Фотамастак Уладзімір Зуеў падзяліўся незвычайнай знаходкай – здымкамі, якія галандскі фатограф Эрык ван Стратэн зрабіў амаль чвэрць стагоддзя таму ў Бабруйску.
“Вось нейкі галандскі фатограф Erik van Straten здымаў на “лейку” Бабруйск і Столін у канцы 90-х – пачатку 2000-х”, – напісаў Уладзімір у Threads.
Свае здымкі, у тым ліку і беларускіх гарадкоў, фатограф апублікаваў на фотахостынгу Flickr. Мяркуючы па галерэі Эрыка, ён таксама здымаў у Лондане, Амстэрдаме і Турцыі. Усяго аўтар загрузіў пад тысячу фатаграфій.
Уладзімір нават звязаўся з Эрыкам і ў каментарах пад яго альбомам напісаў, што падзяліўся здымкамі ў сваіх сацсетках. “Дзякуй! Бабруйск – вельмі фотагенічны горад. Насамрэч уся Беларусь вельмі фотагенічная. Нам, заходнім людзям, здаецца, быццам у Беларусі час спыніўся”, – адрэагаваў на каментар Эрык.
А больш здымкаў фатографа можна знайсці ў яго альбомах на фотахостынгу. Спасылка тут. Фотаздымкі: Erik van Straten
978 год. Уладзімір Святаславіч (960-1015) абвешчаны вялікім князем кіеўскім.
У 980-я гады ён абраў хрысціянства дзяржаўнай рэлігіяй Кіеўскай дзяржавы. Вядомы ў гісторыі як Уладзімір Святы, Уладзімір Вялікі, Уладзімір Хрысціцель, у былінах – як Уладзімір Краснае Сонейка.
Уладзімір захапіў у 977 (978) годзе Полацк, забіў полацкага князя Рагвалода і яго сям’ю, акрамя дачкі Рагнеды, якую гвалтам узяў яшчэ адной жонкай.
Ад 7 жонак меў 13 сыноў і не менш за 10 дачок, у тым ліку ад Рагнеды меў Ізяслава (князь полацкі, родапачынальнік полацкай галіны Рурыкавічаў), Мсціслава, Яраслава (князя растоўскага, наўгародскага, кіеўскага), Усевалада (князя Уладзіміра-Валынскага), Прадславы, Праміславы (жонка венгерскага прынца Ласла Лысага), Мсціславы.
Ласенка А. Уладзімір і Рагнеда, 1770 год.
1910 год. Нарадзіўся Жак-Іў Кусто (1910-1997).
Французскі акіянограф, контр-адмірал, фатограф, рэжысёр, вынаходнік, аўтар мноства кніг і фільмаў, акадэмік, дырэктар Акіянаграфічнага музея ў Манака.
Адзін з вынаходнікаў акваланга, падводных дамоў, апарата «ныраючы сподак».
Займаўся пытаннямі аховы падводнага асяроддзя.
Аўтар кніг і каля 90 дакументальных фільмаў, сярод якіх «Свет маўчання», «Залатая рыба» (прэмія «Оскар») і «Свет без сонца» («Оскар»).
Існуюць звесткі, што знакаміты вучоны і падарожнік мае беларускія карані, што быццам ягоны бацька Даніель Кусто (1878-1969) эміграваў у Францыю з Лынтупаў сённяшняга Пастаўскага раёна, перарабіў свае беларускія імя і прозвішча Даніла Куст на французскі ўзор. Хаця, верагодна, гэта толькі прыгожая легенда, бо на інтэрактыўным генеалагічным дрэве сям’і Кусто бліжэйшыя продкі Жак Іва Кусто паходзяць выключна з Францыі.
1911 год. Нарадзіўся Пётр Савачкін (1911-1975).
Беларускі гісторык, дэкан гістарычнага факультэта БДУ (1955-1973), кандыдат гістарычных навук, дацэнт.
Даследаваў гісторыю Заходняй Беларусі 1920-х гадоў, устанаўлення савецкай улады ў заходніх абласцях Беларусі.
Працаваў загадчыкам кафедры, намеснікам дырэктара Мінскай школы прафруху ВЦСПС (1950-1955), загадчыкам кафедры гісторыі СССР.
Памёр 11 лістапада 1975 года.
1917 год. У Магілёве выйшаў першы нумар газеты “Молат”.
З 10 студзеня 1918 года выходзіла як “Весткі Магілёўскага савета рабочых і салдацкіх дэпутатаў”, у лютым 1919 – маі 1925 – «Саха і молат», да 1929 – «Магілёўскі селянін», з лістапада 1929 да 1941 года – «Камунар Магілёўшчыны».
