Стала вядомая статыстыка нясчасных выпадкаў на БЧ за 2025 год. У Магілёўскім аддзяленні адзначаецца найвялікшы ўзровень траўматызма.
Згодна інфармацыі “Супольнасці чыгуначнікаў Беларусі”, усяго ў краіне летась загінулі тры работнікі чыгункі. Два з іх працавалі ў Магілёўскім аддзяленні. У 2024 годзе на Магілёўшчыне смяротных выпадкаў траўміравання не было. Акрамя таго, у Магілёўскім аддзяленні меў месца нясчасны выпадак з цяжкім зыходам. Пазалетась такіх выпадкаў было тры.
Як адзначаецца ў прыведзеным “Супольнасцю” аналізе стану аховы працы, прамысловай бяспекі, аховы здароўя работнікаў на Беларускай чыгунцы за 2025 год, найбольш высокі ўзровень траўматызма (53% ад усіх нясчасных выпадкаў) адзначаецца ў Брэсцкім і Магілёўскім аддзяленнях.
Акрамя таго, у гаспадарцы электрыфікацыі і электразабеспячэння адбылося два нясчасныя выпадкі са смяротным зыходам з работнікамі Брэсцкай і Магілёўскай дыстанцый электразабеспячэння.
Да таго ж у сельскагаспадарчым дачынным прадпрыемстве “Авангард” Магілёўскага аддзялення меў месца нясчасны выпадак са смяротным зыходам з кіроўцай аўтамабіля.
У аналізе адзначаецца, што ў Брэсцкім і Магілёўскім аддзяленнях незадавальняючая арганізацыя работы па сістэме кіравання аховай працы і фармальны падыход у шэрагу структурных падраздзяленняў, дзе назіраецца наўпроставая прычынна-выніковыя сувязі паміж невыкананнем патрабаванняў аховы працы і ростам траўматызма.
У якасці прыкладу прыводзіцца тое, што ў Магілёўскай дыстанцыі грамадзянскіх збудаванняў нізкі ўзровень арганізацыі работы па забеспячэнні бяспечных умоў працы (у гаражах пры працуючых машынах не адчыняюцца дзверы, у бляшаным цэху складзіраваны лісты бляхі на праходзе і г.д.). У той жа час у Крычаўскай дыстанцыі пуці не абсталявана працоўнае месца па наплаўцы рэек.
Сярод іншых праблем, якія выявіліся ў Магілёўскім аддзяленні, гэта незадавальняючая праца камісій структурных падраздзяленняў па кантролю якасці выдаваемых працаўнікам сродкаў індывідуальнай аховы. Таксама маюцца недахопы ў санітарна-бытавым забеспячэнні.
Што ж тычыцца прамысловай бяспекі, то і тут Магілёўскае аддзяленне сярод праблемных. Напрыклад, у 2025 годзе зацверджаныя спісы небяспечных аб’ектаў, якія трэба было абследаваць, выконваліся не ў поўным аб’ёме.
У сувязі з ростам траўматызму ў гаспадарцы электрыфікацыі і электразабеспячэння БЧ быў праведзены шэраг адпаведных мерапрыемстваў, аднак у Магілёўскай дыстанцыі электразабеспячэння чамусьці не набылі манекен-трэнажор для адпрацоўкі навыкаў аказання сардэчна-сасудзістай рэанімацыі. Адзначаецца і недахоп кадраў, так Магілёўскай дыстанцыі электразабеспячэння з кастрычніка 2025 года вакантна пасада спецыяліста па ахове працы.
За ўвесь 2025 года на БЧ адбылося 105 выпадкаў пагаршэння здароўя работнікаў на працоўных месца (у 2024 годзе – 94). Пры гэтым у Магілёўскім аддзяленні – 19. Больш толькі ў Баранавіцкім – 29.
Як падагульняе “Супольнасць чыгуначнікаў Беларусі”, у цэлым становішча з забеспячэннем норм і ўмоў аховы працы на БЧ не змянілася. Па-ранейшаму назіраецца перапіска дзеля перапіскі і стварэнне віду бурлівай дзейнасці замест распрацоўкі і ўкаранення сапраўды неабходных і эфектыўных, у тым ліку тэхнічных, мер, накіраваных на папярэджанне і выключэнне вытворчага траўматызму.
Мядзведзь у магілёўскім заасадзе ўжо дзесяць гадоў дакладна прадказвае надыход вясны. Прачынанне бурага мядзведзя Федзі, які пражывае ў Магілёўскім заасадзе, імгненна стала топ-навіной інтэрнэту. У магілёўскім заасадзе мядзведзя Федзю называюць мясцовым сіноптыкам. За дзесяць гадоў мядзведзь ні разу не памыліўся – пасля яго прачынанне надыходзіла пацяпленне.
У гэтым годзе Федзя заснуў 10 студзеня, адразу пасля вялікага снегападу. Зараз Фёдар аднаўляе сілы і сілкуецца з чыста мядзведжым апетытам. Палюбавацца на знакамітага магілёўскага “сіноптыка” можна тут.
