Бравурны артыкул пра ўзлёт медыцыны ў Быхаве выклікаў шквал негатыўных эмоцый у быхаўчан. Казка пра новы ўзровень камфорту і тэхналогій у бальніцы, якую тапорна сачынілі журналісты быхаўскай раённай газеты, не прайшла экспертную ацэнку ў быхаўчан. Людзі не ўбачылі ніякіх зменаў у сваім медыцынскім абслугоўванні. Яно, на іх думку, як было, так і засталося ў ў катастрафічным стане.
Пералічэнне медыцынскага абсталявання з мала зразумелымі назвамі, акцэнт на рамонт асфальтавага пакрыцця бальнічнага двара і нейкія «пераробкі недаробкаў аздаблення» былі ацэненыя так, як і належала іх ацаніць – праўладнае СМІ ў чарговы раз зманіла.
Ніякая кавамашына каля рэгістратуры не выправіць сітуацыю з вострым дэфіцытам урачоў, які Быхаўская ЦРБ адчувае не першы год. І Быхаў у гэтым сэнсе, на жаль, не выключэнне. Узровень медыцынскага абслугоўвання, пра бясплатнасць якога пастаянна паўтараюць беларускія ўлады, не проста імкліва падае, а ўжо дасягнуў свайго дна.
Быхаўшчына ж, калі чым і адрозніваецца ад іншых рэгіёнаў вобласці, дык толькі ўменнем мясцовых уладаў беспардонна хлусіць.
У адных месцах лічылі, што якое надвор’е сёння, такі і ўвесь люты будзе, у іншых казалі, што такой будзе ўся вясна.
Былі і такія прыкметы: калі неба яснае, то вясна будзе рана; калі мяцеліца, то і на Масленку будзе месці.
1411 год. Заключаны Таруньскі мір, якім скончылася Вялікая вайна (1409–1411) Польшчы і Вялікага Княства Літоўскага з Тэўтонскім ордэнам.
У гістарыяграфіі гэта пагадненне часта лічыцца дыпламатычнай няўдачай Польшчы і Літвы з-за іх няздольнасці выгадна скарыстаць разгромнае паражэнне крыжакоў у Грунвальдскай бітве.
Крыжакі аддалі Добжынскую зямлю, захопленую ў Польшчы падчас вайны, і зрабілі толькі часовыя тэрытарыяльныя саступкі ў Жамойці, якая пераходзіла да Літвы толькі на час кіравання польскага караля Уладзіслава II Ягайлы і вялікага князя літоўскага Вітаўта.
Таруньскі мір быў нестабільным. Спатрэбіліся яшчэ дзве вайны, Галодная вайна ў 1414 і Голубская вайна ў 1422, каб падпісаць Мельнскі мір, які вырашыў усе тэрытарыяльныя спрэчкі. Тым не менш, вялікія памеры ваенных рэпарацый былі значным фінансавым цяжарам для крыжакоў, яны спарадзілі ўнутраныя канфлікты і эканамічны спад. Крыжацкі ордэн так і не здолеў аднавіць сваю былую моц.
Ян Матэйка. Вітаўт і Ягайла моляцца напярэдадні Грунвальдскай бітвы.
1661 год. У Магілёве адбылося славутае паўстанне гараджан супраць расійскай улады.
Паводле Магілёўскай хронікі Сурты і Трубніцкіх, у 1661 годзе “месяца лютага 1-га дня на святога Трыфана высеклі ў Магілёве гараджане магілёўцы маскоўскі гарнізон.” У верасні 1654 г. Магілёў перайшоў без бая на бок маскоўскага войска. Гараджане прысягнулі на вернасць цару Аляксею Міхайлавічу, але хутка паміж магістратам і расійскай вайсковай адміністрацыяй узніклі супярэчнасці, якія выліліся ў паўстанне 1661 года.
Напярэдадні быў распрацаваны план паўстання, паводле якога ўсе гаспадары, у якіх стаялі па хатах маскоўскія ратнікі, мусілі абясшкодзіць іхнюю зброю, дастаўшы крэмень ці іншым чынам папсаваўшы яе. Датай пачатку паўстання было прызначанае 10 лютага. Да апошняй хвіліны маскоўцы не здагадваліся пра змову месцічаў.
Прычынай заўчаснага (не 10, а 1 лютага) пачатку паўстання называюцца зняважлівыя паводзіны расійскіх жаўнераў на гандлёвай плошчы. У звычайны рынкавы дзень царскія вайскоўцы пачалі крыўдзіць і зневажаць гандлярак. Паводле легенды, умоўны заклік «Пара!» тады вымавіў ля ратушы бурмістр Язэп Левановіч, што кіраваў падрыхтоўкай паўстання. На гукі звону збегліся гараджане, неўзабаве ім на дапамогу прыйшлі выпушчаныя з турмы ваеннапалонныя, і за некалькі гадзін напружанага бою была знішчаная практычна ўся маскоўская залога (па розных ацэнках, ад некалькіх соцень да некалькіх тысяч чалавек). Уцяклі толькі некалькі чалавек, якія, дабегшы да Рослава, паведамілі, што «могилевские мещане… изменили… ратных людей в Могилеве всех порубили». Тры ваяводы і некалькі афіцэраў былі захоплены ў палон і адпраўлены ў Варшаву.
Існуе таксама іншая дата паўстання паводле іншых крыніц – 11 лютага 1661 года.
“Магілёўскае паўстанне”. Ілюстрацыя Ігара Адамовіча да кнігі А.-Д. Лісоўскага “Кніга”.
1717 год. У Рэчы Паспалітай адбылася паседжанне аднадзённага «Нямога сойма».
Сойм быў скліканы для вылучэння ўмоў каралю Аўгусту II. Увайшоў у гісторыю як «нямы» таму, што кароль прыняў патрабаванні, якія яму выстаўляліся – вывад саксонскіх войскаў, пашырэнне паўнамоцтваў Сойма і Сената, абмежаванне асабістай улады караля – практычна без адзінага слова.