У час Вялікай Айчыннай вайны – орган Магілёўскага падпольнага абкама КП(б)Б. Назва падчас вайны і ў 1945-1956 гадах – «За Радзіму». З 12 жніўня 1956 года выходзіць пад назвай «Магілёўская праўда».
Выдавалася на рускай, з 10 кастрычніка 1924 года на беларускай мове.
1923 год. Выйшла ў свет паэма Якуба Коласа «Новая зямля».
Першы беларускі буйны эпічны твор. «Энцыклапедыя жыцця беларускага сялянства канца XIX – пачатку XX стагоддзя».
Напісана ў 1911-1923 гадах. Пачала стварацца, калі Якуб Колас сядзеў у мінскім астрозе: было напісана гумарыстычнае вершаванае апавяданне «Як дзядзька ездзіў у Вільню і што ён там бачыў».
Пазней на аснове апавядання былі створаны раздзелы «Па дарозе ў Вільню», «Дзядзька ў Вільні», «На Замкавай гары». Дзевяць апошніх раздзелаў (з 29) былі напісаны ў 1921 годзе. Паэма была завершана 5 студзеня 1923 год.
1931 год. Нарадзіўся Уладзімір Мацюхін (1931-2020).
Беларускі фізіёлаг і біяфізік, акадэмік НАНБ, Акадэміі медыцынскіх навук СССР, Расійскай акадэміі медыцынскіх навук, доктар медыцынскіх навук, прафесар, Кавалер Ордэна Ф. Скарыны.
Ажыццявіў комплексныя даследаванні па эколага-фізіялагічных і эколага-радыяцыйных праблемах чалавека пасля Чарнобыльскай катастрофы.
Распрацоўваў сістэмы жыццезабеспячэння пасля буйных радыяцыйных катастроф.
Аўтар больш за 240 навуковых прац, у тым ліку 7 манаграфій.
Пад яго кіраўніцтвам абаронены 17 кандыдацкіх і 5 доктарскіх дысертацый.
Памёр 13 лютага 2020 года.
1942 год. Нарадзіўся Яраслаў Пятроў.
Беларускі спявак (бас). Народны артыст БССР, саліст Нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы Беларусі.
Выпускнік Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі. З 1973 года – саліст Нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы Беларусі.
Валодае моцным голасам прыемнага тэмбру, шырокага дыяпазону, сцэнічнай абаяльнасцю. Творчасці ўласцівы тэмперамент і шчырасць у перадачы пачуццяў, глыбокае пранікненне ў вобраз, гранічная выразнасць кожнага характару.
У рэпертуары – практычна ўсе галоўныя басовыя партыі, у тым ліку ў пастаноўках «Сівая легенда» Дз. Смольскага, «Дзікае паляванне караля Стаха» У. Солтана, «Хаваншчына» М. Мусаргскага, «Русалка» А. Даргамыжскага, «Іван Сусанін» М. Глінкі, «Князь Ігар» А. Барадзіна.
Удзельнічаў у гастролях у Іспаніі, ПКнязь Ігарартугаліі, Аргенціне. Выконваў партыю Барыса Гадунова на сцэнах оперных тэатраў Варшавы, Уроцлава, Любляны, Сафіі, Буэнас-Айрэса.
1965 год. Англійская каралева Лізавета ўзнагародзіла ордэнам Брытанскай імперыі музыкантаў гурта “The Beatles”.
Першыя ўганараваныя ордэнам музыкі: да гэтага ордэнам узнагароджваліся пераважна вайскоўцы і палітыкі. Ордэны былі ўручаны 26 кастрычніка 1965 года.
Пасля каралеўскага рашэння з усіх бакоў пасыпаліся лісты з пратэстамі. Палата лордаў таксама была супраць, бо па іх словах нельга ўзнагароджваць “хлопцаў, якія адбіліся ад рук”.
Бітлы таксама былі вельмі здзіўлены такім паварот падзей. Яны нават мелі намер адмовіцца ад узнагароды, але ўсё ж вырашыліся прыняць яе – для таго, каб правучыць старэйшае пакаленне.
На самой цырымоніі ўручэння ў Букінгемскім палацы “The Beatles” паводзілі сябе адпаведна з ўласным іміджам – увесь час смяяліся і паводзілі сябе эпатажна.
1982 год. Памёр Рыгор Семашкевіч (1945-1982).
Беларускі пісьменнік і літаратуразнавец, дацэнт кафедры беларускай літаратуры БДУ, кандыдат філалагічных навук.
Аўтар зборнікаў вершаў, аповесцей, эсэ, верша “Апошняя ноч Каліноўскага”, аўтар прац “Браніслаў Эпімах-Шыпіла”, “Беларускі літаратурна-грамадскі рух у Пецярбургу”.