Цяперашні Магілёў – горад, дзе беларускую мову практычна немагчыма пачуць. Аднак і сярод магілёўцаў ёсць людзі, якія свядома выбіраюць яе для штодзённай камунікацыі.
У Міжнародны дзень роднай мовы, які адзначаецца 21 лютага, выданне “МагілёўАнлайн” размясціла ў сваім Instagram чатыры гісторыі розных пакаленняў магілёўцаў, якія пастаянна карыстаюцца беларускай мовай.
Раман Бяцень: «Я проста зразумеў — трэба быць сабой»
Раману 35 гадоў. Ён працуе начным вартаўніком і дапаможным рабочым у бальніцы, перакладае з англійскай і свядома размаўляе па-беларуску. Асобнага “пераходу” не было — мова заўсёды была побач.
«Я з вёскі. Тут беларуская заўсёды побач, нават калі гэта трасянка. У 31 год проста зразумеў: размаўляць па-свойму — гэта натуральна», – кажа мужчына. Агрэсіі праз мову ён не сустракаў. Калі суразмоўца не разумее слова, то Раман проста тлумачыць або паўтарае па-руску. У доме ён адчувае падтрымку, а ў хаце няма “картошкі”, за тое ёсць бульба, цыбуля і бурак.
Юрась Ягораў: пакаленне, якое не баіцца
Юрасю амаль 18. Ён студэнт філфака БДУ і будучы настаўнік беларускай мовы. Свядома пачаў гаварыць раней за ўніверсітэт, прычым без аглядкі на асяроддзе.
«Зараз думаю пераважна па-беларуску. Калі трэба гаварыць па-руску, лаўлю сябе на тым, што пачынаю забываць словы», – распавядае маладзён. У Магілёве яго разумеюць. Часам здзіўляюцца, часам усміхаюцца, але часта падтрымліваюць. У ліцэі размаўляць на беларускай мове заахвочвалі, гісторыю Беларусі ён здаваў на ЦЭ па-беларуску, прычым адзін сярод выпускнікоў.
Юрась слухае беларускую музыку, чытае пераважна па-беларуску і раіць пачынаць паступова: з «дзякуй» у краме або наладаў тэлефона.
А ўвогуле Юрасю падабаецца рэакцыя навакольных, калі чуюць ад яго беларускае слова. «Але самае цікавае – рэакцыя людзей. Размаўляю па тэлефоне у грамадскім месцы i чую шэпат: “Ого, ён размауляе па-беларуску!” Мне гэта падабаецца. Няхай бачаць, што мова жывая», – кажа магілёвец
Кастусь Пражэеў: «Адказ адразу вымалёўваецца па-беларуску»
Кастусю амаль 55. Ён працуе ў службе аховы і прыйшоў да беларускай мовы ўжо дарослым чалавекам. «Паступова, пакрысе пачаў размаўляць. Цяпер думаю амаль толькі па-беларуску. Натуральна, без намаганняў», – сцвярджае мужчына. Паводле яго, адмоўных рэакцый было літаральна некалькі.
Кастусь цвярджае, што ў беларусаў ёсць асаблівы запыт на мову: «Калі пачаў размаўляць, здзівіўся, наколькі людзі прагнуць яе чуць. У аўтобусе, у крамах, на працы,
на вуліцы. Здзівяцца, усміхаюцца, імкнуцца падтрымаць. І ўсё гэта з такой цеплынёй,
па-добраму».
Дар’я Стагначова: летуценніца, якая не чакае 21 лютага
Дар’і 24. Яна рэпетытар англійскай мовы, піша вершы і вядзе TikTok. Год таму канчаткова перайшла на беларускую. «Лепш позна, чым ніколі. Беларуская была са мной заўсёды – проста чакала свайго часу», – кажа дзяўчына. Яна думае па-беларуску, бачыць сны на мове і адчувае падтрымку сям’і. Любімае слова – «летуценне». Яна марыць пра беларускамоўную Беларусь, і не толькі ў свята, а штодня: на шыльдах, у рэкламе, на вуліцах.
Па яе назіраннях, людзі 30+ лепш разумеюць беларускую, але адказваць на ёй імкнуцца не ўсе. Але для сябе ў гэтым яна праблемы даўно не бачыць. Цяпер магілёўчанка працуе на сябе, але і падчас таго, як працавала ў каледжы, беларуская
мова ні ў кога пытанняў не выклікала. Хіба што дакументы і арганізацыйныя пытанні часам вымушалі пераходзіць на рускую. Дома ў дзяўчыны – поўная падтрымка.
Дар’я сцвярджае, што моладзь не згубіла інтарэс да беларускай мовы. “Гэта відавочна. Але хочацца, каб мова была не толькі 21 лютага. Каб на вуліцах, на шыльдах, у рэкламе. Каб людзі працавалі і любілі родную мову заўсёды. Вось МАРГ нядаўна зрабіла акцыю “Кожная пятніца – роднае слова”. Гэта ж цудоўна! Яшчэ б так усюды», – кажа дзяўчына.