Да такога рашэння яго схіліў расійскі цар Пётр I, які меў на тэрыторыі Рэчы Паспалітай 60 000 салдат.
Сойм таксама пашырыў правы шляхты, зацвердзіў вайскова-скарбовую рэформу, стварэнне невялікіх рэгулярных армій Польшчы (18 000) і Вялікага княства Літоўскага (6 000 салдат), зацвердзіў пратэкцыю рускага цара над Рэччу Паспалітай.
1733 год. Памёр Аўгуст Моцны, Фрыдрых Аўгуст I, Аўгуст II.
Кароль польскі і вялікі князь літоўскі (1697–1706, 1709–1733).
Мянушку «Моцны» атрымаў з прычыны выключнай фізічнай сілы і шматлікіх любоўных прыгод. Карыстаўся папулярнасцю сярод дробнай шляхты.
Імкнучыся да абсалютнай улады збіраўся ператварыць ВКЛ у незалежную дзяржаву са спадчыннай уладай, у чым яго падтрымалі Радзівілы, Вішнявецкія і іншыя магнаты і шляхта.
Уцягнуў краіну ў Паўночную вайну (1700–1721) як саюзнік Пятра I, аслабіў дзяржаву. Яго няўдалая палітыка прывяла да актыўнага ўмяшання ва ўнутраныя справы Рэчы Паспалітай не толькі Расіі, але і Прусіі, Аўстрыі і Францыі.
Аўгуст Моцны больш клапаціўся пра развіццё Саксоніі, і Рэч Паспалітую падпарадкоўваў гэтым мэтам. Намагаючыся ўзмацніць сваю ўладу ў Польшчы і ВКЛ ён абапіраўся на дапамогу суседніх дзяржаў, на карысць якіх збіраўся аддаць частку тэрыторыі Рэчы Паспалітай.
1811 год. Нарадзіўся Рамуальд Зянкевіч.
Беларускі этнограф, педагог, археолаг, фалькларыст.
Збіраў песні, казкі, паданні, легенды, абрады і звычаі на Піншчыне, укладальнік першага зборніка беларускіх песень, які мае навуковае значэнне. Вывучаў Крэўскі замак, Тураў.
Спасылаючыся на запісаныя ім назвы ўрочышчаў, абрады, звычаі і вераванні, сцвярджаў, што Піншчына заселена славянамі са старажытных часоў. Аўтар першай археалагічнай карты Ашмянскага павета.
Памёр 11 верасня 1868 года.
1860 год. Памёр Іосіф Ярашэвіч.
Беларускі гісторык, этнограф, прафесар Віленскага ўніверсітэта.
Апякун студэнта Ю. Славацкага –будучага вядомага польскага паэта.
Збіраў крыніцы па гісторыі Вялікага княства Літоўскага, крытычна іх аналізаваў, знайшоў у Віленскім кармеліцкім кляштары польскамоўны тэкст Першага статуту ВКЛ.
Пасля падаўлення паўстання 1830–1831 года ізакрыцця Віленскага ўніверсітэта, пакінуў педагагічную дзейнасць, як «асоба, якая не правільна мысліць».
Галоўная яго праца «Вобраз Літвы з пункту гледжання цывілізацыі ад найстаражытнейшых часоў да канца XVIII стагоддзя» грунтуецца на звестках Літоўскай метрыкі, М. Стрыйкоўскага, А. Нарушэвіча, І. Анацэвіча, Т. Нарбута, К. Богуша, М. Карамзіна, Е. Фойгта.
Аўтар прац «Пра ўплыў хрысціянскай рэлігіі на цывілізацыю славян», «Пра стан цывілізацыі Літвы перад i пасля заснавання акадэміі», «Матэрыялы да статыстыкі i этнаграфіі Гродзенскай губерні: Бельскі павет».
Вывучаў паходжанне колішніх плямёнаў на геаграфічнай Беларусі, фальклор i этнаграфію беларусаў, цікавіўся археалогіяй.
1863 год. Выйшаў зварот Літоўскага правінцыяльнага камітэта на чале з К. Каліноўскім да насельніцтва Беларусі і Літвы з заклікам падняцца на ўзброеную барацьбу.
Паўстанне пачалося на тэрыторыі Польшчы 22 студзеня, а на тэрыторыі Літвы і Беларусі – 1 лютага пасля закліка лідара паўстання. Паўстанне цягнулася, галоўным чынам, да 18 чэрвеня, а поўнасцю задушана рускім царызмам увосень 1864 года.
Паўстанне 1863-1864 гадоў выклікала вялікі грамадскі рэзананс у тагачаснай Расіі і, між іншым, прыцягнула ўвагу грамадства да Беларусі як да з’явы з гістарычнымі каранямі, адкрыла «беларускае пытанне» і зрабіла яго адной з найважнейшых тэм даследаванняў і публікацый у 1860–1870-я гады, стала вызначальным фактарам развіцця беларускай гістарыяграфіі гэтага перыяду.
Падчас паўстання загінула да 30 000 чалавек, да 20 000 было рэпрэсавана. У Польшчы статут ветэрана студзеньскага паўстання ў 1920–1939 гадах атрымалі 3 644 чалавек – гэта тыя, хто заставаўся ў жывых. У 1920-я гады ў сённяшнім пасёлку Свір на самым высокім месцы над аднайменным возерам быў устаноўлены помнік у гонар паўстанцаў з белым арлом, які быў зруйнаваны Саветамі ў 1939 годзе, а белы арол скінуты ў возера.
1874 год. Памерла Гелена Скірмунт.
Беларуская і польская мастачка. Пляменніца Напалеона Орды.
Малявала партрэты, пейзажы, абразы для касцёлаў.
Як скульптар выканала шмат распяццяў, медальёнаў з партрэтамі, у тым ліку І. Лялевеля, Ю. Крашэўскага. Аўтар гіпсавых плакет «Міндоўг», «Гедзімін», гістарычных шахмат у выглядзе войска Яна III Сабескага і туркаў і іншых прац.
