месціцца на гербе Масквы, ён апякун ваенных, у тым ліку Бабруйскай крэпасці. У Бабруйску працуе царква св. Георгія (Юрыя), дзейнічае Геогіеўскі (Фандокаўскі) мост праз Бярэзіну, узведзена капліца на Мінскіх могілках.
1586 год. Кароль і вялікі князь ВКЛ Стэфан Баторы надаў Нясвіжу Магдэбурскае права і герб.
Першыя ў ВКЛ магдэбургскія гарады (на Беларусі больш за 50): Вільня (1387), Брэст (1390), Гродна (1391), Слуцк (1441), Кіеў (1494-1497), Полацк (1498), Мінск (1499), Магілёў (1577). Калі браць Расію, то было толькі 5 гарадоў з такім правам і то падчас знаходжання ў ВКЛ: Смаленск (1611), Невель, Себеж (1623), Дарагабуж (1625), бранскі Погар (1666).
Нясвіж – 16-тысячны старажытны горад, цэнтр (з 1547 года) Нясвіжскага княства, уладанне Радзівілаў, буйны цэнтр кальвінізму, кнігавыдання, культурнага, тэатральнага, музычнага жыцця, падрыхтоўкі сухапутных і флоцкіх афіцэраў, вытворчасці зброі, уладальнік помніка Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА – Нясвіжскага замка (з Фарным касцёлам).
Зараз у горадзе працуюць прадпрыемствы медыцынскай, харчовай, швейнай прамысловасці, рыбгас. Гэта – перспектыўны цэнтр турызму міжнароднага значэння, цэнтр гісторыка-культурнага музея-запаведніка, сталіца фэсту «Музы Нясвіжа».
1793 год. У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай цэнтральная частка беларускіх зямель далучана да Расіі, створана Мінская губерня.
Мела плошчу ў 91,2 тысяч км². Праіснавала да 1921 года.
1886 год. Нарадзіўся Змітрок Бядуля (Самуіл Плаўнік, 1886–1941).
Беларускі пісьменнік, мовазнаўца. Удзельнік беларускага нацыянальна-вызваленчага руху пачатку XX стагоддзя, беларусізацыі.
Працаваў загадчыкам аддзела газеты «Савецкая Беларусь», рэдактарам дзіцячага часопіса «Зоркі», першым рэдактарам часопіса «Наш край», у Інстытуце беларускай культуры.
У беларускую літаратуру ён прынёс адзнаку інтэлігентнасці, культ пачуцця, замілаванасць ад прыгажосці, разлітай у навакольным свеце.
Аўтар шматлікіх кніг паэзіі, нарысаў, зборнікаў апавяданняў, кніг для дзяцей, паэм, ваяцкіх песень, артыкулаў па этнаграфіі і фальклору, суаўтар кішэннага «Яўрэйска-беларускага слоўнічка».
Пераклаў з ідыша на беларускую мову Шолам-Алейхема, С. Годынера, С. Каган, з украінскай – Ю. Будзяка, Т. Шаўчэнку.
У жніўні 1936 года падпісаў зварот да «роднага, любага» Сталіна з заклікам знішчыць «бандыцкіх вылюдкаў» з «контррэвалюцыйнай трацкісцка-зіноўеўскай хеўры».
Памёр ад інфаркту ў эвакуацыі каля казахстанскага Уральска. У яго пахаванні ўдзельнічаў Другі Беларускі Дзяржаўны тэатр, які ў гэты час гастраляваў ва Уральску.
У лютым 2020 года адбылася эксгумацыя парэшткаў З. Бядулі. Праз жаданне сваякоў парэшткі захоўваліся з бласлаўлення мітрапаліта ў Ільінскай царкве ў Бабруйску, нягледзячы на тое што ён быў іўдзеем. 3 лістапада 2020 года парэшткі даставілі ў Мінск і ўрачыста перапахавалі на Усходніх могілках, паніхіду адслужылі праваслаўны святар і іўдзейскі рабін, на магіле ўсталявалі праваслаўны крыж з надпісам на рускай мове.
Літаратурнае аб’яднанне «Узвышша». 1 шэраг (злева направа): В. Шашалевіч, П. Глебка, У. Дубоўка, М. Лужанін, К. Чорны, К. Крапіва; 2 шэраг: А. Адамовіч, У. Жылка, З. Бядуля, А. Бабарэка, Я. Пушча, С. Дарожны, Т. Кляшторны. 1929 г.