Даследаваў гісторыю трупы Ігната Буйніцкага.
1985 год. Нарадзіўся Дзмітрый Калдун.
Беларускі папулярны спявак.
Пераможца праекту «Фабрыка Зорак-6», на конкурсе Еўрабачанне 2007 заняў 6-е месца – самае высокае за ўсю гісторыю ўдзелу Беларусі ў конкурсе.
Прыгадаем, што толькі раз на конкурсе “Еўрабачанне” перамог этнічны беларус – Алесь Рыбак у 2009 годзе, у якасці прадстаўніка Нарвегіі.
1993 год. Памёр Віталь Цвірка (1913-1993).
Беларускі жывапісец, педагог, Народны мастак БССР, рэктар Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута.
Займаўся пейзажам і «тэматычным жывапісам», нацюрмортам, пад час шматлікіх падарожжаў па Беларусі пісаў краявіды.
Большасць твораў захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі.
2020 год. Памерла Рыма Дулаева (1934–2020).
Эканоміка–географ, першы доктар геаграфічных навук сярод асецін, прафесар.
У 1968–1972 гадах выкладала на кафедры эканамічнай геаграфіі Магілёўскага педінстытута, стварыла з ліку студэнтак геаграфічнага факультэта фальклорны ансамбль «ОСА» і аб’ехала з канцэртамі амаль усе райцэнтры Магілёўшчыны.
У 1972–1982 гадах працавала ў НДІ эканомікі Дзяржплана БССР, вывучала пытанні геаграфіі прамысловых вузлоў. Аўтар першай у свеце манаграфіі аб татарах свету.
На схеме крадзяжу, калі за адны прадукты расплочваюцца як за іншыя, папалася жыхарка Дрыбіна.
Трыццацігадовая дрыбінчанка вымысліла арыгінальную схему дробнага крадзяжу. У мясцовай гандлёвай кропцы на касе самаабслугоўвання яна ўзважвала тавары, прабіваючы іх як больш танныя. Напрыклад, магла аплаціць за каўбасу па вазе як за грушу. “Эканомія” такім чынам за некалькі месяцаў склала 800 рублёў.
Папалася жанчына, калі загадчык крамы звярнуў увагу, што ў электронным чэку яна прабіла памяло, а па факце выносіла каўбасу і мясную прадукцыю. Загадчык спыніў яе, а пасля прагледзеў камеры назірання. Была выяўлена злачынная схема з некалькімі такімі фактамі. Вынік “выгадных пакупак” – крымінальная справа за крадзеж.
У Смаленскай і Бранскай абласцях Расіі непадалёк ад Магілёўшчыны ўладкоўваюцца новыя расійскія пускавыя комплексы.
Смаленская вобласць
Вайсковы аэрадром Шаталава ў Смаленскай вобласці знаходзіцца за 46 км да мяжы з Беларуссю і за 145 км да Магілёва. Яго пачалі выкарыстоўваць з 2025 года. Гэта найбліжэйшае да краін NATO вядомае месца запуску расійскіх баявых дронаў.
Маштабнае ўладкаванне інфраструктуры на гэтым аб’екце пачалося год таму. Ужо ў першыя месяцы на ўсходняй частцы аэрадрома былі заўважаныя дзве стацыянарныя пускавыя ўстаноўкі для запуску беспілотнікаў тыпу «Шахед». Пазней колькасць такіх пазіцый істотна павялічылася. На спадарожнікавым здымку ад 5 траўня 2026 года, які апынуўся ў распараджэнні Радыё Свабода, можна налічыць каля дзесяці пускавых установак.
Работы на тэрыторыі аэрадрома працягваюцца і цяпер. Акрамя новых стартавых пазіцый, тут былі размешчаныя элементы супрацьпаветранай абароны, а таксама збудаванне, якое па сваіх прыкметах можа выкарыстоўвацца як сховішча для беспілотнікаў.
Паводле інфармацыі ўкраінскіх маніторынгавых рэсурсаў, запускі дронаў з гэтай пляцоўкі адбываюцца рэгулярна і ў асобныя перыяды могуць фіксавацца некалькі разоў на працягу аднаго тыдня.
Спадарожнікавы здымак ад 1 сакавіка 2026 года сведчыць, што аэрадром, верагодна, выкарыстоўваецца не толькі для запуску стандартных «Шахедаў», але і для больш сучасных рэактыўных беспілотнікаў сямейства «Герань». На фотаздымку бачныя цёмныя сляды на снежным покрыве, якія могуць быць вынікам працы рэактыўных рухавікоў падчас стартаў з пускавых установак.
Бранская вобласць
Вайсковы аэрадром Сешча ў Бранскай вобласці знаходзіцца за 45 км да мяжы з Беларуссю і за 190 км да Магілёва. Ён выкарыстоўваўся ў 2022—2023 гадах.