У 1863 годзе за спробу даставіць дэпешу Р. Траўгуту арыштавана і саслана ў Тамбоў.
Б. Залескім часткова апублікаваны яе дзённік разам з лістамі пад назвай «3 жыцця літвінкі, 1827-1874».
1884 год. Нарадзіўся Аляксандр Сянкевіч.
Дзяржаўны дзеяч БССР, нарком аховы здароўя, публіцыст.
Адзін з арганізатараў нелегальнага настаўніцкага з’езда 9 ліпеня 1906 года ў Мікалаеўшчыне, пасля разгону якога з’ехаў у ЗША, дзе скончыў медыцынскі факультэт Балтымарскага ўніверсітэта.
У 1917 годзе арганізаваў медслужбу савецкіх узброеных сіл на Далёкім Усходзе.
У 1921–1923 гадах быў наркамам аховы здароўя БССР, пасля – працаваў на партыйных пасадах, у беларускім сектары Камуністычнага ўніверсітэта нацыянальных меншасцей Захаду ў Маскве, у БДУ, рэктарам Камуністычнага ўніверсітэта Беларусі, у Інстытуце літаратуры і мастацтва акадэміі навук, дырэктарам Інстытута гігіены і санітарыі Наркамата аховы здароўя РСФСР, ва Усесаюзным радыёкамітэце.
Пасля 1930 года ў палітычнай няласцы, высланы з Беларусі. Арыштаваны ў студзені 1938 года, у чэрвені прыгавораны да вышэйшай меры пакарання, расстраляны 29 чэрвеня 1938 года.
Быў неаднаразова выведзены ў літаратурных творах: Якубам Коласам, як Алесь Садовіч у трылогіі «На ростанях» і як правобраз Бас-Грэнкі ў п’есе «Забастоўшчыкі», А. Фадзеевым, як доктар Сташынскі ў рамане «Разгром».
Імем Сянкевіча названа вуліца ў Мікалаеўшчыне.
1913 год. Нарадзіўся Сяргей Прытыцкі.
Беларускі палітычны дзеяч Заходняй Беларусі і БССР.
Дзеяч Камуністычнага саюза моладзі Заходняй Беларусі. У 1936 годзе прыгавораны да смяротнага пакарання, якое заменена пажыццёвым турэмным зняволеннем, вызвалены ў 1939 годзе пад час паходу Чырвонай Арміі і прызначаны намеснікам старшыні Беластоцкага аблвыканкама.
У чэрвені-жніўні 1941 года ўдзельнічаў у стварэнні абарончых збудаванняў вакол Магілёва. Падчас вайны – начальнік Польскага штаба партызанскага руху.
У пасляваенны час быў першым сакратаром Гродзенскага, Баранавіцкага, Маладзечанскага, Мінскага абкамаў КПБ, намеснікам старшыні Савета Міністраў БССР, Старшынёй Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР і намеснікам старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР (1968–1971).
Памёр 13 чэрвеня 1971 года.
Яго імем названыя вуліцы ў Мінску, Гродне, Баранавічах, Маладзечне, Магілёве (Бароўка), сквер у Мінску.
1994 год. Памёр ураджэнец Рэчыцы Яўген Караткевіч.
Палярны даследчык, доктар геаграфічных навук, прафесар, Герой Сацыялістычнай працы, віцэ-прэзідэнт Геаграфічнага таварыства СССР.
Унёс вялікі ўклад у вывучэнне прыроды, прыродных багаццяў Арктыкі і Антарктыды. Удзельнік Першай комплекснай антарктычнай экспедыцыі, непасрэдны кіраўнік трох экспедыцый на лядовы мацярык, у 1962–1989 гадах узначальваў Савецкую антарктычную экспедыцыю.
Аўтар больш за 200 навуковых прац, кіраўнік работ па падрыхтоўцы і выданню серыі навуковых атласаў прыроды. Пахаваны на Серафімаўскіх могілках Санкт-Пецярбурга. У яго гонар названа падледніковае плато ў Антарктыдзе.
Старшыня Магілёўскага гарвыканкама Сяргей Чарткоў распісаўся ў няведанні, што рабіць з вартым жалю паркам каля Святога возера.
29 студзеня 2026 года прайшла сустрэча старшыні Магілёўскага гарвыканкама Магілёва Сяргея Чарткова з моладдзю з прамысловай сферы. Месцам сустрэчы быў абраны Дзяржаўны архіў Магілёўскай вобласці.
Пасля таго, як Чаткоў пахваліўся тым, што ў Магілёве ў 2025 годзе, у прыватнасці, адрамантавалі амаль 300 тыс.м2 дарог і актыўна будуецца ўнутрыгарадская кальцавая дарога, ён паабяцаў, што сёлета адкрыецца новы падземны пераход, працягнецца масштабная змена аблічча Ленінскай вуліцы, а Святое возера ўжо амаль гатова стаць сучаснай зонай адпачынку.
Далей ад прысутных былі зададзеныя пытанні. Адно з якіх датычылася т.зв. парка 60-годдзя Вялікага Кастрычніка, ці, гаворачы нармальнай мовай – парка каля таго самага Святога возера. “Якія перспектывы ў парка 60-годдзя Кастрычніка?” – прагучала пытанне з залі.
Уцямнага адказу на такое пытанне Чарткоў не даў. “Перспектывы ёсць, але… рашаць будзеце вы!” – прызнаўшы уласную няздольнасць знайсці нейкае рашэнне па тэме парка, пачаў адказваць граданачальнік. “Давайце абвесцім конкурс ідэй – як магілёўцы бачаць гэта месца. Так што пачынайце фантазіраваць і прапаноўваць!” – пераклаў свае абавязкі лукашэнкаўскі прызначэнец на магілёўскае насельніцтва.