1917 год. Спектаклямі «Паўлінка» Янкі Купалы і «У зімовы вечар» паводле Э. Ажэшкі ў Мінскім гарадскім тэатры адкрылася Першае беларускае таварыства драмы і камедыі (1917–1920).
Таварыства адыграла важную ролю ў культурным жыцці Беларусі, у станаўленні беларускага прафесійнага тэатральнага мастацтва.
Узнікла з ініцыятывы Ф. Ждановіча, І. Буйніцкага, У. Фальскага і іншых дзеячаў нацыянальнай сцэны. Кіраўнік і рэжысёр Ф. Ждановіч. У трупе працавалі: У. Галубок, Г. Грыгоніс, А. Ільінскі, А. Крыніца, Л. Ржэцкая, К. Міронава, М. Міцкевіч і іншыя. Тэатр гастраляваў па Беларусі.
У рэпертуары тэатра былі пастаноўкі па творах Я. Купалы, Я. Коласа, В. Дуніна-Марцінкевіча, Э. Ажэшкі, К. Каганца, К. Буйло, У. Галубка, М. Крапіўніцкага і іншых.
У 1920 годзе на аснове творчага калектыву былі створаныя 1-ы Беларускі дзяржаўны драматычны тэатр (БДТ-1, з 1945 года тэатр імя Я. Купалы) і перасоўны тэатр пад кіраўніцтвам У. Галубка (з 1932 года – 3-і Беларускі дзяржаўны драматычны тэатр).
1950 год. Войска Чан Кайшы поўнасцю эвакуявалася з кантынэнтальнага Кітаю, пакінуўшы краіну пад уладаю камуністаў на чале з Мао Цзэ-дунам.
Нявесткай генералісімуса і першага прэзідэнта Кітайскай Рэспублікі (Тайвань), жонкай прэзідэнта Цзян Цзінга (1978–1988) з’яўлялася Цзян Фанлян, або Фаіна Вахрава (1916–2004) – беларуска, якая нарадзілася пад беларускай Оршай у сям’і пуцявога абходчыка.
У Свярдлоўску ва ўзросце 16 гадоў на “Уралмашы” яна пазнаёмілася з Цзян Цзінго – сынам Чан Кайшы. Яны пажаніліся ў 1935 годзе і праз год пераехалі ў Кітай.
Пахавана ў прысутнасці прэзідэнта і іншых афіцыйных асоб Рэспублікі Кітай (Тайваня).
2007 год. Заснаваны беларускамоўны тэлеканал спадарожнікавага тэлебачання “Белсат”.
Канал з трансляцыямі на беларускай і рускай мовах , структурная частка Польскага тэлебачання.
Канал быў адказам на выказаную ў беларускіх дэмакратычных колах патрэбу ў незалежнай ад уладаў Беларусі тэлестанцыі.
Дырэктарам канала стала аўтарка ідэі – Агнешка Рамашэўская-Гузы. У канцы 2008 года сфарміравалася грамадская Назіральная рада канала. У яе склад увайшлі такія прадстаўнікі беларускай інтэлігенцыі, як В. Акудовіч, М. Анемпадыстаў, З. Бандарэнка, Г. Бураўкін, А. Гуляеў, С. Калінкіна, У. Колас (старшыня), А. Трусаў, Ю. Хашчавацкі.
Каманда налічвае амаль 300 штатных і пазаштатных работнікаў з Польшчы, Беларусі, Расіі, Украіны, Казахстана і іншых краін.
«Белсат» транслюе ў сярэднім 19 гадзінаў на дзень.
1975 год. Званне “Ганаровы грамадзянін Магілёва” нададзена ўдзельнікам вызвалення Магілёва (1944) генерал-маёрам І. Кірылаву, А. Навумаву, Герою Сацыялістычнай Працы, заслужанаму будаўніку БССР П. Цімашэнку.
Пры ўдзеле І. Кірылава (1905–1993) распрацоўваліся і праводзіліся баявыя аперацыі па вызваленню Магілёўшчыны пад в. Леніна Горацкага раёна (у кастрычніку 1943), у Чавускім раёне (сакавік-чэрвень 1944), на чале 139-й стралковай дывізіі ён вызваляў г. Магілёў і Магілёўскую вобласць.