Тым, хто хоча пачаць, раіць малыя крокі: пераключыць мову ў тэлефоне, глядзець фільмы ў дубляжы, стварыць беларускамоўнае асяроддзе.
Магілёўскія ўлады абвесцілі конкурс канцэпцый добраўпарадкавання парку каля Святога возера.
Нагадаем, што на чыноўніцкай мове гэты парк мае савецкую прапагандысцкую назву “Парк імя 60-годдзя Вялікага Кастрычніка”. Яго стварылі ў 1970-я гады мінулага стагоддзя як нібыта прыродны бар’ер, які мусіў абараняць горад ад забруджвання, звязанага з вытворчасцю хімічнага валакна. Аднак рэальнай ахоўнай функцыі гэтая зялёная зона так і не выканала. Пасадкі праводзіліся на тэрыторыі былога тарфяніка, засыпанага пяском, што істотна ўскладняла рост дрэў.
У выніку за амаль паўстагоддзя там не з’явілася ні магутных дубоў, ні высокіх бяроз. Дрэвы растуць слаба, часта сохнуць, і на іх месцы рэгулярна высаджваюць новыя саджанцы, якім, паводле назіранняў, наканаваны той самы лёс. З цягам часу тэрыторыя парку паступова змяняецца і часткова забудоўваецца: спачатку там узвялі Магілёўскую дзіцячую школу мастацтваў № 3, а пазней – касцёл Святога Антонія.
Напрыканцы 2025 года старшыня Магілёўскага гарвыканкама Сяргей Чарткоў, распісаўшыся на адной з сустрэч з людзьмі ў няздольнасці мясцовых улад згенераваць ідэю дабраўпарадкавання парка, звярнуўся да маладых магілёўцаў. “Давайце абвесцім конкурс ідэй – як магілёўцы бачаць гэта месца. Так што пачынайце фантазіраваць і прапаноўваць!” – пераклаў свае абавязкі лукашэнкаўскі прызначэнец на магілёўскае насельніцтва.
І вось у лютым 2026 года гарвыканкам абвяшчае конкурс. Прыняць удзел у ім запрасілі юрыдычных асоб незалежна ад формаў уласнасці, індывідуальных прадпрымальнікаў, якія маюць практычны вопыт праектавання і рэалізацыі праектаў. Такім чынам, заклік “фантазіраваць і прапаноўваць” адрасаваны не ўсім, а толькі тым, хто мае практычны вопыт праектавання і рэалізацыі праектаў. Навошта тады чыноўнік Чарткоў звяртаўся да ўсіх магілёўцаў?
Ну а ўласна конкурс будзе праводзіцца да 16 красавіка 2026 года.
Сем прадпрыемстваў з Магілёўскай вобласці, якія дапамагаюць расійскай ваеннай машыне знішчаць украінцаў, сталі вядомыя пасля расследавання, праведзенага арганізацыяй Belpol.
Ініцыятыва былых сілавікоў Belpol упершыню сістэматызавала інфармацыю пра тое, якія беларускія прадпрыемствы дапамагаюць расейскай агрэсіі супраць Украіны і якія канкрэтна выконваюць заказы расейскага ваенпрама.
Матэрыял адкрыў першую частку пераліку беларускіх кампаній, якія прама ці ўскосна спрыяюць прадаўжэнню расійска-ўкраінскай вайны.
З апублікаванай табліцы “Магілёў.Media” абраў прадпрыемствы, якія знаходзяцца на тэрыторыі Магілёўскай вобласці. Гэта толькі першая частка спісу – у ім няма некаторых кампаній, аб удзеле якіх у выкананні расійскіх заказаў было вядома раней. Спіс будзе дапоўняцца.
ТАА “Дазатар-Плюс» (Магілёў). Вытворчасць дэталяў прыцэла Сасна-У для расійскіх танкаў Т-72Б3 і Т-80У.
УПНВП “Тэхналіт” (Магілёў). Вытворчасць дэталяў для рамонта рухавікоў баявых машын.
ІК-9 (Горкі). Вытворчасць дэталяў прыцэла Сасна-У для расійскіх танкаў Т-72Б3 і Т-80У.
ІК-2 (Бабруйск). Абмундзіраванне. Скрыні для артылерыйскіх снарадаў калібру 152 мм.
ОАО «Беларусьразінатэхніка» (Бабруйск). Дэталі для капітальнага рамонта бронетранспарцёраў БТР-82А і БТР-82АМ.
ААТ «Белшына» (Бабруйск). Аўтамабільныя шыны: 19 000 штук по вераснёўскімкантрактам 2022 года; 8 586 штук па кантракце ад 29 сакавіка 2023 года; 21 600 штук па кантракце ад 22 чэрвеня 2023 года.
ААТ «Ольса». Пастаўка камплектуючых для рэактыўных снарадаў калібру 122 мм.