Праблемы парку пачаліся не ўчора. Закладзены ў 70-х гадах мінулага века як своеасаблівы прыродны шчыт супраць хімвалакноўскага забруджвання, ён ніколі не выконваў гэтую ролю. Бязглуздыя савецкія азеляніцелі пачалі саджаць дрэвы на былым тарфяніку, прысыпаным пясчанай глебай. У выніку за амаль 50 гадоў ніякіх магутных дубой-асілкаў ці высачэзных бяроз там не вырасла. Кволыя дрэвы сохнуць і на іх месцы праўладныя імітатары бурлівай дзейнасці ўторкваюць новыя саджанцы, якіх чакае такі ж самы лёс. Уласна ж парк пакрысе пачынае забудоўвацца – спачатку там з’явілася Магілёўская дзіцячая школа мастацтваў №3, потым касцёл Святога Антонія.
Магчыма, парк каля Святога возера, які за амаль паўстагоддзя па-сапраўднаму так і не стаў паркам, у рэшце рэшт будзе па-просту забудаваны. А ўсё з-за таго, што фантазіі адносна яго перспектыў ў магілёўскай улады ніякіх няма.
Эпоха аўтарынка на Гомельскай шашы ў Магілёве скончылася.
Амаль 30 гадоў праіснаваў аўтарынак побач з аўтасэрвісам на Гомельскай шашы. Але ўсяму калісьці прыходзіць канец. У студзені 2026 года гэта здарылася і з аўтарынкам, які пэўна яшчэ доўга будуць помніць магілёўскія аўтатаматары. У свой час там можна было купіць шмат чаго – ад фарбаў для аўтамабіля і дробных дэталяў да бэушных калёсных дыскаў і такіх жа ўжываных дэталяў кузава.
Як сцвярджае тэлеграм-канал Mogilevnews, ў апошні час аўтарынак пераўтварыўся ў барахолку. А ўладальнікі аўтамабіляў для набыцця неабходных запчастак усё больш аддавалі перавагу пакупкам праз інтэрнэт ці ў спецыялізаваных магазінах.
А калісьці жыццё на аўтарынку віравала. Прычым не толькі гандлёвае, але і грамадскае. Так, гандляры час ад часу праводзілі забастоўкі з прычыны тых ці іншых парушэнняў іх правоў. Былі там і забастоўкі салідарнасці з іншымі прыватнымі прадпрымальнікамі.
Яна тычылася забеспячэння свабоды вызнання і вызначыла асновы рэлігійнай памяркоўнасці шляхты і вольных людзей у Польскім каралеўстве і Вялікім Княстве Літоўскім.
Лічыцца пачаткам узаконенай рэлігійнай свабоды ў дзяржаве, з’яўляецца першым падобным дакумэнтам у Еўропе. Скасавала рэлігійныя матывацыі ў якасці адмазкі за злачынства: забіў ці скраў – ідзеш па крымінальцы і без розніцы пан ці халоп і якой веры. Дыскутуй, непрымай – але рук не распускай.
У 2003 годзе тэкст канфедэрацыі ўнесены ў спіс Памяць свету ЮНЕСКА.
1577 год. Кароль і вялікі князь Стэфан Баторы надаў Магілёву магдэбургскае права і герб.
“Тое место наше Могилевское, яко у своих границах заложено есть, (вместо литовскаго права на) право немецкое, которое майдебурским названо, умыслили есмо преложити”.
Разам з магдэбургскім правам, Магілёў атрымаў свой першы герб – “вежу мурованую, высоко веденую”.
1588 год. Жыгімонт III Ваза зацвердзіў Трэці статут Вялікага княства Літоўскага.
Звод законаў феадальнага права, які закончыў кадыфікацыю права ў ВКЛ.
Пасля таго як быў прыняты Статут Вялікага Княства Літоўскага 1566, кадыфікацыйная работа не спынілася. Праз два гады Гарадзенскі сойм унёс папраўкі ў некаторыя артыкулы і стварыў камісію для дапрацоўкі Статута. Камісія для выпраўлення Статута была выбрана і на Люблінскім сойме 1569.
Да канца 1584 работа над Статутам была скончана, але ў сувязі з тым, што ён ігнараваў акт Люблінскай уніі 1569, прадстаўнікі Польшчы доўгі час не дапускалі яго зацвярджэння на агульным сойме Рэчы Паспалітай.
1781 год. Нарадзіўся Юзаф Дашчынскі.
Беларускі піяніст і кампазітар. Капітан нацыянальнай віленскай гвардыі.
Выкладчык ігры на фартэпіяна ў Віленскім універсітэце, дырыжор аркестра мінскага губернскага маршалка Л. Ракіцкага, з якім ён выступаў у розных гарадах Беларусі.
Аўтар больш як 100 музычных твораў, якія выдаваліся ў Ляйпцыгу, Вільні, Вене, Пецярбургу, Варшаве, Маскве, у тым ліку вальсы, паланэзы. Таксама аўтар літургічнага твора – Вастрабрамская літанія.
За адзін з вакальных паланэзаў у 1812 годзе быў адораны брыльянтавым пярсцёнкам ад расійскага імператара Аляксандра І.
Памёр 10 верасня 1844 года.
1889 год. Нарадзіўся Язэп Мамонька.
Беларускі нацыянальны дзеяч, публіцыст.
Стваральнік першага беларускага вайсковага аб’яднання ў Рызе (1917), адзін з заснавальнікаў і каіраўнікоў Цэнтральнай беларускай вайсковай рады, дэлегат Першага Усебеларускага з’езда, дзеяч Беларускай Народнай Рэспублікі, сябра прэзідыума Народнай Рады БНР. Удзельнік Першай і Другой Усебеларускіх канферэнцый.
У 1920-х гадах жыў у Чэхаславакіі і Латвіі.
На хвалі беларусізацыі пераехаў у БССР і адразу 11 верасня 1928 года быў арыштаваны ДПУ, у 1929 годзе прыгавораны да 10 гадоў лагераў, 2 верасня 1937 – да расстрэлу.
Расстраляны 10 верасня 1937 года ў Карэліі.
Рэабілітаваны Генеральнай пракуратурай Расіі 25 сакавіка 1993 года.
Палута Бадунова і Язэп Мамонька, 1921 г.
1919 год. Нарадзіўся Павел Кармунін.