62-гі стралковы корпус пад камандаваннем А. Навумава (1905–1992) знаходзіўся на напрамку галоўнага ўдару падчас Магілёўскай аперацыі 1944 года.
П. Цімашэнка (1913–2009), Заслужаны будаўнік БССР, у 1953–1978 гадах працаваў у г. Магілёве ўпраўляючым будтрэстамі № 78, 12, 17 «Лаўсанбуд». Званне Героя Сацыялістычнай Працы атрымаў за поспехі ў будаўніцтве Магілёўскага камбіната сінтэтычнага валакна (1974). Зорка ў яго гонар закладзена на Зорнай плошчы Магілёва.
2015 год. Памёр Алег Салтук (1946–2015).
Беларускі паэт і перакладчык. Лаўрэат літаратурных прэмій Ленінскага камсамола Віцебшчыны, імя Уладзіміра Караткевіча, «Сузор’е муз», «Залаты купідон», часопіса «Маладосць»,
Скончыў філфак Магілёўскага педінстытута.
Працаваў у СМІ Віцебскай вобласці, сакратаром Віцебскага абласнога аддзялення Саюза беларускіх пісьменнікаў.
Першы верш надрукаваў у 1965 годзе ў «Магілёўскай праўдзе» з адабрэння А. Пысіна, які быў яго першым літаратурным настаўнікам. Асноўныя матывы паэзіі А. Салтука – любоў да Радзімы, роднай зямлі, гераічная памяць беларускага народа, клопаты і трывогі нашых дзён, пачуцці сяброўства і кахання, няпростыя чалавечыя адносіны.
Аўтар шматлікіх зборнікаў паэзіі, перакладаў на беларускую мову вершы рускіх і ўкраінскіх паэтаў.
Яго творы перакладаліся на ўкраінскую, польскую, рускую, балгарскую, нямецкую, асецінскую мовы.
У расійскім часопісе “Столица и усадьба” №66 за 15 верасня 1916 года знайшліся ўнікальныя фотаздымкі, якія паказваюць унатраныя інтэр’еры першага магілёўскага музея.
Тры магілёўскіх фотаздымкі размешчаны на 18-ай старонцы часопіса і пазначаны “Магілёў на Дняпры”. На першым можна пабачыць выяву экспазіцыі Музея царкоўнай даўніны Магілёўскай губерні, які знаходзўся ў будынку былога Бернардынскага манастыра. Гэта першая музейная ўстанова ў нашым рэгіёне. Пад другім здымкам, які пазначаны, як “Музей у БеларусІ”, ідзе апісанне “У глыбіні – трон-крэсла Кацярыны ІІ, на якім яна сядзела падчас прыёма германскага прынца, які прыязджаў сюды”. Нагадем, што сустрэча германскага прынца Іосіфа ІІ і расійскай імператрыцы Кацярыны ІІ прайшла ў Магілёве ў 1780 годзе, праз восем гадоў пасля таго, як адбыўся першы раздзел Рэчы Паспалітай Абодвух Народаў і Магілёў апынуўся ў складзе Расійскай імперыі.
На трэцім фотаздымку – выява Сабора Св. Іосіфа і брама Кацярыны ІІ, якія былі пабудаваныя ў гонар той сустрэчы.
Як пазначана ў сучаснай анатацыі да часопіса, ён быў прысвечаны рускай сядзібе ў аспекце архітэктурнага, ландшафтнага, інтэр’ернай мастацтва. “Кожны выпуск змяшчае матэрыялы, якія распавядаюць аб мінулым і сучаснасці найбольш характэрных сядзіб Расійскай імперыі, іх гаспадарах і мастацкіх сходах. Часопіс багата ілюстраваны творам выяўленчага мастацтва і фотаздымкамі” – адзначаецца там.
У Горках студэнтак БДСГА вучаць страляць і называюць гэта «трактарным біятлонам», а Лукашэнка ў той жа дзень называе ДТСААФ, якое працуе ў кожным раёне Магілёўшчыны, «ваеннай партыяй».
У галоўнай газеце адміністрацыі Лукашэнкі – «Беларусь Сегодня», выйшаў тэкст, галоўная гераіня якога – студэнтка з Горкаў. Саму дзяўчыну вінаваціць няма ў чым, яна вучыцца ў БДСГА, стараецца, мае сярэдні бал дзевяць, расце ў шматдзетнай сям’і, хоча стаць інжынерам на вёсцы. Гаворка не пра яе. Гаворка пра тое, як «СБ» праз яе партрэт малюе ўзор правільнага беларускага студэнта – і што менавіта ў гэты ўзор сёння ўкладае.