“Гэтай публікацыяй мы адкрываем першую частку пераліку беларускіх кампаній, якія прама ці ўскосна спрыяюць прадаўжэнню расейскай агрэсіі супраць Украіны. У спіс уключаны прадпрыемствы і структуры, па якіх завершаны збор доказаў. Уся сабраная інфармацыя ўжо перададзена партнёрам у Еўрапейскім Звязе, ЗША, Канадзе, Вялікабрытаніі і Украіне – для ініцыявання санкцыйных працэдур і прыняцця абмежавальных мер”, – адзначаюць аўтары расследавання.
Яны падкрэсліваюць, што зняцце санкцый з кампаній і банкаў, якія падтрымліваюць пастаўкі ўзбраенняў у Расею, фактычна азначае садзейнічанне агрэсару. “Гэта не нейтральнае эканамічнае рашэнне, а прамы ўклад у працяг вайны і новых ахвяр”, – падагульняюць у Belpol.
Міжнародны Дзень спантанай праявы дабрыні (International Spontaneous Kindness Day, з 1998 года).
Устаноўлены па ініцыятыве міжнародных дабрачынных арганізацый на канферэнцыі ў Токіа. У гэты дзень, як заклікаюць арганізатары, трэба імкнуцца быць добрым да ўсіх, і не проста добрым, а добрым бязмежна і бескарысліва.
Калі чалавек чакае падзякі за сваю дабрыню, гэта не можа лічыцца сапраўднай дабрынёй.
Добрыя справы самі па сабе павінны дастаўляць вам задавальненне, і пры гэтым, даючы нешта іншым ці дапамагаючы ім, вы не павінны чакаць узнагароды. Такая сапраўдная дабрыня.
Нямногія ў наш неспакойны час здольныя на такі “подзвіг” – у стане стомленасці і раздражненні ад надзённых клопатаў мы ўсё часцей абыякава праходзім міма чужых праблем, пакуль яны не закрануць нас саміх.
І тады мы шукаем падтрымку і ўдзел у людзей, для якіх “бескарыслівая дапамога”, “міласэрнасць” і “спагадлівасць” не проста словы, а сэнс жыцця, які стаў пакліканнем.
1772 год. Прускі кароль Фрыдрых II і Кацярына II падпісалі Пецярбургскую канвенцыю аб Першым падзеле Рэчы Паспалітай.
5 жніўня 1772 года набыла моц аналагічная руска-аўстрыйская канвенцыя. У верасні 1772 года рускія, аўстрыйскія і прускія войскі занялі адпаведныя тэрыторыі.
Рэч Паспалітая працягвала існаваць, але яе тэрыторыя істотна скарацілася. У верасні 1773 года кароль Станіслаў Панятоўскі прызнаў новыя межы, падпісаўшы мірныя дамовы з Аўстрыяй, Прусіяй і Расіяй.
Наступныя падзелы Рэчы Паспалітай адбыліся ў 1793 і 1795 гадах.
1806 год. Нарадзіўся Канстанцін Тышкевіч.
Беларускі археолаг, гісторык, краязнавец, адзін з заснавальнікаў беларускай археалогіі. На аснове ўласных калекцый разам з бацькам і братам стварыў Лагойскі музей старажытнасцей.
Член навуковых таварыстваў Вільні, Кракава, Масквы, Прагі, Парыжа, Лондана.
Адзін з заснавальнікаў Віленскага музея старажытнасцей, член Віленскай археалагічнай камісіі. Даследаваў каля 200 курганоў, гарадзішчаў і замчышчаў.
У памяць аб вучоным з 2007 года праводзіцца водная экспедыцыя «Шляхам Тышкевіча» па Віліі.
Памёр 13 ліпеня 1868 года.
1837 год. Нарадзіўся Канстанцін Ельскі.
Беларускі вучоны-біёлаг, географ, геолаг і падарожнік.
Сваяк кампазітара С. Манюшкі.
Вучыўся ў Маскоўскім і Кіеўскім універсітэтах. Адзін з першых у Расійскай імперыі дарвіністаў.
Удзельнічаў у падрыхтоўцы паўстання 1863-1864 гадоў ва Украіне. Жыў у эміграцыі.
Займаўся геалагічнай практыкай у Турцыі, працаваў у парыжскім Прыродазнаўчым інстытуце, даследаваў Французскую Гвіяну ў Паўднёвай Амерыцы (1865-1869), Перу (1869-1878), Кардыльеры, вярхоўі Мараньёна – аднаго з вытокаў Амазонкі. Прэпараваныя ім пудзілы адпраўляліся ў музеі Еўропы, адных толькі павукоў даслаў каля 300 экзэмпляраў, адкрыў невядомыя віды жывёл. Сустваральнік і захавальнік прыродазнаўчага музея ў перуанскай Ліме.
Па вяртанні з Амерыкі, працаваў у Варшаве, захавальнікам прыродазнаўчых калекцый Кракаўскай акадэміі навук, у Турцыі, Германіі. Удзельнічаў у геалагічных экспедыцыях на французскі паўвостраў Брэтань, у балканскай Далмацыі.
У гонар вучонага названы від лаўра, некаторыя віды птушак і звяроў.