Народны артыст Беларусі.
Акцёр франтавых брыгад мастацкай самадзейнасці, тэатра Савецкай ваеннай адміністрацыі ў Берліне, Казанскага тэатра, Беларускага тэатра імя Янкі Купалы.
Акцёр запомніўся гледачам па ролях Лявона Зябліка («Раскіданае гняздо» Я. Купалы), дзеда Цярэшкі («Рудабельская рэспубліка» паводле С. Грахоўскага), Торгалы («Брама неўміручасці» К. Крапівы), Кудасава («Пагарэльцы» А. Макаёнка), Аўдзея («Страсці па Аўдзею» У. Бутрамеева) і іншых, па кінастужцы «Рагаты бастыён».
Памёр 1 красавіка 2002 года.
1919 год. Афіцыйнае адкрыццё заснаванага Марка Шагалам Віцебскага народнага мастацкага вучылішча.
Вучылішча пачало працу ў памяшканні былога дому банкіра Вішняка па вуліцы Бухарынскай, 10 (цяпер вуліца Газеты «Праўда»).
Мэтр запрасіў на працу вядомых мастакоў Івана Пуні, Ксенію Багуслаўскую, Надзею Любавіну, Івана Цільбергза, Мсціслава Дабужынскага, Аляксандра Рома, Казіміра Малевіча, Юдаля Пэна і іншых.
Першым дырэктарам ўстановы стаў М. Дабужынскі.
Асобнае месца ў рабоце школы займала «Вольная майстэрня» Марка Шагала, арганізаваная на манер парыжскіх акадэмій. Асноўны ўпор у ёй рабіўся на самастойную працу навучэнцаў.
1940 год. У в. Змітраўка 2-я Клічаўскага раёна нарадзіўся Леанід Дайнэка.
Беларускі пісьменнік, лаўрэат дзяржаўнай прэміі Беларусі імя К.Каліноўскага і Літаратурнай прэміі імя І.Мележа.
Адзін з найлепшых беларускіх гістарычных пісьменнікаў.
Працаваў у часопісе «Маладосць», выдавецтве «Мастацкая літаратура». Заснавальнік фірм «Пасад» і «БелПі» (брэнд «Крамбамбуля» і іншыя).
Аўтар гістарычных раманаў часоў Полацкага княства і Вялікага княства Літоўскага – «Меч князя Вячкі», «След ваўкалака», «Жалезныя жалуды», «Назаві сына Канстанцінам», зборнікаў вершаў.
Некаторыя вершы пакладзены на музыку.
Памёр 21 жніўня 2019 года.
1943 год. Нарадзіўся Міхаіл Пташук.
Беларускі кінарэжысёр, акцёр, прадзюсар. Народны артыст БССР.
Працаваў рэжысёрам у тэатрах Масквы і Казані, на кінастудыі «Беларусьфільм».
Атрымалі шырокую вядомасць яго экранізацыі вядомых літаратурных твораў беларускіх пісьменнікаў – «Вазьму твой боль» (паводле І. Шамякіна), «Чорны замак Альшанскі» (У. Караткевіч), «Знак бяды» (паводле В. Быкава). Сярод фільмаў 1980-1990-х – гісторыка-палітычныя стужкі «Наш браняпоезд», “Кааператыў «Палітбюро», «У жніўні 44-га…».
Лаўрэат шматлікіх прэмій, узнагарод на прэстыжных кінафестывалях.
Загінуў у аўтакатастрофе 26 красавіка 2002 года ў Маскве, па шляху на прысуджэнне прэміі «Ніка».
1986 год. Узарваўся амерыканскі касмічны карабель «Чэленджэр». Загінула сем астранаўтаў.
Гэта адбылося ў 14:01 на 73-й секундзе пасля старту з мыса Канавэрал. Да гэтага часу выказваюцца розныя меркаванні аб прычынах гэтай катастрофы, якая забрала жыццё сямі астранаўтаў.
Большасць экспертаў схіляюцца да той версіі, што выбух мог адбыцца з-за пашкоджанняў у паскаральніку першай ступені з цвёрдым палівам.
2003 год. У Вялікабрытаніі пачаўся продаж новага віду паліва – GlobalDiesel.
Часткова складаецца з тых жа элементаў, што і маргарын, а таксама маянэз. Продаж арганізаваны ў супермаркетах сеткі Sainsbury’s. Вытворца – кампанія Greenwich.
У GlobalDiesel, якое мае вельмі нізкае ўтрыманне серы, дададзены адпрацаваны рапсавы алей. Прымяненне новага паліва зніжае выкід вуглякіслага газу на 5%. Паліва эканамічнае і таннае ў вытворчасці.
2017 год. Памёр Аляксандр Ціхановіч.
Беларускі эстрадны спявак. Народны артыст Беларусі.
Саліст ВІА «Верасы», Дзяржаўнага аркестра сімфанічнай і эстраднай музыкі Беларусі, стваральнік і кіраўнік першага ў Беларусі Тэатра песні (і студыі пры ім; з 2003 г. – прадзюсерскі цэнтр «Прафіартвідыён»), музычны кіраўнік беларускага канала «Сталічнае тэлебачанне».
Аўтар папулярных эстрадных песень.
2018 год. Памерла Нэлі Багуслаўская.
Беларуская спявачка, адна з першых зорак беларускай эстрады. Заслужаная артыстка БССР.
Салістка ансамбля «Арбіта-67» (разам з У. Мулявіным), Беларускай філармоніі.
Пераможца Усесаюзнага конкурса песні ў Маскве (1966).
Яе выканальніцкая манера вылучалася мяккасцю, шчырасцю, натуральнасцю. Сярод лепшых інтэрпрэтацый — песні «Белая Русь» Ю.Семянякі, «Спадчына» І. Лучанка.
Памёрла 28 студзеня 2018 года. Пахавана ў Мінску на Усходніх могілках каля мужа Ізмаіла Капланава.
Вялікі падзёж жывёлы, які спрабуюць схаваць, і адсутнасць спецыялістаў – галоўныя праблемы жывёлагадоўлі ў Магілёўскай вобласці.