Узорны студэнт: што ў яго ўшыта
У апісанні студэнткі нашай БДСГА ў Горках, акрамя вучобы, пералічана:
клуб «Патрыёт» – дзе яна займаецца стральбой;
акадэмічны трактарны біятлон – дзе яна перамагла ў асабістым заліку сярод дзяўчат;
патрыятычныя, дабрачынныя акцыі ВНУ;
студэнцкія атрады;
БРСМ – у які, паводле слоў акадэмічнага сакратара, уваходзіць каля 80 працэнтаў студэнтаў.
Што такое «трактарны біятлон»? Звычайны – лыжы плюс стральба з вінтоўкі. Трактарны біятлон у сельгасакадэміі – гэта трактар плюс, відавочна, таксама стральба. Студэнтка, якая прыехала вучыцца кіраваць камбайнам і рамантаваць сеялку, паралельна вучыцца трапляць у мішэнь. І гэта падаецца як норма і нават узор для пераймання.
Пытанне. Калі ты рыхтуеш інжынера для калгаса, навошта яму страляць? Калі ты хочаш, каб моладзь захаплялася спортам, чым звычайны біятлон горшы? Чаму менавіта ў сельскагаспадарчай акадэміі з’яўляецца дысцыпліна, дзе студэнткі спаборнічаюць у стральбе побач з трактарам?
Балы за лаяльнасць: сістэма вярнулася
Тут трэба сказаць галоўнае, пра што «СБ» не піша, але што стаіць за карцінкай.
У беларускія ВНУ вярнулася савецкая сістэма налічэння балаў за грамадскую актыўнасць. Ты можаш быць троечнікам – але калі ты актывіст БРСМ, патрыёт, член клуба і ўдзельнік акцый, ты ідзеш у рэйтынгах вышэй за выдатніка, які сядзіць над падручнікамі і нікуды не ўступае. Можа адсюль і ўсе праблемы ў сектары АПК? Лукашэнка, як вядома, сам не вызначаўся поспехамі ў вучобе, але быў вельмі актыўным.
Можа таму ў БРСМ акадэміі «складаюць каля 80 працэнтаў студэнтаў»? Не таму што моладзь масава рвецца ў рады. А таму што інакш ты ў сістэме становішся нязручным, і сістэма нагадвае пра гэта рознымі тонкімі спосабамі.
«Ваенная партыя» адкрытым тэкстам
І вось адкуль растуць ногі. Ваенізаваная студэнтка – не выпадковасць. 22 красавіка 2026 года Лукашэнка наведаў Мінскі аэраклуб ДТСААФ. Старшыня цэнтральнага савета ДТСААФ Андрэй Някрашэвіч даклаў, што школы і класы арганізацыі размяшчаюцца па ўсёй краіне, у кожным раёне. Рэакцыя Лукашэнкі даслоўна:
«Ваенная партыя».
Гэта не агаворка і не жарт журналістаў. Арганізацыя, якую яе куратар называе «ваеннай партыяй», адначасова займаецца турызмам, дзіцячымі пляцоўкамі, грамадзянскімі пілотамі і вольным часам для моладзі. І ўсё гэта – у кожным раёне краіны.
Як адно чапляецца за другое
Такім чынам, у сельгасакадэміі – клуб «Патрыёт» з урокамі стральбы і «трактарны біятлон». У Мінску – «ваенная партыя» ДТСААФ з цірамі, замаскіраванымі пад «спартыўна-патрыятычныя цэнтры». У кожным раёне вобласці – свая школа гэтай жа арганізацыі. У рэйтынгах ВНУ – балы за грамадскую актыўнасць, якія дабіраюць троечнікі.
У БРСМ – 80 працэнтаў студэнтаў акадэміі. У галоўнай лукашэнкаўскай газеце – бадзёрыя матэрыялы пра правільных студэнтак, якія «паспяваюць усюды», уключаючы стральбу.