Памёр 26 лістапада 1896 года.
1937 год. У вёсцы Машанакі Магілёўскага раёна нарадзілася Зінаіда Бандарэнка.
Герой Сацыялістычнай працы, Ганаровы хімік СССР.
Усё яе працоўнае жыццё прайшло на Магілёўскім вытворчым аб’яднанні «Хімвалакно»: прадзільшчыца, апаратчыца. Выбіралася ад калектыва Дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР (1976-1981).
Упершыню ў СССР разам з напарніцай выйшла з брыгады каб на дваіх абслугоўваць адразу 15 станкоў. Пераможца пяці пяцігодак.
1938 год. Памёр у ГУЛАГу Міхась Багун.
Беларускі паэт, празаік, перакладчык.
Працаваў у газетах «Чырвоная Полаччына», «Літаратура і мастацтва», у Белдзяржвыдавецтве.
Аўтар лірычных рамантычна-акрыленых твораў: шэрагу зборнікаў, паэм. Пісаў і апавяданні для дзяцей. Перакладчык на беларускую мову М. Астроўскага «Як гартавалася сталь», вершаў А. Пушкіна, У. Маякоўскага, Э. Багрыцкага і іншых.
Некаторыя яго вершы, пакладзеныя на музыку, увайшлі ў фальклорныя запісы.
Арыштаваны ў лістападзе 1936 года, прыгавораны да 8 гадоў пазбаўлення волі.
1943 год. Нацысты спалілі 1530 жыхароў, уключая двух каталіцкіх святароў, вёскі Росіца Верхнядзвінскага раёна.
16-18 лютага тут прайшла карная аперацыя «Зімовы цуд». Карнікі звезлі мясцовых жыхароў у стайню і падпалілі яе. Святары Антоні Ляшчэвіч і Юры Кашыра адмовіліся пакінуць сваіх парафіянаў і прынялі разам з імі пакутніцкую смерць.
У 1999 годзе Ян Павал II абвясціў ксяндзоў Ю. Кашыру і А. Ляшчэвіча блаславёнымі. 19 жніўня 2000 года ў Росіцы адбылося паўторнае асвячэнне касцёла.
Па колькасці ахвяр Росіца – трэцяя на Беларусі апасля в. Боркі Кіраўскага раёна (2000), былой в. Ала Светлагорскага раёна (1758 чалавек).
1949 год. Заступіў на пасаду першы прэзідэнт Ізраіля Хаім Вайцман (1874–1952).
Ураджэнец м. Моталь пад Пінскам. Выбітны навуковец-хімік, палітык, прэзідэнт (1929-1946) Сусветнай сіянісцкай арганізацыі. Заснавальнік даследчага інстытуту, які цяпер носіць ягонае імя.
Ганаровы доктар Ерусалімскага універсітэта, Ганаровы грамадзянін Ерусаліма.
1952 год. Нарадзіўся Уладзімір Крываблоцкі.
Беларускі мастак-манументаліст, жывапісец. Скончыў Рэспубліканскую школу-інтэрнат па музыцы і выяўленчым мастацтве імя Ахрэмчыка (дыпломнай працай стаў вялізны два з паловай метры ў вышыню трыпціх «Хатынь»), Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут.
Маляваць пачаў у дзяцінстве, свае малюнкі дасылаў у газету «Піонэр Беларусі» і тройчы перамагаў у конкурсах.
Асновай творчасці з’яўляецца Беларусь, яе мінуўшчына, людзі, прырода. Прымаў удзел у рэканструкцыі Нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы і балета, аздабленні будынку Нацыянальнай бібліятэкі.
Творы захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Беларускім гісторыі і культуры, Магілёўскім абласным мастацкім, Віцебскім краязнаўчым музеях.
Яго вітражы ўпрыгожваюць многія будынкі Мінска, Кобрына, Брэста, Цэнтральнага Батанічнага сада, Ушацкага Музея народнай славы, Палаца Культуры Мсціслава. Паліпціх «Рэквіем» памерам 33 м² – у Музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны.
Жывапіс прысвечаны вязням канцлагеру ў Азарычах ствараўся 3,5 гады. За гэту працу быў вылучаны на атрыманне Дзяржаўнай прэміі Беларусі.
«Зямля», мазаіка на фасадзе Брэсцкага электра-механічнага завода
1955 год. Нарадзіўся Уладзімір Вішнеўскі.
Беларускі мастак-графік, кніжны ілюстратар, жывапісец, скульптар, педагог. Акадэмік графікі Беларускай акадэміі выяўленчага мастацтва.
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Загадчык кафедры графікі Беларускай Акадэміі мастацтваў. Выдатны майстар станковай і кніжнай графікі, працуе ў тэхніках афорта, літаграфіі, тэмперы.
Аўтар шматлікіх графічных серый, сярод іх «Птушкаловы», «Кірмаш спадзяванняў», «Пабудова чалавека», «Туга страчанага сусвету», ілюстрацый да кніг У. Ягоўдзіка, Якуба Коласа, К. Крапівы, А. Разанава, М. Лужаніна, Ф. Дастаеўскага, А. Пашкевіч (Цёткі).