Пракуратура спрабуе забяспечыць захаванасць пагалоўя кароў у Магілёўскай вобласці. Атрымліваецца пакуль не найлепшым чынам, што і зразумела – вяртанне савецкіх парадкаў з іх прымусам і адсутнасцю зацікаўленасці ў выніках працы робіць пракурорскія праверкі пустой тратай дзяржаўных сродкаў.
На першы погляд, згодна інфармацыі пракуратуры, за 2025 год падзёж скаціны скараціўся ў параўнанні з 2024 годам з 26,37 тыс. да 21,26 тыс. галоў, альбо на 19,4%. Гэта агулам па рэгіёну, але ў той жа час у пяці раёнах колькасць памёрлых кароў наадворот вырасла.
Па меркаванні спецыялістаў з пракуратуры, скаціна дохне перш за ўсё з-за парушэння тэхналагічных рэгламентаў утрымання і кармлення, несвоечасовай вакцынацыі і неэфектыўнага лячэння. Пры гэтым пракурорскія знаўцы жывёлагадоўлі прызнаюць, што “ключавой праблемай таксама застаецца неўкамплектаванасць сельгасарганізацый ветэрынарнымі і заатэхнічнымі спецыялістамі”.
Праўда, узнікае пытанне, а можа гэтая неўкамплектаванасць – гэта не “таксама”, а менавіта “перш за ўсё”? Бо калі б былі ў дастатковай колькасці людзі, якім такая праца была б патрэбная, то і не было б парушэнняў тых самых рэгламентаў? Канешне, гэтых людзей трэба зацікавіць у такой працы, але гэта ўжо не пытанне пракурорскіх правяральшчыкаў.
Ад пракурораў пры такой сістэме патрабуецца знайсці і пакараць вінаватых, напісаць разнастайныя прадпісанні. І вось з гэтым яны выдатна спраўляюцца. “Па выніках разгляду актаў нагляду да адміністрацыйнай і дысцыплінарнай адказнасці прыцягнута 759 работнікаў, у тым ліку 211 кіраўнікоў прадпрыемстваў АПК і 26 службовых асоб райвыканкамаў. Па патрабаванні пракурораў да матэрыяльнай адказнасці прыцягнута 704 работнікі на агульную суму звыш 226 тыс. рублёў, з іх 48 кіраўнікоў сельгасарганізацый”, – справаздачацца яны. Ну прыцягнулі, і што далей? Кароў стала больш? Ветэрынарныя і заатэхнічныя спецыялістамі натоўпамі пабеглі на вакантныя месцы?
Не, з пракурорскай інфармацыі гэта ніяк не вынікае. Затое вынікае іншае – што падзёж скаціны лепей схаваць для прыгожай справаздачы. Штосьці з таемнага стала яўным, але ж штосьці і не стала. “У 2025 годзе ў Магілёўскай вобласці ўзбуджана 64 крымінальныя справы па прыкметах злачынстваў, звязаных з утойваннем падзёжу БРЖ, з іх пракурорамі – 10. Па крымінальных справах устаноўлены факты ўтойвання ад уліку ў дзяржаўнай статыстычнай справаздачнасці звыш 3 тыс. галоў буйной рагатай жывёлы, падзёж якіх меў месца не толькі ў 2025 годзе, але і раней”, – рапартуе пракуратура, пэўна, лічачы, што такім чынам змагаецца са злачыннасцю ў сельскай гаспадарцы. Насамрэч, не. Усе гэтыя лічбы толькі сведчаць аб заганнай савецкай сістэме кіравання, якая адроджана ў Беларусі.
Камітэт дзяржаўнага кантролю Магілёўскай вобласці высветліў, чаму праз трыццаць гадоў фермерства на Магілёўшчыне буксуе.
Закону аб сялянскіх гаспадарках у Беларусі ўжо больш за трыццаць гадоў. У 1991 годзе на яго ўскладалі вялікія надзеі. Аднак праз тры дзесяцігоддзі доля фермераў у агульным аб’ёме сельскагаспадарчай вытворчасці па-ранейшаму мізэрная – за 2024 год усяго 2,9 працэнта.
Чаму фермерства дагэтуль не стала паўнавартаснай галіной і ў чым прычыны, асабліва ў Магілёўскай вобласці, спрабаваў разабрацца КДК рэгіёна.
Сацыялогія нібыта абнадзейвае: амаль 90 працэнтаў жыхароў Магілёўскай вобласці лічаць фермераў працавітымі, практычнымі і ініцыятыўнымі. Ім давяраюць як вытворцам якаснай прадукцыі. Аднак існуе шмат «але».
Фермеры хочуць роўных умоў, а КДК – больш гною
Як лічыць дырэктар абласнога Саюза фермераў Мікалай Шпакаў, асноўныя праблемы сялянскіх гаспадарак застаюцца ранейшымі:
мінеральныя ўгнаенні фермерам выдзяляюць па рэшткавым прынцыпе;
рэалізаваць ураджай наўпрост складана з-за слабой інфраструктуры;
востра не хапае рабочых рук;
мясцовыя ўлады не заўсёды ідуць насустрач і слаба ўзаемадзейнічаюць з КФГ.
Прасцей кажучы, спачатку ўсімі пералічанымі дабротамі ўлады спрабуюць забяспечыць свае стратныя калгасы, а фермерам дастаецца тое, што застаецца – нічога.
КДК абвінавачвае фермераў у тым, што яны амаль не займаюцца жывёлагадоўляй, і праз гэта няма арганікі для ўгнаення палёў.
У 2024 годзе фермеры Магілёўскай вобласці ўнеслі ў сем разоў менш арганічных угнаенняў, чым належыць. Мінеральных угнаенняў – на трэць менш, чым буйныя гаспадаркі. Вынік – знясіленне глебаў і нізкая ўраджайнасць: з гектара ў сярэднім збіраюць у 1,6 раза менш прадукцыі, чым у дзяржаўных арганізацыях.