Мяжа, якая аддзяляе нармальную любоў да роднай зямлі, да мовы, да суседзяў і да свайго горада ад ваенізаванай падрыхтоўкі моладзі, у гэтай ланцужку проста знікае. Яе метадычна сціраюць:
у школе – праз лінейкі з партрэтамі загінулых і стралковыя гурткі;
у ссузе – праз ціры і «Зарніцу»;
у ВНУ – праз клубы «Патрыёт» з вінтоўкамі, трактарны біятлон і балы за БРСМ;
у ДТСААФ – ужо прамым тэкстам, праз самавызначэнне «ваенная партыя».
Калі стары, выхаваны на ваяўнічых наратывах СССР, услых называе «ваеннай партыяй» арганізацыю, якая ёсць у кожным раёне, калі яго галоўная газета ставіць у ўзор студэнтку з трактарным біятлонам, і калі паралельна ў ВНУ вяртаюць балы за грамадскую працу – гэта не тры выпадковыя эпізоды.
Гэта сістэмная праца па ператварэнні ўсёй моладзевай інфраструктуры краіны ў адну вялікую дапрызыўную падрыхтоўку.
Сваякі вязняў магілёўскай калоніі №15 цяпер не могуць аплаціць карыстанне турэмнай гасцініцай наяўнымі грашыма.
Раней сваякі асуджаных маглі аплаціць наяўнымі грашыма праз касу бухгалтэрыі паслугі пакоя для працяглых спатканняў, якія доўжацца ад адных да трох сутак, на тэрыторыі папраўчай установы. Гэта быў звыклы і зразумелы спосаб аплаты.
Аднак з гэтага тыдня такая паслуга больш недаступная. Грошы спачатку неабходна залічыць на асабісты рахунак асуджанага, адкуль і будзе спісвацца патрэбная сума з разліку 11 руб 25 кап (0,25 базавай велічыні) за адны суткі за аднаго чалавека.
Пры гэтым, за самога асуджанага грошы таксама спаганяюцца. Трое сутак спаткання асуджанага з адным сваяком абыходзяцца ў суму 67 руб. 50 кап. Адміністрацыя калоніі настойліва рэкамендуе залічаць як мага большую колькасць сродкаў на рахункі ўстановы.
Аб супраціве смаленскіх чыноўнікаў узбуйненню БССР ў 1924 годзе стала вядома з даваеннага архіва Смаленскай вобласці, які апынуўся ў ЗША.
Нацыянальнае ўпраўленне архіваў і дакументацыі ЗША выклала ў інтэрнэт поўны масіў дакументаў Смаленскага абласнога і гарадскога камітэтаў партыі за 1917-1941 гады. Пра гэта піша “Наша ніва”. У Смаленскім архіве, у прыватнасці, можна знайсці дакументы, датычныя працэсу першага ўзбуйнення БССР у 1924 годзе.
Тады Мінск, абапіраючыся на звесткі навукоўцаў і перапіс 1897 года, прэтэндаваў на шырокія этнічна беларускія тэрыторыі, а смаленскае чынавенства было супраць гэтага. Смаленскія губернскія чыноўнікі даказвалі, што насельніцтва мяркуемых да далучэнне да БССР тэрыторый цалкам абрусела. Прычынай такога супраціву і маніпулявання статыстыкай было тое, што тыя чыноўнікі баяліся страціць маскоўскія датацыі і ўласныя пасады. У выніку той бюракратычнай вайны Беларусь атрымала ад тагачаснай Смаленшчыны толькі Горацкі і частку Мсціслаўскага паветаў.
Архіў быў захоплены немцамі падчас Другой Сусветнай вайны, а потым перавезены ў ЗША. Цяпер амерыканцы зрабілі Смаленскі архіў дасягальным для ўсяго свету.
Чаму ноч бібліятэк у Магілёве заканчваецца вечарам і адкуль узялася гэтая традыцыя?
У пятніцу магілёўская дзіцячая бібліятэка імя А.С. Пушкіна запрашае на Бібліяноч, прысвечаную 65-годдзю палёту Юрыя Гагарына. Гасцей чакае касмічны пашпарт, VR, пясочная анімацыя і паэтычныя батлы. Уся праграма ўмесціцца ў тры гадзіны, з сямі да дзесяці вечара.
На ўваходзе кожны атрымае “касмічны пашпарт” і маршрут па тэматычных зонах. У будынку адначасова працуюць фотазоны, інтэрактыўныя выставы і QR-станцыі з фактамі пра Сусвет.