За ілюстрацыі кніг «Вянок беларускіх народных песень» і «Палата кнігапісная» М. Нікалаева атрымаў дыпломы беларускіх рэспубліканскіх конкурсаў «Мастацтва кнігі».
Творы мастака знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва, у прыватных зборах Беларусі і замежжа.
C
2013 год. Памёр Сакрат Яновіч.
Беларускі, польскі пісьменьнік, публіцыст, грамадскі дзеяч Беласточчыны. Працаваў ў газеце «Ніва», узначальваў Беларускае дэмакратычнае аб’яднанне, займаўся актыўнай літарганізатарскай дзейнасцю. У яго Villa Socrates праходзілі шматлікія беларускія і міжнародныя інтэлектуальныя спатканні.
Аўтар зборнікаў апавяданняў і мініяцюр, каля 30 кніг, сярод якіх «Беларусь, Беларусь», «Доўгая смерць Крынак» і інш. Пераклаў на польскую мову «Вітражы» Я. Брыля, п’есу Я. Шабана «Шрамы» для Драматычнага тэатра імя Я. Вянгеркі ў Беластоку.
2017 год. У Мінску і па ўсёй краіне адбыўся «Марш абураных беларусаў» супраць прэзідэнцкага Дэкрэта № 3 і эканамічнай палітыкі ўлад.
Удзельнічала больш за 2 000 чалавек. Арганізатарамі акцыі сталі апазіцыйныя палітыкі М. Статкевіч, У. Някляеў і іншыя. Марш прайшоў ад Кастрычніцкай плошчы па праспекце Незалежнасці да будынка Міністэрства па падатках і зборах Беларусі, каля якога адбыўся кароткі мітынг.
Затым пратэсты перакінуліся на іншыя гарады Беларусі: Гомель, Магілёў (каля 500 чалавек прайшлі па вуліцы Ленінскай), Брэст, Гродна, Віцебск і іншыя. Удзельнікі маршу актыўна даводзілі, што яны не “дармаеды”, і пратэставалі супраць уторгнення непразрыстай дзяржавы ў зоны асабістай свабоды грамадзян.
Дэкрэт № 3 «Аб папярэджанні сацыяльнага ўтрыманства», больш вядомы як Дэкрэт аб дармаедстве, быў выдадзены 2 красавіка 2015 года. Ён не адпавядае Канстытуцыі, міжнародным дагаворам і іншым заканадаўчым актам краіны.
Падобны ўказ быў прыняты ў 1961 годзе ў СССР, там дармаедства адносілі да крымінальна-каральных злачынстваў.
Улады Беларусі рабілі спробы ўвесці падатковы збор з беспрацоўных грамадзян з 2013 года, з ініцыятывы прэм’ер-міністра М. Мясніковіча.
Новы спадарожнікавы здымак зафіксаваў змены на былым ваенным аэрадроме пад Крычавам.
Здымак кампаніі Planet Labs ад 9 лютага 2026 года, атрыманы «Радыё Свабода», сведчыць пра працяг работ на тэрыторыі былога ваеннага аэрадрома «Крычаў-6».
За апошнія месяцы аб’ект прыкметна змяніўся: з’явіліся новыя будынкі і тэхніка.
Упершыню на спадарожнікавай фатаграфіі можна разгледзець машыны, якія, меркавана, маюць дачыненне да ракетнага комплексу «Арэшнік».
Акрамя магчымых элементаў ракетнага комплексу, на тэрыторыі зафіксаваныя дадатковыя пабудовы і змены ў інфраструктуры. Гэта можа сведчыць пра працяг стварэння ваеннай базы і падрыхтоўку пляцоўкі для размяшчэння спецыялізаванай тэхнікі.
Пакуль гаворка ідзе толькі пра візуальныя прыкметы, выяўленыя на падставе спадарожнікавых дадзеных.
Пра чарговыя «поспехі» КПП «Форелевое хозяйство «Лахва»» распавёў старшыня камітэта па эканоміцы аблвыканкама Аляксандр Варапаеў.
У эфіры тэлеканала «Магілёў-4» старшыня камітэта эканомікі Магілёўскага аблвыканкама Аляксандр Варапаеў распавёў пра запуск вытворчасці таварнай чырвонай ікры ў гаспадарцы «Фарэлевая гаспадарка «Лахва» і папярэдзіў, што людзі гэтую ікру есці не будуць – яе плануюць выкарыстоўваць не ў харчовых мэтах, а для развядзення фарэлі.
Што адбываецца з фарэллю і яе вытворнымі на Магілёўшчыне – без шклянкі не разабрацца:
у 2023 годзе анансавалі стварэнне рыбакомплексу ў Чэрыкаве;
у канцы 2025 года планавалася запусціць фермы па развядзенні каштоўных парод рыбы ў Хоцімскім, Чэрыкаўскім і Краснапольскім раёнах Магілёўскай вобласці.