Гэты аэрадром ужо не першы год згадваецца ў кантэксце выкарыстання расійскіх беспілотнікаў у вайне супраць Украіны. Яшчэ ў 2023 годзе прадстаўнікі ўкраінскага вайсковага камандавання заяўлялі, што гэты аб’ект належыць да ліку асноўных пляцовак, з якіх ажыццяўляліся запускі дронаў-камікадзэ. Падобныя высновы агучвала і брытанская разведка, адзначаючы выкарыстанне аэрадрома для атак па ўкраінскай тэрыторыі, у тым ліку на кіеўскім напрамку.
Акрамя выканання баявых задач, Сешча доўгі час захоўвала значэнне аднаго з ключавых лагістычных цэнтраў расійскай арміі. Паводле звестак маніторынгавай супольнасці «Беларускі Гаюн», у перыяд з 2022 па 2024 год праз гэты аэрадром рэгулярна праходзіла перамяшчэнне авіяцыйнай тэхнікі і розных вайсковых грузаў паміж Расіяй і Беларуссю.
У траўні 2023 года аб’ект трапіў пад удар украінскіх беспілотнікаў. Пасля гэтай атакі згадкі пра Сешчу як пра месца запуску «Шахедаў» сталі з’яўляцца значна радзей. Разам з тым аэрадром не страціў свайго значэння для расійскай ваеннай авіяцыі і працягнуў выкарыстоўвацца для транспартных і дапаможных аперацый.
Свежыя спадарожнікавыя здымкі ад 4 чэрвеня 2026 года сведчаць пра далейшае развіццё інфраструктуры аб’екта. На тэрыторыі аэрадрома зафіксаваныя новыя інжынерныя работы, а ў шэрагу месцаў абсталяваныя спецыяльныя земляныя пазіцыі, якія могуць выкарыстоўвацца для размяшчэння сродкаў супрацьпаветранай абароны.
Звяртае на сябе ўвагу і размяшчэнне авіяцыйнай тэхнікі. Транспартныя самалёты знаходзяцца на значнай адлегласці адзін ад аднаго, што можа быць звязана з мерамі бяспекі. Частка паветраных суднаў дадаткова прыкрытая аўтамабільнымі шынамі – такі спосаб абароны расійскія вайскоўцы ўжо неаднаразова выкарыстоўвалі на іншых аэрадромах для зніжэння рызыкі пашкоджанняў у выніку атак беспілотнікаў.
***
Акрамя гэтых двух аэрадромаў, комплекс для запуску дронаў створаны каля вёскі Цымбулава ў Арлоўскай вобласці, за 200 кіламетраў ад межаў Беларусі, комплекс запуску «Шахедаў» пад Наўляй у Бранскай вобласці за 127 км ад беларускай мяжы і комплекс запуску беспілотнікаў каля Асавіцы ў Бранскай вобласці за 163 км да мяжы з Беларуссю.
Аналізы пацвярджаюць, што па ўсіх паказчыках магіляўчанка Ксюша Маісеенка з магілёўскага дзетдома гатовая да геназамяшчальнай тэрапіі. Медыкі бачаць пазітыўную дынаміку.
Абнадзейваючы кансіліум
Адбыўся кансіліум урачоў датычна далейшага лячэнні Ксюшы Маісеенка, якая хварэе на спінальную мышачную атрафію (СМА) другога тыпу. Медыкі канстатавалі станоўчую дынаміку на фоне тэрапіі, якую дзяўчынка атрымлівае. Гэта «Рысдыплам», кошт аднаго флакона якога можа даходзіць да 11 тыс. долараў.
Нарэшце дачакаліся вынікаў аналізаў, якія рабілі ў Нідэрландах: яны пацвярджаюць, што па ўсіх паказчыках Ксюша гатовая да геназамяшчальнай тэрапіі, а менавіта на выратавальны ўкол самым дарагім у свеце прэпаратам Zolgensma. Уводзіць лек, на які беларусы сабралі 1,8 млн долараў у рэкордныя тэрміны, плануюць у Беларусі.
У хуткім часе сабраныя грошы перавядуць на рахунак РНПЦ «Маці і дзіця», які потым замовіць і аплаціць самыя дарагія ў свеце лекі.
Валанцёры абвясцілі дадатковы збор грошай на арэнду кватэры ў Мінску для Ксюшы і яе мамы Ніны. Дзяўчынка будзе жыць недзе ля РНПЦ «Маці і дзіця» месяц на каранціне перад уколам. З асноўнага рахунку можна здымаць грошы толькі на неабходнае лячэнне.