Будуць працаваць пляцоўкі:
Касмічная акадэмія. Зборка экаракет, шлемы касманаўтаў, пазлы і настольныя гульні.
Астраарт “Пяскі Сусвету”. Студыя пясочнай анімацыі: уласныя галактыкі і планеты.
Школа касманаўтаў. Фізпадрыхтоўка, доследы з гравітацыяй, дэгустацыя “касмічнай кухні”.
Арбітальная станцыя. Настолкі, камандныя задачы, расшыфроўка сігналаў з космасу.
Галактыка будучыні. VR-экскурсіі, музычныя эксперыменты, інтэрактыўныя прадказанні.
Асобна працуе літаратурная пляцоўка “Касмічны рэйс: ад радка да зорак” з аўдыязонай, паэтычнымі батламі і фантастычнымі квэстамі. Самыя актыўныя госці атрымаюць дыпломы і памятныя прызы.
Чаму ж усё ж такі “ноч”, калі ў дзесяць ужо дадому? Пляцоўка дзіцячая, і трымаць школьнікаў пасля дзесяці арганізатарам складана і па раскладзе, і па адказнасці.
Строга кажучы, у расійскай традыцыі (а менавіта адтуль да нас прыйшла Бібліяноч) такі фармат называецца Бібліясумеркамі і адрасаваны менавіта дзецям. Дарослая Бібліяноч стартуе вечарам і цягнецца за поўнач.
Бывалі, праўда, падобныя прэцэдэнты ў Расіі. У 2019 годзе 13 маскоўскіх бібліятэк адкрываліся спецыяльна для паўночнікаў і працавалі з 00:00 да 06:00. Гэты рэкорд пакуль не пабіты.
Міжнародны дзень Маці-Зямлі (International Mother Earth Day, з 2009 года).
Абвешчаны па ініцыятыве Балівіі Генеральнай Асамблеяй ААН.
Зямля і яе экасістэмы з’яўляюцца нашым домам і для дасягнення справядлівага балансу паміж эканамічнымі, сацыяльнымі і экалагічнымі патрэбамі цяперашняга і будучых пакаленняў неабходна садзейнічаць гармоніі з прыродай і планетай Зямля.
Тэрмін “Маці-Зямля” з’яўляецца агульнапрынятай назвай планеты Зямля ў шэрагу краін і рэгіёнаў і адлюстроўвае ўзаемазалежнасць, якая існуе паміж чалавекам, іншымі жывымі істотамі і планетай.
У Паўночным паўшар’і Дзень Зямлі адзначаецца вясной, а ў Паўднёвым паўшар’і – восенню. Асноўнай мэтай гэтай сусветнай акцыі з’яўляецца прыцягненне ўвагі грамадства і кожнага чалавека планеты да праблем Зямлі, да праблем яе навакольнага асяроддзя.
1370 год. Закладзены першы камень Бастыліі.
Знакаміты парыжскі замак-турма быў закладзены французскім каралём Карлам V і за некалькі стагоддзяў Бастылія ператварылася ў сімвал абсалютызму і тыраніі. Першапачаткова задуманая як крэпасць, у якасці турмы стала выкарыстоўвацца з часоў праўлення Людовіка ХІ, ў другой палове XV стагоддзя.
Узяцце Бастыліі – галоўная падзея Вялікай французскай рэвалюцыі. Крэпасць-турму Бастылія штурмавалі 14 ліпеня 1789 года. Сімвалізм узяцця Бастыліі палягае ў сцаерджанні, што ўсе дыктатуры падуць ад волі і імкнення народаў да свабоды.
1529 год. У Сарагосе была падпісана дамова паміж Іспаніяй і Партугаліяй аб падзеле сфер уплыву ва Усходнім паўшар’і.
Гэты дакумент стаў свайго роду дадаткам да знакамітага Тардэсільяскага пакта 1494 года. Пактам была вызначана аналагічная мяжа на захадзе.
Новая лінія падзелу прайшла трохі ўсходней Малуцкіх астравоў, пры гэтым усе моры і землі – як выяўленыя, так і “гіпатэтычныя”, – на ўсход ад яе адыходзілі іспанцам, а на захад – партугальцам.
У выніку гэтай падзеі зямны шар канчаткова падзяляўся на дзве няроўныя часткі: Іспанія атрымала 45% тэрыторый, Партугалія – 55%.