Праектам займаецца УП «Рыбгас Палуж» – «даччынная» структура гаспадаркі «Фарэлевая гаспадарка «Лахва».
На поўную магутнасць новыя фермы павінны выйсці да 2027 года, але першыя ўловы чакаюць ужо ў 2026-м.
Варапаеў так і не змог выразна растлумачыць, хто ў рыбных справах Магілёўшчыны ўсё ж «дачка», а хто – «маці». Пра «бацьку» ўвогуле нічога не вядома. Магчыма, ён адправіўся за ўловам гэтага года.
Яснасці ў сітуацыю не дадае і паездка Лукашэнкі ў Бялыніцкі раён у верасні 2023 года. Там ён наведаў участак па вырошчванні рыбы гаспадаркі «Фарэлевая гаспадарка «Лахва», выслухаў даклад пра развіццё рыбаводчай галіны ў Магілёўскай вобласці, нарошчванне вытворчасці каштоўных парод рыбы і паеў юшкі.
Калі падсумаваць усе гэтыя супярэчлівыя звесткі, можна прыйсці да несуцяшальных высноў – ікра толькі таварная, уловы ці то былі, ці то яшчэ будуць, затое юшку Лукашэнка паеў даўно.
Сярод мноства тэорый пра жыццё вясёлкавай фарэлі ў Магілёўскай вобласці ёсць і зусім радыкальная – гэтую рыбу праблематычна вырасціць у балоце.
Нагадаем, што рака Лахва, у гонар якой названа прадпрыемства, працякае не сярод маляўнічых альпійскіх лугоў, а па землях, пацярпелых ад аварыі на ЧАЭС.
Начальнік Магілёўскага УУС Ігар Шчарбачэня быў добрым аператыўнікам, але 2020-ы ўсё змяніў: ён прынёс Ігару Уладзіміравічу і генеральскія пагоны, і нядобрую славу ініцыятара здзекаў над палітвязнямі.
Генерал-маёр Ігар Шчарбачэня нядаўна даў інтэрв’ю ІА «Магілёўскія ведамасці», дзе расказаў пра тое, як ідуць справы ў яго ведамстве.
Цікава, што ў інтэрв’ю генерал ні словам не згадаў пра злачынствы экстрэмісцкай накіраванасці. Ну, а паколькі ў Магілёўскай вобласці яны, не-не, ды і здараюцца, лагічна меркаваць, што Шчарбачэня не хоча закранаць гэтую слізкую тэму.
Мы ж прапануем бліжэй пазнаёміцца з чалавекам, які ў 44 гады стаў генералам і кіруе адной з самых грозных структур Магілёўскай вобласці.
Ігар Шчарбачэня нарадзіўся ў 1976 годзе на Любаншчыне Мінскай вобласці. У 1997 годзе скончыў Акадэмію МУС Рэспублікі Беларусь і пачаў службу аперупаўнаважаным групы крымінальнага вышуку Мінскага РАУС.
З 2001 па 2004 год узначальваў Ждановіцкі аддзел міліцыі УУС Мінскага райвыканкама. Затым быў прызначаны намеснікам начальніка УУС Мінскага райвыканкама, начальнікам міліцыі грамадскай бяспекі і спецыяльнай міліцыі, а пазней – першым намеснікам начальніка, начальнікам крымінальнай міліцыі.
З 2006 па 2009 год Ігар Шчарбачэня ўзначальваў Смалявіцкі РАУС, а з 2009 па 2018 год кіраваў упраўленнем крымінальнага вышуку УУС Мінскага аблвыканкама.
Па сутнасці, уладальнік медаля «За бездакорную службу» трох ступеняў і вышэйшай узнагароды МУС – корціка, прайшоў усе прыступкі службовай лесвіцы і цалкам заслужана атрымаў генеральскія пагоны ў лютым 2020 года.
Што ж здарылася з бліскучым, без перабольшання, афіцэрам, які займаўся крымінальным вышукам, падчас масавых пратэстаў 2020 года? Што адбылося, калі міліцыянерам давялося рабіць выбар паміж прысягай і абаронай асабістых інтарэсаў чалавека, чыё імя асацыюецца з фразай «часам не да законаў»?
Тут усё проста – Ігар Шчарбачэня выбраў Лукашэнку. І з тых часоў на яго сумленні:
брутальныя затрыманні і разгоны мірных пратэстоўцаў магілёўскім і бабруйскім АМАПам;
гвалт і катаванні супраць мірных дэманстрантаў у Ленінскім РАУС Магілёва;
нечалавечыя ўмовы ўтрымання ў ІЧУ Магілёва і Бабруйска для затрыманых па палітычных прычынах;
пераслед журналістаў і праваабаронцаў Магілёва.
Усё змяніла адна фраза, якую Ігар Шчарбачэня вымавіў у адказ на загадзя супрацьзаконныя ўказанні міністра Юрыя Караева, накіраваныя супраць беларусаў, якія патрабавалі сыходу Аляксандра Лукашэнкі, з трэскам прайграўшага выбары.