Юрыдычныя праблемы
Хоць плануецца, што менавіта маці будзе побач з дачкой у гэты складаны перыяд, узнікаюць пытанні, як гэта атрымаецца зрабіць з юрыдычнага пункту гледжання. Маці Ксюшы абмежавана ў бацькоўскіх правах (бо пакінула дачку ў дзіцячым доме).
Па-другое, дзяржава прымусова працаўладкавала жанчыну аператаркай машыннага даення, каб тая магла кампенсаваць расходы па ўтрыманні дзяцей (усе чацвёра дзяцей Ніны жывуць не з ёй). А ў такой сітуацыі працадаўца абавязаны кантраляваць штодзённую яўку абавязаных асоб на працу сумесна з органамі ўнутраных спраў і органамі па працы, занятасці і сацыяльнай абароне.
Але валанцёры сцвярджаюць, што існуе магчымасць таго, каб Ніна суправаджала Ксюшу ў РНПЦ.
Як раней паведамлялася, Ксюшы Маісеенка з Магілёва тры гады. У 2024 годзе дзяўчынцы паставілі дыягназ спінальная мышачная атрафія другога тыпу. Гэта рэдкая генетычная хвароба, пры якой паступова гінуць нейроны, што адказваюць за рух. Дзяўчынка жыве ў магілёўскім Доме дзіцяці для дзяцей з арганічнай паразай цэнтральнай нервовай сістэмы з парушэннем псіхікі.
На скрыжаванні праспекта Міра, вуліц Касманаўтаў і Якубоўскага ў Магілёве працягваецца будаўніцтва новага транспартнага кальца і падземнага пешаходнага пераходу. Рух па кальцы плануюць запусціць у канцы чэрвеня, паведамляе тэлеканал «Беларусь 4 Магілёў».
Новы транспартны вузел з’яўляецца часткай аднаго з самых маштабных дарожных праектаў горада – будаўніцтва ўнутрыгарадской кальцавой магістралі.
З 29 мая на гэтым участку быў перакрыты рух транспарту, а каб паскорыць будаўніцтва, работы вядуцца ў дзве змены.
Праект уключае не толькі будаўніцтва самога кальца. Прадугледжаны комплекснае добраўпарадкаванне прылеглай тэрыторыі, поўная замена кантактнай сеткі тралейбусаў і ўзвядзенне падземнага пераходу.
Адкрыццё аддзялення пасольства Расійскай Федэрацыі ў Магілёве ўлады Беларусі і Расіі падаюць як чарговы крок да развіцця міжрэгіянальнага супрацоўніцтва і зручнасці для грамадзян. Аднак за афіцыйнымі фармулёўкамі пра «дыпламатыю ў крокавай даступнасці» хаваецца больш шырокі палітычны кантэкст: далейшае збліжэнне дзвюх дзяржаў, якія пасля пачатку поўнамаштабнай вайны супраць Украіны апынуліся ў міжнароднай ізаляцыі і пад маштабнымі санкцыямі заходніх краін.
Пра планы адкрыць аддзяленне расійскага пасольства ў Магілёве было абвешчана падчас сустрэчы старшыні Магілёўскага аблвыканкама Анатоля Ісачанкі з дарадцам-пасланнікам пасольства Расіі ў Беларусі Уладзімірам Ваньке.
Магілёўскі “губернатар” паабяцаў Ваньцы асабняк на Ленінскай.
Афіцыйная версія выглядае цалкам бяскрыўдна. Расійскія дыпламаты сцвярджаюць, што жыхарам рэгіёна будзе прасцей атрымліваць консульскія паслугі, а грамадзянам Расіі – вырашаць пытанні, звязаныя з дакументамі, рэгістрацыяй і юрыдычнай падтрымкай. Акрамя таго, чакаецца развіццё эканамічных, культурных і турыстычных кантактаў.
Аднак узнікае пытанне: чаму неабходнасць адкрыцця аддзялення пасольства ўзнікла менавіта цяпер?
Яшчэ некалькі гадоў таму Расія выдатна абыходзілася без дыпламатычных прадстаўніцтваў па-за межамі Мінска. Беларусь таксама не адчувала патрэбы ў дадатковай расійскай дыпламатычнай прысутнасці ў рэгіёнах. Але сітуацыя змянілася пасля 2020 года, калі рэжым Аляксандра Лукашэнкі апынуўся ў міжнароднай ізаляцыі ў выніку масавых рэпрэсій супраць палітычных апанентаў і грамадзянскай супольнасці.
Пасля пачатку расійскага ўварвання ва Украіну залежнасць Мінска ад Масквы ўзмацнілася. Беларусь прадаставіла сваю тэрыторыю для нападу расійскіх войскаў і выкарыстання ваеннай інфраструктуры. У выніку абедзве краіны апынуліся ў адным геапалітычным лагеры, супрацьпастаўленым Еўрапейскаму саюзу, ЗША і большасці дэмакратычных дзяржаў свету.