Гэты дагавор аформіў таксама пагадненне аб продажы Іспаніяй Партугаліі за 350 000 дукатаў правоў на Малуцкі архіпелаг, які быў адкрыты Магеланам.
Толькі ў 1777 годзе бакі прызналі сарагоскі дакумент страціўшым сілу.
1794 год. У ноч з 22 на 23 красавіка Якуб Ясінскі ўзначаліў паўстанне ў Вільні.
Ясінскі (1759–1794) – вялікалітоўскі і польскі ваенны і палітычны дзеяч, інжынер, паэт. Генерал-лейтэнант.
Галоўнакамандуючы Літоўскім паўстанцкім войскам. Яго радыкалізм моцна палохаў шляхту, а польскае кіраўніцтва паўстання лічыла Ясінскага «ліцвінскім» сепаратыстам.
У якасці галоўнакамандуючага літоўскімі паўстанцамі кіраваў арганізацыяй новага войска, з мэтай пашырэння сацыяльнай базы паўстання пісаў рыфмаваныя пракламацыі да сялян на беларускай мове.
Удзельнік абароны варшаўскай Прагі.
Аўтар вершаў, паэм. Некаторыя рамантычныя песні Ясінскага ў свой час карысталіся вялікай папулярнасцю.
1870 год.Нарадзіўся Уладзімір Ульянаў (Ленін, 1870–1924).
Стваральнік савецкай ідэалогіі і дзяржаўнасці.
Самы папулярны персанаж на Беларусі – чэмпіён па колькасці помнікаў, назваў вуліц і плошчаў, прадпрыемстваў у яго гонар. У Магілёве – тры помнікі, плошча, вуліца
1891 год.Нарадзіўся Мікола Сака (1891–1927), амерыканскі шавец, рабочы-анархіст італьянскага паходжання.
Амерыканскія рабочыя-анархісты Сака і Ванцэці сталі шырока вядомыя, пасля таго як у 1920 годзе ў ЗША ім было прад’яўлена абвінавачанне ў забойстве касіра і двух ахоўнікаў абутковай фабрыкі ў горадзе Саўт-Брэйнтры. На судовых працэсах, якія праходзілі ў Плімуце 14 ліпеня 1921 года, суд прысяжных, вынес вердыкт аб вінаватасці Сака і Ванцэці і прыгаварыў іх да смяротнага пакарання. Усе хадайніцтвы былі адхіленыя судовымі органамі штата Масачусэтс.
Сака і Ванцэці пакаралі смерцю на электрычным крэсле 23 жніўня 1927 года. Працэс і спробы дамагчыся перагляду справы выклікалі шырокі рэзананс у свеце. Многія людзі былі ўпэўненыя ў невінаватасці пакараных, і гэты працэс стаў для іх сімвалам беззаконня і палітычных рэпрэсій.
У гонар Мікола Сака і ягонага паплечніка Барталамеа Ванцэці ў Магілёве названы завулкі Сака, Ванцэці паміж вуліцамі Касманаўтаў і Будаўнікоў.
1909 год. Нарадзілася Рыта Леві-Мантальчыні (1909–2012).
Італьянскі нейрабіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне. Пажыццёвы сенатар Італьянскай Рэспублікі.
На свой 100-гадовы юбілей яна сказала: “Для паляпшэння стрававання я п’ю піва, пры адсутнасці апетыту я п’ю белае віно, пры нізкім ціску – чырвонае, пры падвышаным – каньяк, пры ангіне – гарэлку. А ваду? Такой хваробы ў мяне яшчэ не было…”, “Нягледзячы на тое, што мне спаўняецца 100 гадоў, цямлю я зараз – дзякуй вопыту – значна лепш, чым тады, калі мне было 20, у 20 мы ўсе такія дурні».
Скончыла Турынскі ўніверсітэт. Працавала прафесарам Вашынгтонскага ўніверсітэта, у лабараторыі клетачнай біялогіі ў Італьянскім нацыянальным даследчым савеце, яе дырэктарам.
Аўтар навуковых прац па вывучэнні механізмаў рэгуляцыі росту клетак і органаў. Адкрыла фактар росту нервовай тканкі.
Член Нацыянальнай Акадэміі навук ЗША, Амерыканскай акадэміі навук і мастацтваў, Італьянскай Нацыянальнай АН, Папскай акадэміі навук.
1915 год. Адбылося першае выкарыстанне хімічнай зброі.
