Сельгасарганізацыі Магілёўскай вобласці, нягледзячы на рост фінансавых уліванняў, вырабляюць усё менш прадукцыі.
Праверка Камітэта дзяржаўнага кантролю выявіла сістэмныя праблемы ў аграрным сектары Магілёўскай вобласці: пры значным павелічэнні дзяржаўнай падтрымкі многія гаспадаркі дэманструюць падзенне вытворчых паказчыкаў і застаюцца стратнымі. Пра гэта стала вядома “Зеркалу” з прадастаўленага яму арганізацыяй былых беларускіх сілавікоў BELPOL закрытага дакумента.
Паводле матэрыялаў праверкі, накіраваных у аблвыканкам у канцы лютага 2026 года, улады патрабуюць ліквідаваць выяўленыя недахопы. Асноўныя заўвагі датычаць фінансавай эфектыўнасці: нягледзячы на праграмы «аздараўлення» і рост фінансавання, большасць сельгаспрадпрыемстваў не паказвае істотнага прагрэсу.
У шэрагу выпадкаў рост укладанняў суправаджаецца рэзкім падзеннем вытворчасці. Так, адна з гаспадарак Асіповіцкага раёна, якая атрымала ў 2025 годзе ў некалькі разоў больш дзяржаўных сродкаў, скараціла вытворчасць малака больш як напалову, а вырошчванне жывёлы – амаль на тры чвэрці. Падобныя тэндэнцыі адзначаюцца і на іншых прадпрыемствах вобласці: пры павелічэнні датацый вытворчыя аб’ёмы зніжаюцца.
Фінансавыя вынікі таксама выклікаюць пытанні. Большасць прааналізаваных гаспадарак завяршыла год са стратамі, а частка з іх засталася ў мінусе нават з улікам дзяржаўнай падтрымкі. Толькі адзінкі змаглі атрымаць прыбытак. У некаторых выпадках аб’ём бюджэтных уліванняў супастаўны або нават перавышае выручку ад продажу прадукцыі, што сведчыць пра нізкую аддачу ад укладзеных сродкаў.
КДК звязвае сітуацыю з арганізацыйнымі пралікамі, парушэннямі тэхналогій і недахопамі ў вядзенні гаспадаркі. Аднак эксперты адзначаюць, што праблема мае больш глыбокі характар. Паводле эканамістаў, аграрны сектар часта працуе не па рыначных прынцыпах: канкурэнцыя абмежаваная, многія рашэнні прымаюцца цэнтралізавана, а матывацыя павышаць эфектыўнасць застаецца слабой.
Дадатковым фактарам называюць сістэму дзяржаўнай падтрымкі, якая дазваляе стратным гаспадаркам працягваць дзейнасць без істотных змен. У выніку ўзнікае замкнёнае кола: нізкая эфектыўнасць кампенсуецца новымі ўліваннямі, але гэта не прыводзіць да росту вынікаў.
Пры гэтым падобная сітуацыя паўтараецца гадамі, і спробы вырашыць яе праз павелічэнне фінансавання пакуль не даюць устойлівага эфекту.
Каментарый эксперта:
Прадпрымальнік і былы чыноўнік райвыканкама Мікалай Лысянкоў адзначае, што Магілёўская вобласць традыцыйна застаецца адной з найслабейшых у сельскай гаспадарцы краіны.
“Гэта рэгіён з менш спрыяльнымі ўмовамі: халаднейшы клімат і бяднейшыя глебы. Але нават з улікам гэтага вынікі выглядаюць слабымі” – кажа ён.
Паводле Лысянкова, асаблівасць Магілёўшчыны ў тым, што на працягу гадоў яна атрымлівала значныя дзяржаўныя ўліванні, аднак гэта не прывяло да адпаведнага росту эфектыўнасці.
“У вобласць укладвалі вялікія сродкі, стваралі аграпрамысловыя структуры, але аддача застаецца нізкай. У выніку яна па-ранейшаму знаходзіцца ўнізе аграрнага рэйтынгу” – падкрэслівае эксперт.
Ён дадае, што праблема не толькі ў прыродных умовах, але і ў самой мадэлі кіравання сельскай гаспадаркай, якая абмяжоўвае эфектыўнасць і не стымулюе рост вынікаў.
Фотаздымак: Фото pexels