На гэтым фоне адкрыццё новых дыпламатычных аб’ектаў выглядае не столькі клопатам пра грамадзян, колькі чарговым сімвалам паглыблення інтэграцыі двух аўтарытарных рэжымаў.
Значная частка знешняга гандлю вобласці звязана з расійскімі рынкамі. Паводле слоў Анатоля Ісачанкі, гандлёвымі партнёрамі рэгіёна з’яўляюцца 78 суб’ектаў Расійскай Федэрацыі, а пагадненні аб супрацоўніцтве падпісаны з 29 расійскімі рэгіёнамі.
У апошнія гады Расія актыўна пашырае сваю прысутнасць у Беларусі. Гаворка ідзе не толькі пра эканоміку, але і пра адукацыйныя, культурныя і інфармацыйныя праекты. Ствараюцца новыя пляцоўкі для прасоўвання расійскай дзяржаўнай палітыкі і ідэалогіі.
Таму адкрыццё аддзялення пасольства можа мець значэнне, якое выходзіць далёка за межы выдачы даведак і кансультацый. Дыпламатычныя структуры традыцыйна выконваюць не толькі консульскія функцыі, але і займаюцца пытаннямі гуманітарнага супрацоўніцтва, грамадскай дыпламатыі, узаемадзеяння з мясцовымі арганізацыямі і фарміравання спрыяльнага інфармацыйнага фону.
Ва ўмовах, калі Беларусь імкліва губляе самастойнасць у знешняй палітыцы, любое пашырэнне расійскай прысутнасці непазбежна выклікае пытанні пра захаванне суверэнітэту краіны.
Адкрыццё расійскага дыпламатычнага аддзялення ў Магілёве само па сабе можа падацца нязначнай падзеяй. Але ў сукупнасці з іншымі працэсамі яно выглядае чарговым элементам паступовага ўзмацнення расійскага ўплыву ў Беларусі.
Паказальна, што гаворка ідзе менавіта пра Магілёў – рэгіён, які традыцыйна лічыцца адным з найбольш расіяцэнтрычных і, як вынік, самым адсталым у краіне.
загарэўся дах. Каб патушыць пажар, ратавальнікам давялося задзейнічаць чатыры адзінкі тэхнікі МНС. Унутры будынка на момант пажару нікога не было, ніхто не пацярпеў.
Сусветны дзень мадэрну (World Art Nouveau Day, з 2013 года).
Устаноўлены для прапаганды мастацтва высокага стылю мадэрн ў архітэктуры, жывапісу, паэзіі, музыцы, а таксама захавання яго спадчыны. Дата прымеркавана да дня скону выдатных прадстаўнікоў мадэрну Антоніа Гаўдзі і Эдэна Лехнера.
У Магілёве стыль мадэрн прадстаўлены будынкам сялянскага зямельнага банка, у якім зараз месціцца мастацкі музей імя П. Масленікава.
Міжнародны дзень геральдыкі (International Day of Heraldry).
Геральдыка, гербазнаўства – спецыяльная гістарычная навука, якая вывучае паходжанне, развіццё, грамадска-прававое значэнне і фармаванне герба і інстытут яго карыстання.
Інтэнсіўнае развіццё геральдыкі ў ВКЛ пачалося пасля заключэння Гарадзельскай уніі 1413 года, калі 47 найбольш знатных родаў Княства атрымалі гербы.
У ХVІІ стагоддзі распаўсюдзілася гарадская геральдыка. Уласныя гербы мелі больш за 100 беларускіх гарадоў.
1067 год. Кіеўскія Яраславічы захапілі ў палон полацкага князя Усяслава Брачыславіча (1029-1101) і двух яго сыноў.
Гэта адбылося падчас сустрэчы “на Ршы”. Першая пісьмовая згадка пра Оршу.
Пры Ўсяславе Чарадзеі Полацкае княства дасягнула сваёй магутнасці, быў пабудаваны Полацкі Сафійскі сабор.
Праз 4 месяцы пасля бітвы на Нямізе (1067), Яраславічы запрасілі Усяслава на перамовы, цалавалі крыж, што не зробяць благога. Але, як толькі Усяслаў пераплыў у чоўне Дняпро для перамоваў, Яраславічы парушылі цалаванне крыжа і схапілі князя з сынамі, адвезлі ў Кіеў і кінулі ў земляную турму. Праз 14 месяцаў, падчас паўстання 1068 года, кіеўляне вызвалілі Усяслава з поруба і абвясцілі вялікім князем кіеўскім.