Германія выкарыстала хлор супраць англа-французскіх войск каля бельгійскага горада Іпр.
На працягу 5 хвілін было выпушчана 180 тон хлору з 6 000 балонаў. Жаўтлява-зялёнае воблака рушыла на пазіцыі суперніка, за ім у марлевых павязках наступала германская пяхота. Англійскія салдаты задыхаліся і падалі мёртвымі. Іх пазіцыі без бою займалі германскія салдаты.
Ад хлору пацярпела 15 000 чалавек, 5 000 з якіх памерлі.
Праз 2 гады ў тым жа раёне немцамі была праведзена яшчэ адна газавая атака, толькі зараз у якасці паражаючага быў выкарыстаны гарчычны газ, названы іпрытам ад горада Іпр.
1937 год. Застрэліўся Язэп Адамовіч (1897–1937).
Беларускі палітычны дзеяч, старшыня СНК БССР (1924–1927), актыўны дзеяч палітыкі беларусізацыі ў БССР, удзельнік узбуйненняў тэрыторыі БССР.
Удзельнік Першай сусветнай вайны, георгіеўскі кавалер. Вёў рэвалюцыйна-прапагандысцкую дзейнасць сярод салдат.
У 1918 годзе фармаваў палкі дзеля спынення нямецкіх войск, удзельнік падаўлення антысавецкіх выступленняў ў Гомелі, у Віцебскай, Смаленскай губернях, камендант Смаленска, ваенны камісар Смаленскай губерні, Магілёўскага і Лепельскага ваенных Саветаў.
У 1920–1927 гадах сябра ЦВК БССР і прэзідыума ЦВК БССР, ваенны камісар Менскай губерні, старшыня Менскага гарнізона, народны камісар па вайсковых справах БССР і адначасова народны камісар унутраных спраў БССР, старшыня СНК БССР.
Браў удзел у падрыхтоўчай рабоце па ўтварэнні СССР, прыняў удзел у першым і другім узбуйненнях БССР
У 1924 годзе разам з А. Чарвяковым і У. Ігнатоўскім падпісаў «Палажэнне аб Інстытуце беларускай культуры». Паводле слоў Язэпа Пушчы, у Адамовіча знаходзілі падтрымку нацыянальна арыентаваныя літаратары.
Пасля канфлікта з Першым сакратаром ЦК КП(б)Б А. Крыніцкім быў пераведзены ў Маскву. Працаваў на розных пасадах у Маскве, на Далёкім Усходзе.
У атмасферы масавых рэпрэсій і цкаванняў застрэліўся ў цягніку Уладзівасток-Масква.
1954 год. Памёр Сяргей Сахараў (1880–1954).
Беларускі фалькларыст, этнограф, царкоўны гісторык, публіцыст, педагог.
Дырэктар Люцынскай і Дзвінскай гімназій. Старшыня беларускага грамадскага культурна-асветнага таварыства «Бацькаўшчына», кіраўнік беларускага аддзела Міністэрства асветы Латвіі.
Збіральнік беларускага фальклору Латгаліі, аўтар прац «Православные церкви в Латгалии», «Народная творчасць латгальскіх і лукстэнскіх беларусаў».
Даследчык беларускай дуды.
Арыштаваны ў 1945 годзе. Пакаранне адбываў у лагерах у Казахстане.
1961 год. Нарадзілася Алена Спірыдовіч.
Дыктар беларускага тэлебачання. Заслужаная артыстка.
Пасля сканччэння БДУ працуе ў Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Беларусі. Вядучая нацыянальных і міжнародных фестываляў: «Славянскі Базар у Віцебску», кінафестываляў краін СНД «Лістапад» і расійскага «Кінатаўр», фестывалю працаўнікоў сяла «Дажынкі», тэлефестывалю песні «На перакрыжаваннях Еўропы», конкурсу маладых артыстаў эстрады «Зорная ростань».
Узнагароджана ордэнам Францыска Скарыны.
2011 год. Загінуў у аўтакатастрофе Сяргей Лагун (1988–2011).
Беларускі цяжкаатлет.
Спартсмен-інструктар зборнай каманды Беларусі па цяжкай атлетыцы, чэмпіён свету і Еўропы сярод юніёраў, удзельнік Алімпійскіх гульняў, сярэбраны і бронзавы прызёр чэмпіянатаў свету.