Ключавое слова тут – «належыць». Ды і поспехі дзяржаўных арганізацый з іх масіраванай падтрымкай настолькі сціплыя, што наўрад ці іх можна ставіць у прыклад.
Як выйсце: фермерства – толькі шырма
Камітэт дзяржаўнага кантролю зафіксаваў дзясяткі выпадкаў, калі КФГ фактычна не вялі сельскагаспадарчай дзейнасці, але карысталіся ўсімі прадугледжанымі для фермераў ільготамі. Паводле вынікаў праверкі, чвэрць буйных КФГ атрымліваюць выручку зусім не з палёў, а з пабочнага бізнесу – ад лесанарыхтовак, грузаперавозак, арэнды і нават правядзення карпаратываў.
У Быхаўскім раёне фермерская гаспадарка зарабіла 1,8 мільёна рублёў, аказваючы выключна лесагаспадарчыя паслугі. У іншым выпадку прадпрымальнік закупляў бульбу ў вытворцаў і перапрадаў яе з нацэнкай, удвая большай за дазволеную.
Парушэнні тычацца і падатковай справаздачнасці. У Асіповіцкім раёне кіраўнік КФГ выплачваў заробкі праз падстаўнога ІП, заніжаючы выручку. У Касцюковічах кіраўнік гаспадаркі пяць гадоў запар прадаваў прадукцыю за наяўныя, не адлюстроўваючы здзелкі ў справаздачах – толькі бульбы было рэалізавана на 3 мільёны рублёў. У Івацэвіцкім раёне прадукцыя афармлялася як прыватныя продажы, каб атрымаць з бюджэту надбаўкі – 27 тысяч рублёў. У некаторых выпадках узбуджаныя крымінальныя справы.
Ключавыя ініцыятывы КДК – зноў адміністрацыйныя
Камітэт дзяржаўнага кантролю прапанаваў «аздаравіць» фермерскі сектар. Сярод ключавых ініцыятыў:
абнаўленне закона аб сялянскіх гаспадарках з магчымасцю ліквідацыі непрацуючых КФГ;
перагляд падатковых ільгот: прымяняць іх толькі да выручкі ад сельскагаспадарчай вытворчасці;
кантроль за дзяржаўнай падтрымкай і новыя механізмы яе прадастаўлення;
стымулы для жывёлагадоўлі і прыярытэтных напрамкаў;
ўцягванне буйных КФГ у рэалізацыю сацыяльных праектаў;
жорсткае захаванне патрабаванняў па захаванні ўрадлівасці зямель.
Лукашэнка ўжо падтрымаў гэтыя прапановы. Урад і аблвыканкамы атрымалі даручэнне ліквідаваць выяўленыя праблемы. Лічыцца, што справа зрушылася з месца.
Гэтым граблям ужо трыццаць гадоў
Меры, якія выглядаюць разумнымі – гэта тыя самыя граблі, на якія Беларусь наступае ўжо трыццаць гадоў. Наўрад ці яны прывядуць да кардынальных зменаў.
Фермерства як форма прыватнага прадпрымальніцтва патрабуе рынкавай логікі, мінімальнага дзяржаўнага ўмяшання і свабоды распараджацца вынікамі сваёй працы.
Сялянства – усё ж разнавіднасць капіталізму, і яно не можа развівацца ў краіне з планавай, сацыялістычнай эканомікай.
І пакуль улады будуць адміністрыраваць дзейнасць фермераў, тыя будуць займацца чым заўгодна – ад перавозак да арэнды, ад гандлю лесам да арганізацыі карпаратываў, але не фермерствам як такім.
Прынамсі частка з гэтай партыі ліфтоў была пастаўлена на акупаваныя тэрыторыі Украіны. Зараз пачаліся вяртанні пад’ёмнікаў заводу-вытворцы з-за брака.
У магілёўскага “Ліфтмаша” наспяваюць чарговыя праблемы. Крыніцы mogilev.media паведамляюць, што партыя з тысячы ліфтоў, пастаўленых у Расію і ў тым ліку на акупаваныя украінскія тэрыторыі, аказалася бракаванай і цяпер прадпрыемства чакаюць суды і непрыемныя эканамічныя наступствы.
“Магілёўліфтмаш” і “ДНР”
Супрацоўніцтва магілёўскага ліфтавага гіганта з калабаранцкай адміністрацыяй акупаваных тэрыторый фіксуецца пачынаючы з 2023 года. Сяргей Чарткоў, які зараз з’яўляецца старшынёй Магілёўскага гарвыканкама, а ў той час працаваў генеральным дырэктарам “Магілёўліфтмаша”, у жніўні 2023 года падпісаў пагадненне аб супрацоўніцтве з кіраўніцтвам так званай ДНР. Яго мэтай была як лакалізацыя зборкі ліфтоў на тэрыторыі ДНР так і прамыя пастаўкі абсталявання.
Вынікам стала пастаўка ліфтоў магілёўскага завода на акупаваныя тэрыторыі і канкрэтна ў Марыупаль. Так, ужо да канца 2023 года ў ДНР чакалі пастаўку з 150 магілёўскіх ліфтоў. Справа, відаць, прайшла паспяхова і мела далейшы працяг, бо ўжо восенню 2025 года пад’ёмнікі “Магілёўліфтмаша” ўстанаўліваліся на вуліцы 50 год СССР і праспекце Будаўнікоў – паведамляе мясцовы рэсурс MRPL.NEWS.
Штопраўда, на акупаваных тэрыторыях магілёўскі вытворца сустракаецца з жорсткай канкурэнцыяй. Так, марыупальскі мікрараён “Ленінградскі квартал”, з якога мясцовыя ўлады робяць вітрыну “пацёмкінскага” аднаўлення горада, забяспечваецца кітайскімі ліфтамі. А таксама пастаўку і мантаж ліфтавага абсталявання ў ДНР і канкрэтна ў Марыупаль ажыццяўляе “Шчэрбінскі ліфтабудаўнічы завод”.