1633 год. У Магілёве на Троіцу на Дняпры патапілася шмат людзей.
Гэта адбылося падчас пераправы праз раку з Магілёва ў Лупалава. Затануў паром разам з шматлікімі гараджанамі, святарамі.
1794 год. У Гродне ўтворана Цэнтральная дэпутацыя ВКЛ.
Выканаўчы органа паўстання 1794 года.
Заклікі Т. Касцюшкі да простага народа змагацца за незалежнасць выклікалі недавер сялян і сабатаж памешчыкаў. У сялян на працягу стагоддзяў выхоўвалася рабская псіхалогія. Яны, пакорлівыя сваім панам, не былі гатовыя да актыўных дзеянняў у якасці свядомых барацьбітоў за свае правы, за сваю свабоду. Усё гэта ўлічваў Касцюшка і ў кожным звароце да народа стараўся абудзіць яго свядомую актыўнасць, умацаваць веру ў перамогу.
А. Арлоўскі. Паўстанцы Т. Касцюшкі.
1883 год. Нарадзіўся Язэп Гапановіч (1883-1961).
Беларускі грамадскі дзеяч, прадпрымальнік
Быў членам Беларускага гуртка ў Варшаве. У пачатку 1920-х гадоў дзеяч беларускай кааперацыі на Віленшчыне, з ліпеня 1925 года стаў намеснікам старшыні Беларускага нацыянальнага камітэту ў Варшаве.
Быў уласнікам цагельні. Заснавальнік і старшыня Асветнага таварыства беларусаў у Варшаве (1937-1939), аплочваў памяшканне таварыства, дапамагаў незаможным беларускім студэнтам.
Выдаў зборнік вершаў С. Станкевіча «З майго ваконца» (1928). Дзеяч Беларускага камітэту ў Варшаве (1940-1944). Пасля 1956 года ўдзельнічаў у працы Варшаўскага аддзелу Беларускага грамадска-культурнага таварыства, спяваў у хоры таварыства.
Памёр 20 мая 1961 года.
1910 год. Памёр Мікалай Нікіфароўскі (1845-1910).
Беларускі этнограф, фалькларыст, краязнавец, сябра геаграфічнага таварыства, таварыства аматараў прыродазнаўства, антрапалогіі і этнаграфіі пры Маскоўскім універсітэце.
Рэдактар часопіса “Этнографическое обозрение”, паплечнік па даследаваннях магілёўца Паўла Шэйна (1826-1900).
Аўтар грунтоўных “Нарысаў Віцебскай Беларусі” (8 частак), “Нарысаў простанароднага жыцця-быцця ў Віцебскай Беларусі і апісанне прадметаў ужытку”, “Простанародныя прыкметы і павер’і, прымхлівыя абрады і звычаі, легендарныя паданні пра асобы і мясціны” (змяшчае 2307 народных прыкмет, павер’яў, забабонаў, абрадаў, звычаяў).
1917 год. У Менску выйшаў першы нумар газеты «Вольная Беларусь».
Беларускамоўная грамадска-палітычная, эканамічная і літаратурная газета нацыянальна-дэмакратычнага кірунку пад рэдакцыяй Язэпа Лёсіка.
Выдавалася Беларускім нацыянальным камітэтам, потым Таварыствам беларускай культуры да лістапада 1918 года.
Газета закрылася па заняцці Менска бальшавікамі.
1919 год. У Вільні ўтворана Цэнтральная беларуская рада Віленшчыны і Гродзеншчыны.
Гэта адбылося падчас працы Беларускага з’езда Віленшчыны і Гродзеншчыны (9-10 чэрвеня).
Рада – орган палітычнага прадстаўніцтва беларускага нацыянальнага руху Заходняй Беларусі на чале К. Дуж-Душэўскім і М. Кахановічам. Рада выступала ў абарону правоў беларусаў, спрыяла развіццю беларускай культуры, кааперацыі, займалася дабрачыннасцю на карысць пацярпелых ад вайны і дзяцей-сірот. У палітычнай дзейнасці прытрымлівалася актаў БНР.
Удзельнікі з’езда. Пасярэдзіне стаіць К. Дуж-Душэўскі.
1923 год. Памёр Міхал Федароўскі (1853-1923)
Беларускі і польскі фалькларыст, этнограф, археолаг.
Сабраў каля 1 500 беларускіх песенных і танцавальных мелодый, 5 000 беларускіх народных песень, каля 10 000 прыказак, сотні казак, загадак, якія выдадзеныя у 8-томнай працы “Люд беларускі”. Аўтар этнаграфічнай працы “Пружана і яе ваколіцы”.
1942 год. Нямецкімі войскамі сцёртая з твару зямлі чэшская вёска Лідзіцэ.