Толькі відэа ў TikTok дапамагло сям’і людзей з інваліднасцю звярнуць увагу на немагчымасць патрапіць у будынак адміністрацыі Першамайскага раёна.
Пандус не для інвалідаў-вазочнікаў
Жыхарка Бабруйска з інваліднасцю заявіла пра недаступнасць будынка адміністрацыі Першамайскага раёна для людзей, якія перамяшчаюцца на інвалідных калясках. Паводле яе, раніцай яна разам з мужам, які таксама карыстаецца каляскай, не змагла трапіць у будынак з-за нерасчышчанага ад снегу пандуса.
Як распавяла жанчына, яшчэ на мінулым тыдні яна загадзя замовіла сацыяльнае таксі, каб у пэўны час прыехаць у администрацыю раёна і падаць заяву на атрыманне адраснай сацыяльнай дапамогі. Разгляд заявы быў прызначаны на вызначаны дзень пасля 12-й гадзіны.
Аднак, калі сужонцы прыбылі да будынка адміністрацыі, высветлілася, што пандус цалкам завалены снегам. Па ім была толькі вузкая каляіна, непрыдатная для праезду інваліднай каляскі. Пры гэтым прыступкі для пешаходаў былі старанна ачышчаныя.
Жанчына папрасіла кіроўцу сацыяльнага таксі падняцца ў будынак і папрасіць супрацоўнікаў выйсці да машыны, каб прыняць заяву на месцы. Але кіроўца некалькі разоў накіроўвалі з кабінета ў кабінет, а ў адным з іх папрасілі «не перашкаджаць працаваць».
Пазней з жанчынай звязалася супрацоўніца адміністрацыі і паведаміла, што да машыны выйдзе спецыяліст «аднаго акна». Аднак замест прыёму дакументаў сужэнцам прапанавалі толькі запісаць іх прозвішчы і прыехаць іншым разам – ужо пасля таго, як пандус будзе расчышчаны. Жанчына падкрэсліла, што яна прыехала не на ўласным транспарце, а на сацыяльным таксі, заказаным на канкрэтны час, і арганізаваць паўторны візіт для яе надзвычай складана.
Пасля гэтага, як сцвярджае бабруйчанка, да пандуса выйшаў дворнік і пачаў яго расчышчаць. Сітуацыю патлумачылі тым, што напярэдадні быў выходны дзень. Аднак жанчына адзначыла, што снег ляжаў там не менш за тыдзень і не выпадаў ні ў суботу, ні ў нядзелю.
Нечышчаны “твар горада”
Асаблівае абурэнне ў жанчыны выклікала адмова супрацоўнікаў прыняць дакументы па-за будынкам. Яна задаецца пытаннем, як ёй дзейнічаць у будучыні, калі разгляд заяў адбываецца толькі раз на тыдзень, а падобныя ўмовы надвор’я могуць паўтарацца.
У сваім звароце жанчына нагадала, што будынак адміністрацыі з’яўляецца сацыяльна значным аб’ектам і фактычна «тварам горада». Яна таксама звярнула ўвагу на відавочны кантраст паміж цалкам расчыстымі прыступкамі і нерасчышчаным пандусам.
Пазней у TikTok з’явілася другое відэа. У ім бабруйчанка паведаміла, што каля 11-й гадзіны ёй ператэлефанавалі з адміністрацыі і сказалі, што пандус ужо расчысцілі і можна прыязджаць. На пытанне, якім чынам яна цяпер павінна дабрацца да райвыканкама, ёй адказалі, што трэба было папярэдзіць загадзя.
«Адміністрацыя Першамайскага раёна, скажыце, калі ласка, гэта ад мяне залежыць уборка вашай тэрыторыі? Па маім званку ў вас пачынаюць працаваць людзі? Ні ЖКГ не бачыць, ні старшыні, ніхто не бачыць? Гэта ўжо звышнахабства — перавярнуць сітуацыю і зрабіць нас вінаватымі, бо мы не патэлефанавалі і не папярэдзілі. Вам не здаецца гэта абсурдам?» – эмацыйна заявіла жанчына.
TikTok як сродак вырашэння праблем
Яшчэ праз некалькі гадзін у TikTok з’явілася новае відэа. У ім жанчына паведаміла, што супрацоўнікі райвыканкама ўсё ж такі прыехалі да яе дадому і прынялі заяву на месцы.
Паводле яе, супрацоўнікі прапанавалі ў далейшым загадзя тэлефанаваць і папярэджваць пра візіт, каб «не раздуваць праблему». Аднак жанчына адмовілася ад такой практыкі, падкрэсліўшы, што пандусы павінны быць чыстымі па змаўчанні, без дадатковых просьб.
«Я таксама папярэдзіла, што відэа выдаляць не буду. Калі яно дойдзе да вышэйстаячых – значыць, так і павінна быць. Няхай будзе на кантролі. Спадзяюся, надалей пандусы будуць чыстыя», – спадзяецца бабруйчанка.