Тысяча бракаваных ліфтоў – ужо ідуць вяртанні
Такім чынам, праблемны магілёўскі гігант сутыкаецца з сур’ёзнай канкурэнцыяй нават у такой рызыкоўнай зоне, як нестабільная тэрыторыя анексаваных земляў. Гэтая канкурэнцыя ўжо прывяла да першага гучнага правала “Магілёўліфтмаша” за ўсю яго гісторыю, калі гендырэктар прадпрыемства Руслан Страхар атрымаў па выніках 2025 года вымову за правал з экспартам прадукцыі.
А цяпер на прадпрыемства абрынуўся яшчэ і новы ўдар – партыя з тысячы ліфтоў, пастаўленая ў Расію – як паведамляюць крыніцы mogilev.media – аказалася бракаванай. Завод ужо атрымлівае назад няякасную прадукцыю і прэтэнзіі з боку партнёраў, што вядзе як да эканамічных, так і іміджавых страт.
Калі вас цікавіць, што адбываецца з лідарам магілёўскага машынабудавання, чытайце наш ранейшы агляд:
Пракуратура знайшла масу праблем у сістэме ахове здароўя Магілёўскай вобласці.
Праверка, якую правяла пракуратура Магілёўскай вобласці, паказала: праблемы ў сістэме аховы здароўя рэгіёна носяць не выпадковы, а сістэмны характар. Нягледзячы на заявы пра «станоўчую дынаміку», жыхары вобласці па-ранейшаму сутыкаюцца з недахопам урачоў, доўгім чаканнем медыцынскай дапамогі і адсутнасцю неабходных лекаў.
Адной з самых балючых праблем застаецца кадравы дэфіцыт. Медыцынскія ўстановы Магілёўшчыны недаўкамплектаваныя ўрачамі розных спецыяльнасцяў, што непасрэдна ўплывае на якасць і даступнасць дапамогі. Пры недахопе кадраў нагрузка на наяўных спецыялістаў расце, а пацыенты вымушаныя чакаць прыёму або шукаць дапамогу ў іншых рэгіёнах.
Падчас праверкі пракуроры выявілі больш за 50 парушэнняў пры правядзенні дыспансерызацыі дарослага насельніцтва. Гэта ставіць пад сумнеў эфектыўнасць прафілактычнай медыцыны, якая фармальна лічыцца адным з прыярытэтаў дзяржаўнай сістэмы аховы здароўя.
Акрамя таго, у медыцынскіх установах Магілёва, Асіповіцкага і Слаўгарадскага раёнаў зафіксаваныя перавышэнні дапушчальных тэрмінаў чакання медыцынскіх паслуг і дыягнастычных даследаванняў. Фактычна гэта азначае, што людзі не могуць своечасова атрымаць неабходную дапамогу.
Асобную заклапочанасць выклікала сітуацыя з вакцынацыяй і лекавым забеспячэннем. Пракуратура выявіла парушэнні пры выкарыстанні вакцын і вядзенні ўліковай дакументацыі па прафілактычных прышчэпках. У шэрагу ўстаноў адсутнічалі абавязковыя лекавыя сродкі, а кантроль за тэрмінамі іх захоўвання ажыццяўляўся фармальна.
Крытычны стан зафіксаваны і ў частцы фельчарска-акушэрскіх пунктаў (ФАП), якія часта з’яўляюцца адзіным месцам атрымання медыцынскай дапамогі для жыхароў вёсак. З больш як 120 правераных ФАПаў у 12 выяўлены парушэнні санітарна-тэхнічнага стану.
Па выніках праверкі пракуратура ўнесла прадстаўленне ў аблвыканкам. Аднак, як паказвае практыка, самі па сабе прадстаўленні не вырашаюць гадамі назапашаныя праблемы — пытанне ў тым, ці прывядуць высновы праверкі да рэальных зменаў у сістэме аховы здароўя рэгіёна.
Магілёўцы Усевалад Мачэкін і Усевалад Бутвянкоў, якіх лічаць датычных да рыцарскага клуба “Барысфен”, сталі фігурантамі крымінальнай справы аб удзеле ў так званым “экстрэмісцкім фармаванні”. Арганізатар клуба Павел Станкевіч – на волі.
Міністэрства ўнутраных спраў на працягу трох месяцаў двойчы дадавала імёны 20-гадовага Усевалада Мачэкіна і 18-гадовага Усевалада Бутвянкова ў так званы «пералік арганізацый, фарміраванняў, індывідуальных прадпрымальнікаў, якія маюць дачыненне да экстрэмісцкай дзейнасці». Пра гэта піша MAYDAY.
У кастрычніку 2025 года ведамства прызнала сувязь Мачэкіна і Бутвянкова з тэлеграм-каналам Sandӓr, у якім сілавікі, па ўсёй верагоднасці, знайшлі прыкметы рэабілітацыі нацызму. У дадзены момант тэлеграм-канал недаступны.
У снежні 2025 года МУС яшчэ раз згадала прозвішчы Мачэкіна і Бутвянкова ў «пераліку» як асоб, якія маюць дачыненне да “экстрэмісцкага фармавання” ў выглядзе рыцарскага клуба “Барысфен”. Апроч іх, у спісе таксама значыцца рэканструктар Павел Станкевіч (Пастухоў).
Затрыманні ў “Барысфене” пачаліся у лістападзе 2025 года. Менавіта тады і былі затрыманыя Мачэкін, Бутвенкаў і Станкевіч. Апошні быў некалькі разоў адміністрацыйна арыштаваным, а потым на яго завялі крымінальную справу.
Паводле інфармацыі mogilev.media, Павел Станкевіч зараз знаходзіцца на волі.
Мачэкін і Бутвенкаў у дадзены момант знаходзяцца ў следчым ізалятары Магілёва, ім прад’яўлена абвінавачванне ў рамках Крымінальнага кодэкса, аднак падрабязнасцяў справы няма.
На момант затрымання абодвум хлопцам было 19 і 18 гадоў адпаведна. 10 студзеня Усеваладу Мачэкіну споўнілася 20 гадоў.