Непасрэднай падставай для расправы стала забойства Рэйнхарда Гейдрыха, пратэктара Багеміі і Маравіі, учыненае 27 мая 1942 года ў Празе. Жыхары вёскі былі абвінавачаныя ва ўкрывальніцтве чэхаславацкіх патрыётаў, якія здзейснілі замах.
Усё мужчынскае насельніцтва старэйшае за 15 гадоў, а гэта 172 чалавекі, было расстраляна, 195 жанчын былі адпраўленыя ў канцэнтрацыйны лагер Равенсбрук. З 98 дзяцей было пакінута 13 дзяцей узростам да аднаго года і прыдатныя для анямечвання. Астатнія дзеці былі забітыя ў газавай камеры ў лагеры смерці каля Хелмна. Усе будынкі вёскі былі спаленыя.
Трагедыя Лідзіцэ.
1958 год. Нарадзіўся Васіль Аўраменка.
Магілёўскі паэт, бард, пісьменнік, урач-неўрапатолаг па прафесіі.
Сталы аўтар часопіса “ARCHE”, удзельнік праекту “Радыё Свабода” “Барды Свабоды”, бардаўскіх канцэртаў, сябра клубу аматараў гісторыі і падарожжаў “Чароўны ўспамін”, аўтар паэтычных зборнікаў, кнігі пра інтымнае жыццё, неафіцыйнага гімну Магілёва.
1972 год. Нарадзіўся Пітэр Серафіновіч.
Брытанскі акцёр беларускага паходжання.
Пачаў працу на радыё BBC Radio 1, прымаў удзел у розных шоў на радыё і тэлебачанні, у тэлесерыялах на брытанскім і амерыканскім тэлебачанні.
Вядомы і ў якасці акцёра агучання, працаваў у рэкламе, дубляжы.
Яго брат Джэймс Серафіновіч – сцэнарыст і рэжысёр, сястра Хелен – замужам за сцэнарыстам Грэгэмам Лінеганам.
2020 год. Памёр Валерый Гаркуноў (1947-2020).
Беларускі глебазнавец, краязнавец, доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар МДУ імя А. Куляшова.
Член геаграфічнага таварыства і таварыства глебазнаўцаў, галоўны рэдактар часопіса “Магілёўскі мерыдыян”.
Даследчык глеб Магілёўскай вобласці, аўтар 50 прац па структуры глебавага покрыва вобласці і ўсходняй Беларусі.
Прапагандыстка Віталіна Петрусевіч у сваёй аўтарскай праграме «Версія Петрусевіч» вырашыла паразважаць пра вартасці ўнутранага турызму і пачала расказваць пра цудоўныя беларускія балоты, якія нібыта куды больш прывабныя за сярэднявечныя замкі Еўропы.
Захады сонца над балотамі, вядома, справа густу, але нават яны – не заслуга Лукашэнкі і яго паплечнікаў.
Куды цікавейшая праграма «Замкі Беларусі», пра якую Віталіна таксама ўзгадала і на якую былі выдаткаваны сотні мільярдаў рублёў.
Паводле версіі Петрусевіч, грошы падаткаплацельшчыкаў не аселі ў кішэнях чыноўнікаў, а пайшлі на рэстаўрацыю айчынных замкаў – Мірскага, Нясвіжскага, Лідскага, Гродзенскага. Але…
Навошта мысліць рэспубліканскімі катэгорыямі, калі ты працуеш на тэлеканале «Магілёў-4»? Менавіта туды Віталіну ўладкавала яе маці – «сенатар» і дырэктар ІА «Магілёўскія ведамасці» Ірына Петрусевіч.
Зразумела, што дзяўчына імкнецца перабрацца ў Мінск гэтак жа, як у 2020 годзе з-за недахопу кадраў перабралася з Касцюковіч у Магілёў. Аднак пакуль Петрусевіч-дачка ўсё яшчэ працуе на рэгіянальным тэлебачанні, а дзяржаўная праграма «Замкі Беларусі» ў разрэзе Магілёўшчыны, шчыра кажучы, кульгае на ўсе чатыры нагі.
І адсюль узнікае вузкаабласное пытанне: дзе грошы, Зін?
Што адбылося з дзяржаўнай праграмай «Замкі Беларусі» ў нашай вобласці? Ці былі атрыманы сродкі? Ці былі яны скрадзены? І калі скрадзены, то кім? Імперыялістамі, англасаксамі, палякамі ці ўсё ж нашымі роднымі «моцнымі гаспадарнікамі»?
Чаму пры выдаткаваных невядома куды мільярдах магілёўскія прапагандысты раяць любавацца замкамі ў іншых абласцях і рэкламуюць краявіды балот?
